Welke cryptomunt is het aantrekkelijkst om te minen? Bitcoin of Ethereum? Zcash misschien, of toch LBRY? We maken voor deze munten een berekening en leggen je ook uit hoe je dit zelf uit kunt rekenen.

Door: Dirkjan van Ittersum

Heb je een mining-systeem, dan volgt de keuze: wat ga je minen? Uit berekeningen blijkt dat het delven van Ethereum op dit moment het aantrekkelijkst is, al zijn de opbrengsten wel sterk afhankelijk van de koersontwikkeling. Bij veel digitale munten is die op zijn zachtst gezegd niet erg stabiel. Er zijn forse schommelingen waardoor de opbrengst van een mijnmachine kan tegenvallen. Het is vergelijkbaar met gokken op de beurs. Wie niet goed weet wat hij doet, kan er veel geld mee verliezen. Dezelfde regel geldt als op beurs: wie het geld niet kan missen, moet er niet aan beginnen.

Dat de waarde van digitale munten niet erg stabiel is blijkt als we een snelle blik werpen op de koersgrafieken. De koersen reageren sterk op nieuwsgebeurtenissen. Zo kondigde in september de Chinese overheid een verbod aan op de lancering van nieuwe munten. Dat zorgde voor een schrikreactie. De waarde van de Bitcoin daalde binnen enkele dagen van 5000 naar 3800 dollar. Overigens is er sinds het begin van het jaar gemiddeld nog altijd wel sprake van een sterke stijging. In januari stond de munt nog op zo’n 900 dollar.

Alleen of samen?

Bij het uitrekenen van de mogelijke opbrengsten is er nog een onzekere factor. De moeilijkheidsgraad om digitale munten te vinden gaat steeds verder omhoog. Bedenker Nakamoto wilde zo een stabiele stroom van nieuwe munten garanderen. Hoe meer mensen delven, hoe ingewikkelder het minen wordt. Wie apparatuur aanschaft in de verwachting dagelijks een x-aantal munten te delven, kan voor een nare verrassing komen te staan als de moeilijkheidsgraad opeens flink wordt verhoogd. Bij het minen heb je de keuze uit twee manieren:

1) Als je kiest voor individueel minen gebruik je alleen eigen hardware om op zoek te gaan naar munten. Voor Bitcoins heb je ASIC’s nodig, voor andere valuta’s volstaat het om meerdere gpu’s te gebruiken. Om er echt munt uit te slaan, moet je een flinke investering doen en meerdere machines aan het werk zetten.

2) Het is ook mogelijk om deel te nemen aan een ‘mining pool’. Dit zijn online samenwerkingsverbanden waarbij gezamenlijke rekenkracht wordt ingezet om te zoeken naar munten. De opbrengsten worden gedeeld. Ook hier heb je hardware nodig, maar de investering is beperkter - de opbrengst uiteraard ook.

Berekening

We hebben al kort aangestipt welke zaken van belang zijn om uit te rekenen wat je kunt verdienen met het delven van digitale munten. Puntsgewijs:

- Aanschafkosten apparatuur

- Stroomkosten

- Snelheid van de apparatuur (Mhash/s)

- Waarde van de digitale munt

Aan de hand van deze gegevens hebben we voor een aantal populaire munten uitgerekend wat de opbrengsten zijn. We gaan uit van een investering van zo’n 2200 euro voor een mining rig gebaseerd op vijf Nvidia GTX 1060 gpu’s, geoptimaliseerd door webwinkel Arctic Secrets. Dit geheel verbruikt zo’n 450 watt. De hashrate hangt af van welke munt er wordt gedolven. Hieronder enkele voorbeeldberekeningen voor populaire munten.

We zijn daarbij (conservatief) uitgegaan van een stroomprijs van 20 cent per kilowattuur. Het is trouwens aan te raden om bij jouw eigen berekening ook niet uit te gaan van een uptime van 24 uur van je systeem, omdat er zich problemen kunnen voordoen. Veel miners houden rekening met zo’n drie uur per dag downtime als conservatieve kostenberekening.

Onderstaande berekening moet wel met een flinke korrel zout genomen worden. We rekenen met de koersen van september 2017. De prijzen van digitale munten kunnen – als gezegd – flink fluctueren. Bovendien zijn de te realiseren opbrengsten afhankelijk van de moeilijkheidsgraad. Beide zullen in de loop der tijd wijzigen waardoor de hieronder getoonde opbrengsten (veel) hoger of lager kunnen uitvallen. De berekeningen zijn gedaan op basis van berekening van Crypto Compare en de hashrate- en verbruiksopgave van de mining-rig-bouwer.

