Krachtige videokaarten zijn niet aan te slepen. Dat heeft minder te maken met de populariteit van gaming dan je denkt. Ze worden gekocht door mensen die cryptovaluta’s willen delven. De vraag is: aanhaken bij de hype of ben je daarvoor te laat? Verdienen aan bitcoin, hoe doe je dat?

Door: Dirkjan van Ittersum

In webwinkels verscheen afgelopen periode opvallend vaak de tekst ‘uitverkocht’ bij high-end videokaarten. De belangstelling ervoor was groot: ze worden namelijk gebruikt voor het bouwen van speciale computers om cryptovaluta’s te delven, zoals Bitcoin, Litecoin of Ethereum. Delven is een term voor het via ingewikkelde berekeningen genereren van de valuta’s. Deze digitale munten zijn bezig aan een ware opmars.

Ze zijn vanwege de aanhoudende koersstijgingen op langere termijn populair bij beleggers en vanwege de heftige koersfluctuaties bij speculanten die kunnen verdienen aan zowel stijgende als dalende koersen. Maar ze vormen in eerste instantie een alternatief voor ‘echt’ geld zoals de dollar of euro. Je kunt er op steeds meer plekken mee betalen, niet alleen online, maar ook in restaurants en winkels.

De digitale munten worden met argusogen bekeken door banken, want zij staan bij transacties buitenspel. Het geld gaat direct van betaler naar ontvanger. Iedere transactie komt terecht in een decentraal kasboek. Kopieën ervan staan op duizenden computers. De kans dat daar iets mee misgaat is dus klein.

Blockchain

Het begon allemaal met Bitcoin. De munt werd in 2009 ontwikkeld door iemand die zich Satoshi Nakamoto noemt en zegt uit Japan te komen. Nakamoto blijft verder anoniem; naar zijn of haar ware identiteit wordt nog steeds gegist. Het is ook heel goed mogelijk dat het een verzonnen naam is voor een groep ontwikkelaars. Het ontwikkelen van een eigen munt heeft Nakamoto geen windeieren gelegd. Hij (om voor het gemak uit te gaan van een man) zou eigenaar zijn van ongeveer een miljoen Bitcoins (op het moment van schrijven 3,7 miljard euro).

Nakamoto bedacht misschien nog wel iets veel belangrijkers met de basis van Bitcoin: de blockchaintechnologie. Dit maakt dat de munt zeer betrouwbaar is en er niet mee gesjoemeld kan worden. Maar die technologie is veel breder in te zetten in onze wereld. Niet alleen voor cryptovaluta, maar ook voor andere financiële en ook niet-financiële doeleinden. Hoe blockchain precies werkt, leggen we in een later artikel uit.

De door Nakamoto ontwikkelde technologie is opensource. Iedereen mag ermee aan de slag gaan en dat verklaart deels het succes van cryptovaluta. Al snel na Bitcoin ontstonden er alternatieve munten waarvan de laatste tijd Ethereum het meest in de belangstelling staat. Die ‘munt’ biedt ook mogelijkheden om te programmeren. Dat komt van pas bij het ontwikkelen van bijvoorbeeld ‘smart contracts’. Het geld zal pas worden vrijgegeven als aan bepaalde voorwaarden is voldaan, bijvoorbeeld als de sleuteloverdracht bij aankoop van een huis is gedaan.

Bitcoin-koers

De koersen van digitale munten zijn de afgelopen periode de lucht in geschoten. De waarde van Bitcoin is in een jaar tijd met meer dan 600 procent gestegen. Bitcoin is de absolute koploper, maar andere munten staan eveneens flink in de belangstelling, met dito waardestijgingen. Ethereum steeg zelfs ruim 2500 procent. De meeste digitale munten werken met een limiet. Zo is het technisch niet mogelijk om meer dan 21 miljoen Bitcoins te maken. Op dit moment zijn er zo’n 12 miljoen Bitcoins in omloop.

Het delven van nieuwe Bitcoins wordt steeds moeilijker doordat de benodigde berekeningen steeds complexer worden. In 2009 kon je met een gewone computer in een paar dagen tijd honderden Bitcoins delven. In 2014 zou je daar met hetzelfde apparaat bijna 100 jaar over doen, vandaar dat er gespecialiseerde computers voor gebruikt worden. De verwachting is dat in 2040 99 procent van alle Bitcoins is gedolven. Daarna duurt het nog eens honderd jaar voordat de laatste procent is gemijnd.

