Het aantal Google-diensten wordt continu uitgebreid. De nieuwste dienst - het zal u vast niet zijn ontgaan - is Google Plus. Dit sociale netwerk is veelbelovend en moet een serieuze concurrent van Facebook worden. Maar ook diensten die al langer bestaan, zoals Gmail, YouTube en Documenten worden nog steeds verbeterd. Deze en andere Google-diensten kunt u slim gebruiken om uw leven gemakkelijker te maken.

1. Google+ inleiding

Ook Google heeft zich in de sociale netwerkmarkt gestort. En in tegenstelling tot het jammerlijk geflopte Google Wave, lijkt Google+ een grotere kans van slagen te hebben. Google+ kunt u zien als een kruising tussen Facebook en Twitter. Net als op Facebook kunt u alle mogelijke informatie delen met anderen en net als op Twitter kunt u iedereen volgen die u wilt. "Met Google+ kun je delen op internet zoals je dat doet in de echte wereld", is de omschrijving die Google zelf geeft, en dat klopt aardig. Net zoals in de echte wereld, kunt u contactpersonen indelen in kringen. U hebt een vriendenkring, uw collega's en uw familieleden. Deze kringen kunnen overlappen, maar dat hoeft natuurlijk niet. Google+ is hierop gebaseerd en vertaalt deze gedachte naar het internet. U kunt namelijk kringen aanmaken, waaraan u de gewenste contactpersonen toevoegt. En dit maakt het gericht delen van informatie, foto's, video's en links naar interessante websites erg eenvoudig. Als u bijvoorbeeld een aantal foto's wilt delen met alleen uw vrienden (en niet met uw collega's en misschien ook niet met uw familieleden), dan kan dit eenvoudig op Google+.

©PXimport

Google+ is het nieuwe sociale netwerk van Google dat de strijd aangaat met Facebook.

2. Google+ kringen

Google+ draait zoals gezegd om kringen. Eigenlijk zijn dit gewoon lijsten met mensen. De meesten zullen een kring maken voor vrienden, een voor familie en misschien een voor collega's of mensen van uw sportvereniging. Maar u kunt zoveel kringen aanmaken als u wilt en mensen aan meerdere kringen toevoegen. Mensen die u toevoegt aan een kring, krijgen hier een melding van. Ze krijgen echter niet te zien in welke kring u hen hebt toegevoegd. Het is best even een karwei om een goede indeling te bedenken, maar denk hier goed over na. Het mooie van dit indelen in kringen is dat u eenvoudig kunt kiezen met wie u welke informatie deelt. Tegelijkertijd kunt u de informatie die mensen met u (of met iedereen) delen, als een soort Twitter-tijdlijn inzien. Een nieuwsoverzicht dus, van uw vrienden, familie enzovoort. U vindt dit nieuwsoverzicht onder Updates.

©PXimport

Dankzij Google kringen kunt u eenvoudig kiezen met wie u wat deelt.

©PXimport

Ook handig is dat u de updates per kring kunt bekijken. Zo bent u snel op de hoogte van wat er in bepaalde kringen speelt!

3. Aanmelden voor Google+

De dienst is nog maar een aantal maanden in de lucht en zoals altijd zijn het voornamelijk de 'early adopters' die u op dit sociale netwerk tegen zult komen. Maar dit kan snel veranderen, want iedereen met een Google-account (bijvoorbeeld Gmail) kan zich aanmelden. Om u direct aan te melden voor Google+, gaat u naar Google+ en klikt u op de grote blauwe knop Direct meedoen. Klik op de volgende pagina op de knop Aanmelden. U wordt doorgestuurd naar de bekende inlogpagina voor uw Google-account. Vul uw e-mailadres en bijbehorend wachtwoord in en klik wederom op Aanmelden. Het kan helaas zo zijn dat aanmelden tijdelijk niet mogelijk is. Google+ bevindt zich namelijk nog in een beperkte testfase. Klik dan op de knop Hou me op de hoogte, laat uw naam en e-mailadres achter en u wordt vanzelf uitgenodigd.

