Snel aan de slag: handige tips voor Linux Mint
Linux Mint staat bekend als een makkelijk te leren besturingssysteem dat direct bruikbaar is zonder al te veel aanpassingen of kennis te hoeven hebben van Linux in het algemeen. Maar standaard laten veel gebruikers geavanceerdere opties liggen. In dit artikel laten we je zien hoe je meer haalt uit Linux Mint.
Heb je Linux Mint geïnstalleerd en draait alles als een zonnetje? Het kan nooit kwaad om te controleren of er updates beschikbaar zijn, want net als bij Windows worden er regelmatig patches en updates uitgebracht. En net als met Windows kun je opdrachten eenvoudig uitvoeren door slechts de naam van het onderdeel in te typen dat je wilt starten. Daarvoor open je wel eerst het startmenu. Wist je dat zelfs de Windows-toets werkt om het menu van Linux Mint te openen? Open het startmenu en typ meteen de opdracht update en je ziet dat meteen het onderdeel Bijwerkbeheer is geselecteerd.
Het intypen van een opdracht is voldoende om een programma of onderdeel uit het menu van Linux Mint te openen.
Linux Mint is een van de populairste versies (‘distributies’) van Linux, vooral omdat het gebruiksgemak vooropstelt. Met een vertrouwd startmenu en taakbalk voelt het voor bijvoorbeeld Windows-overstappers direct bekend aan.
Het project begon in 2006 als een idee van de Fransman Clement Lefebvre. Hij bouwde Mint op de fundering van Ubuntu (een ander bekend Linux-systeem), maar met een duidelijk doel: een systeem maken dat gewoon meteen werkt. Waar je bij andere Linux-versies vroeger vaak moest puzzelen met de configuratie, zeker wanneer het aankwam op stuurprogramma’s, zorgde Lefebvre ervoor dat Mint direct na installatie klaar was voor gebruik, inclusief ondersteuning voor multimedia. Die filosofie maakt het tot op de dag van vandaag een favoriet onder zowel beginners als experts. Linux Mint ook proberen? Je downloadt het op www.linuxmint.com, waar je ook instructies vindt voor het installeren vanaf een bootable usb-stick.
Soorten updates
Klik op de vernieuwknop om Linux Mint te laten controleren op updates. Zodra die er zijn, worden alle onderdelen en pakketten die geïnstalleerd zijn automatisch geselecteerd en geüpdatet zodra jij op de knop Actualiseringen installeren klikt.
Er worden ook nog kernelupdates aangeboden; de kern van Linux die onder andere hardware aanstuurt. In Mint installeer je bij een kernelupdate meestal een extra kernel naast de oude, zodat je kunt terugvallen als er iets misgaat. Je beheert dit via Tonen / Linux-systeemkernen. Lees de waarschuwing en ga alleen verder als je begrijpt dat nieuwe kernels soms problemen geven met bepaalde drivers.
In Linux Mint kun je bij de installatie kiezen voor een andere taal van de interface, bijvoorbeeld Nederlands. Als je de Engelse taal goed genoeg machtig bent, dan doe je er goed aan om die taal ook als standaard in te stellen. En dat komt ook goed van pas bij het zoeken naar eventuele problemen met Linux Mint; de meeste fora zijn immers in het Engels, waardoor het zoeken naar oplossingen dan ook wat makkelijker gaat.
Stuurprogramma’s installeren
Installeer stuurprogramma’s via Mint zelf, niet via willekeurige downloads. Op die manier weet je immers zeker dat de stuurprogramma’s die je binnenhaalt, zijn getest door de community zelf. Zoeken naar nieuwe stuurprogramma’s doe je via Stuurprogrammabeheer. Dit onderdeel staat dus los van de updates voor de ‘gewone’ programma’s. Als er nieuwe stuurprogramma’s zijn, worden deze direct getoond. Als dat niet zo is, dan zie je de melding Geen andere stuurprogramma’s nodig. Ga dan ook niet online op zoek, tenzij er echt een bepaald onderdeel van je computer is dat niet werkt; voor de meeste standaardonderdelen hoef je – in tegenstelling tot wat vaak bij Windows het geval is – niet op zoek naar betere drivers. Zijn er wel nieuwe stuurprogramma’s gevonden door Stuurprogrammabeheer, dan krijg je vaak een lijst te zien met gevonden stuurprogramma’s. Kies bij voorkeur de optie die als aanbevolen wordt aangeduid, klik op Wijzigingen toepassen en herstart daarna je pc, omdat de driver pas dan volledig actief wordt.
