Met de meeste Linux- en Unix besturingssystemen wordt XScreenSaver meegeleverd, bestaande uit een grote verzameling grafische demo’s. Inmiddels is de hele verzameling ook alweer een tijd beschikbaar voor iOS en iPadOS, leuk om eens uit te proberen!

Eerst even het ‘slechte’ nieuws: zowel iPad als iPhone kennen geen screensaver-functie. Zou immers zonde van de batterijcapaciteit zijn! In plaats van een mooie animatie springen deze apparaten dus over naar slaapstand en bijbehorend zwart scherm. Geen nood: de grafische hoogstandjes uit de app XScreenSaver doen het er wel op, dus je kunt er zonder meer uren naar kijken. 

Wil je de ‘echte’ screensaverfunctionaliteit, dan moet je uitwijken naar een Linux- of Unix-systeem. Of installeer het ook beschikbare XScreenSaver voor macOS. In dit artikel focussen we ons echter op de iPad/iOs-app XScreenSaver (er is trouwens ook een versie voor Android!). Want ondanks het feit dat dit feitelijk meer een grafische demo is, valt er aan de meeste individueel beschikbare ‘screensavers’ nog aardig wat te tweaken. 

Ook toepassingen zijn er in deze meer gelimiteerde vorm te bedenken. Sluit je iPad of iPhone aan op een tv en zorg voor psychedelisch party-achtergrondbehang. Als straks iOS/iPadOS 16 verschijnt, word daarbij ook nog eens het volledige potentieel van het externe scherm gebruikt.

Alweer 30 jaar oud

XScreenSaver stamt uit 1992 – 30 jaar oud dus alweer - en is ontwikkeld door Jamie Zawinski. Sinds die tijd wordt het nog altijd door dezelfde maker actief onderhouden. Het is altijd open source en dus gratis gebleven, ook in app-vorm. 

Zawinski is trouwens min of meer een legende in het IT-wereldje. Hij werkte onder meer aan de Netscape browser en aanpalend mailprogramma. Ook heeft hij sinds 1999 een nachtclub in San Francisco. Al met al een van de meer kleurrijke figuren dus. Iets wat zich zonder meer weerspiegelt in XScreenSaver. 

Na installatie van de app krijg je een lange lijst met beschikbare screensavers te zien. Overal wordt het jaartal van uitgifte bij vermeld, waardoor je ook mooi kunt zien wanneer de eerste 3D-videokaarten op de markt verschenen. Creatief programmeren zorgde er echter van het allereerste begin voor dat ook 2D-screensavers heerlijk zijn om naar te kijken.

Technisch-wetenschappelijk kijkgenot

Moderne hardware – inclusief tablets en smartphones – draaien meestal hun hand niet om voor het achterliggende rekenwerk, wat boterzachte animaties tot gevolg heeft. Je start een screensaver door simpelweg op de naam te tikken. Wil je eerst de instellingsmogelijkheden bekijken, dan tik je op de omcirkelde i. Per screensaver valt er van alles in te stellen. 

Veel van de screensavers hebben bovendien een wetenschappelijk achtergrond. Denk aan fractals, tandwielstelsels, zwaartekrachtvelden en meer. Verder geldt dat voor de meeste beschikbare screensavers een link naar meer uitleg en de achtergrond ervan beschikbaar. Kortom: als je wilt kun je er ook nog iets van leren.

©PXimport

Voor de computernerd is bijvoorbeeld de screensaver m6502 alleraardigst. Deze emuleert een 6502 cpu, een roemruchte 8-bitter die z’n hoogtijdagen in het homecomputertijdperk beleefde. Aardig detail: hij wordt nog steeds geproduceerd en gebruikt in bijvoorbeeld speelgoed. Hoe dan ook, de screensaver-versie is dus een emulator die continu programma’s uitvoert. 

Via de instellingen kun je het gewenste aantal instructies per seconde opgeven; in principe zijn die prima zoals ze staan. Tenzij je een ultrasnelle CPU wilt emuleren natuurlijk. Het beeld wordt getoond op een eveneens geëmuleerde beeldbuis-tv, inclusief wat ruis.

©PXimport

Terminal met nieuwswaarde

Phosphor is minstens zo retro als de hiervoor genoemde screensaver. Het betreft een terminal-emulator die random-teksten uit Wikipedia laat zien. Bijzonder aardig detail is, dat als je XScreenSaver op macOS of Unix hebt draaien, deze ook als programma gestart kan worden. In dat geval gedraagt het zich als een volwaardige VT-100 terminal! 