Mining-kosten: Ethereum

Hashrate (fabrieksopgave): 120 Mh/s

Kosten apparatuur: 2200 euro

Stroomkosten: 788,40 euro per jaar

Verwachte opbrengst Ethereum: 2017,16 euro per jaar

Opbrengst na aftrek onkosten eerste jaar: 971,24 euro verlies

Opbrengst na aftrek onkosten tweede jaar: 257,52 euro winst

Mining-kosten: Zcash

Hashrate: 1521 h/s

Kosten apparatuur: 2200 euro

Stroomkosten: 788,40 euro per jaar

Verwachte opbrengst Zcash: 2338,79 euro per jaar

Opbrengst na aftrek onkosten eerste jaar: 649,61 euro verlies

Opbrengst na aftrek onkosten tweede jaar: 900,78 euro winst

Mining-kosten: LBRY

Hashrate: 958 Mh/s

Kosten apparatuur: 2200 euro

Stroomkosten: 788,40 euro per jaar

Verwachte opbrengst LBRY: 1391,25 euro per jaar

Opbrengst na aftrek onkosten eerste jaar: 1597,15 euro verlies

Opbrengst na aftrek onkosten tweede jaar: 994,3 euro verlies

Mining-kosten: Bitcoin

Ter referentie een berekening van het mijnen van Bitcoins. Hiervoor is de eerder besproken speciale ASIC voor nodig. De startkosten zijn daarom hoog. Houd ook rekening met een hoge energierekening. We hebben voor deze berekening gekozen voor de Antminer S9. Het is overigens moeilijk om aan dit apparaat te komen.

Hashrate: 3,5Th/s

Kosten apparatuur: 4500 euro

Stroomkosten: 2315,31 euro

Verwachte opbrengst Bitcoin: 5413,60 euro per jaar

Opbrengst na aftrek onkosten eerste jaar: 1401,71 euro verlies

Opbrengst na aftrek onkosten tweede jaar: 130,62 euro verlies

Miningbelasting

Om effectief te kunnen minen is het noodzakelijk om deel te nemen aan een mining-pool: een groep miners die gezamenlijk op zoek gaan naar de munten. Om deel te nemen aan zo’n pool lever je op het moment van schrijven gemiddeld 2 procent van de opbrengst in. Vervolgens is er ook nog mining-software nodig, die in veel gevallen ook een bedrag vraagt van ongeveer 2 procent of minder van de opbrengst. Samen is dat ongeveer 4 procent die je meteen moet afschrijven als een ‘miningbelasting’.

Tot slot zijn er transactiekosten van de munten om ze in een wallet te krijgen en weer te converteren naar euro’s. Wie momenteel 1 Ethereum verstuurt naar een wallet, betaalt ongeveer 0,002 Ethereum aan transactiekosten. Om deze om te zetten naar euro’s, moet de Ethereum verplaatst worden naar een exchange, wat wederom transactiekosten met zich meebrengt. Reken daarom (bovenop de eerder berekende kosten) gemiddeld nog eens 4 procent voor alle conversiekosten terug naar euro’s.

Onderweg telt soms iedere gram, zeker als je veel reist. Voor wie niet houdt van een zware rugtas heeft HP de OmniBook 7 Aero. Deze laptop weegt nog geen kilogram, maar heeft toch een processor met 8 cores in combinatie met 32 GB RAM. Dat klinkt als een uitstekend product voor wie veel onderweg is. Of dat echt zo is? Wij hebben hem getest.

Natuurlijk wist ik dat de HP OmniBook 7 Aero ongeveer een kilogram weegt, maar toch was ik positief verrast toen ik hem uit de doos haalde. De OmniBook 7 Aero is zó licht dat het bijna een stuk speelgoed lijkt. Dat is gelukkig niet het geval, want de behuizing van een aluminium-magnesium-legering zit ondanks het geringe gewicht degelijk in elkaar. Het is daardoor een laptop die je zonder zorgen in je rugtas stopt, waarna je eigenlijk niet meer merkt dat je hem bij je hebt. Mijn eigen laptop is met 1,35 kilogram ook niet bijzonder zwaar, maar toch voel ik een duidelijk verschil als ik de OmniBook 7 Aero meeneem. Fijn als je dagelijks met de trein naar kantoor of studie gaat.

©Jeroen Boer - ID.nl

Waar ik ook blij van word, is dat HP ondanks de compacte behuizing toch in een fijne verzameling aansluitingen heeft voorzien. Natuurlijk wordt de basis tegenwoordig gedekt door usb-c en daarvan krijg je er twee die allebei geschikt zijn voor zowel laden als het aansluiten van een beeldscherm. Thuis of op kantoor kun je hem dus met één kabel aansluiten op je werkplek. Maar omdat je een lichte laptop waarschijnlijk juist onderweg gebruikt, is het fijn dat HP je ook twee normale usb-poorten, een HDMI-aansluiting en een headsetaansluiting geeft. Zo kun je hem ook gewoon gebruiken op plekken waar nog een oudere monitor of beamer staat en heb je ook voor een usb-stickje geen adapter nodig. Het enige dat een klein beetje jammer is, is dat de usb-c-poorten geen usb 4 ondersteunen terwijl de gebruikte processor dat op zich wel kan.

