Word je ook zo moe van de hele dag online te ‘moeten’ zijn? Tijd voor een beetje minder Facebook, Instagram, WhatsApp en andere digitale verleidingen. Laten we snel aan de slag gaan om je brein een beetje rust te geven.

Tip 01: Inzicht krijgen

Om te weten te komen hoeveel, hoe vaak en hoelang jij op een dag je smartphone gebruikt, heeft zowel iOS als Android een handig hulpmiddel. Op je iPhone heet dit Schermtijd. Ga naar Instellingen en tik op Schermtijd. Als je deze functie nog niet hebt geactiveerd, dan tik je op Ga door en vervolgens op Dit is mijn iPhone. Je iPhone registreert vanaf nu het aantal minuten dat je per app op je smartphone bezig bent. Ook kun je limieten instellen zodat je smartphonegebruik niet uit de klauwen loopt. Tik daarvoor op Applimieten en kies voor Voeg limiet toe. iOS deelt al je apps in categorieën in. Zo kun je een limiet instellen voor bijvoorbeeld alle socialmedia-apps op je smartphone. Wil je één enkele app selecteren, dan tik je op het driehoekje aan de rechterkant en kies je een app. Kies voor Volgende en schakel het aantal minuten dat je per dag aan de app mag besteden. Tik op Pas dagen aan om per dag een andere applimiet te creëren. Tik op Voeg toe om de applimiet in te stellen. Als je over de ingestelde tijd zit, krijg je bij het openen een melding dat je je limiet hebt bereikt. Je kunt dan nog wel op Negeer limiet tikken.

In Android is er vanaf Android 10 de app Digitaal welzijn. Hiervoor ga je naar Instellingen / Digitaal welzijn en ouderlijk toezicht. Ook hier kun je applimieten instellen door bij Dashboard / Alle apps weergeven op een app te tikken en voor App-timer te kiezen.

©PXimport

Tip 02: Berichtgeving

©PXimport

Een groot probleem is dat we gedurende de dag enorm veel informatieprikkels binnenkrijgen omdat de smartphone constant aan staat. Om de zoveel minuten krijg je wel een melding: een WhatsApp-berichtje, een nieuwe e-mail, een reactie op een van je Facebook-berichten, etc. Heb je daar last van, dan kun je de notificaties van bepaalde apps verminderen. Uiteraard wil je belangrijke berichten wel krijgen, maar een like op je Instagram-bericht bekijken kan best een paar uur wachten. In Android ga je naar Instellingen / Apps en meldingen / Meldingen. Je kunt hier bijvoorbeeld aangeven dat je geen meldingsstipje te zien wilt krijgen als er een nieuw bericht binnenkomt of dat er geen meldingen meer op het vergrendelingsscherm getoond mogen worden. Om per app te bepalen of er een melding gegeven mag worden, tik je op een app en zet je onder Meldingen het schuifje uit. In iOS ga je naar Instellingen / Berichtgeving. Per app kun je kiezen hoe meldingen worden weergegeven. Tik op de naam van de app en zet de berichtgeving compleet uit door de schuif achter Sta berichtgeving toe uit te zetten. Wil je wel notificaties ontvangen, dan kies je onder Meldingen hoe deze er precies uit moeten zien. Je kunt ervoor kiezen om geen geluid af te spelen, om geen badges (die rode rondjes in een hoek van een app-icoon) weer te geven bij nieuwe berichten of om de voorvertoning op je beginscherm niet te tonen en door achter Toon voor vertoning de optie Nooit te kiezen. 

WhatsApp op stil

Tip 03: Niet storen

Wat je ook kunt doen is je smartphone tussen bepaalde tijden helemaal geen meldingen meer weer te laten geven. Dit kan in iOS met de optie Niet storen. Je zet de functie aan bij Instellingen / Niet storen. Je kunt het handmatig aan- en uitzetten, maar slimmer is om de schuif achter Gepland aan te zetten. Kies achter Van de begintijd en kies achter Aan de tijd waarop je smartphone weer berichten mag ontvangen. Je wilt natuurlijk wel gebeld kunnen worden in het geval van nood, dus geef wel bij Sta oproepen toe van voor de optie Favorieten. Als er dan iemand belt die jij hebt gemarkeerd als favoriet, wordt deze oproep gewoon weergegeven. Je kunt favorieten selecteren in de app Contacten. Het is ook handig om de optie Herhaalde oproepen aan te laten staan. Een persoon die bijvoorbeeld twee keer binnen drie minuten belt, wordt nu niet gedempt. In Android veeg je van boven naar beneden en tik je op het cirkeltje met streepje erin om de niet-storen-functie in te schakelen. Je configureert de functie bij Instellingen / Geluid / Niet storen.

