Museums zijn natuurlijk prachtige instituten. Maar ze hebben ook een nadeel: je mag vaak nergens aankomen. Die regel wordt strenger naarmate het tentoongestelde object ouder is. Even lekker bladeren door een antiek boek bijvoorbeeld, is er dus niet bij. Tenzij je digitale versies kunt vinden, en daar bestaan mooie apps voor!

Laten we beginnen met die antieke boeken. Waarbij we vooropstellen dat boeken er zijn om te lezen, bekijken, voelen, doorheen te bladeren. Alleen dat doe je niet met een handgeschreven exemplaar van een paar honderd jaar oud. Als dat voor iedere museumbezoeker toegestaan zou zijn, dan zouden we inmiddels geen antiek boek meer over hebben. 

Gelukkig leven we in de 21e eeuw, waarin grote delen van dit soort boeken gedigitaliseerd zijn. En daarmee kun je wél door iets bijzonders heen bladeren. Helaas stellen nog lang niet alle musea ter wereld hun collecties op die manier online beschikbaar. Maar steeds meer wel. Dat levert dan weer mooie mobiele apps op, waarmee je door meesterwerken kunt bladeren op bijvoorbeeld je iPad - het toch wat krappe telefoonscherm levert een minder mooie ervaring op. 

FamousBooks

De app Famous Books van de Duitse Bayerische Staatsbibliothek (iOS, Android) springt er al jaren uit. Eenmaal geïnstalleerd biedt de app toegang tot een scala aan heel speciale boeken, waarvan een groot deel letterlijk monnikenwerk is. Met de hand geschreven en (vaak) rijkelijk geïllustreerd. De waarde van dit soort epistels is onschatbaar.

De app biedt voordelen ten opzichte van het origineel. Zo kun je inzoomen zonder vergrootglas, is de belichting van de pagina’s perfect en hoef je nooit bang te zijn om een scheur te maken of een kop koffie over het origineel te gooien. In archieven is het toch altijd weer een hoop gedoe met handschoentjes (al schijnt dat juist helemaal niet goed te zijn), geen kop thee toegestaan en zenuwachtige mensen om je heen die je in de gaten houden en potentiële rampen proberen af te wenden. 

©PXimport

©PXimport

©PXimport

Het is wel handig om voor je begint met lezen even een duik in de instellingen te nemen. Tik daarvoor op de knop met de streepjes linksboven, gevolgd door een tik op Settings. Standaard staat Enable caching ingeschakeld. Heb jij thuis een snelle breedbandverbinding én niet heel veel opslagruimte op je iPhone/iPad vrij, dan is het handig om deze schakelaar uit te zetten. 

Ook de optie Empty cache komt in dit kader goed van pas: je kunt er snel een hoop opslagruimte mee vrijmaken indien nodig. De opties onder Image Quality gelden alleen voor gebruik in combinatie met een mobiele dataverbinding: wil je onderweg niet heel veel data verstoken dan kies je hier voor Auto of desnoods Low. Verder tref je in het streepjesmenu onder Video nog een promotiefilmpje aan van de genoemde Bayerische Staatsbibliothek.

Bladeren maar!

Tijd om aan het lezen te slaan. In het hoofdscherm van de app vind je boeken verdeeld over diverse categorieën. Helemaal rechts onderaan (even scrollen) is er de tegel All books, voor als je gewoon onbevangen door de collectie wilt bladeren. 

Tijdens het lezen is het ’t handigst om je iPad verticaal (staand) georiënteerd te houden. Vegen brengt je naar de volgende of vorige pagina, al naar gelang de veegrichting.

Inzoomen op details is een kwestie van een spreidbeweging met twee vingers te maken, knijpen om weer uit te zoomen. Meer weten over het geopende boek? Tik dan rechtsboven op Info.