©PXimport

Iedereen kan zich aanmelden voor Google+, het enige dat u nodig hebt is een Google-account.

Google+

We beginnen dit artikel met een korte introductie van Google+. Hoewel iedereen zich kan aanmelden met een Google-account, bevindt Google+ zich op het moment van schrijven nog steeds in een testfase en kan het zijn dat u niet direct toegang krijgt. We houden het daarom bij een korte introductie, maar zullen er later - als het voor iedereen toegankelijk is - uitgebreid op terugkomen.

4. Punten in uw Gmail-adres

Als u een Gmail-account hebt, dan weet u misschien dat het niet uitmaakt of u punten gebruikt in uw e-mailadres of niet. Wat voor het apenstaartje staat, kunt u voorzien van zoveel punten als u maar wilt. Het maakt niet uit of u billgates@gmail.com gebruikt, of bill.gates@gmail.com: het komt allemaal in dezelfde mailbox terecht. Ook b.i.l.l.g.a.t.e.s@gmail.com kunt u gebruiken. Zo kunt u onderscheid maken tussen belangrijke en minder belangrijke e-mails. Gebruik punten in het e-mailadres voor alle websites waar u zich moet registreren. Stuurt u een sollicitatiebrief, dan laat u de punten weg. Zo kunt u met behulp van filters eenvoudig de minder belangrijke e-mails direct naar een map laten verplaatsen en behoudt u overzicht in uw mailbox!

©PXimport

Het maakt niet uit of u punten gebruikt voor het apenstaartje of niet, alles komt aan!

5. Het plusteken gebruiken

Naast punten in het Gmail-adres, kunt u ook gebruikmaken van het plusteken. Stel dat uw e-mailadres stevejobs@gmail.com is, dan kunt u voor het apenstaartje nog een plusteken en een woord plaatsen. Schrijft u zich in voor een nieuwsbrief, gebruik dan bijvoorbeeld stevejobs+nieuwsbrieven@gmail.com. Niet alle inschrijfformulieren accepteren het plusteken, maar bij de meeste moderne websites is dit geen enkel probleem. Zo kunt u eenvoudig alle nieuwsbrieven in een speciale map laten binnenkomen.

©PXimport

Gebruik een plusteken in uw Gmail-adres en u kunt eenvoudig e-mail filteren!

6. Googlemail.com

In Duitsland mag Google de naam Gmail niet gebruiken, omdat een Duits bedrijf deze naam al eerder registreerde. Alle Duitsers die de maildienst van Google dus willen gebruiken, moeten inloggen op Googlemail. Maar wist u dat niet alleen de Duitsers, maar iedereen met een Gmail-adres ook een e-mailadres bij googlemail.com heeft? Ook de e-mails die naar dit domein worden gestuurd, komen gewoon in uw Gmailbox terecht. Nog een manier om onderscheid te maken tussen belangrijke en minder belangrijke e-mail!

©PXimport

U kunt in plaats van gmail.com ook googlemail.com als e-maildomein gebruiken!

Google-diensten verdwijnen

Helaas komt het ook voor dat Google bepaalde diensten - die u mis­schien juist vaak gebruikt verwijdert. Zo is onlangs op het Google web­log aangekondigd dat er een grote 'herfstschoonmaak' zal plaatsvinden. Sommige diensten verdwijnen, sommige worden samengevoegd met andere Google-diensten. Onder andere Google Desktop, Google Pack en Google Notebook zullen worden opgeheven. De complete lijst met wijzigingen vindt u hier (Engelstalig). Maakt u gebruik van een van de besproken diensten, controleer dan op tijd of u uw gegevens moet veiligstellen.

©PXimport

Google houdt een flinke herfstschoonmaak, de complete lijst vindt u op het weblog.