De kernel is het motorblok van Linux Mint: deze regelt processen, geheugen, schijven en een groot deel van de hardware-ondersteuning. Een stuurprogramma is een extra stuk software dat specifieke hardware laat samenwerken met de kernel, bijvoorbeeld je wifi-chip of videokaart. Bij veel hardware zit de driver al in de kernel (opensource-drivers), maar bij sommige onderdelen – zoals bepaalde Nvidia- of Broadcom-drivers – gebruik je een zogeheten proprietary driver die apart wordt geïnstalleerd. Dan komt vaak DKMS om de hoek kijken: dat is een mechanisme dat ervoor zorgt dat zo’n driver opnieuw wordt ‘meegenomen’ als je een nieuwe kernel installeert. Als DKMS faalt, kan je driver na een kernelwissel ineens niet meer werken. Linux Mint adviseert daarom voorzichtigheid met heel nieuwe kernelseries wanneer je afhankelijk bent van proprietary drivers.
Stap terug met Timeshift
Als je een goed werkend systeem hebt, is het natuurlijk belangrijk dat dat zo blijft. In dat geval activeer je direct de Timeshift-functie, bij voorkeur voordat je aan thema’s, drivers of extra software begint. Timeshift maakt momentopnames van je systeembestanden en instellingen, bedoeld om je systeem terug te zetten als een update of fout de installatie beschadigt. Deze worden automatisch gemaakt bij wijzigingen, bijvoorbeeld een grote update of het installeren van stuurprogramma’s, maar je kunt ze ook zelf handmatig aanmaken. Open Timeshift, klik linksboven op de knop Maken en er wordt een nieuwe momentopname gemaakt. Let wel dat iedere momentopname zomaar een aantal gigabytes in beslag kan nemen, dus houd daar rekening mee. Terugkeren naar een eerdere momentopname doe je door een momentopname te selecteren en te kiezen voor Terugzetten.
Praktisch gezien werkt het vaak het fijnst als je de timeline-snapshots op een andere schijf of partitie bewaart; dan blijven ze beschikbaar als je systeemschijf problemen heeft. Via het tandwieltje (Instellingen) pas je onder de knop Locatie de locatie van de back-upbestanden aan en kun je bij Rooster schema’s instellen voor het automatisch op gezette tijden maken van back-ups. Timeshift is nadrukkelijk geen back-up van al je documenten; het is ontworpen om vooral systeembestanden te beschermen en laat je persoonlijke bestanden standaard met rust. Verderop lees je hoe je ook automatische back-ups maakt van je persoonlijke bestanden.
Wil je partities aanmaken of bestaande vergroten en/of verkleinen? Dan heb je daar een partitiemanager voor nodig. Voor Linux Mint is dat Gparted. Deze download je via Programmabeheer.
Persoonlijke back-up
Timeshift helpt je bij een mislukte update, maar je foto’s, projecten en documenten wil je ook veiligstellen tegen een kapotte schijf of per ongeluk verwijderen. Open via het menu de Backup Tool (Reservegereedschap) en gebruik de optie Persoonlijke gegevens om je belangrijkste mappen (bijvoorbeeld Documents en Pictures) naar een externe schijf te kopiëren.
Ook handig: vanuit dezelfde tool maak je ook een back-up van de lijst van geïnstalleerde programma’s. Maar: het gaat hier alleen om een lijst; de programma’s zelf worden niet geback-upt of teruggezet. Die moet je daarna handmatig (opnieuw) installeren. Een eenvoudige extra stap die veel mensen overslaan, is het meenemen van verborgen instellingenmappen in je home-map. Als je merkt dat je vaker terug wilt in de tijd per bestand (bijvoorbeeld per documentversie), overweeg dan een versiegerichte tool zoals Back In Time, die je downloadt via Programmabeheer en werkt met snapshots.