De populariteit van digitale munten zorgt ervoor dat veel mensen aan het delven slaan. Speciale machines maken ingewikkelde berekeningen om munten te slaan. Helaas is het delven van Bitcoins inmiddels zo lastig dat het voor de hobbyist nauwelijks nog interessant is om zelf op zoek te gaan naar Bitcoins. Zelfs met de krachtigste videokaarten is het niet meer rendabel. Zo’n kaart is te lang bezig en verbruikt bovendien te veel stroom.

Er zijn daarom speciale chips ontwikkeld met de naam Application Specific Integrated Circuit (ASIC). Ze zijn volledig ingericht op het vinden van Bitcoins. Ze zitten in dure, luidruchtige en stroomvretende machines waardoor de gemiddelde thuisgebruiker er niet aan begint. Met name in China - waar stroom goedkoop is – zijn er ‘Bitcoin farms’. Het zijn grote serverruimtes vol met dit soort ASIC’s. Er wordt op zo’n grote schaal gezocht naar nieuwe Bitcoins. De thuisgebruiker kan daar niet tegenop.

Wie toch aan de slag wil met cryptovaluta’s kan beter zijn heil zoeken bij een alternatieve munt zoals Ethereum, Dogecoin, Litecoin of het Nederlandse Gulden. Wat de verschillen zijn, leggen we in een later artikel uit. We zetten daarin de verschillende cryptovaluta uiteen.

Alternatief rijk worden

Het zelf minen van digitale munten met speciale hardware is slechts één manier om geld te verdienen aan cryptovaluta’s. Een andere optie is het speculeren op koersdalingen of -stijgingen.

Peter de Ruiter, auteur van het boek 'Bitcoins beter begrijpen', heeft daar ruime ervaring mee. “Er zijn veel marktplaatsen waar je kunt handelen in Bitcoins en andere munten. Je kunt gebruik maken van slimme mogelijkheden zoals limietorders. Daarbij kun je aangeven hoeveel je maximaal wilt betalen voor een bitcoin, dus bijvoorbeeld niet meer dan 3000 euro. Door de snelle koerswijzigingen is het meestal na een paar dagen raak en heb je voor dat bedrag een bitcoin. Ook verkopen is op dezelfde manier mogelijk. Dus je stelt in dat je minimaal 3500 euro wilt ontvangen voor een bitcoin. Zo is het mogelijk om binnen enkele dagen een bedrag van een paar honderd euro te verdienen.” Wel geldt: doe dit alleen met geld dat je kunt missen, want je kunt ook flink de mist in gaan.

De komende tijd staan we op PCM uitgebreid stil bij cryptovaluta. Zo lees je binnenkort ook meer over het bouwen van een mining-pc. Stay tuned!

De belofte is duidelijk: sneller op temperatuur, krokanter van buiten, malser van binnen. Met de Easy Fry Infrared zet Tefal als eerste bekende fabrikant infraroodtechnologie in bij een airfryer. De warmte van boven zorgt voor snelle opwarming; het klassieke element onderin zou garant moeten staan voor gelijkmatiger garing. ID test deze noviteit uit.

Wat is er écht nieuw?

Airfryers zijn er in allerlei uitvoeringen. Eén bakmand, twee, naast elkaar, boven elkaar, met stoom, zonder stoom. De meeste modellen zijn varianten op een eerder model met net een extra toevoeging of snufje. Tefal kwam recent met iets wat wel nieuw te noemen is, en dat is de combinatie van hitte via een element en hitte via infraroodlampen. De IR-straling komt van boven, de hitte van het metalen element van onderen. Samen zouden ze moeten zorgen voor enerzijds snelle opwarming en anderzijds gelijkmatige garing. Infraroodlampen kun je kennen vanuit warmtelampen of sauna's. Ze verwarmen vooral het oppervlak waarop ze schijnen. Zou dit een slimme combinatie zijn?