In plaats van de standaard ingestelde Wikipedia-artikelen kun je in de settings ook je eigen URL invoeren. Waarbij je al snel zult merken dat je dan in de meeste gevallen HTML-code te zien krijgt. Wat prima blijkt te werken is een RSS-feed als URL in het daarvoor bestemde veld in de settings in te voeren, probeer bijvoorbeeld maar eens https://www.nu.nl/rss/Algemeen voor een continue stroom aan algemeen nieuws van nu.nl.

©PXimport

Overigens is er ook de Apple ][ emulator, als screensaver gestart gewapend met een slideshow en ook random ingetikte programma’s die vervolgens uitgevoerd worden. Start je deze deze screensaver op bijvoorbeeld je Mac als losse app, dan gedraagt ook dit stukje software als een volwaardige terminal. Altijd handig om achter de hand te hebben, zo af en toe.

Fractals

Zoals al gemeld ontbreekt het aan fractals verre van in XScreenSaver. Kijk bijvoorbeeld eens naar IMS Map, voor wolkachtige patronen. Je kunt trouwens van alle getoonde beelden op de bekende manier screenshots maken; daarmee zijn (onderdelen van) gegenereerde graphics wellicht ook weer te gebruiken in eigen creaties. 

Hopalong is een ‘klassieke’ fractalgenerator, goed voor lang tijdverdrijf. C Curve genereert lijngebaseerde fractals, die heel simpel beginnen maar al snel uitgroeien tot complexe figuren.

©PXimport

Van nul tot nu

In XScreenSaver trekt een ruim stuk computergeschiedenis aan je ogen voorbij. Voor de ‘oude rotten’ zal het tenminste deels een feest van herkenning zijn, en voor ieder ander is het gewoon leuk om naar te kijken in een verloren uurtje. Waarbij je je moet bedenken dat álle screensavers in een app zijn gevat van slechts 20 MB groot. Daar is op ieder apparaat dus wel een permanent plekje voor te vinden, gokken we!

Na een rustige eerste maand gaat het gamejaar 2026 in februari écht van start. Naast een aantal remakes en ports kijken we deze maand vooral uit naar games als Nioh 3, Mario Tennis Fever, Reanimal en natuurlijk Resident Evil Requiem.

Dragon Quest 7 Reimagined

5 februari – PlayStation 5, Xbox Series X en S, Switch 2, Switch en pc

Dragon Quest 7 dateert inmiddels alweer uit het jaar 2000, hoewel de game destijds alleen in Japan verscheen en een jaar later in de Verenigde Staten uitkwam. Europa moest erg lang wachten, want voor ons werd de game pas in 2016 speelbaar via een remake voor de Nintendo 3DS. Het bleek echter niet de laatste remake te zijn, want deze maand verschijnt Dragon Quest 7 pas écht voor iedereen – voorzien van een frisse look.

Dankzij graphics gebaseerd op daadwerkelijk gebouwde miniatuur-personages ziet Dragon Quest 7 Reimagined ziet er uniek en werkelijk prachtig uit. De personages zijn schattig en de vele vijanden die je op je pad treft ogen origineel. Zoals iedere Dragon Quest-game heeft ook dit zevende deel meer dan genoeg vlees aan het bot. De wereld is gigantisch, er zijn talloze verhalen om te beleven en het uitgebreide vechtsysteem is flink op de schop gegaan. De veranderingen moeten de gameplay toegankelijker en sneller maken, wat één van de kritiekpunten op de 3DS-remake aan moet pakken. Toch ben je in klassieke jrpg-stijl tientallen uren kwijt aan deze game voordat het einde ook maar in zicht raakt.

Bekijk hieronder de aankondigingstrailer van Dragon Quest 7 Reimagined.

Nioh 3

6 februari – PlayStation 5 en pc

De Nioh-franchise heeft een grote, trouwe groep fans die absoluut zweert bij de eerste twee games. De gameplay van deze actie-rpg’s staat garant voor razendsnelle, gelikte actie en een hoge moeilijkheidsgraad. Het zijn games die je laten zweten en niet voor iedereen zijn weggelegd, maar daardoor in het populaire soulslike-genre nauwelijks onderdoen voor de beste FromSoftware-titels. De verwachtingen voor Nioh 3 zijn dan ook torenhoog.

