Hoe langer u uw pc gebruikt, hoe meer tijdelijke bestanden zich de status van ‘permanent’ toe-eigenen. Voor u het beseft, is uw systeem vergeven van overtolligheden – die vaak ook nog eens sporen van uw computer- of internetgebruik verraden. Tijd voor stoffer en blik: het gratis PrivaZer!

1

Installatie

U vindt PrivaZer op privazer.com. De tool hoort zijn ding te doen op Windows XP, Vista, 7 en 8, zowel 32- als 64 bit. De installatie stelt in elk geval weinig voor. Kies eerst de gewenste taal. Nederlands lijkt logisch, maar u loopt dan wel tegen flink wat taal- en spelfouten aan. Hoewel er een optie is waarmee u een ‘draagbare’ versie van PrivaZer kunt creëren, kiezen we toch voor een echte installatie. Die heeft het voordeel dat u de opruimacties ook kunt inplannen. U zult wel nog even moeten aangeven in hoeverre u PrivaZer ook in het contextmenu wilt zien opduiken.

©CIDimport

Nederlands, maar niet voor taalgevoelige zielen.

2

Met of zonder hulp

Zodra u PrivaZer hebt opgestart, duikt er een welkomstvenster op. Dat zadelt u al meteen op met een dilemma: of u wel of geen hulp wilt bij het kiezen van de geschikte ‘opgeschoningen’ (de maker beloofde alvast om deze fout in de volgende release … eh … op te schonen). Wilt u dat, dan krijgt u elf opeenvolgende schermen te zien, waarbij elk scherm een ander onderdeel van het opruimen behandelt. In de meeste gevallen hoeft u maar Ja of Nee te kiezen en wanneer u aan het einde van de rit op OK klikt (2x), zal PrivaZer automatisch met uw voorkeuren rekening houden. Eigenzinnig als we zijn, klikken we echter op Help me niet.

©CIDimport

Dank u, maar nee!

3

Internetsporen

U belandt nu op een wat rommelig scherm – hetzelfde als het scherm na die elf stappen trouwens. Opvallend is in elk geval de knop Schoon op, waarmee u in één klik uw internetsporen opruimt. Dat mag u vrij letterlijk nemen, want PrivaZer begint meteen te scannen. Verwijder snel het vinkje bij Start met opschonen als u nog de kans wilt krijgen om eerst zelf de scanresultaten te beoordelen. U hoeft daarvoor maar op Toon te klikken bij Sporen van websites. Nog meer details krijgt u als u met de rechtermuisknop op een item als Internetbrowsen, Cookies of Index.dat klikt en vervolgens op een van de rubrieken in de resultaten. Met de knop Schoon op ruimt u de sporen op.

©CIDimport

Surfen zonder sporen? Had u gedacht!

4

Scanrubrieken

Keer nu terug naar het hoofdvenster van PrivaZer, laat de standaardkeuze Diepgaande Scan ongemoeid en kies Computer bij Welk Apparaat. Merk wel op dat PrivaZer ook andere apparaten kan scannen, van een extra (interne of externe) schijf over een usb-stick tot een mp3-speler. Als u nu op OK klikt, wordt u overvallen door een indrukwekkende reeks rubrieken. Hoe dan ook, eerst kiest u (helemaal bovenaan) welke schijf of schijven u wilt laten analyseren. Nu is het zaak om uit te vlooien wat en hoe u al dan niet wilt laten opruimen. Gelukkig is er hulp aan boord: rechtsklik op zo’n optie en klik op Leer meer.

©CIDimport

Ja, een mens laat wel wat sporen na …

5

Surfen

Bij een aantal scanrubrieken treft u nog extra opties aan. Zo kunt u bijvoorbeeld bij Internetbrowsen voor de bekendste browsers in detail aangeven wat u wilt opschonen. Dat gaat van de lijst met bezochte sites over uw downloadgeschiedenis tot de opgeslagen wachtwoorden. Bij de rubriek Cookies, Flash En Html5 kunt u allerlei cookies verwijderen. Of behouden, want u krijgt een alfabetisch overzicht van al uw cookies en u beslist zelf welke u weggooit. Liever dan die lijst handmatig te moeten uitwieden – een optie die PrivaZer in een manke vertaling van manual ‘handleiding’ noemt – kunt u PrivaZer de knoop laten doorhakken. In dit geval kiest u de optie Intelligente.

