Slimme stekker kopen? Dit moet je eerst weten

Veel mensen hebben nog altijd verschillende 'domme' apparaten in huis staan. Begrijpelijk, want lampen, ventilators en televisies blijven veelal nog jarenlang feilloos werken. Het is zonde om die vroegtijdig te vervangen. Met een traditionele tijdschakelaar zet je elektronica op gezette tijden aan of uit. Dat werkt natuurlijk goed, maar tegenwoordig kun je voor dit doeleinde ook een slimme stekker gebruiken. Je hebt hiermee meer flexibiliteit.

Een slimme stekker oogt als een normaal stopcontact. Via een draadloze verbinding heb je op afstand toegang tot de slimme stekker. Dat werkt met een app op jouw mobiele toestel. Je kunt het verbonden apparaat hiermee in- en uitschakelen. Daarnaast stel je desgewenst tijdschema's in, zodat bijvoorbeeld de verlichting vanzelf aan- of uitspringt. Even geen smartphone bij de hand? De meeste slimme stekkers hebben ergens op de behuizing ook een fysieke schakelaar.

Veel fabrikanten en winkels gebruiken voor deze productgroep trouwens de naam smartplug. Let er verder op dat je een exemplaar met een Europees stopcontact aanschaft.

Elke slimme stekker zendt een draadloos signaal uit. Op die manier is het mogelijk om met behulp van een smartphone de smartplug op afstand te bedienen. Uiteenlopende producten van onder andere TP-Link, Shelly, Hombli, WiZ en LSC Connect (Action-huismerk) verbind je rechtstreeks met jouw draadloze thuisnetwerk. Meestal gebeurt dat via de 2,4GHz-frequentieband. Bepaalde smartplugs kunnen ook uit de voeten met 5 GHz. Daarmee heb je een extra mogelijkheid om een stabiel signaal te realiseren.

Er bestaan ook slimme stekkers die niet via wifi communiceren. In plaats daarvan maken ze eerst verbinding met een bridge of hub. Dit apparaat is trouwens wél met jouw thuisnetwerk verbonden. Meestal plaats je dit tussenstation daarom in de buurt van een router of switch, waarna je beide apparaten met een netwerkkabel verbindt. Vervolgens creëert de bridge in feite een eigen draadloos netwerk voor al jouw smarthome-apparaten. Naast een slimme stekker kun je denken aan een thermostaat, lamp, beveiligingscamera en deurbel.

De smartplugs van Philips Hue vereisen bijvoorbeeld de Hue Bridge wanneer je alle slimme functies wilt gebruiken. Zo'n bridge kost weliswaar extra geld, maar hiermee ontlast je wel jouw reguliere draadloze thuisnetwerk.

Voor slimme stekkers zijn er allerlei verbindingsprotocollen. Zo hebben we het hierboven al gehad over wifi via de 2,4- of 5GHz-frequentieband. De installatie van smartplugs met wifi is eenvoudig, want je hoeft geen bridge te configureren.

Werkt de slimme stekker juist wel via een bridge, dan creëert laatstgenoemd apparaat een speciaal mesh-netwerk. Hierbij genereren alle smarthome-apparaten gezamenlijk een stabiel en dekkend netwerk. Er zijn diverse communicatieprotocollen om zo'n mesh-netwerk op te tuigen. Als je meerdere smarthome-apparaten met elkaar laat samenwerken, is het prettig wanneer de producten hetzelfde mesh-protocol ondersteunen. Z-Wave en Zigbee zijn twee bekende verbindingsprotocollen. Met name voor laatstgenoemd protocol zijn er nog volop geschikte bridges en smarthome-producten te vinden. Een bekend voorbeeld is de Philips Hue Bridge (Pro).

Begin je net met een smarthome, dan ligt het gebruik van het draadloze Thread-mesh-protocol voor de hand. Veel nieuwe smarthome-producten communiceren via Thread. Een groot voordeel is dat je relatief eenvoudig apparaten van verschillende merken kunt koppelen. De overkoepelende universele smarthomestandaard voor het Thread-protocol draagt de naam Matter. Op ondersteunde producten tref je op de verpakking dan ook het Matter-logo. Belangrijk om te weten is dat je Matter-apparaten via Thread, wifi en ethernet kunt aansturen.

Zodra je een productdoos van een slimme stekker in handen hebt, zie je mogelijk meerdere logo's van bekende ecosystemen. Denk onder andere aan Google Home, Apple HomeKit, Samsung SmartThings en Amazon Alexa. Elk genoemd smartplatform heeft een eigen app waarmee je ondersteunde apparaten vanuit een overzichtelijke gebruikersomgeving kunt bedienen.

Het is in de praktijk handig wanneer jouw slimme stekker en overige smarthome-apparaten hetzelfde smartplatform ondersteunen. Gebruik je bijvoorbeeld een geschikte beveiligingscamera of bewegingssensor? Na persoonsdetectie gaan de lampen dan automatisch aan. Met de juiste spullen kun je allerlei automatiseringen instellen.

