Automatisch schakelen: hoe werkt dat eigenlijk? We leggen het kort uit vanuit het oogpunt van jou als fietser. Belangrijk om te weten is dat een automatisch schakelsysteem pas echt nuttig is in combinatie met traploos schakelen.

Traploos schakelen op een elektrische fiets

In Nederland zijn veel elektrische fietsen voorzien van een naafversnelling, en hebben dus geen derailleur, die in bergachtig gebied juist prettig is. Over het algemeen zitten daar 3,5 of 7 versnellingen op. Daarom is het soms lastig om precies de juiste versnelling te vinden. Een oplossing is traploos, oftewel naadloos, schakelen. Voor elektrische fietsen zijn de traploze versnellingsnaven van Enviolo erg populair. Dit bedrijf produceert ze al sinds 2006, toen nog onder de naam NuVinci.

Een automatisch schakelsysteem op je e-bike

Automatisch schakelen doet precies wat de term doet vermoeden: in plaats van handmatig schakelen, bepaalt een systeem het perfecte moment om naar de volgende versnelling te gaan. Dat gebeurt op basis van snelheid en trapfrequentie, en in sommige gevallen ook de helling of het geleverde vermogen van de fietsen.

Op een fiets met een automatisch schakelsysteem zitten dus extra sensoren om dat allemaal te registreren. Een computersysteem kiest vervolgens het ideale moment uit om te schakelen, bijvoorbeeld als je een bepaalde snelheid bereikt of een helling op moet fietsen. Enviolo en de Shimano ontwerpen automatische schakelsystemen die op e-bikes in Nederland terug te vinden zijn.

💡Leestip: Verschillende type versnellingen voor jouw e-bike

©Sebastian Rothe

Combinatie traploos en automatisch schakelen

Automatisch en traploos schakelen combineren leidt tot een geheel nieuwe rijervaring. Je hoeft nergens meer op te letten en het systeem zorgt ervoor dat je altijd het ideale verzet benut. Om optimaal te profiteren van traploze versnellingen is een automatisch schakelsysteem vereist. Want het is erg lastig om handmatig de juiste weerstand te kiezen als je theoretisch oneindig veel versnellingen hebt. Bovendien ben je dan continu druk met schakelen. Een automatisch schakelsysteem past de weerstand aan zonder dat je het in de gaten hebt.

Zelf de controle in handen

Bij de meeste automatische schakelsystemen houd je zelf nog wel enige controle. Via het bedieningspaneel of een applicatie op je smartphone stel je bijvoorbeeld de ondersteuning van de motor in.

©Markus Gann

Voordelen automatisch schakelsysteem

Gebruiksgemak

Je hoeft zelf niet meer te schakelen en rijdt altijd in de perfecte versnelling. Dat is zonder twijfel het grootste voordeel van een automatisch schakelsysteem.

Comfort

Met een automatisch schakelsysteem voel je altijd dezelfde weerstand. Dat is erg comfortabel bij het optrekken, wanneer het terrein verandert of wanneer je een helling op fietst.

Efficiënt energieverbruik

Het computersysteem kiest altijd voor de meest efficiënte versnelling. Daar profiteer jij als fietser van, maar je e-bike zelf ook. Want het betekent dat vooruit bewegen minder energie kost. Daarom gaat je accu langer mee en verhoogt de rijafstand.

Lees zeker ook: De accu van je e-bike controleren: hoe, wat en wanneer

Minder slijtage

Door te kiezen voor de ideale versnelling is de mechanische kracht op de bewegende onderdelen van de fiets lager. Het risico op schade en slijtage is daarom een stukje kleiner.

©Odua Images - stock.adobe.com

Nadelen automatisch schakelen

Jammer genoeg heeft niets op de wereld alleen maar voordelen, en dat geldt ook voor automatisch schakelen op je e-bike. De meeste nadelen worden veroorzaakt doordat het systeem vraagt om een aantal sensoren en een computer met bijbehorende software.

Hogere kosten

Een automatisch schakelsysteem is complexer en dus duurder dan handmatig aangestuurde versnellingen. Dat geldt niet alleen voor de aanschafprijs, maar ook voor onderhoudskosten. Een automatisch schakelsysteem is wel weer een extra mechanisme dat kapot kan gaan. Langdurige blootstelling aan vocht en kou kan tot schade leiden.

Schakelen onmogelijk bij lege accu

Je hebt de batterij nodig om te schakelen. Fietsen met een lege accu is dus nog een stuk oncomfortabeler met een automatisch schakelsysteem.

Software-updates

Een update kun je eigenlijk moeilijk scharen onder nadelen. Op zich is het dat ook niet, omdat ze helpen om het schakelsysteem nog efficiënter te maken. Maar het vraagt wel om extra aandacht en een beetje technische kennis om de updates op je fiets te laden, zodat je optimaal profiteert van het schakelsysteem.

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.