©CIDimport

Grondig werk: alle cookies, opgesplitst per soort als u wilt.

6

Diversen

Naast uw browsers zijn er natuurlijk nog heel wat andere diensten en programma’s die sporen of ballast achterlaten.

Chatprogramma’s bijvoorbeeld, en die vindt u terug in de rubriek Messengers. Een vinkje bij de tool waarvan u de cache of geschiedenis wilt leeghalen volstaat: PrivaZer ondersteunt maar liefst tien verschillende messengers. Windows zelf voelt zich overigens ook niet te beroerd om allerlei informatie bij te houden die u misschien liever niet bewaard zag. Open maar even de rubriek Windows Geschiedenis en zet een vinkje bij alles waarbij u zich niet lekker voelt. Wij raden u echter aan om de rubriek Prefetch Windows ongemoeid te laten. Let ook even op bij de rubriek Geheugen: spreekt u af en toe de slaapstand van Windows aan, verwijder dan het vinkje bij Hiberfil.sys!

©CIDimport

Ook Windows blijkt een ijverig verzamelaar.

7

Scannen

Hebt u eenmaal uw keuze gemaakt, dan start u de analyse met de Scan-knop. Als u wilt, kunt u PrivaZer meteen na die analyse al aan de schoonmaak laten beginnen. In dat geval plaatst u een vinkje bij Start met opschonen. Wij verkiezen toch eerst de resultaten af te wachten. Houd er rekening mee dat zo’n scan, afhankelijk van uw keuzes, (de eerste keer) wel een flinke poos kan duren. Na afloop kunt u van elke rubriek in detail de gedetecteerde sporen bekijken. Chapeau voor de grondigheid! De neiging is groot om meteen op de knop Schoon op te drukken, maar wacht daar nog even mee tot u ook onze volgende tip hebt doorgenomen …

©CIDimport

Een gebrek aan grondigheid kunt u PrivaZer in elk geval niet verwijten!

8

Voorzorgsmaatregelen

Wij raden u in elk geval aan om eerst een vinkje te plaatsen bij Creëer Een Herstelpunt en ook – een mens kan niet voorzichtig genoeg zijn – bij Register Opslagen (sic). Via Toon opschoonopties kunt u dan weer de te verwijderen data extra laten overschrijven, maar dat levert eigenlijk alleen een langere wachttijd op. Eén overschrijving – hier 1 Doorgang genoemd – volstaat echt wel. Trouwens, een (eerste) opruiming zal sowieso al heel wat tijd in beslag nemen! Leuk is wel dat u het proces in detail kan volgen. Wilt u de knop na afloop (deels) terugdraaien, klik dan op het zwarte pijltje in het hoofdvenster van PrivaZer en kies Herstel, waarna u de keuze krijgt tussen Register(herstel) en een wat completer Systeem(herstel).

©CIDimport

Een bescheiden opschoonoperatie: tien procent na elf minuten …    

9

Inplannen

In hetzelfde uitklapmenu, in het hoofdvenster van PrivaZer dus, vindt u naast Diepgaande scan en Herstel nog wel een paar andere opties. Eén ervan laat u toe om automatisch en op gezette tijden een opruimoperatie uit te voeren: Opschoningen plannen. U kunt kiezen tussen Dagelijks, Wekelijks en Maandelijks, waarna u de gewenste dag en het tijdstip invoert. Ten slotte geeft u via Setup per (gedetecteerde) schijf aan wat u precies wilt laten opschonen. En mocht het opruimen te lang duren, plaats dan een vinkje bij Sluit de pc af na het opschonen.

©CIDimport

Op tijd de borstel er door.

Tekst

: Toon Van Daele

Dit artikel komt uit Computer Idee nummer 22, jaargang 2013.

Wie denkt dat de Foto’s-app in Windows 11 niet meer is dan een basisviewer, vergist zich. Het programma combineert overzichtelijke organisatie, handige bewerkingstools en slimme koppelingen met andere Microsoft-diensten tot een verrassend veelzijdige tool.

De meeste gebruikers openen Foto’s om simpelweg een jpg- of png-bestand te bekijken. Toch is de app ontworpen als tool om niet alleen foto’s, maar ook video’s te beheren en te bewerken. Bovendien is de AI waarmee Windows 11 uitpakt, ook in deze app geïntegreerd. We bekijken enkele geavanceerde functies. 

