AMD's nieuwe platformaanpak zorgt voor een stevige koppeling tussen de Phenom-processor en de 7-serie chipset, maar ook concurrent nVidia heeft een leuke chipset voor de Phenom: de nForce 780a.

nVidia maakt niet alleen chipsets voor het Intel- maar ook voor het AMD-platform. De nForce 780a SLI is het topmodel van nVidia's 7-serie en deze chipset neemt het op tegen de AMD 790FX. Asus is één van de eerste fabrikanten die de chipset een thuisbodem geeft, met de Crosshair II Formula. Dat dit moederbord bedoeld is voor gamers en overklokkers is duidelijk wanneer we de doos openen: de stortvloed aan accessoires, waaronder een speciaal lcd-schermpje en een extra moederbordventilator, zal zeker niet iedereen aanspreken. Ook het moederbord zelf straalt geen middelmatigheid uit. Overklokkers zullen in hun nopjes zijn met de buttons voor 'power', 'reset' en 'clear cmos' op het moederbord zelf, evenals de status-leds die aangeven wanneer een onderdeel (cpu, geheugen, chipset) te kampen heeft met overvoltage. Uiteraard is het moederbord geheel passief gekoeld. De Crosshair II Formula hoort thuis in de Republic of Gamers-serie van Asus en zoals het een RoG-moederbord betaamt, heeft het hoogwaardige componenten, zoals solid-state condensatoren en maar liefst 8+2 voltageregulators. De geluidchip (ADI 1988B) zit niet op het moederbord, maar op een speciaal insteekkaartje (SupremeFX II genaamd) om elektrische interferentie minimaal te houden. De zo ontstane ruimte in de backplate wordt opgevuld door een vga- en hdmi-aansluiting. HD GEEN PROBLEEM De nForce 780a-chipset bevat een geïntegreerde gpu, de GeForce 6150. Voor gamers zijn de prestaties van deze gpu verwaarloosbaar (3DMark06: 1235), maar het afspelen van hd-content via de hdmi-poort is geen probleem. Wie liever een game draait, kan gebruikmaken van dual-sli (x16, x16) of triple-sli (x8, x8, x8) – uiteraard allemaal pci-express 2.0. Ook lange grafische kaarten zitten de sata-slots niet in de weg: deze zijn haaks op de rand van het moederbord geplaatst en zo altijd toegankelijk. Met de overvloed aan aansluitingen, de uitgebreide speciale mogelijkheden voor overklokkers en de ondersteuning van triple-sli voor gamers valt er maar weinig af te dingen op de Crosshair II Formula, of het moeten de iets lagere prestaties zijn ten opzichte van een AMD 790FX-chipset.

PluspuntenMinpuntenConclusie

Zoals alle RoG-borden is de Crosshair II Formula uiterst prijzig, maar u krijgt absoluut waar voor uw geld.FormfactorATXSocketSocket AM2+NorthbridgenVidia nForce 780a SLISouthbridgenVidia nForce 780a SLIFront Side Bus (MHz)-GeheugentypeDDR2-1066
DDR2-800
DDR2-667
Maximaal geheugen (GB)8Grafische chipsetnVidia GeForce 6150GeluidschipADI 1988BGeluidskanalen7.1Netwerkaansluitingen2x Gigabit Ethernet
PCI-Express*16-sloten3PCI-Express*4-sloten0PCI-Express*1-sloten2PCI-sloten2AGP-sloten0Serial ATA-aansluitingen6IDE-aansluitingen1RAID-levelsRAID 0
RAID 1
RAID 0+1
RAID 5
JBOD
USB (backpanel)6USB (onboard)6Overig back panelFirewire-400
VGA
HDMI
PS/2
SPDIF-out (coaxiaal)
SPDIF-out (optisch)
Overig onboardFloppy
Firewire-400
SLI / CrossFireSLI
CoolingpassiefOverigenSupremeFX insteekgeluidskaart, buttons voor power/reset/clear cmos, LCD-poster

Een trage laptop is vaak te wijten aan één specifiek onderdeel: het werkgeheugen. De tijd dat 8 GB volstond, ligt in 2026 definitief achter ons. Maar hoeveel gigabytes heb je nu écht nodig voor een soepele ervaring met Windows en zware AI-functies? Wij duiken in de cijfers en helpen je een miskoop te voorkomen.

De eisen die software aan onze computers stelt veranderen razendsnel, zeker nu kunstmatige intelligentie diep in besturingssystemen wordt geïntegreerd. Waar je een paar jaar geleden nog prima uit de voeten kon met 8 GB werkgeheugen, liggen de standaarden in 2026 een stuk hoger. Sta je op het punt een nieuwe laptop of desktop aan te schaffen? Wij leggen uit hoeveel RAM je nodig hebt om de komende jaren vlot en toekomstbestendig te blijven werken.

Nog snel op zoek naar betaalbare geheugenplankjes? Check Kieskeurig.nl!

Waarom 16 GB het absolute minimum is geworden

Voorheen werd 8 GB RAM gezien als de gouden standaard voor basisgebruik, maar in 2026 is dit advies verouderd. Moderne besturingssystemen zoals Windows 11 en macOS 26 snoepen al een aanzienlijk deel van het geheugen op, nog voordat je een programma opent. Tel daar webbrowsers bij op die per tabblad steeds meer geheugen vragen en je computer loopt al snel vol. Voor simpele taken zoals tekstverwerking, e-mailen en het streamen van video's is 16 GB werkgeheugen daarom de nieuwe ondergrens. Hiermee voorkom je dat je computer voortdurend data naar bijvoorbeeld de tragere harde schijf moet verplaatsen, wat zorgt voor een trage en haperende gebruikservaring.

