Museums zijn natuurlijk prachtige instituten. Maar ze hebben ook een nadeel: je mag vaak nergens aankomen. Die regel wordt strenger naarmate het tentoongestelde object ouder is. Even lekker bladeren door een antiek boek bijvoorbeeld, is er dus niet bij. Tenzij je digitale versies kunt vinden, en daar bestaan mooie apps voor!

Laten we beginnen met die antieke boeken. Waarbij we vooropstellen dat boeken er zijn om te lezen, bekijken, voelen, doorheen te bladeren. Alleen dat doe je niet met een handgeschreven exemplaar van een paar honderd jaar oud. Als dat voor iedere museumbezoeker toegestaan zou zijn, dan zouden we inmiddels geen antiek boek meer over hebben. 

Gelukkig leven we in de 21e eeuw, waarin grote delen van dit soort boeken gedigitaliseerd zijn. En daarmee kun je wél door iets bijzonders heen bladeren. Helaas stellen nog lang niet alle musea ter wereld hun collecties op die manier online beschikbaar. Maar steeds meer wel. Dat levert dan weer mooie mobiele apps op, waarmee je door meesterwerken kunt bladeren op bijvoorbeeld je iPad - het toch wat krappe telefoonscherm levert een minder mooie ervaring op. 

FamousBooks

De app Famous Books van de Duitse Bayerische Staatsbibliothek (iOS, Android) springt er al jaren uit. Eenmaal geïnstalleerd biedt de app toegang tot een scala aan heel speciale boeken, waarvan een groot deel letterlijk monnikenwerk is. Met de hand geschreven en (vaak) rijkelijk geïllustreerd. De waarde van dit soort epistels is onschatbaar.

De app biedt voordelen ten opzichte van het origineel. Zo kun je inzoomen zonder vergrootglas, is de belichting van de pagina’s perfect en hoef je nooit bang te zijn om een scheur te maken of een kop koffie over het origineel te gooien. In archieven is het toch altijd weer een hoop gedoe met handschoentjes (al schijnt dat juist helemaal niet goed te zijn), geen kop thee toegestaan en zenuwachtige mensen om je heen die je in de gaten houden en potentiële rampen proberen af te wenden. 

©PXimport

©PXimport

©PXimport

Het is wel handig om voor je begint met lezen even een duik in de instellingen te nemen. Tik daarvoor op de knop met de streepjes linksboven, gevolgd door een tik op Settings. Standaard staat Enable caching ingeschakeld. Heb jij thuis een snelle breedbandverbinding én niet heel veel opslagruimte op je iPhone/iPad vrij, dan is het handig om deze schakelaar uit te zetten. 

Ook de optie Empty cache komt in dit kader goed van pas: je kunt er snel een hoop opslagruimte mee vrijmaken indien nodig. De opties onder Image Quality gelden alleen voor gebruik in combinatie met een mobiele dataverbinding: wil je onderweg niet heel veel data verstoken dan kies je hier voor Auto of desnoods Low. Verder tref je in het streepjesmenu onder Video nog een promotiefilmpje aan van de genoemde Bayerische Staatsbibliothek.

Bladeren maar!

Tijd om aan het lezen te slaan. In het hoofdscherm van de app vind je boeken verdeeld over diverse categorieën. Helemaal rechts onderaan (even scrollen) is er de tegel All books, voor als je gewoon onbevangen door de collectie wilt bladeren. 

Tijdens het lezen is het ’t handigst om je iPad verticaal (staand) georiënteerd te houden. Vegen brengt je naar de volgende of vorige pagina, al naar gelang de veegrichting.

Inzoomen op details is een kwestie van een spreidbeweging met twee vingers te maken, knijpen om weer uit te zoomen. Meer weten over het geopende boek? Tik dan rechtsboven op Info.

©CIDimport

Van dezelfde app-maker zijn nog een aantal bijzonder apps in de app store te vinden (allemaal gratis trouwens!), zoals bijvoorbeeld bavarikon 3D. Hierin tref je een scala aan 3D-objecten aan, allemaal met de hand te draaien en zoomen naar wens. Archeologische vondsten, technische apparaten, moderne(re) uitvindingen die beeldbepalend worden geacht enzovoort. 

