Automatisch schakelen: hoe werkt dat eigenlijk? We leggen het kort uit vanuit het oogpunt van jou als fietser. Belangrijk om te weten is dat een automatisch schakelsysteem pas echt nuttig is in combinatie met traploos schakelen.

Traploos schakelen op een elektrische fiets

In Nederland zijn veel elektrische fietsen voorzien van een naafversnelling, en hebben dus geen derailleur, die in bergachtig gebied juist prettig is. Over het algemeen zitten daar 3,5 of 7 versnellingen op. Daarom is het soms lastig om precies de juiste versnelling te vinden. Een oplossing is traploos, oftewel naadloos, schakelen. Voor elektrische fietsen zijn de traploze versnellingsnaven van Enviolo erg populair. Dit bedrijf produceert ze al sinds 2006, toen nog onder de naam NuVinci.

Een automatisch schakelsysteem op je e-bike

Automatisch schakelen doet precies wat de term doet vermoeden: in plaats van handmatig schakelen, bepaalt een systeem het perfecte moment om naar de volgende versnelling te gaan. Dat gebeurt op basis van snelheid en trapfrequentie, en in sommige gevallen ook de helling of het geleverde vermogen van de fietsen.

Op een fiets met een automatisch schakelsysteem zitten dus extra sensoren om dat allemaal te registreren. Een computersysteem kiest vervolgens het ideale moment uit om te schakelen, bijvoorbeeld als je een bepaalde snelheid bereikt of een helling op moet fietsen. Enviolo en de Shimano ontwerpen automatische schakelsystemen die op e-bikes in Nederland terug te vinden zijn.

💡Leestip: Verschillende type versnellingen voor jouw e-bike

©Sebastian Rothe

Combinatie traploos en automatisch schakelen

Automatisch en traploos schakelen combineren leidt tot een geheel nieuwe rijervaring. Je hoeft nergens meer op te letten en het systeem zorgt ervoor dat je altijd het ideale verzet benut. Om optimaal te profiteren van traploze versnellingen is een automatisch schakelsysteem vereist. Want het is erg lastig om handmatig de juiste weerstand te kiezen als je theoretisch oneindig veel versnellingen hebt. Bovendien ben je dan continu druk met schakelen. Een automatisch schakelsysteem past de weerstand aan zonder dat je het in de gaten hebt.

Zelf de controle in handen

Bij de meeste automatische schakelsystemen houd je zelf nog wel enige controle. Via het bedieningspaneel of een applicatie op je smartphone stel je bijvoorbeeld de ondersteuning van de motor in.

©Markus Gann

Voordelen automatisch schakelsysteem

Gebruiksgemak

Je hoeft zelf niet meer te schakelen en rijdt altijd in de perfecte versnelling. Dat is zonder twijfel het grootste voordeel van een automatisch schakelsysteem.

Comfort

Met een automatisch schakelsysteem voel je altijd dezelfde weerstand. Dat is erg comfortabel bij het optrekken, wanneer het terrein verandert of wanneer je een helling op fietst.

Efficiënt energieverbruik

Het computersysteem kiest altijd voor de meest efficiënte versnelling. Daar profiteer jij als fietser van, maar je e-bike zelf ook. Want het betekent dat vooruit bewegen minder energie kost. Daarom gaat je accu langer mee en verhoogt de rijafstand.

Lees zeker ook: De accu van je e-bike controleren: hoe, wat en wanneer

Minder slijtage

Door te kiezen voor de ideale versnelling is de mechanische kracht op de bewegende onderdelen van de fiets lager. Het risico op schade en slijtage is daarom een stukje kleiner.

©Odua Images - stock.adobe.com

Nadelen automatisch schakelen

Jammer genoeg heeft niets op de wereld alleen maar voordelen, en dat geldt ook voor automatisch schakelen op je e-bike. De meeste nadelen worden veroorzaakt doordat het systeem vraagt om een aantal sensoren en een computer met bijbehorende software.

Hogere kosten

Een automatisch schakelsysteem is complexer en dus duurder dan handmatig aangestuurde versnellingen. Dat geldt niet alleen voor de aanschafprijs, maar ook voor onderhoudskosten. Een automatisch schakelsysteem is wel weer een extra mechanisme dat kapot kan gaan. Langdurige blootstelling aan vocht en kou kan tot schade leiden.

Schakelen onmogelijk bij lege accu

Je hebt de batterij nodig om te schakelen. Fietsen met een lege accu is dus nog een stuk oncomfortabeler met een automatisch schakelsysteem.

