Lekker snel zo’n ssd, vindt u niet? De eerste paar maanden dat u er mee werkt, loopt uw pc als een zonnetje. Datzelfde zonnetje verdwijnt opeens achter een paar stapelwolken als die ssd voller en voller wordt. Als u dit herkent, dan is het tijd voor gepaste maatregelen! Uw FAQman gaat samen met u aan de slag.

De ssd oftewel de solid state drive is de razendsnelle opvolger van de hdd, oftewel de hard disk drive. Een ssd heeft geen draaiende onderdelen en onder andere dát zorgt ervoor dat dit type opslagapparaat snel, betrouwbaar en zuinig is, en ook nog eens temperatuurtechnisch koel blijft. Helaas is de ssd nog wat aan de dure kant en relatief klein wat betreft aantal GB’s. Waar u een 1 TB-hdd voor nog geen 70 euro koopt, kost een 120 GB-ssd al snel meer dan 100 euro! Maakt dat de ssd minder interessant? Nee, zeker niet...

©CIDimport

Zoals gezegd, is de ssd razendsnel en dát is dan ook de voornaamste reden waarom u ermee wilt werken. Het is dan ook de eenvoudige (...) truc om ervoor te zorgen dat alleen de snelheidsgevoelige gegevens op de ssd komen te staan. Met het besturingssysteem als eerste natuurlijk! Immers, hoe sneller het besturingssysteem kan worden overgeheveld van ssd naar ram-geheugen, des te sneller start de computer door naar het Bureaublad. Dát is snelheid die telt, want pas als u compleet bent doorgestart naar het Bureaublad, dan pas kunt u écht werken met de pc.

Naast het besturingssysteem wilt u ook uw favoriete programma’s op de ssd hebben staan; dat alles uiteraard in de bekende map C:\Program Files. Houdt u dit even vast... Voor andere onderdelen is het even wikken en wegen. Neem bijvoorbeeld de tijdelijke internetbestanden. Die kunt u ook elders neerzetten, maar als u van een supersnelle internetbeleving wilt blijven genieten, dan is het wel zo prettig als de browser die tijdelijke internetbestanden evenzo supersnel kan benaderen. Wikken en wegen dus...

Oorzaak en gevolg(en)

Goed, de oorzaak van een volle ssd is de relatief geringe opslagcapaciteit ervan in combinatie met een gebruiker die een poosje lekker met z’n computer heeft gewerkt. U bent bij deze verontschuldigd, want bij normaal gebruik ontkomt u niet aan het feit dat de systeemschijf langzaam maar zeker voller en voller loopt. Het gevolg, pardon, de gevolgen daarvan dienen zich aan in vormen van vertragingen, meldingen en – uiteindelijk – opstoppingen. En als u alle waarschuwingen halsstarrig blijft negeren, dan valt er uiteindelijk niet meer te werken met die voorheen zo snelle computer.

©CIDimport

1. Diagnose

U bent in het bezit van een computer met een ssd en uw FAQman heeft u zo onderhand de stuipen op uw lijf gejaagd? Mooi! Dan wordt het de hoogste tijd om actie te ondernemen en natuurlijk beginnen we dan met het stellen van de juiste diagnose, om aan de hand daarvan de juiste en oplossende stappen te kunnen bedenken. Als eerste gaan we natuurlijk naar de Windows Verkenner, maar het venster Computer (afbeelding 1). Daar krijgt u namelijk het eerste overzicht te zien. Uw FAQman heeft – net als een televisiekok – alvast wat voorwerk gepleegd, dus dat hieronder op een rijtje:

In eerste instantie is te zien dat C: de systeemschijf is, dat het om een ssd gaat en dat er nog slechts 20 GB vrije opslagruimte is. Op korte termijn gaat het dus krap worden!

Verder ziet u dat er op deze computer al een D: bestaat, die nog helemaal leeg is. Deze harde schijf gaan we gebruiken om gegevens over te halen vanaf de systeemschijf.

Als u nog geen extra harde schijf hebt, dan kunt u die – laten – inbouwen in uw computer. Daarna is nog wel het Schijfbeheer nodig om die extra harde schijf actief te maken; geformatteerd met ntfs uiteraard.

2. Gebruikersgegevens overhevelen

Goed, we gaan meteen aan de slag en dat doen we door wat gebruikersgegevens over te hevelen. Dat kan op diverse manieren, maar we kiezen voor een methode die u per afzonderlijk gebruikersaccount kunt toepassen. Een veilige en duidelijke methode die, omdat een pc vaak maar één gebruiker heeft, in de meeste gevallen prima rendeert. En als er tóch meerdere mensen op de pc werken, dan hoeft u de getoonde stappen slechts te herhalen...

