E-reader of papieren boek: wat is beter voor het milieu?
Ben je een papierlezer die dol is op de geur van papier en het omslaan van echte pagina's, of zweer jij bij een e-reader? Beide 'kampen' zeggen vaak dat hun manier van lezen het beste is voor het milieu. Maar hoe zit het nu echt?
Om te bepalen wat milieuvriendelijker is, hebben onderzoekers van het Duitse Stiftung Warentest gekeken naar de volledige levenscyclus van zowel papieren boeken als e-readers.
Productie
Bij een papieren boek zit de grootste impact in het begin: het kappen van bomen, het enorme waterverbruik tijdens de papierproductie en de chemicaliën voor de inkt. Vervolgens moeten al die gedrukte boeken met een vrachtwagen naar de boekhandel of een magazijn worden vervoerd. Dat zorgt voor een behoorlijke CO₂-uitstoot. Die milieubelasting komt daar vervolgens bij voor elk nieuw exemplaar dat wordt gedrukt. Een e-reader heeft een heel andere 'ecologische rugzak'. De productie van één apparaat kost veel energie en er zijn schaarse grondstoffen en metalen voor nodig. Denk aan lithium voor de batterij en koper voor de elektronica. De winning hiervan is belastend voor de bodem.
Gebruik
Maar zodra de e-reader van de band rolt, blijft de extra impact per gelezen boek nagenoeg nihil. Een e-book is niet meer dan een digitaal bestand dat nauwelijks stroom verbruikt om te downloaden of te tonen op een zuinig e-ink scherm. Volgens het onderzoek komt een e-reader over een gebruiksduur van vijf jaar uit op ongeveer 1,07 milieuschadepunten. Daarbij maakt het niet uit of je veel of weinig leest: de e-reader wordt één keer gemaakt en daarna gebruikt voor meerdere digitale boeken.
Gedrukte boeken scoren in diezelfde vergelijking duidelijk hoger: paperbacks komen, afhankelijk van hoeveel je leest, uit tussen 2,30 en 8,74 punten, terwijl hardcovers oplopen van 3,80 tot 14,77 punten. Om die milieuschadepunten te berekenen, is gekeken naar achttien milieueffecten, zoals klimaatverandering, fijnstof, waterverbruik en het gebruik van grondstoffen.
Ook bij de uitstoot van broeikasgassen is het verschil groot: wie vijf jaar lang hardcovers leest, veroorzaakt in de productieketen ongeveer 64 kilo CO₂-uitstoot, tegenover zo'n 6 kilo voor e-books op een e-reader.
Ook interessant: Aan de slag met Calibre: Zo beheer je eenvoudig al je e-books
Waar ligt het omslagpunt?
Veel mensen denken dat een e-reader pas een groenere keuze is als je tientallen papieren boeken per jaar leest. Maar dat is niet zo. Stiftung Warentest heeft becijferd dat het omslagpunt al ligt bij twee tot drie paperbacks boeken per jaar. Daarbij is ervan uitgegaan dat een e-reader vijf jaar meegaat.
Hoe langer een e-reader meegaat, hoe beter dat dus is voor het milieu. Wil je een e-reader kopen, dan is het slim on niet alleen naar het schermformaat of de prijs te kijken, maar ook naar het gebruikte platform. Zo laat het merk BOOX zijn e-readers bijvoorbeeld draaien op een open Android-platform. Daardoor zit je niet vast aan één digitale boekverkoper of dienst, maar kun je verschillende lees-, bibliotheek- en notitie-apps installeren.
Daar komt bij dat veel e-readers inmiddels voor meer dingen geschikt zijn dan lezen alleen. Op steeds meer modellen kun je ook notities maken of documenten lezen. Daardoor vervangen ze niet alleen papieren boeken, maar in sommige gevallen ook uitgeprinte artikelen, werkpapieren en notitieblokken. En hoe minder papier, hoe groener je bezig bent.
Als je maar af en toe een boek leest, bijvoorbeeld alleen die ene thriller tijdens de zomervakantie, dan is een e-reader vanuit milieu-oogpunt geen goede keuze: de productie van het apparaat is dan minder groen dan het drukken van dat ene boek. Dat geldt ook als je vooral tweedehands boeken koopt of boeken ruilt met vrienden. Boeken hergebruiken is namelijk ook groen.
E-reader of papieren boek?
Al met al ben je met een e-reader dus duurzamer uit als je meer dan drie boeken per jaar leest en het apparaat minstens vijf jaar gebruikt. Voor de incidentele lezer of de tweedehands-fanaat blijft het fysieke boek echter de meest logische en vriendelijke keuze. Heel kort samengevat is het eigenlijk heel simpel: lees je veel, ga dan digitaal; lees je weinig, pak dan lekker een papieren boek.