©PXimport

Tip 04: Minder blauw

©PXimport

Het lijkt natuurlijk een inkoppertje, maar er valt ook veel rust te winnen door met jezelf of met je partner af te spreken dat je de smartphone op gezette tijden uitzet. Spreek bijvoorbeeld af dat je allebei na acht uur ’s avonds de smartphone uitzet en pas weer aanzet ’s ochtends nadat je hebt ontbeten. Deze kleine verandering zorgt ervoor dat je veel minder gestrest naar bed gaat of wakker wordt. Neem in ieder geval je smartphone niet mee naar bed, dit is funest om goed in slaap te kunnen. Het blauwe licht dat je smartphone uitstraalt zorgt ervoor dat je lichaam minder melatonine aanmaakt, waardoor je moeilijker in slaap komt. Is het tóch nodig dat je ’s avonds nog met je smartphone bezig bent, zorg er dan voor dat je scherm minder blauw licht produceert. In iOS activeer je de optie Night Shift bij Instellingen / Beeldschermen helderheid. In Android kun je de nachtverlichting, al dan niet automatisch, instellen via Instellingen / Scherm.

Vakantie is vakantie

©PXimport

Tip 05: Sociale media

Een van de oorzaken van mentale gezondheidsproblemen kan het gebruik van social media zijn. Je hoeft niet meteen je Facebook- en Instagram-accounts op te heffen, er zijn ook wel andere manieren om FOMO (Fear Of Missing Out) te reduceren. Zodra je Facebook opent, geeft het allerlei berichten weer van je contacten. Je bent dan al snel geneigd om steeds maar verder te scrollen. Als je die stroom aan berichten wilt beperken, maar toch af en toe wat van een vriend wilt lezen, dan kun je ervoor kiezen om al je contacten te ontvolgen. Dit is niet hetzelfde als ze verwijderen als vriend! Open Facebook en klik bovenin op je accountnaam. Kies voor Vrienden en ga met je muis over de naam van een contact (als je dit op een pc doet). Klik op Vrienden en kies voor de middelste optie: Niet meer volgen. Je verwijdert niet de vriendschap, maar de berichten en vind-ik-leuks van deze persoon komen nu niet meer op je tijdlijn terecht. Ook fijn om te weten is dat je vriend dit niet te zien krijgt.

Hetzelfde principe kun je ook toepassen bij Instagram, dit moet je doen vanuit de app. Ga naar een verhaal van een contactpersoon en tik rechtsboven op de drie puntjes. Kies voor Uitschakelen. Kies voor Verhaal uitschakelen of Verhaal en berichten dempen. Bij de laatste optie zullen ook berichten niet meer in je tijdlijn opduiken. Je contactpersoon zal niet te weten komen dat je dit hebt gedaan.

©PXimport

De volgende Nintendo Direct wordt waarschijnlijk een... Partner Showcase. Cody en Jacco bespreken wat dit betekent voor de line-up van Nintendo dit jaar, en welke games we dan verwachten.

Ook: censuur in Dispatch, Rayman-klassiekers, NSO-strategie, Beast of Reincarnation.

Kom bij onze Discord. Via ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠deze link⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠kan je met ons en andere luisteraars kletsen over games, deals, nieuws en meer.

Wil je zelf ook een vraag insturen of heb je iets leuks om te melden? Dat kan! Stuur een mailtje naar bonuslevelcast@gmail.com (of bonuslevelkast@gmail.com of bonuslevelqast@gmail.com) en wellicht hoor je jezelf terug in de volgende aflevering!

YouTube staat vol met uitstekende cursussen, maar zonder plan van aanpak raak je al snel verdwaald in het woud aan losse video's, autoplay en aanbevelingen. De oplossing is leren aanpakken als project. Maakt eigen afspeellijsten, plan kijktijd alsof het lesuren zijn en combineer video's met slimme notities. Met onze tips wordt YouTube je ideale onlinedocent.