©CIDimport

Van dezelfde app-maker zijn nog een aantal bijzonder apps in de app store te vinden (allemaal gratis trouwens!), zoals bijvoorbeeld bavarikon 3D. Hierin tref je een scala aan 3D-objecten aan, allemaal met de hand te draaien en zoomen naar wens. Archeologische vondsten, technische apparaten, moderne(re) uitvindingen die beeldbepalend worden geacht enzovoort. 

Voor de liefhebbers van Duitse literatuur is er Deutsche Klassiker, genoeg voor uren lees- en kijkplezier. Deze beide genoemde apps zijn op moment van schrijven alleen voor iOS / iPadOS beschikbaar.

©CIDimport

Art Authority

Op zoek naar een meer kunstzinnige museale ervaring? Check dan zeker de app Art Authority eens. Deze is alleen voor iOS en iPadOS beschikbaar (helaas nog altijd in twee aparte versies, waarbij vanzelfsprekend weer geldt dat het grotere scherm van de iPad grote voordelen biedt).

In het hoofdvenster van de app kies je uit diverse belangrijke tijdsperioden in de kunst. Vervolgens krijg je per tijd (stroming) de daarin passende schilderijen te zien. In hoge resolutie, dus vooral inzoomen als je zin hebt! Tik op een schilderij en het opent groter. 

Via het kiene schuifpaneeltje kun je switchen tussen gridweergave en ‘preview’-modus. Dubbeltik op een schilderij om het groter weer te geven en gebruik spreid- en knijpbewegingen om in- en uit te zoomen.

©CIDimport

Ben je in de schilderijweergave aanbeland, dan kun je via Settings onder meer overgangseffecten instellen. Tik op de wereldbol in de knoppenbalk onder in beeld en schakel dan de optie Ken Burns On in, dat levert een bijzondere en dynamische diashow op na een druk op de eveneens in de onderste knoppenbalk aanwezige afspeelknop. 

Deze toont automatisch alle in een gekozen categorie vallende meesterwerken en is daardoor ook prima geschikt als aandachtstrekker tijdens een kunstzinnig event. Of gewoon, om je tv – mits gekoppeld aan de iPad of Apple TV – wat meer interessants te tonen dan een zwart vlak.

Virtueel Louvre

Een wel heel bekend museum is het Franse Louvre. Ook bekend vanwege de lange, ellenlange rijen schuifelende en fotograferende toeristen helaas. In Covid-tijden not done, maar als dat straks ooit weer voorbij is: berg je dan maar. 

Wil je liever rustig thuis de daar tentoongestelde kunst in optimale weergave zonder duwende en trekkende medebezoekers ervaren, dan is er de app Louvre HD voor de iPad. Verdeeld over tijdsperioden krijg je toegang tot alle schilderijen. 

©CIDimport

Mooi voordeel: bij de eerste start krijg je de optie aangeboden om alle afbeeldingen in één keer te downloaden. Doe je dat, dan werkt het geheel ook offline. Wel moet je dan bijna 600MB aan opslagruimte op je apparaat afstaan. Héb je die, dan werkt het na downloaden allemaal soepel en snel. 

Aardig detail van deze app is dat je – nadat je een schilderij geopend hebt – dit via de knop linksonder in beeld in een heel hoge resolutie kunt ontvangen zonder extra kosten. Kies voor de optie Get HD, wacht even en de binnengehaalde foto wordt toegevoegd aan je Filmrol. Afdrukken (of dat laten doen) is vervolgens een optie, altijd leuk!

Eind 2025 kregen we eindelijk de langverwachte eerste beelden van Tomb Raiders toekomst te zien. Het was al een aantal jaren bekend dat Amazon de franchise met zowel een serie als nieuwe games wilde terugbrengen, maar hoe precies, dat was nog lang giswerk. Nu is bekend dat er maar liefst twee nieuwe games op stapel staan: Tomb Raider: The Legacy of Atlantis en Tomb Raider: Catalyst.