Software-updates

Een update kun je eigenlijk moeilijk scharen onder nadelen. Op zich is het dat ook niet, omdat ze helpen om het schakelsysteem nog efficiënter te maken. Maar het vraagt wel om extra aandacht en een beetje technische kennis om de updates op je fiets te laden, zodat je optimaal profiteert van het schakelsysteem.

Je laptopaccu lijkt altijd leeg te zijn op het moment dat er nergens een stopcontact te bekennen is. Met de juiste software-instellingen pers je echter makkelijk een uur extra uit je apparaat, zonder dat je daarvoor technisch onderlegd hoeft te zijn. Wij leggen uit aan welke knoppen je precies moet draaien voor maximaal resultaat.

Er is weinig irritanter dan een laptop die in de spaarstand schiet of uitvalt terwijl je in de trein net de laatste hand legt aan een belangrijk document. Veel gebruikers denken bij een snel leeglopende batterij direct dat de hardware versleten is en kijken alweer naar een nieuwe laptop. Vaak is de accu zelf echter nog prima in orde, maar gaat het besturingssysteem slordig om met de beschikbare energie. Fabrieksinstellingen zijn namelijk vaak gericht op maximale prestaties en helderheid, niet op uithoudingsvermogen. In dit artikel leer je hoe je de regie terugpakt en de energievreters in toom houdt, zodat je met een gerust hart de dag doorkomt.

Waar die energie eigenlijk naartoe lekt

Om te begrijpen hoe je accucapaciteit bespaart, moet je eerst weten waar de energie aan opgaat. De twee grootste verbruikers in een laptop zijn vrijwel altijd het beeldscherm en de processor. Het scherm vreet stroom om pixels te verlichten; hoe feller het scherm, hoe sneller de teller tikt. Daarnaast speelt de verversingssnelheid een rol. Veel moderne schermen verversen het beeld 120 keer per seconde (120 Hz). Dat kijkt heel rustig, maar kost aanzienlijk meer rekenkracht dan de standaard 60 Hz.

Onder de motorkap is de processor continu bezig met het verwerken van taken. Een veelvoorkomende misvatting is dat je handmatig alle programma's moet afsluiten om stroom te besparen. Dat is maar ten dele waar, want moderne systemen zijn heel goed in het bevriezen van apps die je niet gebruikt. Wat wél energie kost, zijn achtergrondprocessen die actief blijven synchroniseren, zoals cloudopslagdiensten of mailprogramma's die elke minuut checken op nieuwe berichten. Ook randapparatuur die stroom trekt via de usb-poort, zelfs als je deze niet actief gebruikt, snoept procenten van je lading af.

Besparen tijdens eenvoudige taken

De energiebesparende modus is je beste vriend wanneer je taken uitvoert die weinig rekenkracht vereisen. Denk hierbij aan tekstverwerken, e-mailen, webbrowsen of het invullen van spreadsheets. In deze scenario's heb je de volledige kracht van je processor en videokaart simpelweg niet nodig. Door in Windows of macOS te kiezen voor de energiebesparende modus, klokt de processor zichzelf terug. Hij werkt dan letterlijk iets langzamer, maar voor administratieve taken merk je daar in de praktijk niets van. De letters verschijnen nog steeds direct op je scherm zodra je ze typt.

Daarnaast is dit het moment om eens kritisch naar je schermhelderheid te kijken. Binnenshuis is een helderheid van 50 tot 60 procent vaak meer dan voldoende om comfortabel te kunnen werken. Werk je vooral 's avonds? Dan kan het zelfs nog lager. Ook het uitschakelen van toetsenbordverlichting levert in deze context pure winst op. Het zijn kleine percentages per uur, maar op een hele werkdag maakt dit het verschil tussen wel of niet de oplader moeten pakken.

©PXimport

Prestaties boven accuduur

Er zijn momenten waarop je de batterijbesparingsinstellingen beter uit kunt laten, of zelfs agressief moet vermijden. Zodra je aan de slag gaat met zware grafische taken, zoals videobewerking, 3D-rendering of serieuze gaming, werkt een besparingsmodus averechts. De software knijpt de toevoer van stroom naar de componenten af, wat resulteert in een haperend beeld, trage exporttijden en een frustrerende gebruikservaring.

In deze gevallen heeft de hardware ademruimte nodig om te kunnen presteren. Als je probeert te gamen op een besparingsstand, zal het systeem de prestaties van de grafische chip zo ver terugschroeven dat het spel onspeelbaar wordt. Bovendien duurt het renderen van een video in spaarstand veel langer, waardoor het scherm en de schijf langer actief moeten blijven, wat onderaan de streep soms zelfs méér energie kost dan een korte piekbelasting op vol vermogen. Hier geldt: efficiëntie door snelheid is soms zuiniger dan traagheid.