Gestructureerd leren betekent dat je YouTube gebruikt als lesomgeving met duidelijke doelen en vaste leerroutes, in plaats van willekeurig te klikken van video naar video. Je bouwt aan één doorlopend cursustraject per onderwerp, zodat je elke sessie precies weet wat je gaat kijken, waarom dat relevant is en hoe je de informatie onthoudt.

YouTube kent naast losse instructiefilmpjes ook complete series met hoofdstukken, tijdcodes en zelfs volwaardige cursussen. Via YouTube Studio kunnen mensen hele cursussen publiceren. Als kijker is dat fijn, want ze bestaan uit overzichtelijke reeksen met duidelijke titels en een logische volgorde. Zoek je bijvoorbeeld naar 'Python course' of 'Excel cursus', dan kun je selectief kiezen voor kanalen die een complete serie aanbieden. Als een video verdeeld is in losse hoofdstukken, zie je die als markeringen in de voortgangsbalk en kun je gericht naar andere onderdelen springen. Dat maakt een lange les behapbaar en navigeerbaar.

Wat wil je leren?

Log in op YouTube en begin met een concreet leerdoel. Denk aan iets als formules in Excel toepassen of websites leren maken. Noteer het resultaat dat je wilt bereiken en de tijd die je per week eraan kunt besteden. Open daarna YouTube en zoek op het onderwerp in combinatie met woorden als cursus, beginner of playlist. Klik bij een veelbelovend resultaat op de pagina en controleer of er afspeellijsten zijn die logisch geordend zijn. Kijk of er recente uploads zijn, of de beschrijving bronnen bevat en of er ondertiteling of transcripts (uitgeschreven teksten) beschikbaar zijn.

Zet eventueel ondertiteling aan door linksboven te klikken op de drie streepjes, en klik dan op Instellingen / Afspelen en prestaties / Altijd ondertiteling tonen; zo kun je meelezen en lastige termen terugzoeken. Je opent de beschrijving van de video door in de grijze balk eronder te klikken op Meer. Klik op Transcript tonen in de beschrijving om de volledige tekst met tijdcodes te zien; met de zoekbalk boven het transcript spoor je trefwoorden snel op en spring je naar het juiste moment in de video. Deze functie werkt overigens bij lang niet alle video's.

Tot slot controleer je of de video hoofdstukken heeft; zie je horizontale streepjes in de voortgangsbalk onder de video, dan kun je per onderdeel navigeren.

Maak lijsten

Je hebt nu je cursus gekozen; tijd om je leeromgeving te bouwen. Open de eerste les en klik onder de video op de drie puntjes, dan op Opslaan/Nieuwe playlist. Geef je playlist een duidelijke naam, en kies de zichtbaarheid. Open de playlist via een klik op het rondje rechtsboven (waar je foto wellicht in staat) en Je kanaal bekijken. Dan klik je op Playlists en de betreffende aangemaakt afspeellijst om nieuwe video's toe te voegen en de volgorde aan te passen door video's te verslepen; zo bewaak je de opbouw.

Alles wat je wel interessant lijkt, maar nog niet op de hoofdlijn past, parkeer je in Later bekijken. Dat is de plek met materiaal om later te sorteren. Je voegt nieuwe video's eraan toe tijdens het kijken door te klikken op Opslaan / Later bekijken.

Werk dit onderdeel wekelijks bij: wat echt bij de cursus hoort, verplaats je naar je leerplaylist, de rest gaat weg. Zo blijft je cursus schoon en maak je het jezelf eenvoudig om snel te bekijken video's te scheiden van video's die misschien voor later interessant zijn.

Je kunt ook video's markeren om achter elkaar te worden afgespeeld. Dat doe je door in het overzicht van video's te klikken op de drie puntjes rechts van de video. Kies dan voor je Toevoegen aan wachtrij.

Lees ook: Van kijken tot streamen: zo gebruik je YouTube voor jouw wensen

Van kijktijd naar studieblokken

Nu je playlist er staat, maak je een realistisch studierooster. Behandel de totale kijktijd als lesuren en plan daarnaast verwerkingstijd voor pauzes, aantekeningen en oefeningen. Open je playlist en bekijk hoelang de video's duren. Bepaal per sessie een doel, zoals de eerste twee video's bekijken en samenvatten. Streef naar blokken van 25 tot 45 minuten, gevolgd door een korte pauze.