Releasedata van de nieuwe Tomb Raider-games

Tijdens The Game Awards in 2025 werd aangekondigd dat Tomb Raider: The Legacy of Atlantis (een remake van de allereerste Tomb Raider-game uit 1996) in 2026 moet verschijnen. Een geheel nieuwe Tomb Raider-game die zich later in de tijdlijn afspeelt is Catalyst, de game die in 2027 moet verschijnen. Beide spellen komen uit op de PlayStation 5, Xbox Series X en S en pc.

Beide titels worden ontwikkeld door Crystal Dynamics, dat eerder Tomb Raider uit 2013 en Rise of the Tomb Raider uit 2015 maakte. Ook hielp de studio mede-ontwikkelaar Eidos Montréal met de productie van Shadow of the Tomb Raider (2018). De studio Flying Wild Hog (Shadow Warrior, Trek to Yomi) ondersteunt de ontwikkeling van Tomb Raider: The Legacy of Atlantis.

Allemaal in één tijdlijn

Met dit nieuwe Tomb Raider-tijdperk willen Amazon en ontwikkelaar Crystal Dynamics harder dan ooit inzetten op de eenduidige tijdlijn van de franchise. In de allereerste Tomb Raider-game uit 1996 was Lara Croft al een geharde avonturier, en in 2012 begon Crystal Dynamics met het vertellen van haar 'oorsprongsverhaal'. De zogenaamde Survivor-trilogie omvat de games Tomb Raider (2013), Rise of the Tomb Raider (2015) en Shadow of the Tomb Raider (2018), die samen laten zien hoe Lara steeds meer in die rol van de geharde bad-ass groeit.

©Crystal Dynamics

De bedoeling is in principe altijd geweest dat de Survivor-trilogie een voorloper vormt op de originele games, al werd daar nog vaak over gediscussieerd door fans. Sommigen vinden bijvoorbeeld dat de sfeer van de modernere games niet goed overeenkomt met de originele titels. Desalniettemin gaat Amazon door met het plan, zo werd al aangekondigd in 2021, waar in een speciale video het volgende werd gezegd over de aankomende Tomb Raider-game:

"Het bevat alle elementen die de Tomb Raider-reeks een van de meest geprezen franchises in gaming heeft gemaakt. Spelers besturen een zelfverzekerde en multidimensionale heldin in een omgeving waarin verkenning en creatief routes vinden wordt beloond. Er zijn duizelingwekkende puzzels om op te lossen en er is een grote variatie aan vijanden om het tegen op te nemen."

©Crystal Dynamics

Tomb Raider: Legacy of Atlantis

Tomb Raider: The Legacy of Atlantis lijkt dit duidelijk te moeten maken. De game is dus een remake van het spel waar de franchise mee begon, met gemoderniseerde gameplay en visuals. Het verhaal rondom het krachtige artefact de Scion blijft intact, al gaat de verhaalvertelling in deze versie van het spel wat anders dan in 1996.

Dit biedt de ontwikkelaar ook genoeg kansen om het avontuur waar het voor Lara allemaal begon te koppelen aan de Survivor-delen, en dus het tijdperk tussen nieuw en oud te overbruggen. De dinosauriërs uit het origineel zijn dus nog gewoon aanwezig, al is dat nu met veren. Want we moeten wel rechtdoen aan de geschiedenis.

Tomb Raider: Catalyst

Dus wat betekent dat voor Tomb Raider: Catalyst, de andere game die tijdens The Game Awards voor het eerst getoond werd? Catalyst is eigenlijk een soort schone lei voor Tomb Raider, met een verhaal dat zich na alle voorgaande games, boeken, comics en series - ja, daar komen we later nog op - afspeelt.

De voorgaande verhalen worden wel als 'canon' (lees: onderdeel van de geschiedenis in deze tijdlijn) beschouwd. Dat kunnen we opmaken uit de onthullingstrailer van het spel, waarin gerefereerd wordt aan de gebeurtenissen uit Tomb Raider (2013) en de eerste Tomb Raider-game - alsmede Legacy of Atlantis dus.