Elementen verwijderen

Vaak merk je pas achteraf dat er iets storends op een foto staat: denk aan elektriciteitsdraden, rondslingerende rommel of een ex die je nooit meer wilt zien. In zulke gevallen biedt Foto’s een handige AI-functie: Genererend wissen. In tegenstelling tot het klassieke gummetje dat enkel overschildert, verwijdert deze tool het ongewenste object echt. De achtergrond wordt hierbij automatisch aangevuld alsof het element er nooit is geweest.

Zo werkt het: open de foto en klik op Bewerken. Bovenaan verschijnt de knop met het label AI. Selecteer Genererend wissen. Gebruik de kwast om over het object te gaan dat je wilt verwijderen. Met de schuifregelaar Kwastgrootte bepaal je de dikte van de kwast. Het geselecteerde object krijgt kort een gearceerde overlay en verdwijnt vervolgens netjes uit beeld.

Op twee manieren wissen

Wanneer je een groot object wilt verwijderen, kan het zijn dat je Genererend wissen meerdere keren moet toepassen. Soms blijven er namelijk restanten zichtbaar, maar meestal is dat na een tweede poging verholpen.

Standaard staat de verdwijnkwast op Automatisch toepassen. Schakel je dit uit, dan krijg je twee extra mogelijkheden: Masker toevoegen en Masker verwijderen. Met een masker bedoelt Microsoft de overlay waarmee je aanduidt wat moet verdwijnen. Op die manier kun je nauwkeuriger werken: stukjes overlay toevoegen waar nodig, of juist weghalen als je te veel hebt geselecteerd. Ben je niet tevreden met het resultaat, dan kun je altijd terug via de knop Opnieuw instellen.

Tekst uit foto’s halen

De nieuwe Foto’s-app beschikt over een ingebouwde tekstherkenningsfunctie. Met behulp van Optical Character Recognition (OCR) haalt de app tekst uit afbeeldingen, zodat je die kunt kopiëren, plakken en bewerken. Handig bij screenshots, maar ook bij handgeschreven notities die netjes genoeg zijn om door de OCR te worden herkend.

Open een afbeelding met tekst in Foto’s. Klik onderaan op Tekst scannen. De app markeert automatisch de tekstgebieden. Klik met de rechtermuisknop op de gevonden tekst en kies Alle tekst selecteren. Er verschijnt een lichtrode overlay over de geselecteerde tekst. Klik opnieuw met de rechtermuisknop en kies Tekst kopiëren. De tekst staat nu op het klembord en kun je in elke toepassing plakken.

Achtergrond verwijderen

Een nieuwe AI-tool in Foto’s maakt het mogelijk om de achtergrond van een foto transparant te maken. Open de foto en klik op Bewerken. Kies bovenaan de knop Achtergrond. De AI herkent automatisch de voorgrond en achtergrond. De achtergrond wordt vervangen door een schaakbordpatroon, wat aangeeft dat dit gebied transparant is.

Als de automatische selectie te veel of te weinig heeft verwijderd, kun je dit aanpassen met het Hulpmiddel voor achtergrondkwast. Hiermee krijg je een kwast waarmee je maskers kunt toevoegen of verwijderen. Je kunt zowel de grootte als de zachtheid van de kwast instellen. Hoe zachter de kwast, hoe zachter de overgang tussen zichtbaar en transparant wordt.

Om de transparante achtergrond te behouden, moet je de afbeelding opslaan in een indeling die transparantie ondersteunt. Bij Opties voor opslaan kun je bijvoorbeeld kiezen voor png, aangezien de veelgebruikte jpg-indeling geen transparantie ondersteunt.

Vervagen of vervangen

Met dezelfde AI-tool kun je niet alleen de achtergrond transparant maken, maar ook vervagen of vervangen. Wanneer je Achtergrond AI selecteert, markeert Foto’s automatisch het voorgrondobject. In dit voorbeeld kiest de app correct de vrouw als voorgrond. Wil je dat ook het betonnen trapje waarop ze zit deel uitmaakt van de voorgrond? Selecteer dan Hulpmiddel voor achtergrondkwast om het trapje aan de selectie toe te voegen. Vervolgens kun je de optie Onscherp gebruiken. Met de schuifregelaar bepaal je de mate van onscherpte, waardoor een scherptediepte-effect ontstaat.

