Column: De Steam Machine is het meest fascinerende stukje hardware in jaren

Alleen al het simpele uiterlijk van de Steam Machine is fascinerend. Ik kom uit de Minecraft-generatie, dus ’de kubusvorm trekt meteen mijn aandacht. Het verwisselbare plaatje aan de voorkant is al helemaal leuk: mijn hoofd tolt van alle ideeën voor leuke plaatjes om de Machine onderdeel van het decor mee te maken. Het apparaat prikkelt, en dan staat ‘ie nog niet eens aan.

Functioneel is de Steam Machine een hybride pc en console die aan te sluiten is aan de monitor in je kantoor, of beneden aan de televisie. Het apparaat kan het gros van de games op de digitale winkel Steam afspelen. Niet alleen dat: dankzij de op Linux-gebaseerde SteamOS zou je het apparaat in principe ook voor andere pc-gerelateerde zaken kunnen gebruiken, of kunnen shoppen in gamewinkels buiten Steams eigen ecosysteem. Er zou dus nog op gewerkt kunnen worden ook.

Gaat de Machine hardware-technisch nek-aan-nek met een high-end pc? Verre van. Sterker nog, met de bekende specs ligt het apparaat nog iets onder het niveau van de PlayStation 5. Maar als je net zoals ik de poriën onder Keanu Reeves’ okselhaar niet hoeft te zien en vooral wil luisteren naar zijn anarchistische gebrabbel in Cyberpunk 2077, of een stukje wil rennen in de stijlvolle platformer Haste, klinkt de Steam Machine ideaal. Ik zie het al sinds de aankondiging voor me: een compactere laptop voor werk, en de Machine voor entertainment.

Waarom is dat zo ideaal? Er staan immers al een PS5 en Switch 2 op mijn bureau. Nou, omdat ik door de jaren - en Steam Sales - heen al een fikse backlog aan pc-titels bij elkaar heb gesprokkeld. In totaal zijn het nu zo’n 250 stuks. Maar ze daadwerkelijk spelen? Nee hoor. Noem me nep of een watje, maar pc-gamen heeft me nooit zo getrokken. En toch ben ik blijven kopen, voor dat moment waarop er eindelijk zo’n bakbeest van een pc in m’n huis staat en ik niet meer na hoef te denken over drivers en dergelijke hoepla. Ik snakte naar de simpliciteit van een console. Die laten meer tijd over voor wat belangrijk is: de games zelf. En Steam? Steam heeft games.

Het platform van Valve - tevens het bedrijf achter legendarische titels als Half-Life en Portal - is iets waar vrijwel iedere pc-gamer gebruik van maakt.. Andere bedrijven als Epic Games en Ubisoft proberen wel met eigen pc-gamelaunchers te komen, maar niets krijgt écht een voet tussen de deur. Of zo’n monopolie wenselijk is, is een heel ander gesprek - waarschijnlijk niet - maar Valve weet altijd te leveren waar nodig.

Wat Steam mijner inziens zo plezant maakt, zelfs als niet-pc-speler, is hoe gelaagd het is. Als je net zoals ik gewoon een game op de wishlist wil zetten, of een ‘friendslop’-game als Peak of Lethal Company gewoon even wil spelen met je maatjes, is dat binnen vijf muisklikken geregeld. De interface is heerlijk overzichtelijk, maar wie dieper in de ervaring wil duiken hoeft daarvoor niet door allerlei onduidelijke hoepels te springen. De Steam Marketplace, Workshop voor mods: het is allemaal bijzonder toegankelijk, zonder in de weg te zitten van de algemene ervaring. Steam heeft opties, zeker vergeleken met de gesloten ecosystemen van consoles.

Omdat het platform ook al vele jaren meegaat, weet iedere uitgever dat de markt daar zit. Maar op hetzelfde moment zit die markt daar juist omdat het platform continu goede service biedt aan gebruikers. Dat moet Valve ook wel. De miljarden die het bedrijf waard is komen namelijk rechtstreeks van die gebruikers. Valve is geen beursgenoteerd bedrijf, dus er zijn geen aandeelhouders die ieder jaar constante groei eisen.