©CIDimport

Uw persoonlijke gegevens zijn te vinden in de map C:\Gebruikers en daarbinnen in de submap die de naam van uw gebruikersaccount draagt. Neemt u een kijkje in deze map, om te zien hoe het een en ander is georganiseerd (afbeelding 2).

U herkent meteen de bewaarplekken voor de diverse soorten gegevens. Afhankelijk van de manier waarop u uw pc gebruikt, zullen de submappen Downloads, Mijn afbeeldingen, Mijn documenten, Mijn muziek en Mijn video’s goed gevuld zijn. De volgende stap is dat u van deze mappen de Eigenschappen opvraagt om te zien om hoeveel GB’s het precies gaat. Dit met als doel de grootste ‘boosdoeners’ te vinden...

©CIDimport

Voor die grootste boosdoeners gaat u vervolgens bijpassende en gelijknamige mappen aanmaken op de D-schijf. Eerst de hoofdmap Gebruikers, dan de submap met uw accountnaam en daarbinnen dan weer de submappen die u straks wilt gaan verplaatsen (afbeelding 3).

©CIDimport

Vervolgens gaat u terug naar de Eigenschappen van de goed gevulde gebruikersmappen, nu evenwel om het tabblad Locatie te raadplegen. Daar klikt u op de knop Verplaatsen en met behulp van het dialoogvenster Selecteer een locatie geeft u aan waar – op D: natuurlijk – de gegevens moeten worden neergezet (afbeelding 4).

[afbeelding 5]

Tenslotte een druk op de knop OK en (uiteraard) de bevestiging dat u het eens bent met deze gang van zaken (afbeelding 5). Het verplaatsen van de bestanden zal daarna gebeuren en het resultaat ervan is een ssd die alweer flink wat meer bewegingsruimte heeft gekregen.

©CIDimport

©CIDimport

3. Schijfopruiming

Meteen na de bovenstaande actie(s) zult u ervaren dat u nogal wat opslagruimte op de ssd hebt teruggewonnen. Als u de Eigenschappen van die ssd opvraagt, krijgt u al wat cijfers te zien en u maakt van de gelegenheid gebruik om de Schijfopruiming aan te spreken (afbeelding 6). Dit om te zien dat er sowieso nog veel meer opslagruimte op de ssd kan worden vrijgemaakt. En met een scheef oog kijkt u meteen even naar de Prullenbak die – standaard ingesteld – nogal wat GB’s opslokt... Van de Prullenbak vraagt u meteen de Eigenschappen op, waarbij u vooral kijkt naar de instellingen voor de systeemschijf C:. U kunt een aangepaste grootte instellen en graag zien we dat u de Prullenbak een heel stuk kleiner maakt, want dat mag best (afbeelding 7).

©CIDimport

©CIDimport

4. Systeembeveiliging

En van de Prullenbak gaan we meteen door naar de Systeemeigenschappen. Het gaat dan om het tabblad Systeembeveiliging dat de herstelpunten en de vorige versies in beheer heeft. Ook nu concentreren we ons op de systeemschijf C: en ook nu gaan we wat minder opslagruimte toebedelen (afbeelding 8) – met als direct gevolg dat weer extra GB’s op de ssd zijn vrijgemaakt (afbeelding 9)!

©CIDimport

©CIDimport

©CIDimport

5. CCleaner

Uw FAQman zou uw FAQman niet zijn als CCleaner (www.ccleaner.com) niet ter sprake zou komen... In dit geval om allereerstte laten zien dat u uw programma’s ook op de D-schijf kunt installeren (afbeelding 10) en vervolgens om te laten zien dat er nog wel wat extra rommel van de ssd kan worden afgehaald (afbeelding 11)! En voor wat betreft de geïnstalleerde programma’s, moet u de Eigenschappen van de map C:\Program Files opvragen. En dan is het misschien een idee om sommige programma’s te verwijderen, waarna u ze opnieuw – maar dan op D: in de map D:\Program Files – gaat installeren. Ook daarmee wint u weer extra ruimte terug op de ssd (afbeelding 12).

Nóg dieper graven

En natuurlijk kunt u nóg dieper graven! Zo kan de map met tijdelijke internetbestanden – van Internet Explorer – eveneens naar D: worden verplaatst. Datzelfde kan gelden voor de bestanden die uw e-mailclient in beheer heeft. Sterker nog, eigenlijk moet u één voor één de geïnstalleerde programma’s maar eens nalopen om (via de bijbehorende instellingen) te zien waar ze hun – tijdelijke – gegevens neerzetten. En overal waar u dan een C: ziet staan, daar gaat u een D: van maken. En kijk dan zeker naar de cloud –bijvoorbeeld naar toepassingen als SkyDrive en Dropbox!