©Tefal

Formaat, bouw en mand: 7 liter

Eerst wat praktische informatie. De Tefal Easy Fry Infrared is een apparaat van 27,9 × 31,3 × 42,1 cm (B/H/D). Hij weegt iets meer dan 5 kilo en heeft een snoer van 1,20 meter. De bakmand trek je in zijn geheel uit het apparaat, onderin zit een verwijderbaar roostertje voor luchtcirculatie. De inhoud van de mand is 7 liter en je zou er 1,5 kilo aan eten in kunnen bereiden. Dat is theorie, in de praktijk werken lagere hoeveelheden beter - maar dit geldt voor elke airfryer. Bovenop zitten de aan-uitknop, twee tiptoetsen voor tijd en temperatuur, toetsen voor de voorkeuzeprogramma's en een extra knop voor een extra crispy finish (daarover verderop meer).

Wat meteen opvalt, is de grote bakmand. Die biedt ruim plaats aan bijvoorbeeld vier kaiserbroodjes of een royale hoeveelheid groenten om te grillen. De bak is rechthoekig, en het rooster onderin zorgt voor een kleine verhoging. Je etenswaren liggen niet direct op de bodem van de mand maar iets erboven; dit is nodig voor de circulatie van lucht.

©Saskia van Weert

Kijkvenster met led: handig meekijken of gimmick?

Opvallend is het transparante kijkvenster boven de lade. Hierdoor zie je de inhoud van de mand liggen en kun je de garing in de gaten houden. Dat werkt goed, en is ook handig om bij te houden of je je eten al moet omdraaien.

©Tefal

Bediening en programma's: snel kiezen, extra crispy-knop

De bediening wijst zichzelf, zeker na doornemen van de gebruiksaanwijzing. Je kiest zelf een combinatie van tijd en temperatuur, of een van de voorkeuzeprogramma's. Standaard start het apparaat in de stand Airfryer. De andere opties zijn roosteren, grillen, toasten, opwarmen, bakken, dehydrateren, en tot slot knapperige finish (crispy finish). Dit laatste is een leuk snufje. Je voegt deze optie met een druk op de knop toe aan een gekozen programma en de bereidingstijd wordt uitgebreid met 2 minuten extra op 230 graden. Speciaal bedoeld voor eten dat je extra krokant wilt hebben.

De voorkeuzeprogramma's zijn instellingen met een vastgestelde tijd en temperatuur. Zo start Airfryen met 190 graden en 10 minuten. Zowel tijd als temperatuur pas je eventueel aan voordat de bereiding start, en tijdens de bereiding gaat dat ook prima. Het programma om te drogen (dehydrate) heeft een vaste temperatuur van 70 graden, dit kun je niet zelf aanpassen. Je start het programma met de startknop. Als je tussentijds de bak opent om je eten op te schudden of om te keren, pauzeert het programma. Het gaat automatisch verder als je de bak weer sluit.

©Tefal

Merkbaar sneller zonder voorverwarmen

De airfryer is opvallend stil en ook het piepje als het eten klaar is, is bescheiden. Prettig, want airfryers maken vaak best een hoop herrie. Na einde van het programma staat de machine in stand by-stand. Na een minuut of vijf piept hij nog eens. Het doel daarvan is ons onduidelijk. Om ongewenste geluiden te voorkomen, is het aan te raden na gebruik de stekker uit het stopcontact te halen.

Prestaties: van kip en friet tot broodjes en groente

Dan de prestaties. Die zijn zonder meer goed. In enkele weken tijd is er van alles in deze airfryer bereid. Van kippendijen tot frites en snacks, van groenten tot aan afbakbroodjes. Voorverwarmen is niet nodig, want de airfryer is zeer snel warm. De resultaten zijn meer dan uitstekend en het eten is ook daadwerkelijk sneller klaar dan in eerder geteste machines. Reken op een tijdsbesparing van zo'n 20 procent. Dit hangt natuurlijk af van wat je precies maakt en hoeveel, maar gerechten waren in de testperiode eigenlijk altijd sneller klaar dan vooraf verwacht.

Na bereiding haal je je eten met een siliconen tang uit de bak. In de gebruiksaanwijzing staat dat je de bak niet ondersteboven mag houden om eten in een schaal te kieperen, vanwege eventuele hete olie of heet vocht dat zich onder het rooster verzamelt. Een nuttig advies, zeker voor de bereiding van vlees, maar bij iets als broodjes afbakken natuurlijk wat overbodig.