Sinds enige tijd bestaat er met Matter ook een universele smarthomestandaard. Een enorme aanwinst, want hierdoor hoef je geen rekening meer te houden met welke verbindingsprotocollen en smarthomeplatforms apparaten al dan niet ondersteunen. Apparaten met Matter werken namelijk altijd met elkaar. Hierbij maakt het niet uit welke app je gebruikt om de boel aan te sturen. In plaats van een traditionele bridge heb je voor het toevoegen van Matter een zogeheten Matter-controller en Thread-grensrouter nodig. Onder andere de Google Nest Hub (2e generatie) en Apple TV 4K (2e generatie of hoger) kunnen deze rollen vervullen.

Misschien wil je buitenapparatuur slim bedienen. Denk bijvoorbeeld aan een vijverpomp, waterfontein, sproeisysteem of tuinverlichting. Merken als TP-Link, Eve, Hombli, Nedis, Gardena en Woox fabriceren om die reden weerbestendige slimme stekkers. Deze producten hebben meestal een speciaal klepje, waardoor er niet zo gauw regen in het stopcontact terechtkomt. Daarnaast kunnen ze goed tegen hitte en kou.

Controleer bij een buitenstekker altijd of het product IP-gecertificeerd is, zoals de veelgebruikte IP44- of IP54-norm. Dit betekent dat de behuizing is beschermd tegen regen en opspattend water. Als je een smartplug met een draadloos netwerk wilt verbinden, heb je op de beoogde plek voldoende wifidekking nodig. Dat kun je vooraf even op de bewuste locatie met een smartphone controleren.

De meeste smartplugs prik je in een bestaand stopcontact. Het voordeel hiervan is dat je ze eenvoudig op verschillende locaties kunt gebruiken. Dit betekent wel dat het slimme stopcontact altijd een beetje uitsteekt. Je kunt met een inbouw-smartplug ook voor een permanent stopcontact kiezen. Hierbij verwissel je een regulier wandstopcontact voor een slim exemplaar.

Jammer genoeg liggen slimme inbouwmodellen niet voor het oprapen, al kun je hiervoor wel bij de fabrikanten Woox, Fibaro, Niko en Aqara terecht. Controleer verder welke draadloze protocollen de inbouw-smartplug ondersteunt. Zo zijn er diverse producten met Matter- en Zigbee-ondersteuning te koop. Hiervoor heb je een geschikte bridge nodig. Check voorafgaand ook altijd de montage-instructies. Houd hierbij onder meer rekening met de vormfactor en inbouwdiepte.

Je kunt ook meerdere apparaten op een slimme stekkerdoos aansluiten. Dat is bijvoorbeeld nuttig wanneer je alle lampen in de woonkamer tegelijk wilt bedienen vanuit een app. Een slimme stekkerdoos heeft doorgaans drie of vier stopcontacten. Controleer in de specificaties of je deze stopcontacten vanuit de app afzonderlijk kunt aansturen. Soms kan dat ook via stembediening.

Bij uitgebreide modellen zijn er vaak één of meerdere usb-poorten beschikbaar. Handig wanneer je bijvoorbeeld een smartphone, smartwatch, tablet of ander apparaat wilt opladen. De betere producten ondersteunen hiervoor diverse snellaadprotocollen, zoals Quick Charge en usb Power Delivery. Bekende merken als Woox, TP-Link, Shelly, Nedis, Marmitek, Osram en Hombli ontwikkelen slimme stekkerdozen.

Wanneer je eenmaal met een smartplug begint, wil je wellicht al gauw nog meer apparaten op afstand bedienen. Misschien is het om die reden een goed idee om maar meteen meerdere slimme stekkers te kopen. Schaf bij voorkeur producten van hetzelfde merk aan, zodat je de boel vanuit één app kunt aansturen. Je vindt in (web)winkels veel duo-, trio- en vierpacks van populaire merken als Philips, Shelly, Eve, Hombli en TP-Link.

Traditionele energiemeters hebben een schermpje waarop je rechtstreeks het actuele stroomverbruik kunt aflezen. De behuizing van dergelijke tussenstekkers is groter, waardoor de energiemeter mogelijk een naastgelegen stopcontact blokkeert. Sinds de opkomst van slimme stekkers is zo'n schermpje niet meer nodig. Je bekijkt in de bijbehorende app hoeveel stroom een aangesloten apparaat verbruikt.

De meeste fabrikanten gebruiken de eenheid kilowattuur (kWh). Monitor aan de hand van overzichtelijke grafieken het dagelijkse, maandelijkse en jaarlijkse stroomverbruik. Vaak kun je het huidige stroomtarief invoeren. Zo zie je precies de energiekosten van een apparaat. Sommige modellen wagen zich zelfs aan een voorspelling van de energierekening. Overigens verbruikt de smartplug zelf ook een beetje stroom, maar de kosten hiervan zijn te verwaarlozen.