7. Herinneringen in Google Agenda

Google biedt naast Gmail ook een prima agenda en dat kan best handig zijn. Zo kunt u bijvoorbeeld herinneringen instellen. Handig voor die steeds terugkerende taken die u anders wellicht zou vergeten, zoals het vuilnis buitenzetten. Als u ingelogd bent op Gmail, klikt u bovenin op Agenda om naar Google Agenda te gaan. Of ga direct naar uw agenda via Google Calendar. Om een afspraak of herinnering te maken, klikt u linksboven op de knop Maken. Vul de benodigde gegevens in en plaats een vinkje bij Herhalen. Klik op Gereed als u klaar bent. Bij herinneringen kunt u kiezen voor een pop-up en/of een e-mail. Vul desgewenst nog in of u beschikbaar of bezet bent en of deze herinnering of afspraak openbaar of privé is. Klik tot slot op Opslaan.

©PXimport

Google Agenda biedt uitgebreide mogelijkheden om afspraken en herinneringen op te slaan.

8. Doe-het-zelf met YouTube

Soms zijn er van die klusjes in huis, waarvan u wellicht denkt: dat kan ik niet zelf, daar moet ik iemand voor laten komen. Dat hoeft niet zo te zijn! Want YouTube staat boordevol met DIY (Do It Yourself - Doe-Het-Zelf)-video's. Je kan het zo gek niet bedenken, bijna alles is er te vinden. Kraan vervangen? Kijk even op YouTube. Een vloer leggen? Is ook op YouTube te vinden. Er zijn diverse kanalen op YouTube die een mooi startpunt zijn voor al uw huis-tuin-en-keukenklusjes. Bijvoorbeeld:

,

en

. Handig!

©PXimport

YouTube staat boordevol met instructievideo's, over allerhande onderwerpen. Doe het zelf!

9. Actuele files in Google Maps

Als u wilt weten of er momenteel files staan op de route die u van plan bent te gaan rijden, dan kunt u op diverse websites terecht. Maar wist u dat u ook gebruik kunt maken van Google Maps? Ga naar Google Maps en zoom in op de gewenste locatie. Klik daarna rechtsboven op het uitschuifmenuutje. Selecteer Verkeer. Op de plattegrond wordt nu de actuele verkeerssituatie weergegeven met behulp van kleuren. Bij groen is er niets aan de hand, bij geel wordt er al wat langzamer gereden en bij rood of zelfs zwart is het foute boel. Niet alleen de files op snelwegen wordt weergegeven, ook de kleinere wegen en straten zijn te zien. Het mooie is ook dat u de voorspelde verkeerssituatie voor andere dagen kunt zien. Klik linksonder in het scherm op wijzigen en selecteer de dag en de tijd waarvoor u de voorspelde verkeersdruk wilt zien. U kunt overigens niet alleen de file-informatie van Nederland bekijken, Google heeft dit inmiddels voor grote delen van de (Westerse) wereld beschikbaar gemaakt.

©PXimport

Bekijk gedetailleerde, actuele file-informatie in Google Maps!

10. OV-informatie in Google Maps

Een van de andere mogelijkheden die Google Maps biedt, is het tonen van routebeschrijvingen. Vroeger kon u alleen kiezen tussen de route per auto of lopend, tegenwoordig kunt u - afhankelijk van de plaats - ook kiezen voor een routebeschrijving per openbaar vervoer. Klik linksboven op Routebeschrijving, vul achter punt A uw vertrekplaats in en achter punt B uw bestemming. Als de routebeschrijving met het openbaar vervoer beschikbaar is, dan verschijnt het pictogram van een bus tussen de auto en de voetganger in. Klik hierop en u krijgt diverse opties te zien. Selecteer een van de voorgestelde beschrijvingen en de route wordt op de kaart weergegeven. De informatie verkrijgt Google van openbaar vervoeraanbieders als NS en plaatselijke vervoerders.