Het geld dat je uitgeeft op Steam is waar het platform aan verdient. Bij de aankoop van een game of uitbreiding is dat aanvankelijk een niet-misselijke dertig procent van de aankoopprijs die ontwikkelaars aan Valve moeten afstaan. Het is op zich dus wel begrijpelijk dat bedrijven je liever naar een eigen launcher trekken, of de Epic Games Store, waar je tot aan een miljoen dollar aan sales geen rooie cent hoeft af te staan - en daarna maar twaalf procent. Maar de Epic Games Store heeft geen consistente aanbiedingen van een vergelijkbaar kaliber als de Steam Sales, waar soms met gigantische kortingen wordt gestrooid.

Ook op consoles zie je dat niet vaak. Middels de PlayStation Store pakt Sony ook dertig procent van de aankoopprijs per game of add-on mee. Maar als consument moet je op de PS5 ook nog eens betalen voor een abonnement als PlayStation Plus als je online wil spelen. Dat heeft zo zijn redenen, of we het nou leuk vinden of niet.

Het klinkt misschien gek, maar over het algemeen worden consoles met verlies verkocht. Denk bijvoorbeeld aan de PlayStation 5, die werd in het eerste jaar verkocht tegen een lagere prijs dan de productiekosten. Waar het échte geld zit voor veel consoleboeren, zijn de abonnementen en games die je op het platform koopt. In de PlayStation Store of eShop dus, of het Xbox Live- en PlayStation Plus-abonnement dat je afsluit.

Valve doet daar niet aan. Het zou immers praktisch onmogelijk zijn om voor online spelen op pc een betaling te eisen. En na de jarenlange perceptie dat de klant koning is bij Valve, zou een abonnementendienst op Steam tot hooivorken en fakkels op straat leiden.

Maar het brengt ons ook bij het grootste pijnpunt van de Steam Machine, wat hoogstwaarschijnlijk de prijs gaat zijn. Wie voor lief neemt dat je met de Steam Machine ergens tussen de Xbox Series S en PlayStation 5 zit qua kracht, verwacht waarschijnlijk ook een prijskaartje dat aansluit bij deze consoles. Dat kan nog vies tegenvallen.

Toen journalisten de Steam Machine nog voor de officiële aankondiging alvast mochten bekijken, werd de sfeer in de kamer blijkbaar wat ongemakkelijk toen er gevraagd werd naar de prijs. Vervolgens verduidelijkte het bedrijf dan ook dat de Machine het prijskaartje van een budget-pc zou krijgen, niet een console.

Daar groeien je opties ook mee. Natuurlijk, je start de SteamOS op, en het makkelijkste is om vanaf daar je games te gaan spelen, maar daar zit je vervolgens niet aan vast. Het apparaat draait middels Linux, dus met een beetje geklooi is het ook gewoon mogelijk om een andere storefront zoals de Epic Games Store te gebruiken, spellen van itch.io te spelen en een browser te openen om kattenplaatjes te bekijken. Dat gaat een stuk minder makkelijk op een PlayStation 5 of Switch 2.

Uiteraard zou een prijskaartje van rond de 500 euro voor een Steam Machine fantastisch zijn, maar gezien de invulling van Valve als bedrijf lijkt dat simpelweg niet reëel. Het apparaat met flinke verliezen verkopen zou een te groot risico zijn. En qua positionering in de markt is de Machine dus niet meer een console dan een pc.

Maar goed, in deze tijden van RAM- en geheugentekorten gaan de prijzen van consoles ook steeds meer de kant van een pc op. En wanneer de PlayStation 6 uitkomt zal daar waarschijnlijk ook geen misselijk prijskaartje aan hangen. Beide apparaten lopen door de RAMpocalypse in ieder geval tegen een vergelijkbaar probleem aan, namelijk dat we niet zeker weten wanneer ze uitkomen. De bedoeling is in ieder geval dat we de Steam Machine nog dit jaar in onze set-ups neer kunnen zetten. Het uitstel is hartstikke logisch, gezien de prijs ook voordat deze crisis om de hoek kwam kijken al gezien werd als een ongemakkelijk detail. Even afwachten is dan een logische keuze, al moet mijn gamelaptop dus nog iets langer aan de beademing.

Desalniettemin loopt Valve voor op Xbox, dat met het aankomende Project Helix straks meer lijkt te concurreren met de Steam Machine dan de hardware van andere consoleboeren. Maar Valve piekt de interesse toch een stuk meer. Het bedrijf doet goede zaken, kijk maar naar die 250 ongespeelde games in mijn Steam-bibliotheek. Wanneer ik afgestudeerd ben, is daar eindelijk tijd voor.