Standaard is in een Nederlandse versie van Windows een Amerikaans toetsenbord ingesteld in combinatie met de Nederlandse taal. Maar als u nou eens iets in een andere taal wilt schrijven? Zo eentje waarbij vreemde tekens als ç of ø gebruikt worden?

Standaard is in een Nederlandse versie van Windows een Amerikaans toetsenbord ingesteld in combinatie met de Nederlandse taal. Maar als u nou eens iets in een andere taal wilt schrijven? Zo eentje waarbij vreemde tekens als ç of ø gebruikt worden? Natuurlijk kunt u via de invoegfunctie in bijvoorbeeld Word speciale tekens invoegen, maar dan wordt het schrijven van zelfs de meest simpele mails en brieven een verzoeking. Gelukkig zijn meerdere toetsenbordtalen makkelijk te installeren.

Stap 1

Laten we eerst even bij de grootste ellende van meerdere toetsenbordtalen én toetsenborden beginnen: het soms spontaan en ongewenst schakelen tussen een Nederlands en Amerikaans toetsenbord. Standaard worden namelijk twee toetsenborden in Windows geactiveerd: Nederlands en Verenigde Staten (internationaal). Let wel: het gaat hier om de toetsenborden zélf, de meeste pc’s en notebooks maken gebruik van toetsen volgens de internationale Amerikaanse indeling. Beschikt u niet over een echt Nederlandstalig toetsenbord, dan is deze extra indeling dus overbodig. En soms heel vervelend, want Microsoft heeft lang geleden in zijn oneindige wijsheid bedacht dat het schakelen tussen toetsenborden dient te gebeuren via de toetscombinatie linker Shifttoets en linker Control-toets. Omdat die allebei op een hoekpunt zitten, gebeurt het dus nogal eens dat die per ongeluk ingedrukt worden met als gevolg dat er ineens andere tekens op uw scherm verschijnen dan u op uw toetsenbord indrukt. Oplossing: druk nogmaals - maar nu bewust - op de linker Shift- en Controltoets.

Stap 2

©CIDimport

Om voor eens en voor altijd van deze ellende verlost te zijn, kunt u het Nederlandse toetsenbord verwijderen, zeker als u nooit van plan bent een echt Nederlands toetsenbord te gaan gebruiken. En mocht u dat ooit wel willen: de indeling is achteraf natuurlijk ook zo weer terug te zetten. Verwijderen doet u door allereerst in het menu Start op Configuratiescherm te klikken. Dubbelklik vervolgens - in de Klassieke weergave - op het pictogram Landinstellingen.

Stap 3

©CIDimport

Klik in het venster Landinstellingen op het tabblad Toetsenborden en talen, klik daar op de knop Toetsenborden wijzigen. In het venster Tekstservices en invoertalen vindt u onder het kopje Geïnstalleerde services een lijstje met aanwezige toetsenborden en talen. Onder het kopje Nederlands selecteert u dan onder Toetsenbord de optie Nederlands (1), klik vervolgens op de knop Verwijderen (2). Klik tot slot op Toepassen en u schakelt nooit meer per ongeluk tussen verschillende toetsenborden. Het kleine toetsenbordpictogram rechts onderin beeld, direct naast de systeemwerkbalk is nu verdwenen.

Stap 4

©CIDimport

Nu we deze potentiële irritatiebron hebben verwijderd, blijft natuurlijk nog steeds het probleem met niet ondersteunde toetsenbordtalen. Een taalindeling zorgt ervoor dat u makkelijk met behulp van toetscombinaties of achtereenvolgende tekens niet-standaard tekens kunt produceren. Stel dat u in het Pools wilt corres-ponderen, dan is een Poolse toetsenbordindeling ideaal. Klik hiervoor - nog steeds in het venster Tekstservices en invoertalen - op de knop Toevoegen. In het venster Invoertaal toevoegen zien we een indrukwekkende lijst toetsenbordtalen, scroll naar beneden tot u de optie Pools (Polen) tegenkomt. Klik op het +-teken en daarna op het plusje voor Toetsenbord. Selecteer vervolgens de optie Pools (programmeurs). Klik tot slot op OK.

Stap 5

©CIDimport

De reden dat we als voorbeeld het Poolse toetsenbord namen, is omdat hier iets bijzonders mee aan de hand is: in plaats van de standaard Poolse indeling is de programmeursindeling veel meer ingeburgerd en blijkt deze in de praktijk ook stukken beter te werken. Iets dergelijks geldt (wellicht) ook voor sommige andere talen die de wereld rijk is, vraag dat altijd even na aan iemand die een taal van huis uit spreekt. U kunt desgewenst nog meer toetsenbordtalen toevoegen. Bent u klaar, dan klikt u op OK in alle openstaande vensters. De toetsenbordtalen zijn nu klaar voor gebruik. Een andere toetsenbordtaal kiezen doet u door rechts onderin beeld (links van de systeemwerkbalk) op het taalpictogram te klikken, standaard vinden we hier NL voor Nederlands. Kies een van de nieuw geïnstalleerde talen, waarna het pictogram mee verandert.