Schoonmaken: vaatwasser kan, maar let op inbranden

Zowel de bak als het uitneembare rooster kan na gebruik en afkoelen in de vaatwasser. Wat betreft schoonmaken komt eigenlijk het enige (relatieve) nadeel aan het licht. Beide onderdelen bakken snel aan. Al na enkele keren ontstonden er zwarte aanbaksels op het rooster en in de bakmand. Deze zijn gelukkig met bbq-reiniger wel weg te krijgen uit de mand, maar het is wel een aandachtspunt. Ook de behuizing, het gedeelte waar de mand op staat in de airfryer, vertoont al wat zwarte inbrandplekken die niet weg te poetsen zijn.

©Saskia van Weert

Duurzaamheid & onderhoud

Let verder op met spetterend eten. Als vetspetters vanaf de binnenzijde tegen het transparante venster komen, zijn deze niet meer te verwijderen. Het venster is namelijk niet los te halen. Op de lange termijn kunnen we ons voorstellen dat er daardoor vlekken ontstaan, waardoor je minder zicht hebt op je voedsel.

©Tefal

Conclusie

De Easy Fry Infrared doet precies wat Tefal belooft: hij is razendsnel op temperatuur en levert mooi krokante resultaten met een sappige binnenkant. In de praktijk win je echt tijd, zonder te hoeven voorverwarmen, en de stille werking en het kijkvenster maken 'even tussendoor checken' prettig. De ruime 7-liter mand is fijn voor gezinnen of grotere porties, en de extra crispy-knop is een bruikbare bonus voor wie nét wat meer bite wil.

Daar staat tegenover dat dit een apparaat is dat aandacht vraagt bij schoonmaken. De mand en het rooster kunnen relatief snel inbranden, en vetspetters tegen het niet-losneembare kijkvenster zijn lastig of niet te verwijderen, iets om rekening mee te houden als je veel vette gerechten maakt.

Kortom: zoek je vooral snelheid, krokant resultaat en een ruime bak met handig zicht op de voortgang, dan is de Tefal Easy Fry Infrared een sterke keuze.

De servers van Call of Duty: Warzone Mobile gaan op 17 april voorgoed offline, waardoor de game vanaf dat moment niet meer speelbaar is.

Dat heeft Activision aangekondigd. Afgelopen jaar werd de game al uit app-winkels gehaald en werd de komst van nieuwe seizoensgebonden content al stopgezet, en het voorgoed offline halen van de servers is de laatste stap in het verdwijnen van de game. Mensen kunnen tot 17 april de game gewoon blijven spelen en hun verdiende in-game geld opmaken.

"We zijn enorm dankbaar voor de spelers die Call of Duty: Warzone Mobile hebben ondersteund, alsmede de ontwikkelaars die de ervaring tot leven hebben gewekt", aldus Activision. "De passie van spelers en hun feedback blijft de toekomst van de Call of Duty-franchise vormgeven, en we kijken er naar uit om betekenisvolle seizoensgebonden content en updates naar Call of Duty: Mobile te brengen."

Call of Duty: Mobile blijft er wel

Call of Duty: Warzone Mobile kwam in 2024 beschikbaar als mobiele versie van Call of Duty: Warzone, de battle royale-game voor consoles en pc. Op die platforms blijft Warzone wel speelbaar.

Activision zei het al: voor een mobiele Call of Duty-ervaring kunnen spelers terecht bij Call of Duty: Mobile. Die game kwam in 2019 uit op smartphones en geniet nog altijd van populariteit. Call of Duty: Mobile heeft ook een battle royale-modus - waar Warzone Mobile juist om draaide - alsmede modi als reguliere multiplayer en Zombies.

Activision Blizzard - en dus ook Call of Duty - werd enkele jaren geleden overgenomen door Microsoft. Buiten het feit dat de jaarlijkse nieuwe Call of Duty-game vanaf release ook meteen op Xbox Game Pass verschijnt, heeft dat echter niet veel aan de Call of Duty-franchise veranderd. Wel leek het meest recente deel, het vorig najaar uitgekomen Call of Duty: Black Ops 7, minder populair dan voorgaande delen. Mogelijk heeft dit te maken met dat het jaar daarvoor nog Black Ops 6 uitkwam, en spelers niet zo snel op een direct vervolg zaten te wachten.