Er is ook een optie Vervangen. Het resultaat hiervan is beperkt: omdat Foto’s geen lagen ondersteunt zoals Microsoft Paint, kun je geen fotografische achtergrond toevoegen. De optie Vervangen laat je alleen de achtergrond vervangen door een effen kleur.

Vergroten en verkleinen

Vaak wil je de grootte van een afbeelding aanpassen. Foto’s beschikt over een ingebouwde, aanpasbare resizer. Let op: wil je meerdere afbeeldingen tegelijk aanpassen, dan kan dat niet. Batchverwerking wordt niet ondersteund. Bij een geopende afbeelding klik je niet op Bewerken, maar op de drie puntjes bovenaan. In het menu kies je vervolgens Formaat van afbeelding wijzigen.

Je kunt het formaat instellen in pixelwaarden of in percentage. Tegelijk is het mogelijk om de afbeelding naar een andere indeling te converteren, bijvoorbeeld naar jpg of png. Met een schuifregelaar bepaal je de kwaliteit, wat de mate van compressie regelt. Hoe meer compressie, hoe kleiner het bestand, maar ook hoe groter het risico op kleine verstoringen (zogenaamde artefacten).

Onderaan zie je telkens het verschil tussen het huidige en het nieuwe bestand. Deze tool kun je niet alleen gebruiken om afbeeldingen te verkleinen; je kunt ze ook vergroten. Het verhogen van de resolutie heet upscaling of opschalen. Bij zowel upscalen als downscalen wordt automatisch de hoogte-breedteverhouding behouden, zodat de afbeelding niet wordt vervormd.

Super Resolution

Op sommige computers verschijnt in deze app een knop Super Resolution. Dit is een AI-functie die foto’s automatisch scherper en gedetailleerder maakt. Zo kan een afbeelding van 800 × 600 worden opgeschaald naar 1600 × 1200 of zelfs hoger, terwijl de details grotendeels behouden blijven.

Bovendien corrigeert Super Resolution ook compressie-artefacten.De functie is alleen beschikbaar op pc’s met Copilot en een Neural Processing Unit (npu). Eind vorig jaar verscheen de knop per vergissing ook op apparaten die dit niet ondersteunden. Dat is inmiddels rechtgezet, zodat Super Resolution nu enkel zichtbaar is op geschikte toestellen.

Met Super Resolution helpt AI om je de afbeelding drastisch te upscalen.

Video’s bewerken

Met Microsoft Foto’s kun je ook eenvoudig video’s trimmen. Open de video in de app en die start meteen met afspelen. Linksboven verschijnt een rode knop Knippen. In het venster dat opent, gebruik je onderaan de tijdlijn de verticale indicator om het beginpunt van de video te bepalen. Daarna versleep je de achterste hendel om het eindpunt vast te leggen. Ben je tevreden met de selectie, dan kies je voor Opslaan als kopie (de originele video blijft behouden) of voor Opslaan (de oorspronkelijke video wordt overschreven).

Filters en effecten

Zodra je op Bewerken hebt geklikt, kun je de afbeelding verfijnen met de knoppen Aanpassing (het pictogram van de zwart-witte bol) en Filteren (het pictogram van de kwast). Met Aanpassing pas je via schuifregelaars de belichting, kleur en scherpte aan. Zo maak je de kleuren warmer, verhoog je het contrast of voeg je extra helderheid toe. Onder Filteren vind je de functie Automatisch verbeteren en een reeks filters waarmee je de uitstraling van je foto in één klik verandert. Denk aan creatieve zwart-witfilters of effecten die je foto een vintage look geven. Pas je een filter toe, dan kun je de intensiteit traploos aanpassen.

Diashow

Je kunt in Foto’s heel snel een diashow starten. Selecteer in de galerij de gewenste afbeeldingen, klik er met de rechtermuisknop op en kies Diashow starten. De voorstelling begint onmiddellijk. Beweeg de muis naar boven, dan verschijnt een klein bedieningsvenster waarmee je de diashow kunt pauzeren of hervatten.