Stap 6

©CIDimport

Om te weten hoe u vervolgens de speciale tekens in een gekozen toetsenbordtaal moet produceren, is weer een heel ander verhaal. Gelukkig biedt Wikipedia uitkomst. Ga naar en.wikipedia.org/wiki/Keyboard_layout en scroll naar beneden tot aan het kopje QWERTY. Daar treft u een tamelijk uitgebreide lijst met toetsenbordcombinaties aan van diverse toetsenbordtalen. Mocht de uwe er nou weer net niet tussen zitten, dan is googelen natuurlijk een optie. Overigens geldt dat door het toevoegen van toetsenbordtalen de vervelende toetscombinatie rechter Shift + rechter Control niet ineens weer gaat werken. Deze sneltoets geldt alleen voor het wijzigen van een fysiek toetsenbord, ofwel een toetsenbord met een fysiek andere plek van de toetsen. Het toetsenbord Verenigde Staten (internationaal) zoals op een groot deel van de wereld in gebruik is gelukkig heel flexibel.

Deze workshop komt uit Computer Idee nummer 15, jaargang 2009.

Onderweg telt soms iedere gram, zeker als je veel reist. Voor wie niet houdt van een zware rugtas heeft HP de OmniBook 7 Aero. Deze laptop weegt nog geen kilogram, maar heeft toch een processor met 8 cores in combinatie met 32 GB RAM. Dat klinkt als een uitstekend product voor wie veel onderweg is. Of dat echt zo is? Wij hebben hem getest.

Natuurlijk wist ik dat de HP OmniBook 7 Aero ongeveer een kilogram weegt, maar toch was ik positief verrast toen ik hem uit de doos haalde. De OmniBook 7 Aero is zó licht dat het bijna een stuk speelgoed lijkt. Dat is gelukkig niet het geval, want de behuizing van een aluminium-magnesium-legering zit ondanks het geringe gewicht degelijk in elkaar. Het is daardoor een laptop die je zonder zorgen in je rugtas stopt, waarna je eigenlijk niet meer merkt dat je hem bij je hebt. Mijn eigen laptop is met 1,35 kilogram ook niet bijzonder zwaar, maar toch voel ik een duidelijk verschil als ik de OmniBook 7 Aero meeneem. Fijn als je dagelijks met de trein naar kantoor of studie gaat.

©Jeroen Boer - ID.nl

Waar ik ook blij van word, is dat HP ondanks de compacte behuizing toch in een fijne verzameling aansluitingen heeft voorzien. Natuurlijk wordt de basis tegenwoordig gedekt door usb-c en daarvan krijg je er twee die allebei geschikt zijn voor zowel laden als het aansluiten van een beeldscherm. Thuis of op kantoor kun je hem dus met één kabel aansluiten op je werkplek. Maar omdat je een lichte laptop waarschijnlijk juist onderweg gebruikt, is het fijn dat HP je ook twee normale usb-poorten, een HDMI-aansluiting en een headsetaansluiting geeft. Zo kun je hem ook gewoon gebruiken op plekken waar nog een oudere monitor of beamer staat en heb je ook voor een usb-stickje geen adapter nodig. Het enige dat een klein beetje jammer is, is dat de usb-c-poorten geen usb 4 ondersteunen terwijl de gebruikte processor dat op zich wel kan.

©Jeroen Boer - ID.nl

Lekker tikken

Als je het scherm openklapt, wordt het palmgedeelte in een lichte hoek gezet zodat je fijner kunt tikken. Dat is op de OmniBook sowieso geen straf. Het toetsenbord heeft een prettige aanslag met duidelijke feedback. Prettig, zeker als je net als ik veel met teksten werkt. Het toetsenbord ziet er met zijn grijze toetsen ook overzichtelijk uit en heeft toetsverlichting in twee helderheidsstanden. Een eigenschap die wat mij betreft vooral weer onderweg als je werkt op allerlei ongunstige locaties onmisbaar is. De touchpad met geïntegreerde fysieke knop laat zich eerder omschrijven als oké. Het geheel werkt op zich goed, maar voelt wel minder premium dan het uitstekende toetsenbord.

©Jeroen Boer - ID.nl

Geen last van spiegeling

Het 13,3inch-scherm maakt gebruik van een IPS-paneel en heeft een resolutie van 2560 × 1600 pixels. Hierdoor krijg je goede inkijkhoeken en een scherp beeld. Handig voor onderweg is dat HP het paneel mat heeft afgewerkt, zodat je geen last hebt van storende lichtinval. Ook de helderheid is voor veel omstandigheden hoog genoeg. Verder is het scherm niet heel bijzonder. Zo wordt er slechts een maximale verversingssnelheid van 60 Hz ondersteund, terwijl steeds meer duurdere laptops schermen met een hogere verversingssnelheid hebben. Dat heeft misschien ook iets met de accuduur te maken, iets waarover je verderop meer leest. Boven het scherm vind je een prima webcam die ook geschikt is voor inloggen met gezichtsherkenning via Windows Hello. Prettig is dat de webcam een schuifje heeft om de lens fysiek te bedekken; zo weet je zeker dat je niet bespied wordt.