In Nioh 3 kun je gebruikmaken van twee verschillende gevechtsstijlen, afhankelijk van je speelstijl. Als Samurai vlieg je vijanden direct aan, terwijl je als Ninja snelle bewegingen en speciale technieken gebruikt om de klus te klaren. Nioh 3 komt ook met een ‘open field’, oftewel een semi-open spelwereld. Dit is anders dan in de eerste twee Nioh-games, die ondanks de nodige zijpaden en shortcuts vooral lineair zijn. Waar Nioh 2 een voorganger was van Nioh 1, is Nioh 3 een vervolg op het verhaal van die beide games.

Een demo van Nioh 3 is nu speelbaar en de eerste reacties zijn positief. Zo wordt de performance van de game geprezen, wat natuurlijk een belangrijk aspect is voor een game waarin razendsnelle reacties essentieel zijn. Bekijk hieronder een uitgebreide gameplayshowcase van Nioh 3.

Mario Tennis Fever

12 februari – Switch 2

De Mario Tennis-reeks is er een die stiekem al aardig wat jaren meegaat en inmiddels uit meer dan een handjevol titels bestaat. Het in 2018 verschenen Mario Tennis Aces werd door spelers en critici prima ontvangen en commercieel gezien was het zelfs de meest succesvolle titel uit de franchise, al liet de hoeveelheid content en modi te wensen over. Reden genoeg om een vervolg uit te brengen, dat de naam Mario Tennis Fever heeft gekregen en exclusief voor de Nintendo Switch 2 verschijnt.

In Mario Tennis Fever ga je aan de slag met dertig verschillende Fever-rackets, die elk hun eigen kracht hebben en zo iets speciaals toevoegen aan de tenniswedstrijden. Dat doe je met een recordaantal speelbare personages, namelijk 38. In gamemodi als Toernooi, Missietorens, Speciale regels en Avontuur ga je aan de slag, alleen of met tot wel vier spelers, online of lokaal.

Mario Tennis Fever is geen normale tennisgame; je speelt chaotische potjes met obstakels op de baan, vecht tegen eindbazen en overkomt allerlei uitdagingen. Geen enkel potje belooft hetzelfde te worden, want al die rackets zorgen dus voor een hoop absurde power-ups. Bekijk hieronder een overzichtstrailer van Mario Tennis Fever die alles goed uitlegt.

Yakuza Kiwami 3 & Dark Ties

12 februari – PlayStation 5, PlayStation 4, Xbox Series X en S, Switch 2 en pc

Yakuza Kiwami 3 & Dark Ties wordt door Sega omschreven als een ‘extreme’ remake van het origineel uit 2009. Naast een volledig nieuwe versie van de oude PS3-game krijg je er ook een compleet nieuwe ervaring bij, genaamd Dark Ties. De remake brengt de drukke straten van Okinawa en Tokio in vernieuwd detail in beeld, met een bruut vechtsysteem dat op de schop is gegaan en extra scènes die zijn toegevoegd om meer diepgang en emotie aan het verhaal toe te voegen. Ook zitten er nieuwe zijmissies in de game.

In Dark Ties ervaar je het gloednieuwe verhaal van Yoshitaka Mine uit Yakuza 3. We hebben het hier niet over een uitbreiding, maar over een opzichzelfstaande game. Nadat hij alles verloren heeft, verliest Yoshitaka zichzelf namelijk in de wereld van de yakuza. Wat volgt is een dramatische reis door de onderwereld, waarin vuistgevechten centraal staan.

Wil je meer te weten komen over Yakuza Kiwami 3 & Dark Ties? Bekijk dan deze uitgebreide trailer.

High on Life 2

13 februari – PlayStation 5, Xbox Series X en S en pc

High on Life wordt door velen vooral herinnerd als die game waarin je met dat irritante wapen speelt dat zijn mond maar niet houdt. De één vond dat grappig, terwijl het voor de ander juist een flinke afknapper was. Squanch Games komt nu met een vervolg en ja hoor, het wapen keert gewoon terug! Of het wapen net zo irritant is als voorheen is nog maar de vraag – zo hield hij in de onderstaande aankondigingstrailer gewoon zijn mond – maar één ding  is absoluut duidelijk: ook zonder het wapen gebeuren er genoeg gekke dingen in deze game die je doet afvragen wat je in hemelsnaam aan het spelen bent.

High on Life 2 belooft dus één grote trip te worden, waarin je de vreemdste werelden verkent, de gekste vijanden tegen het lijf loopt en dat alles terwijl je op een skateboard staat en een alienwapen tegen je praat. Kortom, meer van hetzelfde, maar dan nóg iets gekker. Klinkt dat goed? Bekijk dan hier de trailer.