Het spel speelt zich af in het noorden van India, in de nasleep van een cataclysmische gebeurtenis waardoor verschillende geheimen uit de geschiedenis plotseling geopenbaard zijn. Lara Croft en zo ongeveer iedere andere schattenjager in de wereld gaat dus op pad naar het gebied om de geheimen en rijkdommen van weleer te ontdekken. Aan Lara de taak om te zorgen dat de soms gevaarlijke mythische voorwerpen uit de verkeerde handen blijven, wat volgens de website voor een verhaal bomvol 'vertrouwen en verraad' zorgt.

De start van een trilogie?

Het is goed mogelijk dat Catalyst het eerste deel is van een gloednieuwe Tomb Raider-trilogie. In maart 2024 vond er bij het South by Southwest-filmfestival (SXSW) een panel plaats waarin (zo ontdekte het Tomb Raider fan-account Society of Raiders) Dimitri Johnson aan het woord kwam.

©Crystal Dynamics

Johnson, een producent van onder andere de eerste Sonic the Hedgehog-film, heeft een deal gesloten met Amazon Studios voor het ontwikkelen van televisieseries, onder andere romdom Tomb Raider. In het panel over transmedia - oftewel het gebruiken van een IP (intellectual property) via verschillende mediums, waaronder live-action films, series, animatie en games - zei hij het volgende:

"Er is een franchise waar we aan werken waar ik niet te diep op in kan gaan. En dit is een groot experiment voor ons - de studio's en het gamebedrijf waar we werken aan animatie, live-action films, live-action televisie en een trilogie aan games die gebouwd zijn in Unreal 5. Daarbij kijken we naar een manier om de assets die voor de game gebruikt worden toe te passen om de productie van de live-action producties te ondersteunen."

©Amazon

De precieze franchise waar het om gaat wordt niet genoemd, maar gezien zijn betrokkenheid bij de live-action serie valt aan te nemen dat het om Tomb Raider gaat. Hij heeft dus mogelijk bevestigd dat Cataclysm het startschot is van een nieuwe Tomb Raider-trilogie.

Amazon en Crystal Dynamics lijken hier ook naar te hinten met de trailer van het spel. Na een lange monoloog van een antagonist over hoe de 'legende van Lara Croft tot een einde moet komen' stelt de avonturier zelf dat ze nog maar net begonnen is. Dat kan uiteraard een knipoog zijn naar haar langverwachte terugkeer, maar het lijkt erop dat Amazon hard op Tomb Raider gaat inzetten.

©Crystal Dynamics

De stem van Lara Croft

In de nieuwe games krijgt Lara een nieuwe stemactrice. Alix Wilton Regan - bekend van rollen in Mass Effect 3, Cyberpunk 2077 en Assassin's Creed: Origins - gaat het stokje overnemen van Camilla Luddington, die het personage vertolkte in de Survivor-trilogie. Na de aankondiging dat Regan de rol op zich gaat nemen, plaatste Luddington een emotioneel bericht op haar Instagram-account:

"Ik wil jullie laten weten dat ik van de fans heb gehouden. Het was een ongelooflijke eer om Lara Croft te spelen en ze blijft altijd onderdeel van mij uitmaken. De Survivor-trilogie bood mij een decennium aan avontuur dat ik nooit ga vergeten. Ik kan niet trotser zijn op wat we hebben gecreëerd. Zoals altijd ontvangt de nieuwe actrice een ongelooflijke gift door in haar laarzen te mogen stappen."

