Museums zijn natuurlijk prachtige instituten. Maar ze hebben ook een nadeel: je mag vaak nergens aankomen. Die regel wordt strenger naarmate het tentoongestelde object ouder is. Even lekker bladeren door een antiek boek bijvoorbeeld, is er dus niet bij. Tenzij je digitale versies kunt vinden, en daar bestaan mooie apps voor!

Laten we beginnen met die antieke boeken. Waarbij we vooropstellen dat boeken er zijn om te lezen, bekijken, voelen, doorheen te bladeren. Alleen dat doe je niet met een handgeschreven exemplaar van een paar honderd jaar oud. Als dat voor iedere museumbezoeker toegestaan zou zijn, dan zouden we inmiddels geen antiek boek meer over hebben. 

Gelukkig leven we in de 21e eeuw, waarin grote delen van dit soort boeken gedigitaliseerd zijn. En daarmee kun je wél door iets bijzonders heen bladeren. Helaas stellen nog lang niet alle musea ter wereld hun collecties op die manier online beschikbaar. Maar steeds meer wel. Dat levert dan weer mooie mobiele apps op, waarmee je door meesterwerken kunt bladeren op bijvoorbeeld je iPad - het toch wat krappe telefoonscherm levert een minder mooie ervaring op. 

FamousBooks

De app Famous Books van de Duitse Bayerische Staatsbibliothek (iOS, Android) springt er al jaren uit. Eenmaal geïnstalleerd biedt de app toegang tot een scala aan heel speciale boeken, waarvan een groot deel letterlijk monnikenwerk is. Met de hand geschreven en (vaak) rijkelijk geïllustreerd. De waarde van dit soort epistels is onschatbaar.

De app biedt voordelen ten opzichte van het origineel. Zo kun je inzoomen zonder vergrootglas, is de belichting van de pagina’s perfect en hoef je nooit bang te zijn om een scheur te maken of een kop koffie over het origineel te gooien. In archieven is het toch altijd weer een hoop gedoe met handschoentjes (al schijnt dat juist helemaal niet goed te zijn), geen kop thee toegestaan en zenuwachtige mensen om je heen die je in de gaten houden en potentiële rampen proberen af te wenden. 

©PXimport

©PXimport

©PXimport

Het is wel handig om voor je begint met lezen even een duik in de instellingen te nemen. Tik daarvoor op de knop met de streepjes linksboven, gevolgd door een tik op Settings. Standaard staat Enable caching ingeschakeld. Heb jij thuis een snelle breedbandverbinding én niet heel veel opslagruimte op je iPhone/iPad vrij, dan is het handig om deze schakelaar uit te zetten. 

Ook de optie Empty cache komt in dit kader goed van pas: je kunt er snel een hoop opslagruimte mee vrijmaken indien nodig. De opties onder Image Quality gelden alleen voor gebruik in combinatie met een mobiele dataverbinding: wil je onderweg niet heel veel data verstoken dan kies je hier voor Auto of desnoods Low. Verder tref je in het streepjesmenu onder Video nog een promotiefilmpje aan van de genoemde Bayerische Staatsbibliothek.

Bladeren maar!

Tijd om aan het lezen te slaan. In het hoofdscherm van de app vind je boeken verdeeld over diverse categorieën. Helemaal rechts onderaan (even scrollen) is er de tegel All books, voor als je gewoon onbevangen door de collectie wilt bladeren. 

Tijdens het lezen is het ’t handigst om je iPad verticaal (staand) georiënteerd te houden. Vegen brengt je naar de volgende of vorige pagina, al naar gelang de veegrichting.

Inzoomen op details is een kwestie van een spreidbeweging met twee vingers te maken, knijpen om weer uit te zoomen. Meer weten over het geopende boek? Tik dan rechtsboven op Info.

©CIDimport

Van dezelfde app-maker zijn nog een aantal bijzonder apps in de app store te vinden (allemaal gratis trouwens!), zoals bijvoorbeeld bavarikon 3D. Hierin tref je een scala aan 3D-objecten aan, allemaal met de hand te draaien en zoomen naar wens. Archeologische vondsten, technische apparaten, moderne(re) uitvindingen die beeldbepalend worden geacht enzovoort. 

Voor de liefhebbers van Duitse literatuur is er Deutsche Klassiker, genoeg voor uren lees- en kijkplezier. Deze beide genoemde apps zijn op moment van schrijven alleen voor iOS / iPadOS beschikbaar.