Reanimal

13 februari – PlayStation 5, Xbox Series X en S en pc

Reanimal is de nieuwste game van Tasier Studios, de ontwikkelaar van de eerste twee Little Nightmares-games. De gelijkenissen tussen de Little Nightmares-games en Reanimal zijn dan ook groot; je hoeft slechts enkele seconden aan gameplay te zien om ze te spotten. Reanimal is een co-op-horrorgame waarin je speelt als een broer en zus, die door hel en terug moeten reizen in een zoektocht naar hun verloren vrienden. Je verkent de duistere spelwereld via een boot of via het land, maar je moet ook samenwerken en slim te werk gaan om het gevaarlijke eiland te ontsnappen. Je bent klein en ongevaarlijk, waardoor ieder obstakel je fataal kan zijn.

Reanimal is bedoeld om met zijn tweeën te spelen – via lokale of online co-op – maar het is niet verplicht. De game is volledig in je eentje te spelen; dan ga je simpelweg op pad met een computer aangestuurde compagnon.

Een demo van Reanimal is nu beschikbaar. Bekijk hieronder de aankondigingstrailer van de game.

Avowed

17 februari – PlayStation 5

Avowed verscheen pak ‘m beet een jaar geleden al voor Xbox en pc, maar nu kunnen ook PlayStation 5-spelers aan de slag met de eerste van drie games die Obsidian Entertainment in 2025 uitbracht. Avowed is een actie-rpg van middelgrote schaal. Het is geen honderd uur lange ervaring zoals The Witcher 3, maar ook geen korte game die je in een regenachtig weekend uitgespeeld hebt.

Avowed speelt zich af in de fictionele wereld Eora, die voor het eerst geïntroduceerd werd in de Pillars of Eternity-franchise. Je verkent de Living Lands als een gezant van Aedyr, met als doel het onderzoeken van de mysterieuze plaag die de hele wereld getroffen heeft. Naarmate het verhaal vordert, wordt je personage steeds dieper in het verhaal getrokken waardoor het een persoonlijke en impactvolle reis wordt. Je bepaalt het lot van niet alleen jezelf, maar ook talloze andere wezens en personages in de wereld door de keuzes die je maakt. Denk aan The Elder Scrolls, maar dan met dynamischere gevechten en humoristischere dialogen.

Twee jaar geleden werd Avowed voor het volledig uit de doeken gedaan met de onderstaande gameplaytrailer.

Resident Evil Requiem

27 februari – PlayStation 5, Xbox Series X en S, Switch 2 en pc

Resident Evil Requiem is de eerste écht grote release van 2026, die horrorfanaten terug laat keren naar het iconische Raccoon City, ‘the city of disaster and despair’, zoals Capcom het omschrijft. Oude bekende Leon keert ook terug, maar dient ditmaal niet als het enige hoofdpersonage. FBI-analist Grace Ashecroft krijgen we namelijk ook onder de knoppen. Beide personages bieden een unieke manier om de game te spelen. Leon is nergens bang voor, fysiek capabel en behendig met een wapen. Zijn gameplay is daarom vooral op actie gericht, zoals in Resident Evil 4.

Grace daarentegen is slim en gefocust, maar minder opgewassen tegen de angstaanjagende monsters die ze tegen het lijf loopt. In haar campagne komen de welbekende survival-horror-secties van de franchise dan ook meer naar voren. Op deze manier probeert Capcom de verschillende soorten Resident Evil-fans te geven wat ze willen; laten we hopen dat het werkt en dat beide kanten van het verhaal samen één episch avontuur opleveren.

Resident Evil Requiem werd vorig jaar onthuld met de onderstaande trailer.

Alle releases

In de rubriek Waar voor je geld gaan we op zoek naar bijzondere producten voor een mooie prijs. Vinyl is de laatste jaren weer helemaal terug, maar die kun je natuurlijk alleen afspelen op een platenspeler. Wij vonden vijf platenspelers voor minder dan 255 euro.

Denver VPB-262

De Denver VPB-262 is een compacte platenspeler met een retro-uitstraling en een houten afwerking, bedoeld als all-in-one oplossing. Hij heeft ingebouwde stereospeakers, waardoor je geen extra versterker of speakers nodig hebt om platen af te spelen. De platenspeler ondersteunt drie snelheden – 33⅓, 45 en zelfs 78 toeren – en kan daardoor zowel singles als lp’s en oudere schellakplaten afspelen.