Heb je een slimme stekker op het oog? Controleer dan in de producteigenschappen of er een energieverbruiksmeter is ingebouwd. Dat is namelijk niet altijd het geval. Zo missen slimme stekkers van Philips deze functie.

Van plan om een heuse energievreter op een slimme stekker aan te sluiten? Pas daarmee op, want de meeste smartplugs hebben een belastbaarheid van hoogstens 3680 watt. Toch kunnen apparaten met een hoger piekvermogen de slimme stekker mogelijk beschadigen bij langdurig gebruik, denk aan een waterkoker of elektrische kachel. Sluit apparaten met een nominaal vermogen van 2000 watt of hoger daarom liever niet op een smartplug aan. Gelukkig zijn de meeste producten beveiligd tegen overbelasting en oververhitting. Een te zware belasting heeft dus meestal niet direct vervelende gevolgen. Verder kun je soms een drempelwaarde instellen, zoals bij de slimme stekkers van TP-Link. Komt het verbruik boven het opgegeven wattage, dan schakelt de smartplug zichzelf automatisch uit.

Bij elke slimme stekker hoort een mobiele app. Het loont daarom de moeite om je alvast te verdiepen in de functies van deze toepassing. Je vindt namelijk lang niet altijd alle mogelijkheden in de producteigenschappen. Zoek de app op in de Play Store of App Store. Met een beetje mazzel maken de schermafbeeldingen, gebruikersreviews en omschrijving je iets wijzer.

Inde alinea 'Energieverbruik meten' hadden we het al over een energieverbruiksmeter, maar wellicht kom je in de app nog een aantal interessante opties tegen. Zo is het bij lampen handig wanneer je tijdschema's op basis van de zonsopkomst en -ondergang kunt instellen. Zodra het schemerig wordt, schakelt de binnen- of buitenverlichting dan voortaan automatisch in. Doordat de app met de dagelijkse zontijden rekening houdt, is het tussentijds bijwerken van tijdschema's niet nodig.

Verder is er bij gebruik van Google Assistent, Siri of Amazon Alexa veelal ook stembediening ingebakken. Zeg in dat geval hardop dat je een apparaat wilt aan- of uitzetten. Tot slot kun je samen met andere smarthome-apparaten vaak allerlei automatiseringen instellen.

Wil je een nieuwe slimme stekker kopen? Hieronder zie je drie betaalbare modellen.

De Zweedse meubelketen IKEA verkoopt allerlei betaalbare smarthome-apparatuur, waaronder deze Inspelning. Bedien apparaten op afstand in de IKEA Home Smart-app op een smartphone. Als alternatief reageert de Inspelning ook op opdrachten van een geschikte bewegingssensor of afstandsbediening. Mooi meegenomen is dat je het energieverbruik kunt monitoren. Voor toegang tot alle functies heb je trouwens wel de IKEA Dirigera Matter-hub nodig. Die kost vijftig euro. Overigens heeft IKEA met de Grillplats een nieuwe slimme stekker aangekondigd, maar die ligt op het moment van schrijven nog niet in de winkelschappen. De Grillplats gaat naar verluidt zo'n negen euro kosten.

Zoek je een betaalbare smartplug die je rechtstreeks op wifi kunt aanmelden? Kijk dan eens naar deze breed verkrijgbare Tapo P115 van TP-Link. Je hoeft voor dit apparaatje dus geen bridge te kopen. Een ander voordeel is de compacte behuizing, want hierdoor zit dit slimme stopcontact geen naburige (wand)stopcontacten in de weg. Mooi meegenomen is dat je deze slimme stekker optioneel met stemopdrachten aanstuurt. Dat werkt via de ondersteunde smartplatforms Amazon Alexa en Google Assistent. Je kunt ook nog het energieverbruik monitoren, waarbij je zelfs een kostenoverzicht te zien krijgt. De Tapo P115 verwerkt een piekvermogen tot hoogstens 3680 watt, waardoor je probleemloos de meeste elektronica aansluit. Deze slimme stekker is ook in een voordelig vierpack te koop.

Wil je tuinlampen, pompen of andere buitenapparatuur slim bedienen, dan kun je met de veelzijdige Eve Energy Outdoor alle kanten op. De behuizing is IP44-gecertificeerd, zodat het regen prima kan verdragen. Combineer deze weerbestendige slimme stekker eventueel met een bewegingssensor (Eve Motion), waarna bijvoorbeeld de tuinverlichting of sirene automatisch aangaat. Je verbetert op die manier de veiligheid van jouw woning. Dit product is gecertificeerd met de universele Matter-standaard, zodat je de Energy Outdoor moeiteloos met geschikte smarthomeplatforms van verschillende merken laat samenwerken. Je verbindt deze smartplug in dat geval met een capabele Matter-controller. Er is ook nog een energiemeter ingebouwd. Het maximaal opgegeven piekvermogen bedraagt 3680 watt.