Zeg je all-in-one-pc, dan zeg je iMac. Al jarenlang is de Apple iMac dé standaard als het gaat om een combinatie van scherm en computer. Dit jaar introduceerde Apple een nieuwe variant. Wij hebben de 27inch-uitvoering getest.

Het uiterlijk van de iMac (met 5K-scherm) is sinds 2014 eigenlijk niet meer veranderd en die iMac is qua uiterlijk weer niet te onderscheidenen van de iMac uit 20102 als het scherm uitstaat. Het enige uiterlijke verschil tussen 2019 en 2012 is dat de Thunderbolt(2)-poorten in 2017 plaatst maakten voor Thunderbolt 3-poorten. Of een zeven jaar oud ontwerp erg is? Wat ons betreft niet. Je krijgt een prachtige computer vervaardigd uit aluminium voorzien van een nog altijd groot 27inch-scherm. De bouwkwaliteit is bewezen uitstekend.

Wel blijft het af en toe onhandig dat alle aansluitingen op de achterkant zijn geplaatst. Met vier keer usb 3.0, twee keer Thunderbolt 3, een netwerkaansluiting, 3,5mm-headsetaansluiting en een kaartlezer heb je wel genoeg aansluitingen.

©PXimport

Bij de computer krijg je een invoersetje bestaande uit het draadloze Magic Keyboard en de draadloze Magic Mouse. Het bijzonder compacte toetsenbord heeft geen numeriek veld en toetsen zoals die op een laptop gebruikelijk zijn. Geen indrukwekkend toetsenbord dus, maar er is ondanks de geringe aanslag prima op te tikken. Over de meegeleverde muis zijn we niet te spreken. De muis is te plat en ligt niet lekker in de hand. Leuk voor onderweg, maar op een vast bureau wil je echt een betere muis.

©PXimport

Krachtige hardware

De standaarduitvoeringen van de 27 inch iMac bevatten een Intel Core i5 met zes cores, afhankelijk van de basisuitvoering die je kiest een variant met een kloksnelheid van 3, 3,1 of 3,7 GHz. De processor die Apple in ons testexemplaar heeft geplaatst is de upgrade in de vorm van een Core i9-9900K met maar liefst 8 cores op een standaardkloksnelheid van 3,6 GHz en een boost tot 5 GHz. Kortom een beest van een processor. De gebruikte i9-9900K is bijvoorbeeld sneller dan de Intel Xeon W-2140B, de processor met 8 cores die Apple in de instapvariant van de iMac Pro gebruikt. Voor wat het waard is: qua specificaties komt de geteste zwaar uitgevoerde iMac in de buurt van de goedkoopste iMac Pro, maar dat geldt dan ook voor de prijs. Die iMac pro heeft nog altijd wel wat extra mogelijkheden in de vorm van bijvoorbeeld een 10Gbit-netwerkaansluiting en een nog iets snellere grafische kaart.

©PXimport

Ook grafisch staat de nieuwe iMac zijn mannetje. De basisuitvoeringen hebben een AMD Radeon Pro 570X, 575X of 580X. De grafische kaart in ons testmodel is de snelste die Apple op de iMac biedt en is een AMD Radeon Pro Vega 48 met 8 GB HBM2-geheugen die in de buurt komt van de grafische kaart in de goedkoopste iMac pro. Zou je de grafische kracht vergelijken met een normale (gaming) grafische kaart, dan moet je denken aan een Nvidia GTX 1060. Ondanks de forse meerprijs voor de grafische kaart is de iMac hiermee naar moderne maatstaven dus zeker geen high-end gamingmachine. Gamen in 1080p kan uiteraard wel, op de volle 5K-resolutie van het scherm logischerwijs niet. In beginsel is de snelle grafische kaart bedoeld om grafische bewerkingen te versnellen en de upgrade is daarmee bedoeld voor professionele gebruikers die werken met heel zware videobewerkings- of 3D-toepassingen. Voor gaming koop je gezien de kortom geen iMac.