Gameplay van de nieuwe Tomb Raider

Van Legacy of Atlantis hebben we al wat gameplay - mogelijk gemaakt door Unreal Engine 5 - kunnen zien met de onthullingstrailer. Daaruit blijkt dat Lara net zo acrobatisch is als in de oorspronkelijke PlayStation-games - iets wat in de Survivor-trilogie minder aan bod kwam. In de trailer zien we in ieder geval dat Lara zich niet simpelweg omhoog drukt tijdens het klimmen, maar haar iconische 'cirkelmethode' nog altijd onder de knie heeft. Verder zijn er beelden te zien van het klimmen, een puzzel en de valstrikken die je in de verschillende tombes te wachten staan. Ook kregen we een glimp van de gunplay in het spel. Lara heeft haar twee vertrouwde pistolen, en kan die al ontwijkend en springend loslaten op dinosauriërs.

Van Catalyst is nog geen gameplay getoond, al onthult de cinematische trailer mogelijk wel een paar gameplaymogelijkheden. Denk aan de grijphaak die Lara op Spider-Man-achtige wijze aan haar pols heeft hangen, en die ze schijnbaar ook tijdens gevechten kan inzetten om vijanden af te leiden of uit te schakelen. Ook zien we haar een lamp kapotschieten om voor verwarring te zorgen, en daar een voordeel uit halen. Wellicht wordt de combat en stealth dus wel uitgebreid met mechanieken rondom lichtinval. Veel meer is er nog niet op te maken, al zijn er in de afgelopen jaren wellicht al een paar details naar buiten gekomen.

©Crystal Dynamics

Eerdere geruchten

Deze nieuwe Tomb Raider-games zijn al jaren in ontwikkeling, en er zijn in die tijd ook een flink aantal geruchten opgedoken rondom Catalyst. Niets is bevestigd, dus houd een korreltje zout bij de hand.

Het is de insider V Scooper en journalist Gregory Felipe namelijk ter ore gekomen dat de nieuwe Tomb Raider-game een soort Ubisoft-achtige open wereld-game betreft. V Scooper deelde eerder ook al details over het verhaal van Catalyst, die op basis van de onthulling goed overeenkomen.

Volgens V Scooper heeft Lara naast 'gebruikelijke Lara bewegingsmethodes' toegang tot een motor en parachute om zich door het noorden van India te begeven. Daarbij hint hij naar verschillende confrontaties met dieren als luiaarden en tijgers in gebieden als jungles, bergen en woestijnen.

©Crystal Dynamics

Felipe had het voor die berichten ook al over een motor waarmee Lara zich door de map kan verplaatsen. Daarbij had hij het ook over companions met unieke vaardigheden, en dat er bekende personages uit de vorige game terugkeren.

Het spel bevat volgens Felipe vijf Far Cry-achtige vijanden, die volgens hem bestaan uit de stereotiepe rijke man, een misdaadbaas en een duo van twee broers. Lara zelf zou daarbij toegang krijgen tot een skilltree met magische skills. Nogmaals: dit zijn allemaal geruchten. Geen van deze gameplayelementen is tot nu toe bevestigd en er kan in de tijd sinds de rapportage van alles veranderd zijn.

©Crystal Dynamics

De Tomb Raider-serie met Sophie Turner

Tomb Raider en Lara Croft zijn uiteraard game-iconen, maar de franchise is al geruime tijd ook onderdeel van het Hollywoodlandschap. In 2001 en 2003 kwamen respectievelijk de films Lara Croft: Tomb Raider en Lara Croft: Tomb Raider - The Cradle of Life uit. Ondanks de sterrenkracht van Angelina Jolie als Lara Croft waren de films niet bijster succesvol, dus het duurde tot 2018 totdat Lara weer op het witte doek verscheen. Ook met Alicia Vikander in de hoofdrol wist Tomb Raider niet veel indruk te maken als film.