Enige terughoudendheid is wel op z’n plaats, want er kunnen zomaar gekke dingen gebeuren als programma’s zien dat er iets vreemds is gebeurd... Dat is dan ook de reden dat uw FAQman liever kiest voor oplossingen die geen enkel gevaar voor het systeem opleveren. En vooruit, als gebruiker Administrator mag u best de dos-achtige opdracht POWERCFG –H OFF <ENTER> geven om de Slaapstand uit te schakelen – die daarvoor een bestand in gebruik heeft dat ook weer meerdere GB’s groot is. Hoe dan ook, al met al hebt u structureel meer dan 50-60 GB teruggepakt en dat staat garant voor een lekker en soepel draaiend besturingssysteem!

Tekst: John Vanderaart

Deze workshop komt uit Computer Idee nummer 24, jaargang 2012.

Je laptopaccu lijkt altijd leeg te zijn op het moment dat er nergens een stopcontact te bekennen is. Met de juiste software-instellingen pers je echter makkelijk een uur extra uit je apparaat, zonder dat je daarvoor technisch onderlegd hoeft te zijn. Wij leggen uit aan welke knoppen je precies moet draaien voor maximaal resultaat.

Er is weinig irritanter dan een laptop die in de spaarstand schiet of uitvalt terwijl je in de trein net de laatste hand legt aan een belangrijk document. Veel gebruikers denken bij een snel leeglopende batterij direct dat de hardware versleten is en kijken alweer naar een nieuwe laptop. Vaak is de accu zelf echter nog prima in orde, maar gaat het besturingssysteem slordig om met de beschikbare energie. Fabrieksinstellingen zijn namelijk vaak gericht op maximale prestaties en helderheid, niet op uithoudingsvermogen. In dit artikel leer je hoe je de regie terugpakt en de energievreters in toom houdt, zodat je met een gerust hart de dag doorkomt.

Waar die energie eigenlijk naartoe lekt

Om te begrijpen hoe je accucapaciteit bespaart, moet je eerst weten waar de energie aan opgaat. De twee grootste verbruikers in een laptop zijn vrijwel altijd het beeldscherm en de processor. Het scherm vreet stroom om pixels te verlichten; hoe feller het scherm, hoe sneller de teller tikt. Daarnaast speelt de verversingssnelheid een rol. Veel moderne schermen verversen het beeld 120 keer per seconde (120 Hz). Dat kijkt heel rustig, maar kost aanzienlijk meer rekenkracht dan de standaard 60 Hz.

Onder de motorkap is de processor continu bezig met het verwerken van taken. Een veelvoorkomende misvatting is dat je handmatig alle programma's moet afsluiten om stroom te besparen. Dat is maar ten dele waar, want moderne systemen zijn heel goed in het bevriezen van apps die je niet gebruikt. Wat wél energie kost, zijn achtergrondprocessen die actief blijven synchroniseren, zoals cloudopslagdiensten of mailprogramma's die elke minuut checken op nieuwe berichten. Ook randapparatuur die stroom trekt via de usb-poort, zelfs als je deze niet actief gebruikt, snoept procenten van je lading af.

Besparen tijdens eenvoudige taken

De energiebesparende modus is je beste vriend wanneer je taken uitvoert die weinig rekenkracht vereisen. Denk hierbij aan tekstverwerken, e-mailen, webbrowsen of het invullen van spreadsheets. In deze scenario's heb je de volledige kracht van je processor en videokaart simpelweg niet nodig. Door in Windows of macOS te kiezen voor de energiebesparende modus, klokt de processor zichzelf terug. Hij werkt dan letterlijk iets langzamer, maar voor administratieve taken merk je daar in de praktijk niets van. De letters verschijnen nog steeds direct op je scherm zodra je ze typt.

Daarnaast is dit het moment om eens kritisch naar je schermhelderheid te kijken. Binnenshuis is een helderheid van 50 tot 60 procent vaak meer dan voldoende om comfortabel te kunnen werken. Werk je vooral 's avonds? Dan kan het zelfs nog lager. Ook het uitschakelen van toetsenbordverlichting levert in deze context pure winst op. Het zijn kleine percentages per uur, maar op een hele werkdag maakt dit het verschil tussen wel of niet de oplader moeten pakken.

©PXimport

Prestaties boven accuduur

Er zijn momenten waarop je de batterijbesparingsinstellingen beter uit kunt laten, of zelfs agressief moet vermijden. Zodra je aan de slag gaat met zware grafische taken, zoals videobewerking, 3D-rendering of serieuze gaming, werkt een besparingsmodus averechts. De software knijpt de toevoer van stroom naar de componenten af, wat resulteert in een haperend beeld, trage exporttijden en een frustrerende gebruikservaring.