©CIDimport

Art Authority

Op zoek naar een meer kunstzinnige museale ervaring? Check dan zeker de app Art Authority eens. Deze is alleen voor iOS en iPadOS beschikbaar (helaas nog altijd in twee aparte versies, waarbij vanzelfsprekend weer geldt dat het grotere scherm van de iPad grote voordelen biedt).

In het hoofdvenster van de app kies je uit diverse belangrijke tijdsperioden in de kunst. Vervolgens krijg je per tijd (stroming) de daarin passende schilderijen te zien. In hoge resolutie, dus vooral inzoomen als je zin hebt! Tik op een schilderij en het opent groter. 

Via het kiene schuifpaneeltje kun je switchen tussen gridweergave en ‘preview’-modus. Dubbeltik op een schilderij om het groter weer te geven en gebruik spreid- en knijpbewegingen om in- en uit te zoomen.

©CIDimport

Ben je in de schilderijweergave aanbeland, dan kun je via Settings onder meer overgangseffecten instellen. Tik op de wereldbol in de knoppenbalk onder in beeld en schakel dan de optie Ken Burns On in, dat levert een bijzondere en dynamische diashow op na een druk op de eveneens in de onderste knoppenbalk aanwezige afspeelknop. 

Deze toont automatisch alle in een gekozen categorie vallende meesterwerken en is daardoor ook prima geschikt als aandachtstrekker tijdens een kunstzinnig event. Of gewoon, om je tv – mits gekoppeld aan de iPad of Apple TV – wat meer interessants te tonen dan een zwart vlak.

Virtueel Louvre

Een wel heel bekend museum is het Franse Louvre. Ook bekend vanwege de lange, ellenlange rijen schuifelende en fotograferende toeristen helaas. In Covid-tijden not done, maar als dat straks ooit weer voorbij is: berg je dan maar. 

Wil je liever rustig thuis de daar tentoongestelde kunst in optimale weergave zonder duwende en trekkende medebezoekers ervaren, dan is er de app Louvre HD voor de iPad. Verdeeld over tijdsperioden krijg je toegang tot alle schilderijen. 

©CIDimport

Mooi voordeel: bij de eerste start krijg je de optie aangeboden om alle afbeeldingen in één keer te downloaden. Doe je dat, dan werkt het geheel ook offline. Wel moet je dan bijna 600MB aan opslagruimte op je apparaat afstaan. Héb je die, dan werkt het na downloaden allemaal soepel en snel. 

Aardig detail van deze app is dat je – nadat je een schilderij geopend hebt – dit via de knop linksonder in beeld in een heel hoge resolutie kunt ontvangen zonder extra kosten. Kies voor de optie Get HD, wacht even en de binnengehaalde foto wordt toegevoegd aan je Filmrol. Afdrukken (of dat laten doen) is vervolgens een optie, altijd leuk!

Iedereen droomt weleens van een thuisbioscoop, maar groter is niet altijd beter. Een te groot scherm kan bijvoorbeeld zorgen voor vermoeide ogen of korrelig beeld. Ontdek hoe zaken als kijkafstand, de resolutie en de kijkhoek bepalen of een televisie daadwerkelijk in je woonkamer past.

In de felverlichte showroom van de elektronicawinkel lijkt die enorme 75-inch televisie waanzinnig indrukwekkend, maar eenmaal aan de muur in een doorsnee Nederlandse doorzonwoning kan zo'n gapend zwart vlak de ruimte volledig domineren. Veel consumenten denken onterecht dat een groter scherm automatisch garant staat voor een betere kijkervaring, ongeacht de afmetingen van de kamer. Toch is er een harde technische grens waarbij groot verandert in té groot, met hoofdpijn en onscherp beeld als direct gevolg. In dit artikel leer je precies hoe je die grens bepaalt en de ideale televisie kiest.

De kern van het probleem: resolutie en blikveld

Het probleem van een te grote tv is niet alleen esthetisch, maar vooral fysiologisch en technisch. Het draait allemaal om de verhouding tussen de resolutie (het aantal beeldpunten) en je blikveld. Zelfs bij moderne 4K-televisies zijn de pixels niet oneindig klein. Als je een enorm scherm neemt en daar te dicht op zit, trek je het beeld als het ware uit elkaar. Hierdoor verliest het beeld zijn scherpte en samenhang; je hersenen moeten harder werken om de losse informatie tot één geheel te smeden.