Enfin, we geven niet op. In 2024 kwam Netflix met de animatieserie Tomb Raider: The Legend of Lara Croft - waarvan een tweede en laatste seizoen in 2025 verscheen. Deze serie volgt Lara Croft na de Shadow of the Tomb Raider-game, en overbrugt dus het tijdperk van de Survivor-trilogie en de originele games. Helaas werd ook de animatieserie niet bijster goed ontvangen. Een prima tussendoortje, maar niets om over naar huis te schrijven.

©Netflix

Maar Hollywood - en specifiek Amazon in dit geval - weet niet van ophouden. Er wordt namelijk ook al sinds eind 2023 gewerkt aan een live-action Tomb Raider-serie door Fleabag-maker Phoebe Waller-Bridge, die op een nog onbekend moment op Amazon Prime Video verschijnt. Het heeft even mogen duren voordat de serie in productie ging, maar begin 2026 was het eindelijk zover. In februari kwamen de eerste setfoto's van de serie naar buiten.

Daarbij werd ook bekendgemaakt dat Sophie Turner (van Game of Thrones- en X-Men-faam) de rol van de iconische avonturier op zich neemt. Ze wordt vergezeld door onder anderen Martin Bobb-Semple als Lara's compagnon Zip, Alien-actrice Sigourney Weaver als Evelyn Wallis, Harry Potter-ster Jason Isaacs als Atlas DeMornay en Bill Paterson (Fleabag) als Winston - Lara's butler. Het is nog niet geheel duidelijk hoe de live-action serie in de Tomb Raider-tijdlijn past, en details over het verhaal zijn momenteel nog schaars. Zodra er meer duidelijkheid is, lees je dat uiteraard in dit overzicht.

De Franse uitgever Ubisoft heeft meerdere games in de Assassin's Creed- en Far Cry-reeksen in ontwikkeling.

Dat liet ceo Yves Guillemot weten in een interview met Variety, dat vooral draaide om de herstructurering van het bedrijf. De Assassin's Creed-, Far Cry- en Rainbow Six-franchises vallen tegenwoordig onder Vantage Studios, een dochteronderneming die Ubisoft samen met Tencent heeft opgericht.

"We hebben een solide planning op de rit bij Vantage Studios", aldus Guillemot. "We ontwikkelen meerdere games in de Assassin's Creed-franchise. Het gaat daarbij zowel om singleplayer- en multiplayerervaringen, met een ambitie om de spelersaantallen te laten groeien. Vorig jaar had de franchise al meer dan dertig miljoen spelers."

Over Far Cry: "Mensen wachten met smart (op nieuwe delen). We hebben op dit moment twee erg veelbelovende projecten in ontwikkeling." Hij gaf niets prijs over deze projecten, maar er gaan al langere tijd geruchten over twee Far Cry-games: een nieuwe singleplayerervaring en een losstaande multiplayergame - mogelijk een extraction shooter - waarbij beide games mogelijk een deel van de spelwereld of spelmechanismen delen.

Ubisoft op de schop

De herstructurering van Ubisoft zorgt er ook voor dat er diverse ontslagen vallen, studio's worden gesloten en games zijn geannuleerd. Eerder deze week bleek al dat er ontslagen vallen bij Ubisoft Toronto, al werd daarbij wel gecommuniceerd dat de Splinter Cell-remake in ontwikkeling blijft. De herstructurering en ontslagen leveren ook protesten op bij werknemers en vakbonden.

Over die protesten zei Guillemot in het interview: "Ik begrijp volledig de legitieme zorgen van onze teams in Frankrijk en de rest van de wereld. Ubisoft ondergaat op dit moment een grote transformatie, dat invloed heeft op onze organisatie, werkzaamheden en cultuur. Veranderingen op deze schaal wekken logischerwijs vragen op en zorgen voor spanning, zeker wanneer ze impact hebben op de routines van mensen. Ik wil luisteren, met verantwoording leiden en onze teams blijven betrekken. Maar ik kan niet negeren dat we onderdeel uitmaken van een industrie die competitiever en veeleisender is dan ooit tevoren."