Vaatwasser met energielabel B of C: zuinig of niet?

Tot maart 2021 liep de indeling van A tot A+++. In de praktijk zaten veel vaatwassers in de hoogste categorieën. Daardoor werd vergelijken lastig. De Europese Unie heeft het label daarom opnieuw ingedeeld, zodat verschillen tussen modellen weer duidelijker worden. Op het huidige label (dat loopt van A tot en met G) staan onder meer de energieklasse, het stroomverbruik per 100 eco-cycli, het waterverbruik per eco-cyclus, de programmaduur, de capaciteit en het geluidsniveau.

Toen het nieuwe label werd ingevoerd, was de klasse A nog grotendeels leeg, zodat fabrikanten ruimte hadden om nieuwe, zuinigere modellen te ontwikkelen. Inmiddels zijn we 5 jaar verder en verschijnen er steeds meer vaatwassers met energielabel A. Maar dat betekent dus níet dat B en C onzuinig zijn.

Je kunt het nieuwe label niet een-op-een vergelijken met het oude. Een vaatwasser die vroeger A+++ kreeg, zou nu bijvoorbeeld op B of C kunnen uitkomen. Niet omdat hij ineens veel slechter is geworden, maar omdat de meetschaal anders loopt.

Een vaatwasser met energielabel B is nog steeds een zuinige keuze. Er bestaan inmiddels ook modellen met label A, maar die kom je niet in elke prijsklasse tegen. B hoort daarom nog altijd bij de betere scores op het energielabel, zeker als je kijkt naar grotere of volledig geïntegreerde vaatwassers.

Label C zit daar net onder. Dat betekent niet dat zo'n vaatwasser meteen veel stroom verbruikt. Het verschil met een B-model kan in de praktijk best beperkt zijn. Op het energielabel staat namelijk ook het energieverbruik in kilowattuur per 100 wasbeurten, het watergebruik (in liters per wasbeurt) en de duur van het ecoprogramma. Die getallen vertellen je uiteindelijk meer dan de letter alleen.

Vergelijk je twee vaatwassers, kijk dan eerst naar de labelklasse en daarna naar het concrete verbruik. Een B-model met een gunstige prijs kan een logische keuze zijn, maar een C-model dat duidelijk goedkoper is en maar iets meer verbruikt, kan net zo goed interessant zijn. Het hangt vooral af van hoe vaak je de vaatwasser gebruikt.

Op het oude energielabel stond een gemiddeld verbruik per jaar, maar daar had je als consument eigenlijk niet zo veel aan: want wat gemiddeld gebruik bij een alleenstaande is, verschilt natuurlijk enorm van het gemiddelde verbruik bij een gezin met 3 kinderen. Daarom wordt er nu gerekend per 100 draaibeurten. Daarmee kun je veel beter bepalen hoeveel jíj gaat verbruiken.

Een voorbeeld maakt dat duidelijk. Gebruik je de vaatwasser maar één keer per week (52 draaibeurten per jaar) dan verbruikt een model met 80 kWh per 100 cycli ongeveer 42 kWh per jaar. Dat kost bij 27 cent per kWh ruim 11 euro. Een model met 90 kWh per 100 cycli komt uit op bijna 47 kWh per jaar, oftewel ongeveer 13 euro. Het verschil is dan ongeveer 1,40 euro per jaar. Zet je hem vaker aan, dan lopen die cijfers op. Bij 280 draaibeurten kom je uit op 224 kWh per jaar. Reken je met 27 cent per kWh, dan kost dat ongeveer 60 euro per jaar. Staat er 90 kWh per 100 cycli op het label, dan wordt dat 252 kWh per jaar, oftewel ongeveer 68 euro per jaar. Het verschil is dan ongeveer 8 euro per jaar.

Bij een groter verschil loopt dat bedrag verder op. Schelen twee vaatwassers 20 kWh per 100 cycli, dan is dat bij 280 draaibeurten 56 kWh per jaar. Bij 27 cent per kWh praat je over ongeveer 15 euro per jaar. Over tien jaar is dat 150 euro, zolang je gebruik en de stroomprijs ongeveer gelijk blijven.