Via het muzieknootpictogram krijg je extra instellingen. Je kunt animaties of overgangen inschakelen, de voorstelling in een lus laten afspelen en een achtergrondmuziekje kiezen, bijvoorbeeld: Relaxed, Sentimenteel of Beats. Een belangrijke beperking: de diashow is slechts een tijdelijke weergave op het scherm. Je kunt hem dus niet rechtstreeks als videobestand opslaan. Wil je de slideshow later opnieuw bekijken, dan moet je de stappen opnieuw uitvoeren.

Horizonlijn corrigeren

Het komt vaak voor dat je snel een foto maakt en je focust op de persoon op de voorgrond, zonder te merken dat de horizon scheef staat. Dat kun je eenvoudig corrigeren in Foto’s tijdens de nabewerking. Klik op Bewerken en kies daarna Bijsnijden. Onderaan verschijnt een regelaar waarmee je de foto naar links of rechts kunt draaien. Terwijl je dit doet, verschijnt er een raster met hulplijnen, zodat je de achtergrond precies horizontaal kunt uitlijnen.

Gelijkenissen zoeken

Wanneer je een afbeelding opent in Foto’s, zie je onderaan naast de knop Tekst scannen ook de optie Visueel zoeken met Bing. Met één muisklik opent Bing zijn afbeeldingzoeker in de browser en krijg je direct vergelijkbare afbeeldingen te zien. Dit is handig om objecten op basis van een foto te identificeren of om webpagina’s te vinden die exact dezelfde foto gebruiken. Je kunt deze zoekopdracht bovendien aanvullen met zoektermen.

Weergave 1:1 of 100%

Bovenaan zie je een klein knopje dat mogelijk vragen oproept: Werkelijke grootte, herkenbaar aan het pictogram 1:1. Een afbeelding bestaat uit beeldpuntjes, oftewel pixels, net zoals een computerscherm. Wanneer je de afbeelding via deze knop zodanig vergroot dat ieder beeldpuntje van de afbeelding exact overeenkomt met één pixel op het scherm, spreken we van een 1:1- of een 100%-weergave. Deze weergave is belangrijk om de scherpte van de afbeelding goed te kunnen beoordelen. Op het scherm wordt een foto vaak verkleind weergegeven, waardoor je niet kunt voorspellen of hij bij afdruk scherp zal zijn. Als de foto in Werkelijke grootte scherp oogt, kun je ervan uitgaan dat de kwaliteit in orde is.

Nu wordt de afbeelding op 37% getoond, met de knop 1:1 zien we hem op 100%

Info vragen aan Copilot

In de app vind je rechtsboven ook een knop naar Copilot. Daarmee kun je de AI raadplegen om vragen te stellen over de geselecteerde afbeelding. Open een foto, klik op de Copilot-knop en stel bijvoorbeeld de vraag: “Waar is deze opname gemaakt?” Met wat geluk herkent Copilot de omgeving en geeft hij meteen een verklaring waarom hij denkt dat de foto daar genomen is. Interessant is dat Copilot ook nagaat of je de vraag uit pure nieuwsgierigheid stelt of omdat je van plan bent de plek daadwerkelijk te bezoeken. In dat laatste geval helpt de assistent je verder met de voorbereiding van de reis.

Exporteren naar Clipchamp

Selecteer in de Foto’s-galerij de afbeeldingen en video’s die je wilt combineren tot één filmmontage. Klik vervolgens met de rechtermuisknop op de selectie en kies de opdracht Een video maken in Microsoft Clipchamp. Daarmee open je Clipchamp, de gratis video-editor die sinds 2021 eigendom is van Microsoft en standaard wordt meegeleverd met Windows 11. Het programma is de opvolger van de oude Video Editor in Foto’s.

Clipchamp is laagdrempelig in gebruik, maar tegelijk krachtig genoeg om snel aantrekkelijke video’s te maken zonder dat je een professioneel pakket zoals Adobe Premiere nodig hebt. De geselecteerde media worden automatisch toegevoegd aan de map Jouw media in Clipchamp. Het enige wat je nog hoeft te doen, is de clips naar de tijdlijn te slepen, de duur van elke clip in te stellen en eventueel overgangen of effecten toe te voegen.