Een veelgehoorde misvatting is dat je simpelweg went aan elk formaat. Hoewel de eerste shock van een groot scherm inderdaad verdwijnt, blijft de fysieke belasting overeind. Als een scherm meer dan 40 graden van je horizontale blikveld inneemt, kun je niet meer het hele plaatje in één oogopslag zien. Je ogen moeten dan constant van links naar rechts scannen om de actie te volgen, vergelijkbaar met het kijken naar een tenniswedstrijd vanaf de eerste rij. Dat zorgt voor vermoeide ogen en kan op den duur zelfs leiden tot misselijkheid, ook wel 'cybersickness' genoemd.

©Gorodenkoff

Wanneer werkt een groot formaat wél goed?

Er zijn specifieke scenario's waarin een wandvullend scherm niet alleen kan, maar zelfs de voorkeur heeft. Dat geldt vooral als je de televisie primair gebruikt voor hoogwaardige content. Denk hierbij aan films op 4K Blu-ray of streamingdiensten die uitzenden in de hoogste bitrate, en uiteraard gaming op moderne consoles. In deze gevallen is de bronkwaliteit zo hoog dat je dichterbij kunt zitten zonder fouten in het beeld te zien.

Daarnaast werkt een groot formaat goed als de kijkafstand het toelaat. In moderne woningen met een open plattegrond of een loft-indeling staat de bank vaak wat verder van de muur. Als je kijkafstand meer dan 3 meter is, valt een 55-inch televisie al snel in het niet en moet je turen om details te zien. Een 65-inch of groter model herstelt in dat geval de balans en zorgt voor die gewenste bioscoopervaring, waarbij het scherm groot genoeg is om je onder te dompelen zonder dat je individuele pixels ziet.

Wanneer werkt dit níet goed?

De nadelen van een te grote tv worden pijnlijk duidelijk bij 'gewoon' tv-kijken. Veel lineaire televisieprogramma's, zoals het journaal, talkshows of sportuitzendingen via de kabel, worden niet in 4K uitgezonden, maar in Full HD of zelfs nog lager. Een enorme tv vergroot dat signaal genadeloos uit. Op een te groot scherm zie je dan plotseling ruis, compressieblokjes en onscherpe randen die op een kleiner scherm onzichtbaar zouden blijven. Het beeld oogt daardoor onrustig en rommelig.

Ook in de fysieke ruimte kan het tegenvallen. Een tv die uit staat is een groot, zwart en reflecterend vlak. In een compacte woonkamer zuigt een te groot scherm alle aandacht naar zich toe, zelfs als hij uitstaat. Zoiets verstoort de balans in je interieur en kan de kamer kleiner laten aanvoelen dan hij eigenlijk is. Daarnaast is de plaatsing van sfeerverlichting vaak lastiger; een gigantisch scherm blokkeert lichtinval of reflecteert lampen op een storende manier.

©RDVector

Dealbreakers: hier ligt de grens

Er zijn een paar harde grenzen die aangeven dat je beter een maatje kleiner kunt kiezen. Als je een van de onderstaande punten herkent, is dat een duidelijk signaal.

Wat betekent dit voor jouw situatie?

Om te bepalen of een tv past, moet je de rolmaat erbij pakken en even kritisch naar je eigen kijkgedrag kijken. De algemene vuistregel voor 4K-televisies is: meet de afstand van je ogen tot het scherm in centimeters en deel dat door 1,2 tot 1,5. De uitkomst is de ideale schermdiagonaal.

Zit je bijvoorbeeld op 2,5 meter (250 cm) van je scherm? Dan kom je uit op een schermdiagonaal tussen de 166 cm (65 inch) en 208 cm (82 inch). Maar let op: dat geldt alleen voor pure 4K-content. Kijk je veel normale televisie (praatprogramma's, nieuws)? Hanteer dan factor 2. Bij 250 cm afstand kijkt een scherm van 125 cm diagonaal (ongeveer 50 inch) dan vaak prettiger en rustiger. Ben je een fanatieke gamer of filmfanaat? Dan kun je de grens opzoeken. Ben je een casual kijker? Kies dan veilig voor een formaatje kleiner.

©BS | ID.nl

In het kort

Een televisie is te groot wanneer het beeld onscherp oogt of wanneer je fysiek je hoofd moet draaien om alles te kunnen volgen. Hoewel een groot scherm indrukwekkend lijkt, vergroot het bij standaard televisie-uitzendingen ook alle beeldfouten uit. De ideale grootte is een balans tussen kijkafstand en de kwaliteit van wat je kijkt. Meet daarom altijd de afstand tussen bank en muur, en wees realistisch over je kijkgedrag. Zo voorkom je hoofdpijn en blijft tv-kijken ontspannend.