Daarmee zie je meteen waarom de aanschafprijs zo belangrijk is. Kost een B-model honderden euro's meer dan een vergelijkbaar C-model, dan verdien je dat verschil via de stroomrekening niet snel terug, zeker niet wanneer de vaatwasser niet zo vaak aan gaat. Is het prijsverschil klein, of draait de vaatwasser bijna elke dag, dan wordt het zuinigere model wel sneller aantrekkelijk.

Het energielabel kijkt naar het totale verbruik, dus naar wassen én drogen. Een vaatwasser gebruikt namelijk niet alleen energie om water op te warmen, maar ook om de vaat aan het einde droog te krijgen.

Sommige merken gebruiken daarvoor extra zuinige technieken. Een bekend voorbeeld is zeolietdroging, onder meer bij Bosch en Siemens. Daarbij nemen mineralen vocht op en komt warmte vrij. De vaatwasser gebruikt die warmte tijdens het drogen, waardoor er minder extra stroom nodig is.

Dat betekent niet dat elke vaatwasser met zo'n techniek automatisch label A of B krijgt. Het totale verbruik blijft bepalend. Wel zie je dit soort droogsystemen vaker bij duurdere en zuinigere modellen.

Een C-label hoeft geen reden te zijn om een vaatwasser meteen over te slaan. Gebruik je de machine niet dagelijks, dan heb je inmiddels gezien dat het verschil in stroomkosten vaak beperkt blijft. Een lagere aanschafprijs (en meestal geldt: hoe zuiniger het label, hoe hoger de prijs) weegt dan al snel zwaarder dan een paar euro minder stroomverbruik per jaar. Voor grotere huishoudens ligt dat anders. Wie de vaatwasser elke dag gebruikt, merkt sneller verschil tussen B en C. Dan tellen kleine verschillen per programma op. In dat geval is een B-model meestal interessanter, vooral als de meerprijs beperkt blijft.

De energie- en watercijfers op het label zijn gebaseerd op het eco-programma. Dat blijkt uit de officiële uitleg van de Europese Commissie: het stroomverbruik wordt weergegeven per 100 cycli op basis van het eco-programma, het waterverbruik per cyclus eveneens. Dat programma duurt vaak langer dan je misschien verwacht, meestal drie uur of meer. Het lijkt daarom tegenstrijdig dat juist dit programma zuiniger is, maar het klopt wel. Doordat de vaatwasser met minder hoge temperaturen en een langere looptijd werkt, verbruik je minder.

Gebruik je meestal het intensieve programma, dan verbruik je meer dan het label aangeeft. Zo'n programma is bedoeld voor sterk vervuilde vaat en werkt vaak met hogere temperaturen. Andersom kan iemand die consequent het eco-programma gebruikt met een C-model in de praktijk zuiniger uitkomen dan iemand die een B-model steeds op intensief laat draaien.

Kijk daarnaast naar het waterverbruik. Dat staat apart op het label, in liters per eco-cyclus. De verschillen in waterkosten zijn meestal kleiner dan bij stroom, maar ze kunnen wel meespelen. Zeker als twee vaatwassers qua prijs en energieverbruik dicht bij elkaar liggen.

Zie het energielabel vooral als een handig startpunt. A is de zuinigste klasse, B is nog steeds zuinig en C kan een prima middenweg zijn. De echte vergelijking maak je met het kWh-verbruik per 100 eco-cycli, de aanschafprijs en je eigen gebruik.

Draait de vaatwasser bij jou dagelijks, dan telt een lager verbruik sterker mee. Gebruik je de vaatwasser minder vaak, dan kan een goedkoper C-model financieel logischer zijn. Het verschil tussen B en C zit dus niet alleen in de letter op de sticker, maar vooral in de rekensom erachter.

De vuistregel is eenvoudig: kijk eerst naar de letter, daarna naar het verbruik per 100 eco-cycli en vervolgens naar het prijsverschil. Dan zie je snel of een zuiniger model zijn meerprijs waard is. Een B-label blijft bij een vaatwasser een goede score, maar is niet automatisch de beste koop. En een C-label is zeker geen reden om een model meteen af te schrijven.