©PXimport

Uw route plannen met het openbaar vervoer kan nu ook in Google Maps.

11. Zoeken met Engelstalige Google

Wanneer u googelt, zal het u vast zijn opgevallen dat Google automatisch overschakelt naar Google.nl, de Nederlandse versie van Google dus. In de meeste gevallen is dit natuurlijk prima. Maar soms wilt u misschien liever de standaardversie van Google, namelijk Google.com gebruiken. Wat u ook probeert, als u Google.com intikt, wordt u toch weer doorgestuurd naar de Nederlandse versie. Er is echter een eenvoudige truc om dit te omzeilen. Ga naar Google ncr en u krijgt de standaardversie van Google. U vraagt zich wellicht af waar ncr voor staat? Dit is simpelweg een afkorting voor 'no country redirect'.

©PXimport

Wilt u de Engelse versie van Google gebruiken? Gebruik dan de snelcode 'ncr'.

12. Offline Google Mail

Hoewel internetproviders vandaag de dag behoorlijk betrouwbaar zijn, kan het nog steeds voorkomen dat u tijdelijk geen verbinding met het internet hebt. En dan hebt u als online Gmail-gebruiker een probleem, want u kunt dan ook niet bij uw e-mail (tenzij u een mailclient als Outlook gebruikt of uw e-mail op bijvoorbeeld uw smartphone kunt lezen). Google heeft hier een oplossing voor bedacht in de vorm van een handige Chrome-extensie. Met de Offline Google Mail extensie kunt u Gmail gebruiken, ook als er geen internetverbinding is. Natuurlijk kunt u in die tijd geen e-mails ontvangen of versturen, maar u kunt wel bij uw Inbox, u kunt alvast e-mails schrijven en beantwoorden, verwijderen enzovoort. Op het moment dat de internetverbinding weer actief is, worden de offline handelingen die u hebt uitgevoerd automatisch gesynchroniseerd. Dit is ook handig als u met het vliegtuig gaat en door wilt blijven werken. U vindt de extensie hier en u hebt uiteraard wel de browser Google Chrome nodig. Klik op Toevoegen aan Chrome / Installeren. In uw Windows-taakbalk (rechts onderin) wordt nu een Chrome-pictogram toegevoegd. Klik op dit pictogram en klik op Offline Google Mail. U komt nu op een pagina in Chrome, waar u aan kunt geven of u Gmail offline wilt gebruiken. Dit wilt u, dus selecteert u de optie Allow Offline Mail. U komt nu in uw mailbox terecht, die er iets anders uitziet dan u gewend bent van Gmail. Maar dat is misschien wel nog een voordeel van deze Offline Gmail-app: het is erg overzichtelijk en er zijn geen advertenties te zien.

©PXimport

De extensie Offline Google Mail voor Chrome zorgt ervoor dat u altijd in uw Gmail-box kunt.

©PXimport

De eerste keer dient u Offline Mail in te schakelen, op de achtergrond wordt uw Gmail gesynchroniseerd.

©PXimport

De lay-out is wat anders, maar u kunt alle gebruikelijke handelingen uitvoeren.

13. Takenlijstjes

Houdt u van lijstjes maken? Lijstjes met dingen die u niet mag vergeten, dingen die u nog moet doen vandaag; sinds enige tijd is het ook in Gmail mogelijk om takenlijstjes bij te houden. Klik linksboven (onder Contactpersonen) op Taken. Rechtsonder in het browserscherm wordt nu een schermpje zichtbaar. Hier kunt u eenvoudig nieuwe taken aanmaken door gewoon tekst in te voeren. Sluit af met Enter en u kunt een nieuwe taak maken. Alles werkt zoals u zou verwachten: u kunt de taken als afgehandeld markeren door het hokje ervoor af te vinken en u kunt taken verschuiven (plaats de muiscursor op de gestippelde rand aan de voorkant en verplaats de taak door de linkermuisknop in te drukken en de taak te verslepen). Klikt u aan de rechterkant op het blauwe pijltje, dan kunt u nog details invoeren als vervaldatum, opmerkingen en kunt u de taak toevoegen aan een andere takenlijst.