Opslag en geheugen

Opvallend voor 2019 is dat alle standaardconfiguraties nog altijd zonder ssd worden geleverd, in plaats daarvan geeft Apple je een Fusion Drive waarin een harde schijf gecombineerd wordt met een cache-ssd. Die cache-ssd zorgt wel voor een hogere snelheid dan een harde schijf, maar met een omvang van 24 GB bij een 1 TB Fusion Drive en 128 GB bij een grotere Fusion Drive loopt de capaciteit van de cache niet over. Je hebt echt veel meer aan een normale ssd en daar betaal je bij Apple helaas flink voor. Toch raden we je wel een ssd aan, want achteraf upgraden is er helaas niet bij. Technisch kan het wel, maar het is zo gecompliceerd dat je er beter niet aan kunt beginnen. Ons testmodel is voorzien van een 512 GB ssd.

De iMac Pro bevat vier geheugenbankjes. De uitvoering die wij kregen bevat 16 GB verdeeld over twee modules van 8 GB. Er zijn dus nog twee bankjes vrij. Koop je een standaardvariant met 8 GB, dan krijg je twee reepjes van 4 GB en heb je dus eveneens twee geheugenbanken vrij. Je kunt dus geld besparen door zelf je geheugen te upgraden, want Apple rekent maar liefst 240 euro voor de upgrade van 8 naar 16 gigabyte. Besparen is dus eenvoudig door te kiezen voor een uitvoering met 8 GB ram en deze zelf naar wens te upgraden. Overigens is het klepje dat de geheugensloten toegankelijk maakt een groot voordeel ten opzichte van een iMac Pro die dat klepje niet heeft.

Prestaties

De uitvoering die wij kregen is een topmodel en dit is dan ook een beest van een machine. In Geekbench 4 scoort de i9-processor maar liefst 6303 punten in de single-core-test en 32848 punten in de multi-core-test. Dat zijn indrukwekkende resultaten. De scores liggen hiermee hoger dan de instapvariant van de iMac Pro. Ook de ssd mag er zijn met een leessnelheid van 2792,5 en schrijfsnelheid van 1898,9 MB/s. In combinatie met de krachtige grafische kaart kun je de geteste iMac kortom voor alle denkbare werkzaamheden gebruiken.

Conclusie

De 27 inch iMac met 5K-display is ondanks het ontwerp dat al jarenlang hetzelfde is nog altijd een prachtige machine. Alleen de brede schermrand begint wat ouderwets te ogen, maar daar staat een fantastisch scherm tegenover. De door ons geteste uitvoering is in bijna alle opzichten de zwaarste en duurste variant. Op de prestaties kun je dan ook niets afdingen. Zo’n krachtige machine hebben de meeste gebruikers niet nodig. Een variant met een Core i5 en goedkopere grafische kaart is ook al een krachtige machine. Een upgrade naar een ssd net als in ons testmodel raden we wel sterk aan. Het werkgeheugen kun je zelf eenvoudig achteraf uitbreiden en dat is gelukkig een stuk goedkoper dan bij Apple. De geringe uitbreidbaarheid en de stevige prijs van upgrades zijn wel het belangrijkste nadeel van de nieuwste iMac.

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl

Cody en Jacco lopen door de Partner Direct heen en stellen de vraag: is de Switch 2 nu multiplatform-waardig? Ook zit Jacco drie dagen in Zwitserland voor een gamingmuis en is één persoon jarig.

Kom bij onze Discord. Via ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠deze link kan je met ons en andere luisteraars kletsen over games, deals, nieuws en meer.

Wil je zelf ook een vraag insturen of heb je iets leuks om te melden? Dat kan! Stuur een mailtje naar bonuslevelcast@gmail.com (of bonuslevelkast@gmail.com of bonuslevelqast@gmail.com) en wellicht hoor je jezelf terug in de volgende aflevering!