Providers verleiden je graag met pakketten van 1 Gbit/s of meer, maar de meeste huishoudens benutten die bandbreedte zelden volledig. Of je nu streamt in 4K, fanatiek gamet of veel thuiswerkt, de juiste snelheid kiezen kan je flink wat geld besparen. We leggen uit hoeveel Mbit/s daadwerkelijk vereist is voor een stabiele verbinding zonder onnodige kosten.

Om te bepalen wat je nodig hebt, moet je eerst weten wat je verbruikt. Internetsnelheid wordt uitgedrukt in megabit per seconde, oftewel Mbit/s. Voor simpel surfgedrag, zoals het lezen van nieuwswebsites of het versturen van e-mails, heb je nauwelijks bandbreedte nodig. Vaak is 10 tot 20 Mbit/s in combinatie met een fatsoenlijke router al ruim voldoende. De echte belasting ontstaat pas bij het streamen van video. Diensten als Netflix of Disney+ geven duidelijke richtlijnen: voor een film in Full HD heb je ongeveer 5 Mbit/s nodig, maar wil je in de hoogste 4K-kwaliteit kijken, dan loopt dat al snel op naar 25 Mbit/s per stream. Als je in je eentje woont en vooral streamt, is een instapabonnement van 50 tot 100 Mbit/s dus vaak al meer dan genoeg.

De impact van meerdere gebruikers

De rekensom verandert zodra er meerdere mensen tegelijkertijd van het netwerk gebruikmaken. Je moet de internetverbinding zien als een digitale waterleiding: als iedereen tegelijk de kraan openzet, neemt de druk af. In een gezinssituatie waar de één een film in 4K kijkt, de ander een groot spelbestand downloadt en een derde persoon aan het videobellen is, telt het verbruik al snel op. Voor een gemiddeld gezin van vier personen wordt een snelheid tussen de 100 en 200 Mbit/s aangeraden. Hiermee voorkom je de gevreesde buffer-cirkels tijdens het filmkijken en zorg je dat downloads op de achtergrond de rest van het verkeer niet platleggen.

©Pixel-Shot

Uploadsnelheid bij thuiswerken

Veel consumenten staren zich blind op de downloadsnelheid, oftewel hoe snel je gegevens binnenhaalt. Maar sinds het massale thuiswerken is de uploadsnelheid minstens zo belangrijk geworden. Die bepaalt immers hoe snel jij gegevens naar het internet kan versturen. Tijdens een videogesprek via Teams of Zoom moet jouw beeld en geluid helder bij de collega's aankomen.

Bij traditionele kabelverbindingen is de uploadsnelheid vaak een fractie van de downloadsnelheid. Glasvezel biedt hier een groot voordeel omdat de upload- en downloadsnelheid daar meestal gelijk zijn (symmetrisch). Als je vaak grote bestanden naar de cloud stuurt of veel videobelt, is een abonnement met een hogere uploadsnelheid geen overbodige luxe.

Gigabit-internet vaak overkill

Providers adverteren steeds vaker met snelheden van 1000 Mbit/s (1 Gbit/s) of hoger. Hoewel dat indrukwekkend klinkt, is het voor de gemiddelde consument vaak overkill. Je merkt dat verschil eigenlijk alleen als je zeer regelmatig gigantische bestanden downloadt, zoals updates voor moderne games die soms wel 100 GB groot zijn. Met een gigabit-verbinding is zo'n update in enkele minuten binnen, terwijl je met een 100Mbit/s-verbinding wat langer moet wachten. Voor dagelijks gebruik, inclusief streamen en surfen, merk je in de praktijk weinig verschil tussen 200 Mbit/s en 1000 Mbit/s, omdat de servers van websites en streamingdiensten de snelheid vaak zelf beperken.

Wifi als vertragende factor

Besef tot slot dat de snelheid die je bij je provider inkoopt niet altijd de snelheid is die je op je apparaat haalt. Vaak ligt een trage verbinding niet aan het abonnement, maar aan de wifi-dekking in huis. Een duur abonnement van 1 Gbit/s lost een slecht wifi-signaal op zolder niet op. Voordat je je abonnement upgradet omdat het internet traag aanvoelt, is het verstandig om eerst te controleren of je router op een goede plek staat of dat je wellicht een mesh-netwerk nodig hebt om het signaal te verbeteren. In veel gevallen is investeren in betere wifi-apparatuur effectiever dan betalen voor een hogere snelheid die je draadloos toch niet kunt benutten.