Het is ergens in 2025 als Fable voor het eerst, een soort van, getoond wordt. Beelden volgen elkaar in rap tempo op. We zien de dame die de hoofdrol lijkt te spelen, geen HUD en vooral heel veel mooie filmpjes. Daarna begint het wild speculeren, de klachten over het hoofdpersonage, de vraagtekens over de gameplay. Gelukkig was daar gister de Xbox Developer Direct, waar Microsoft eens te meer bewees de code gekraakt te hebben.

Vóór de pandemie, toen de Electronic Entertainment Expo (E3) nog bestond en online showcases, Directs en State of Plays nog niet echt een ding waren, wisten gameboeren hun spellen prima te verkopen. Ontwikkelaars verschenen op het podium tijdens liveshows, praatten over hun games, speelden live een demo (wat net zo vaak goed als faliekant misging) en dergelijke presentaties werden afgewisseld met teasers, hypetrailers en (nog verder terug) zelfs weleens grafieken en verkoopcijfers. Hoe anders is de wereld anno nu.

Trailers vol trailers

Klaar zitten voor The Game Awards, een gemiddelde Direct, Showcase of Summer Game Fest is leuk, maar niet hetzelfde als ‘toen’. Want de formule is inmiddels bekend. Een half uur, een uurtje, een paar uur lang wordt er de ene na de andere trailer op je hersenen afgevuurd. Wat is ‘reclame’ en wat niet? Geen idee. Standaard zijn de animegames die elkaar zo rap opvolgen dat de gemiddelde kijker niet eens meer weet waar de ene game begint en de ander ophoudt. Meestal zit er een klapper aan het begin, waarna het grote wachten op de klapper aan het einde begint.

Vraag iemand een week later wat ie gezien heeft, en meer dan de helft van de getoonde games is waarschijnlijk uit het geheugen verdwenen.  En al die flarden van beelden zonder fatsoenlijke uitleg leiden vaker wel dan niet tot hetzelfde als die ene soort van trailer van Fable: speculaties, wild geroep en vraagtekens. Het komt de online discussie rondom games niet ten goede.

©Playground Games

Hoe anders was de inmiddels traditionele Xbox Developer Direct. Langer dan een uur, voor maar vier games. Die games kregen zodoende alle tijd, net als de ontwikkelaars. Gameplaybeelden zijn niet aan te slepen, verscheidene modi worden uitgebreid besproken en zelfs de kleinste details krijgen meer dan genoeg ademruimte. Zo horen we tijdens de Forza Horizon 6-presentatie dat het nummer van je eigen hangar (78) gekozen is omdat de game zich afspeelt in Japan, en die cijfers daar een positieve lading hebben. Fijn om te horen hoe scherp het oog voor detail van een ontwikkelaar is. Dat zegt iets over het project. En het is ook iets wat je never nooit in een hypetrailer van anderhalve minuut langs had zien komen.

Trailers vol trailers

En dus zit ik gisteravond te genieten. Niet eens per se van de games, want ze vallen net niet in mijn straatje. Forza Horizon 6 vind ik héél indrukwekkend en de game zal ongetwijfeld miljoenen spelers perfect bedienen, maar ik ben niet zo van het racen. Game Freak - de makers van Pokémon die eindelijk hun vleugels uitslaan met graphics uit dit decennium - komen met Beast of Reincarnation. Het ziet er oké uit. Double Fine vindt in mij ook geen fan en een multiplayer-pottenbakgame (Kiln) is niet iets wat hoog op mijn lijstje stond. Zelfs afsluiter Fable wist me met z’n levenssimulaties ook niet te overtuigen. Maar, nogmaals, wat heb ik genoten. Van ontwikkelaars die ruim de tijd kregen. Van de games, die van alle kanten belicht werden. Van de antwoorden die we kregen.

©Playground Games

Want wat ik nou precies van die games vond, is niet eens zo heel belangrijk. Veel belangrijker is dat iedereen dit keer in ieder geval een uitgebreid beeld kreeg van wat deze games nu precies worden. Een Xbox Developer Direct creëert geen valse hype. Van die vier getoonde games, weten we nu eigenlijk alles wat we redelijkerwijs moeten weten. Zoals bijvoorbeeld dat Fable een character creation-modus heeft, om maar iets te noemen. En plots zie je de discussies rondom de games gaan om… de inhoud. En niet op wilde speculaties rondom hoofdpersonages die helemaal niet vast blijken te staan. Love it.