Goede alternatieven in Programmabeheer
Met behulp van Programmabeheer kun je de beste apps vinden voor jouw wensen. Van veel van de bekende programma’s zijn er Linux-alternatieven te vinden. Denk bijvoorbeeld aan Firefox, Filezilla, Audacity, GIMP en VLC. Zoek bijvoorbeeld naar een browser of tool die je kent en let erop of je meerdere varianten ziet, zoals een systeemvariant en een Flatpak-variant. Flatpak-apps zijn gemaakt voor alle Linux-varianten en worden doorgaans vaker bijgewerkt dan Linux Mint-specifieke apps.
Handige sneltoetsen voor minder muisbewegingen
In ieder besturingssysteem kun je werken met sneltoetsen, zo ook in Linux Mint. Je kunt ze zelf helemaal naar eigen hand zetten. Ga naar Systeeminstellingen en vervolgens naar Toetsenbord / Sneltoetsen. Kies één handeling die je vaak doet – zoals het starten van de terminal of het openen van de bestandsbeheerder – en koppel daar een logische combinatie aan die je onthoudt.
Zet verder ook de zogeheten hot corners aan via Systeeminstellingen / Actieve hoeken. Actieve hoeken zijn delen van het scherm waar je bepaalde functies kunt starten door met de muiscursor naar die betreffende hoek te gaan. Bijvoorbeeld het tonen van alle openstaande vensters als je linksboven gaat staan, of het uitvoeren van een opdracht in een andere hoek van je scherm.
Virtuele bureaubladen en bestandsbeheer
In Linux Mint kun je gebruikmaken van virtuele bureaubladen. Je kunt ze gebruiken om werk en privé te scheiden, of om per project een eigen ruimte te houden. Deze virtuele bureaubladen stel je in via Systeeminstellingen / Werkbladen. Standaard zijn deze werkbladen al ingeschakeld. Per venster kun je aangeven in welk werkblad dit geopend moet worden, door met de rechtermuisknop te klikken op de werkbalk van het betreffende venster.
Nemo is de standaard bestandsbeheerder in Linux Mint en kun je helemaal naar eigen hand zetten. Begin bijvoorbeeld bij het standaard weergeven van de verborgen bestanden. Open Nemo door deze naam in te typen nadat je op de menuknop hebt gedrukt, of gewoon Bestanden intypt. Begin met het zichtbaar maken van verborgen bestanden via Beeld / Verborgen bestanden tonen; dat heb je nodig als je ooit een configuratiebestand moet controleren. Zet daarna Beeld / Extra Paneel aan als je vaak bestanden verplaatst: je krijgt dan een tweede paneel in hetzelfde venster, waardoor slepen tussen twee mappen veel sneller gaat. Gebruik ook tabs: open twee locaties in één venster en wissel zonder losse vensters. Nemo is bovendien zo gemaakt om veelgebruikte acties binnen handbereik te houden, zoals Open in Terminal, zodat je in dezelfde map direct commando’s kunt uitvoeren.
Beveiliging en onderhoud
Hoewel Linux-systemen minder vatbaar zijn voor virussen en aanvallen, is het wel verstandig om wat beveiliging in te schakelen. De UFW-firewall bijvoorbeeld, ook ingebouwd in Linux Mint . UFW staat voor Uncomplicated Firewall, oftewel een niet-ingewikkelde firewall.
Open de firewall met de opdracht firewall, zet de status op aan en controleer of je standaardbeleid neerkomt op Binnenkomend, weigeren en Uitgaand, toestaan; dat is voor de meeste thuisgebruikers een veilige start.
Zet daarna een eenvoudig onderhoudsritme neer: eens per week updates draaien, eens per maand je schijf opschonen en af en toe logboeken controleren. In de terminal kun je daarvoor deze commando’s gebruiken:
sudo apt update
sudo apt upgrade
sudo apt autoremove
flatpak update
journalctl -p 3 -xb
Het laatste commando is journalctl; een logboeklezer. Met de optie -p 3 toon je vooral serieuze fouten sinds de laatste start.