Voor de liefhebbers van Duitse literatuur is er Deutsche Klassiker, genoeg voor uren lees- en kijkplezier. Deze beide genoemde apps zijn op moment van schrijven alleen voor iOS / iPadOS beschikbaar.

©CIDimport

Art Authority

Op zoek naar een meer kunstzinnige museale ervaring? Check dan zeker de app Art Authority eens. Deze is alleen voor iOS en iPadOS beschikbaar (helaas nog altijd in twee aparte versies, waarbij vanzelfsprekend weer geldt dat het grotere scherm van de iPad grote voordelen biedt).

In het hoofdvenster van de app kies je uit diverse belangrijke tijdsperioden in de kunst. Vervolgens krijg je per tijd (stroming) de daarin passende schilderijen te zien. In hoge resolutie, dus vooral inzoomen als je zin hebt! Tik op een schilderij en het opent groter. 

Via het kiene schuifpaneeltje kun je switchen tussen gridweergave en ‘preview’-modus. Dubbeltik op een schilderij om het groter weer te geven en gebruik spreid- en knijpbewegingen om in- en uit te zoomen.

©CIDimport

Ben je in de schilderijweergave aanbeland, dan kun je via Settings onder meer overgangseffecten instellen. Tik op de wereldbol in de knoppenbalk onder in beeld en schakel dan de optie Ken Burns On in, dat levert een bijzondere en dynamische diashow op na een druk op de eveneens in de onderste knoppenbalk aanwezige afspeelknop. 

Deze toont automatisch alle in een gekozen categorie vallende meesterwerken en is daardoor ook prima geschikt als aandachtstrekker tijdens een kunstzinnig event. Of gewoon, om je tv – mits gekoppeld aan de iPad of Apple TV – wat meer interessants te tonen dan een zwart vlak.

Virtueel Louvre

Een wel heel bekend museum is het Franse Louvre. Ook bekend vanwege de lange, ellenlange rijen schuifelende en fotograferende toeristen helaas. In Covid-tijden not done, maar als dat straks ooit weer voorbij is: berg je dan maar. 

Wil je liever rustig thuis de daar tentoongestelde kunst in optimale weergave zonder duwende en trekkende medebezoekers ervaren, dan is er de app Louvre HD voor de iPad. Verdeeld over tijdsperioden krijg je toegang tot alle schilderijen. 

©CIDimport

Mooi voordeel: bij de eerste start krijg je de optie aangeboden om alle afbeeldingen in één keer te downloaden. Doe je dat, dan werkt het geheel ook offline. Wel moet je dan bijna 600MB aan opslagruimte op je apparaat afstaan. Héb je die, dan werkt het na downloaden allemaal soepel en snel. 

Aardig detail van deze app is dat je – nadat je een schilderij geopend hebt – dit via de knop linksonder in beeld in een heel hoge resolutie kunt ontvangen zonder extra kosten. Kies voor de optie Get HD, wacht even en de binnengehaalde foto wordt toegevoegd aan je Filmrol. Afdrukken (of dat laten doen) is vervolgens een optie, altijd leuk!

Guy Ritchie werkt aan een nieuwe serie voor Amazon Prime Video: Young Sherlock. Daar is nu de eerste trailer van uitgebracht.

De serie speelt zich af rond 1870 in Oxford en is gebaseerd op het boek Young Sherlock Holmes van Andy Lane. Zoals de naam al weggeeft draait het om een nog jonge Sherlock Holmes - de speurneus is in deze serie nog maar 19 jaar oud.

De regie is zoals gezegd in handen van Guy Ritchie, de Britse filmmaker die eerder al de Sherlock Holmes-films met Robert Downey Jr. in de titulaire rol maakte. Verder is hij vooral bekend van gangsterfilms als Lock, Stock & Two Smoking Barrels en Snatch.

De rol van Sherlock wordt gespeeld door Hero Fiennes Tiffin, die eerder al in After speelde. Ook Natasha McElhone (Californication, The Truman Show) en Joseph Fiennes - de broer van Ralph Fiennes - hebben rollen.

Young Sherlock staat vanaf 4 maart op Amazon Prime Video. Bekijk hieronder de eerste trailer.

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.