Voor extra flexibiliteit is Bluetooth aanwezig, zodat je ook draadloos muziek vanaf je smartphone of tablet kunt afspelen via de ingebouwde speakers. Daarnaast is er een line-out aansluiting om de speler aan te sluiten op een externe geluidsinstallatie. De VPB-262 maakt gebruik van een keramische cartridge met robijnnaald en beschikt over een automatische stopfunctie aan het einde van de plaat.

Sony PS-LX310BT

De Sony PS-LX310BT is een volautomatische platenspeler. Dit betekent dat je met een druk op de knop de arm naar de plaat kunt bewegen om het afspelen te starten. Aan het einde van de plaat keert de arm automatisch terug naar zijn beginpositie. De speler is aangedreven met een snaar. Een kenmerkende functie is de ingebouwde Bluetooth-zender, waarmee je het geluid van je vinyl draadloos kunt doorsturen naar een Bluetooth-speaker, -soundbar of -hoofdtelefoon.

Mocht je de voorkeur geven aan een bekabelde opstelling, dan kan dat ook via de RCA-uitgang. De platenspeler heeft een ingebouwde phono-voorversterker. Dit maakt het mogelijk om de speler direct aan te sluiten op een versterker of actieve luidsprekers die geen speciale phono-ingang hebben. De aluminium draaischijf is ontworpen om trillingen te minimaliseren en een stabiele rotatie te waarborgen. De meegeleverde stofkap beschermt de plaat en de naald tegen stof.

Audio-Technica AT-LP60XBT

De Audio-Technica AT-LP60XBT functioneert als een volautomatische, snaaraangedreven platenspeler. Het bedieningsgemak staat hierbij centraal: met knoppen voor start en stop kun je het afspeelproces eenvoudig beheren. De arm plaatst zichzelf op de groef en keert na afloop van de plaat vanzelf weer terug. Net als de Sony beschikt dit model over een geïntegreerde Bluetooth-functionaliteit. Dit maakt het mogelijk om draadloos verbinding te maken met maximaal acht verschillende Bluetooth-apparaten, zoals luidsprekers of een koptelefoon.

Voor een standaard opstelling is er een RCA-uitgang beschikbaar. De ingebouwde phono-voorversterker is uitschakelbaar, waardoor je de keuze hebt tussen aansluiting op een phono- of een lijningang van je versterker. De draaischijf is vervaardigd uit gegoten aluminium. Het meegeleverde element is een Dual Magnet-cartridge met een vervangbare naald. De stofkap is scharnierend en afneembaar.

Denon DP-29F

Dit model, de Denon DP-29F, is een snaaraangedreven en volautomatische platenspeler. Je bedient de speler met de start- en stopknoppen, waarna de toonarm automatisch naar het begin van de plaat beweegt en aan het einde weer terugkeert. Een belangrijk kenmerk is de ingebouwde, inschakelbare RIAA phono-equalizer. Dankzij deze voorversterker kun je de DP-29F direct aansluiten op een versterker of receiver via een standaard AUX- of lijningang, zonder dat een aparte phono-ingang nodig is.

De draaischijf is gemaakt van gegoten aluminium en de platenspeler wordt geleverd met een MM-element (Moving Magnet), zodat je na het aansluiten direct kunt beginnen met luisteren. Het geheel wordt beschermd door een stofkap die het mechanisme en je platen vrijhoudt van stof en vuil.

Lenco LBT-188

Ook deze Lenco is uitgerust met een snaaraandrijving. Een opvallende functie van dit model is de ingebouwde Bluetooth-zender. Hiermee heb je de mogelijkheid om het geluid van je vinylplaten draadloos te streamen naar een compatibele Bluetooth-luidspreker of -hoofdtelefoon. Daarnaast is de platenspeler voorzien van een USB-aansluiting, waarmee je hem aan een computer kunt koppelen. Dit stelt je in staat om je platencollectie te digitaliseren.

De Lenco LBT-188 beschikt over een geïntegreerde phono-voorversterker, wat betekent dat je hem direct kunt aansluiten op de aux-ingang van vrijwel elke versterker of set actieve speakers. De toonarm is voorzien van een instelbaar contragewicht voor een nauwkeurige naalddruk. Het geheel wordt geleverd met een afneembare, doorzichtige stofkap die de draaitafel en de plaat beschermt.