©Negro Elkha

De opkomst van AI-pc’s en de 32 GB-standaard

Wie zijn computer intensiever gebruikt of een toekomstbestendige aankoop wil doen, doet er verstandig aan om direct voor 32 GB RAM te kiezen. De belangrijkste reden hiervoor is de opmars van lokale AI-toepassingen. De zogenoemde AI-pc’s en Copilot+-systemen voeren zware berekeningen lokaal uit op de processor, wat een zware wissel trekt op het beschikbare werkgeheugen. Daarnaast vragen moderne games steeds vaker minimaal 16 GB tot 32 GB om soepel te draaien met hoge grafische instellingen. Met 32 GB heb je voldoende ademruimte om zware software, tientallen browser-tabbladen en achtergrondprocessen tegelijkertijd te draaien zonder prestatieverlies.

Wanneer is 64 GB of meer noodzakelijk?

Voor de gemiddelde consument en zelfs de fanatieke gamer is 64 GB werkgeheugen vaak nog overkill, maar er is een specifieke groep gebruikers voor wie dit in 2026 geen overbodige luxe is. Als je regelmatig aan de slag gaat met professionele videobewerking in 4K- of 8K-resolutie, complexe 3D-rendering of het draaien van zware virtuele machines, dan is deze hoeveelheid geheugen wel zo prettig. Ook ontwikkelaars die experimenteren met het lokaal draaien van grote taalmodellen (LLM’s) zullen merken dat 32 GB al snel tekortschiet. In deze scenario's fungeert het extra geheugen als een noodzakelijke buffer om wachttijden tijdens het renderen of compileren aanzienlijk te verkorten.

Snelheid is net zo belangrijk als capaciteit

Naast de hoeveelheid gigabytes is het in 2026 nogal belangrijk om te letten op de generatie van het geheugen. We bevinden ons in een overgangsfase waarin DDR4 langzaam heeft plaatsgemaakt voor het veel snellere DDR5-geheugen. Bij de aanschaf van een nieuw systeem heeft DDR5 zodoende absoluut de voorkeur. Deze nieuwe standaard biedt een veel hogere bandbreedte, wat betekent dat de processor gegevens sneller kan ophalen en wegschrijven. Dit merk je direct in de reactiesnelheid van het systeem, zeker in combinatie met snelle processors. Een systeem met 16 GB snel DDR5-geheugen kan in de praktijk vlotter aanvoelen dan een ouder systeem met 32 GB DDR4-geheugen.

Wikipedia heeft een deal gesloten met bedrijven als Microsoft, Amazon en Mistral AI. Zij gaan voortaan betalen voor toegang tot Wikipedia Enterprise. In ruil krijgen ze toegang tot grote hoeveelheden content uit de online encyclopedie.

De samenwerking werd gisteren aangekondigd – precies op de vijfentwintigste verjaardag van Wikipedia. De samenwerking tussen de encyclopedie en bedrijven als Microsoft, Meta, Amazon, Mistral AI en Perplexity zorgt ervoor dat zij allen gebruik kunnen maken van Wikipedia Enterprise. Het is niet bekend hoeveel deze bedrijven betalen voor hun lidmaatschap.

Wat is Wikipedia Enterprise?

Wikipedia Enterprise is de commerciële tak van Wikipedia waarbij aangesloten bedrijven op grote schaal data aangeleverd krijgen via een API-dienst. Zo kunnen AI-bedrijven, zoekmachines en spraakassistenten op grote schaal betrouwbare data van Wikipedia ontvangen die door machines gelezen kan worden.

Kortgezegd is dit een efficiënte en makkelijke manier voor bedrijven om de informatie uit Wikipedia-pagina's voor hun eigen producten te gebruiken. Daarbij gaat het ook om de meest recente versies van Wikipedia-pagina's, zodat informatie altijd zo nieuw mogelijk en dus relevant is.

Lees ook: Kennis delen? Zo werk je mee aan Wikipedia

Waarom sluiten bedrijven zich bij Wikipedia Enterprise aan?

Hoewel elk bedrijf zijn eigen reden heeft om zich bij Wikipedia Enterprise aan te sluiten, lijken de deze week aangekondigde samenwerkingen vooral te maken te hebben met het gebruik van Wikipedia-info voor AI. Op die manier kunnen AI-bots getraind worden met correcte info van Wikipedia die door mensen is geschreven, waardoor ze steeds slimmer worden en ook steeds meer informatie kunnen bieden.

De samenwerking voelt deels symbolisch: bedrijven laten hun AI-modellen al geruime tijd gebruikmaken van Wikipedia en alle andere bronnen op het internet, waardoor Wikipedia aanzienlijk minder bezoek krijgt vergeleken met enkele jaren geleden. Wikipedia riep AI-bedrijven afgelopen jaar dan ook op te betalen voor het gebruik van Wikipedia-pagina's voor AI-training. Daar hebben Microsoft, Meta, Amazon en consorten nu dus gehoor aan gegeven. Andere bedrijven, zoals Google, hadden zich al aangesloten bij Wikipedia Enterprise.