©Jeroen Boer - ID.nl

Lekker tikken

Als je het scherm openklapt, wordt het palmgedeelte in een lichte hoek gezet zodat je fijner kunt tikken. Dat is op de OmniBook sowieso geen straf. Het toetsenbord heeft een prettige aanslag met duidelijke feedback. Prettig, zeker als je net als ik veel met teksten werkt. Het toetsenbord ziet er met zijn grijze toetsen ook overzichtelijk uit en heeft toetsverlichting in twee helderheidsstanden. Een eigenschap die wat mij betreft vooral weer onderweg als je werkt op allerlei ongunstige locaties onmisbaar is. De touchpad met geïntegreerde fysieke knop laat zich eerder omschrijven als oké. Het geheel werkt op zich goed, maar voelt wel minder premium dan het uitstekende toetsenbord.

©Jeroen Boer - ID.nl

Geen last van spiegeling

Het 13,3inch-scherm maakt gebruik van een IPS-paneel en heeft een resolutie van 2560 × 1600 pixels. Hierdoor krijg je goede inkijkhoeken en een scherp beeld. Handig voor onderweg is dat HP het paneel mat heeft afgewerkt, zodat je geen last hebt van storende lichtinval. Ook de helderheid is voor veel omstandigheden hoog genoeg. Verder is het scherm niet heel bijzonder. Zo wordt er slechts een maximale verversingssnelheid van 60 Hz ondersteund, terwijl steeds meer duurdere laptops schermen met een hogere verversingssnelheid hebben. Dat heeft misschien ook iets met de accuduur te maken, iets waarover je verderop meer leest. Boven het scherm vind je een prima webcam die ook geschikt is voor inloggen met gezichtsherkenning via Windows Hello. Prettig is dat de webcam een schuifje heeft om de lens fysiek te bedekken; zo weet je zeker dat je niet bespied wordt.

©Jeroen Boer - ID.nl

Goede prestaties

Op papier stelt de configuratie met een Ryzen AI 7 350, 32 GB RAM en een 1TB-ssd niet teleur. Misschien is 32 GB RAM een beetje overdreven voor een laptop die zich niet laat omschrijven als workstation, maar het is voor een laptop waarvan je het geheugen niet kunt uitbreiden ook weer niet heel gek. Dit is wellicht juist het moment om nog even je slag te slaan voordat laptops met veel geheugen veel duurder worden. De opslag wordt verzorgd door een ssd van 1 TB die gewoon prima presteert. Het is een M.2-ssd die je eventueel kunt vervangen als je opslag tekort komt.

De Ryzen AI 7 350 combineert vier normale met vier energiezuinige cores en heeft een npu die voldoet aan de eisen voor een Copilot+-pc. Je krijgt dus alle extra AI-functies van Windows 11. De prestaties van de chip zijn goed en de laptop scoort een mooie 7527 punten in PCMark 10. Ook de score van 1975 en 12433 punten in CineBench R23 voor respectievelijk single-core- en multi-core-prestaties zijn voor een mobiele processor uitstekend. De prestaties kennen bovendien weinig verval als je de laptop langdurig aan het werk zet. Helaas verandert de koeling dan wel in een soort stofzuiger: de laptop laat goed van zich horen als je hem wat langer aan het werk zet. Bij lichte dingen als browsen of tekstverwerken is de laptop gelukkig wel stil.

©Jeroen Boer - ID.nl

Best wel kleine accu

Wanneer een laptop zo dun en licht mogelijk is, kan het bijna niet anders dan dat er ergens concessies gedaan zijn. Dat is in het geval van deze HP overduidelijk de accu, want een accu met een capaciteit van slechts 43 Wh is tegenwoordig wel heel magertjes. Toch wist de HP me positief te verrassen, want de werktijd bij alledaagse (kantoor)werkzaamheden is met zo'n 12 uur helemaal niet zo verkeerd. Natuurlijk zijn er genoeg laptops met een veel langere accuduur (waaronder de eveneens ook superlichte ASUS ZenBook A14), maar een echte dealbreaker is de werktijd ook weer niet.

©Jeroen Boer - ID.nl

En gamen?