In deze gevallen heeft de hardware ademruimte nodig om te kunnen presteren. Als je probeert te gamen op een besparingsstand, zal het systeem de prestaties van de grafische chip zo ver terugschroeven dat het spel onspeelbaar wordt. Bovendien duurt het renderen van een video in spaarstand veel langer, waardoor het scherm en de schijf langer actief moeten blijven, wat onderaan de streep soms zelfs méér energie kost dan een korte piekbelasting op vol vermogen. Hier geldt: efficiëntie door snelheid is soms zuiniger dan traagheid.

Situaties waarin instellingen het niet meer redden

Hoewel je met software veel kunt optimaliseren, zijn er harde grenzen waarbij geen enkele instelling je meer gaat redden. Je moet realistisch zijn over de fysieke staat van je apparaat.

Ten eerste is er de chemische degradatie. Als de maximale capaciteit van je accu (ook wel battery health geheten) onder de 70 procent is gezakt, kun je instellen wat je wilt, maar de rek is er fysiek uit. De batterijcellen kunnen de lading simpelweg niet meer vasthouden. Ten tweede is oververhitting een doodsteek voor je accuduur. Als de ventilatoren van je laptop continu staan te loeien omdat de koelkanalen vol stof zitten, kost dat enorm veel energie. Warmte is in feite verspilde energie. Tot slot helpt software niet als je zware externe apparaten zonder eigen voeding aansluit. Een externe harde schijf die zijn stroom via de laptop krijgt, trekt de accu leeg alsof het een rietje in een pakje sap is, ongeacht je schermhelderheid.

Creëer je eigen energieprofiel

Om echt grip te krijgen op je verbruik, moet je de instellingen afstemmen op jouw specifieke gedrag. Begin met de slaapstand-instellingen. Veel mensen laten hun laptop openstaan als ze even koffie gaan halen, waarbij het scherm zomaar tien minuten op volle sterkte blijft branden. Stel in dat het scherm al na twee of drie minuten inactiviteit uitgaat. Dat is de makkelijkste winst die je kunt boeken.

Kijk ook naar je randapparatuur. Gebruik je een externe monitor? Zorg dan dat je laptop zo is ingesteld dat het interne scherm volledig uitschakelt, en niet 'zwart maar aan' blijft staan. Gebruik je veel bluetooth-apparaten? Schakel bluetooth uit als je ze niet gebruikt; het constant scannen naar verbindingen kost stroom. Voor gebruikers met een oledscherm is er nog een extra truc: gebruik een donkere modus. Bij oledschermen verbruiken zwarte pixels namelijk helemaal geen energie, in tegenstelling tot traditionele lcd-schermen waar de achtergrondverlichting altijd aan staat.

Balans tussen snelheid en stopcontact

Het verlengen van je accuduur is uiteindelijk een balansspel tussen comfort en noodzaak. De grootste winst behaal je door de schermhelderheid te temperen en de slaapstand agressiever in te stellen, zodat je geen energie verspilt in de pauzes. Wees niet bang om de energiebesparingsmodus standaard aan te zetten voor alledaags werk; de moderne processors zijn krachtig genoeg om dat zonder haperingen op te vangen. Pas als je merkt dat je laptop traag reageert bij zwaardere taken, is het tijd om de teugels weer iets te laten vieren. Zo bepaal jij hoelang de werkdag duurt, en niet je batterij.

Een medley gebaseerd op soundtracks uit Super Mario-games van het Jazzorkest 8-Bit Big Band heeft afgelopen zondagnacht een Grammy gewonnen.

De medley ‘Super Mario Praise Break’ won een Grammy Award voor beste arrangement (instrumentaal of a capella). In de medley zijn nummers als Gusty Garden Galaxy uit Super Mario Galaxy en Bomb-Omb Battlefield uit Super Mario 64 te horen.

De 9-Bit Big Band is afkomstig uit New York en heeft al eens eerder een Grammy gewonnen voor gamemuziek. In 2022 won het orkest een Grammy voor het nummer Meta’s Knight’s Revenge uit de SNES-game Kirby Superstar.

De Grammy Awards

De Grammy Awards worden al sinds 1959 georganiseerd en worden gezien als een van de belangrijkste prijzen voor muziek ter wereld. Ze worden vaak vergeleken met de Oscars, die worden uitgereikt aan films. Dit jaar won Bad Bunny de prijs van album van het jaar, en ging Billie Eilish er vandoor met een Grammy voor nummer van het jaar. Overigens won Austin Wintory een Grammy in de categorie beste gamesoundtrack voor de soundtrack van Sword of the Sea.

De Super Mario-reeks van Nintendo valt op diverse spelcomputers van het bedrijf te spelen, waaronder de Nintendo Switch 2 en Nintendo Switch. Onder de meest recente grote hoofddelen vallen Super Mario Wonder en Super Mario Odyssey.