Situaties waarin instellingen het niet meer redden

Hoewel je met software veel kunt optimaliseren, zijn er harde grenzen waarbij geen enkele instelling je meer gaat redden. Je moet realistisch zijn over de fysieke staat van je apparaat.

Ten eerste is er de chemische degradatie. Als de maximale capaciteit van je accu (ook wel battery health geheten) onder de 70 procent is gezakt, kun je instellen wat je wilt, maar de rek is er fysiek uit. De batterijcellen kunnen de lading simpelweg niet meer vasthouden. Ten tweede is oververhitting een doodsteek voor je accuduur. Als de ventilatoren van je laptop continu staan te loeien omdat de koelkanalen vol stof zitten, kost dat enorm veel energie. Warmte is in feite verspilde energie. Tot slot helpt software niet als je zware externe apparaten zonder eigen voeding aansluit. Een externe harde schijf die zijn stroom via de laptop krijgt, trekt de accu leeg alsof het een rietje in een pakje sap is, ongeacht je schermhelderheid.

Creëer je eigen energieprofiel

Om echt grip te krijgen op je verbruik, moet je de instellingen afstemmen op jouw specifieke gedrag. Begin met de slaapstand-instellingen. Veel mensen laten hun laptop openstaan als ze even koffie gaan halen, waarbij het scherm zomaar tien minuten op volle sterkte blijft branden. Stel in dat het scherm al na twee of drie minuten inactiviteit uitgaat. Dat is de makkelijkste winst die je kunt boeken.

Kijk ook naar je randapparatuur. Gebruik je een externe monitor? Zorg dan dat je laptop zo is ingesteld dat het interne scherm volledig uitschakelt, en niet 'zwart maar aan' blijft staan. Gebruik je veel bluetooth-apparaten? Schakel bluetooth uit als je ze niet gebruikt; het constant scannen naar verbindingen kost stroom. Voor gebruikers met een oledscherm is er nog een extra truc: gebruik een donkere modus. Bij oledschermen verbruiken zwarte pixels namelijk helemaal geen energie, in tegenstelling tot traditionele lcd-schermen waar de achtergrondverlichting altijd aan staat.

Balans tussen snelheid en stopcontact

Het verlengen van je accuduur is uiteindelijk een balansspel tussen comfort en noodzaak. De grootste winst behaal je door de schermhelderheid te temperen en de slaapstand agressiever in te stellen, zodat je geen energie verspilt in de pauzes. Wees niet bang om de energiebesparingsmodus standaard aan te zetten voor alledaags werk; de moderne processors zijn krachtig genoeg om dat zonder haperingen op te vangen. Pas als je merkt dat je laptop traag reageert bij zwaardere taken, is het tijd om de teugels weer iets te laten vieren. Zo bepaal jij hoelang de werkdag duurt, en niet je batterij.

Een medley gebaseerd op soundtracks uit Super Mario-games van het Jazzorkest 8-Bit Big Band heeft afgelopen zondagnacht een Grammy gewonnen.

De medley ‘Super Mario Praise Break’ won een Grammy Award voor beste arrangement (instrumentaal of a capella). In de medley zijn nummers als Gusty Garden Galaxy uit Super Mario Galaxy en Bomb-Omb Battlefield uit Super Mario 64 te horen.

De 9-Bit Big Band is afkomstig uit New York en heeft al eens eerder een Grammy gewonnen voor gamemuziek. In 2022 won het orkest een Grammy voor het nummer Meta’s Knight’s Revenge uit de SNES-game Kirby Superstar.

De Grammy Awards

De Grammy Awards worden al sinds 1959 georganiseerd en worden gezien als een van de belangrijkste prijzen voor muziek ter wereld. Ze worden vaak vergeleken met de Oscars, die worden uitgereikt aan films. Dit jaar won Bad Bunny de prijs van album van het jaar, en ging Billie Eilish er vandoor met een Grammy voor nummer van het jaar. Overigens won Austin Wintory een Grammy in de categorie beste gamesoundtrack voor de soundtrack van Sword of the Sea.

De Super Mario-reeks van Nintendo valt op diverse spelcomputers van het bedrijf te spelen, waaronder de Nintendo Switch 2 en Nintendo Switch. Onder de meest recente grote hoofddelen vallen Super Mario Wonder en Super Mario Odyssey.