De Ryzen AI 7 350 heeft een geïntegreerde AMD Radeon 860M-gpu en is volgens AMD ook geschikt voor gamen. Je kunt natuurlijk niet verwachten dat een geïntegreerde gpu echt topprestaties biedt. Een score van 2571 punten in 3D mark Time Spy is in ieder geval niet heel indrukwekkend. Ik heb Shadow of the Tomb Raider geïnstalleerd, een spel waarvan ik weet dat het inmiddels goed speelbaar is op een geïntegreerde gpu. Het is een spel van alweer zeven jaar oud, maar grafisch nog altijd mooi. Om op Full HD een beetje soepel te kunnen spelen, moest ik kiezen voor de voorinstelling Lowest waarmee je zo'n 54 fps haalt. Opvallend is dat er met AI-upscaler Intel XeSS niet significant meer frames gehaald worden. Jammer, want op andere laptops heb ik goede ervaringen met zulke AI-upscalers. Het hangt natuurlijk ook een beetje van het spel af en een titel met ondersteuning voor AMD's eigen FSR presteert misschien wel wat beter. De prestaties in Shadow of the Tomb Raider geven wel een goed beeld van de mogelijkheden. Voor soepel gamen zul je wat oudere spellen met lagere kwaliteitsinstellingen of esports-titels moeten spelen. Dit klinkt misschien teleurstellend, maar voor een dunne en lichte ultrabook zijn de prestaties helemaal niet zo verkeerd. 

Conclusie

De HP OmniBook 7 Aero is al met al een heel fijne laptop en dat komt voor een groot deel door het gewicht. Je moet hem dus ook vooral overwegen als je echt een lichte laptop wilt hebben. De laptop weegt nog geen kilo, waardoor je hem altijd makkelijk meeneemt. Ondanks het lage gewicht zijn de prestaties prima en kun je comfortabel werken. Over de stevigheid hoef je je geen zorgen te maken; de aluminium-magnesiumbehuizing is lekker degelijk. Natuurlijk heeft HP wel wat concessies moeten doen om dat lage gewicht te bereiken. Zo is de accucapaciteit niet heel indrukwekkend, al overleef je met 12 uur werktijd op zich wel een werkdag. Voor hetzelfde geld kun je zeker laptops kopen waar je langer op kunt werken, maar die wegen dan ook een stuk meer dan een kilo.

Sony zou overwegen de PlayStation 6 intern uit te stellen en de console pas ergens na 2028 uit te brengen.

Dat meent MST Financial-analist David Gibson via Sandstone Insights Japan. Hoewel de PlayStation 5 al meer dan vijf jaar beschikbaar is - de console kwam eind 2020 uit - is het volgens hem onwaarschijnlijk dat Sony de PlayStation 6 binnenkort uitbrengt.

"Sony verwacht dat de levenscyclus van de PlayStation 5 wordt verlengd, en dat de PlayStation 6-release langer op zich laat wachten dan de meesten voorspellen", zo stelt Gibson. Hij verwacht dat de nieuwe console pas ergens na 2028 uitkomt - op zijn vroegst dus in 2029.

PlayStation 6 is nog niet aangekondigd

Sony zelf heeft nog geen officiële releaseperiode gegeven voor de PlayStation 6. De console is immers nog niet officieel aangekondigd, al is het logisch dat het bedrijf achter de schermen al aan een opvolger van de PlayStation 5 werkt.

Eerder gingen er al wel geruchten over een PS6-release in 2027 of 2028, maar volgens bovengenoemde analyse wordt het dus pas later. Er gaan ook geruchten dat Sony twee apparaten wil uitbrengen: een traditionele console en een hybride versie die ook als handheld gebruikt kan worden - vergelijkbaar met de Nintendo Switch dus.

Reden voor vertraging

Een van de redenen voor een vertraagde komst van PlayStation 6 kunnen de alsmaar stijgende prijzen voor geheugen zijn. Prijzen van RAM (Random Access Memory) stijgen alsmaar doordat er massaal RAM nodig is om het alsmaar populairder wordende AI werkende te houden. RAM is echter nodig in spelcomputers.

De theorie is dat bedrijven nu hun plannen voor nieuwe consoles uitstellen, omdat de prijzen voor RAM zo hoog liggen. Dat zou immers betekenen dat men ook hogere prijzen voor nieuwe consoles moet vragen, en dat zou eventueel een negatief effect op het succes van deze consoles kunnen hebben.

Valkuil van uitstel

Het intern uitstellen van de PlayStation 6 - of andere consoles - kan echter een prijzige aangelegenheid zijn voor bedrijven. Sony heeft vele miljoenen dollars in de ontwikkeling van een nieuwe console gestoken en mogelijk de technologie die in deze console zit gekozen.

Door de PlayStation 6 uit te stellen, veroudert de technologie in de console ook, en komt het bedrijf voor een lastige keuze te staan: gooit Sony de vele miljoenen aan onderzoekskosten weg om nieuwe specificaties samen te stellen, of brengt het bedrijf op een later moment een console met ietwat achterhaalde specificaties uit?