©PXimport

In Gmail kunt u ook handige takenlijstjes bijhouden.

14. Goo.gl

U hebt vast wel eens gehoord van url-shorteners (url-inkorters) als bit.ly en tinyurl.com. Deze diensten bestaan al jaren, en zijn met name populair geworden door Twitter, omdat het aantal karakters dat u kunt gebruiken nu eenmaal beperkt is. Maar wist u dat ook Google zijn eigen url-verkorters heeft? Naast G.com, wat Google alleen voor eigen bedrijfsdoeleinden gebruikt, is er Goo.gl dat wél door iedereen gebruikt kan worden. Ga naar Goo.gl en vul een lange url in. Klik op Shorten. De verkorte url is direct beschikbaar en als u de sneltoetscombinatie Ctrl+C gebruikt, kunt u de url direct in bijvoorbeeld een mailtje plakken.

©PXimport

Gebruik goo.gl om snel url's in te korten.

15. Goo.gl statistieken

Als u ingelogd bent op Gmail, dan kunt u de statistieken zien van alle verkorte url's die u hebt aangemaakt. Maar op zich hoeft u niet eens in te loggen. Een korte url van goo.gl ziet er als volgt uit: http://goo.gl/aXczE. Door nu tussen de http://goo.gl/ en de code (in dit geval aXczE) het woordje info te plakken, krijgt u direct de statistieken te zien. Deze statistieken zijn openbaar en door iedereen op te vragen als men de korte url weet. Met goo.gl kunt u bovendien slimme trucjes uithalen. Bijvoorbeeld om te zien of iemand de door u aangeraden website daadwerkelijk bezocht heeft: stuur de korte url dan alleen naar deze persoon. Het is hoe dan ook een handige en snelle methode om bij te houden hoeveel mensen op uw links klikken, met welke browser, welk besturingssysteem en vanuit welk land.

©PXimport

Goo.gl biedt handige statistieken, maar weet wel dat iedereen deze kan inzien.

16. Goo.gl QR-code

U hebt vast weleens die vreemde vierkante blokken met lijnen, vierkanten en blokjes gezien. Deze zogeheten QR-codes kunt u met speciale apps voor smartphones 'scannen', waarna deze razendsnel gedecodeerd worden in een stuk tekst. Die QR-codes zijn dus eigenlijk een soort geheimtaal die ontcijferd kan worden of gewoon streepjescodes die meer informatie kunnen bevatten. Een QR-code wordt vaak gebruikt om een link te maken naar een website of een filmpje. Zo hoeft u het adres niet te onthouden of in te voeren in uw (mobiele) browser. Maar hoe maakt u deze nu zelf? Ook met goo.gl! Elke ingekorte url wordt namelijk ook omgezet in een QR-code en u hoeft alleen maar .qr achter de korte url te plaatsen om de afbeelding te zien (in dit voorbeeld dus http://goo.gl/aXczE.qr). Standaard wordt de QR-code in het formaat 150x150 pixels getoond. Wilt u echter een grotere versie? Wijzig dan in de url de 150x150 (achter chs=) in bijvoorbeeld 500x500 en druk op Enter. Deze afbeelding kunt u bijvoorbeeld afdrukken op uw visitekaartje, op posters enzovoort. De maximale grootte die u zo kunt kiezen is 547x547, omdat het maximale pixels dat gerenderd kan worden is ingesteld op 300.000.

©PXimport

Plaats .qr achter een verkorte goo.gl-url en u krijgt de bijbehorende QR-code te zien.

©PXimport

Pas de url aan om de QR-code in een groter formaat te zien.

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.