Op de computer kunt je met de eerdergenoemde optie Toevoegen aan wachtrij een reeks video's klaarzetten. Je slaat deze tijdelijke playlist op via een klik op de drie puntjes naast de video in het overzicht en dan op Opslaan in playlist. Zo heb je voor elk moment een 'pakket' klaarstaan.

Slaat YouTube je rij niet op, dan gebruik je Opslaan in Later bekijken als wachtkamer en sleep je de selectie daarna in je leerplaylist. Houd rekening met herhaling: plan per twee of drie kijkblokken één blok om terug te spoelen, lastige stukken in lagere snelheid te herbekijken en je notities bij te werken.

Slimmer kijken

Tijdens het kijken wil je ook echt begrijpen wat je ziet en hoort. Klik rechtsonder in de speler op afbeelding van een tandwiel en dan op Ondertiteling om ondertitels in te schakelen; kies eventueel een andere stijl of grotere letters in de ondertitelingsopties. Past het tempo niet, kies dan Instellingen / Afspeelsnelheid en schakel bijvoorbeeld naar 1.25x voor bekende stof of 0.75x bij complexe uitleg.

Heeft de video hoofdstukken, dan zie je streepjes in de voortgangsbalk; beweeg de muis over de balk om titels te lezen en spring gericht naar het juiste onderdeel. Op een mobiel apparaat kun je met 'precies zoeken' nauwkeurige miniatuurbeelden oproepen door vanaf de voortgangsbalk iets omhoog te vegen; dat helpt bij het exact terugvinden van een stuk.

Verwerken van de lesstof

Wat je onthoudt, hangt af van wat je met de informatie doet. Gebruik tijdstempels in je notities, zodat je altijd terug kunt naar het juiste moment. Pauzeer op een belangrijk moment, klik met de rechtermuisknop in de speler en kies Video-URL kopiëren vanaf huidig tijdstip en plak die link in je notities; veel apps maken er automatisch een klikbare link van. Zet boven elk kopje je leerdoel van dat fragment in één zin en noteer daarna in je eigen woorden wat je ervan begrepen hebt.

Tijdens het terugkijken helpt het toetsenbord: pauzeer met de spatiebalk of een druk op K, spoel 10 seconden terug met J of vooruit met I, ga sneller met / en langzamer met <, ga naar de volgende hoofdstukken met Ctrl+PijltjeRechts (Windows) of Option+PijltjeRechts (Mac) en open de sneltoetsenlijst met Shift+?. Zo wissel je razendsnel tussen kijken en noteren zonder je muis te hoeven gebruiken.

Blijf het algoritme de baas

YouTube geeft bij video's aanbevelingen voor andere filmpjes. Voer daarom gerichte zoekopdrachten uit en voeg alleen video's toe die je doel ondersteunen. Als je op de resultaatpagina staat, gebruik je de beschikbare filters en klik je pas daarna een video open; zo voorkom je dat je impulsief iets anders bekijkt.

Omdat YouTube regelmatig functies test en verplaatst, kan de exacte plek van knoppen of filters variëren; laat je daardoor niet uit het veld slaan en controleer de helpteksten wanneer iets ineens anders werkt.

Houd je startpagina schoon door doelbewust te kijken, ongepaste suggesties te markeren en vooral je Later bekijken-inbox te blijven opschonen. Blijkt een rij video's toch waardevol, sla die op als nieuwe afspeellijst via de drie puntjes en Opslaan in playlist. En als je echt de rust in je overzicht wilt bewaren, overweeg dan om een apart Google-account te gebruiken om in te loggen, zodat je 'studie-algoritme' niet wordt beïnvloed door de andere video's die je bekijkt.

Kennis onderhouden

Als je alle tips toepast, ontwikkel je een routine om optimaal te profiteren van de kennis die je opdoet tijdens het bekijken van de video, de stof samenvatten en herhalen en jezelf toetsen. Een logische vervolgstap is om één nieuw onderwerp te kiezen en de aanpak van dit artikel precies één maand vol te houden; evalueer daarna en schaaf je format bij. Zo groeit YouTube mee met jouw vaardigheden, in plaats van andersom.