©Jeroen Boer - ID.nl

Goede prestaties

Op papier stelt de configuratie met een Ryzen AI 7 350, 32 GB RAM en een 1TB-ssd niet teleur. Misschien is 32 GB RAM een beetje overdreven voor een laptop die zich niet laat omschrijven als workstation, maar het is voor een laptop waarvan je het geheugen niet kunt uitbreiden ook weer niet heel gek. Dit is wellicht juist het moment om nog even je slag te slaan voordat laptops met veel geheugen veel duurder worden. De opslag wordt verzorgd door een ssd van 1 TB die gewoon prima presteert. Het is een M.2-ssd die je eventueel kunt vervangen als je opslag tekort komt.

De Ryzen AI 7 350 combineert vier normale met vier energiezuinige cores en heeft een npu die voldoet aan de eisen voor een Copilot+-pc. Je krijgt dus alle extra AI-functies van Windows 11. De prestaties van de chip zijn goed en de laptop scoort een mooie 7527 punten in PCMark 10. Ook de score van 1975 en 12433 punten in CineBench R23 voor respectievelijk single-core- en multi-core-prestaties zijn voor een mobiele processor uitstekend. De prestaties kennen bovendien weinig verval als je de laptop langdurig aan het werk zet. Helaas verandert de koeling dan wel in een soort stofzuiger: de laptop laat goed van zich horen als je hem wat langer aan het werk zet. Bij lichte dingen als browsen of tekstverwerken is de laptop gelukkig wel stil.

©Jeroen Boer - ID.nl

Best wel kleine accu

Wanneer een laptop zo dun en licht mogelijk is, kan het bijna niet anders dan dat er ergens concessies gedaan zijn. Dat is in het geval van deze HP overduidelijk de accu, want een accu met een capaciteit van slechts 43 Wh is tegenwoordig wel heel magertjes. Toch wist de HP me positief te verrassen, want de werktijd bij alledaagse (kantoor)werkzaamheden is met zo'n 12 uur helemaal niet zo verkeerd. Natuurlijk zijn er genoeg laptops met een veel langere accuduur (waaronder de eveneens ook superlichte ASUS ZenBook A14), maar een echte dealbreaker is de werktijd ook weer niet.

©Jeroen Boer - ID.nl

En gamen?

De Ryzen AI 7 350 heeft een geïntegreerde AMD Radeon 860M-gpu en is volgens AMD ook geschikt voor gamen. Je kunt natuurlijk niet verwachten dat een geïntegreerde gpu echt topprestaties biedt. Een score van 2571 punten in 3D mark Time Spy is in ieder geval niet heel indrukwekkend. Ik heb Shadow of the Tomb Raider geïnstalleerd, een spel waarvan ik weet dat het inmiddels goed speelbaar is op een geïntegreerde gpu. Het is een spel van alweer zeven jaar oud, maar grafisch nog altijd mooi. Om op Full HD een beetje soepel te kunnen spelen, moest ik kiezen voor de voorinstelling Lowest waarmee je zo'n 54 fps haalt. Opvallend is dat er met AI-upscaler Intel XeSS niet significant meer frames gehaald worden. Jammer, want op andere laptops heb ik goede ervaringen met zulke AI-upscalers. Het hangt natuurlijk ook een beetje van het spel af en een titel met ondersteuning voor AMD's eigen FSR presteert misschien wel wat beter. De prestaties in Shadow of the Tomb Raider geven wel een goed beeld van de mogelijkheden. Voor soepel gamen zul je wat oudere spellen met lagere kwaliteitsinstellingen of esports-titels moeten spelen. Dit klinkt misschien teleurstellend, maar voor een dunne en lichte ultrabook zijn de prestaties helemaal niet zo verkeerd. 

Conclusie

De HP OmniBook 7 Aero is al met al een heel fijne laptop en dat komt voor een groot deel door het gewicht. Je moet hem dus ook vooral overwegen als je echt een lichte laptop wilt hebben. De laptop weegt nog geen kilo, waardoor je hem altijd makkelijk meeneemt. Ondanks het lage gewicht zijn de prestaties prima en kun je comfortabel werken. Over de stevigheid hoef je je geen zorgen te maken; de aluminium-magnesiumbehuizing is lekker degelijk. Natuurlijk heeft HP wel wat concessies moeten doen om dat lage gewicht te bereiken. Zo is de accucapaciteit niet heel indrukwekkend, al overleef je met 12 uur werktijd op zich wel een werkdag. Voor hetzelfde geld kun je zeker laptops kopen waar je langer op kunt werken, maar die wegen dan ook een stuk meer dan een kilo.

Sony zou overwegen de PlayStation 6 intern uit te stellen en de console pas ergens na 2028 uit te brengen.

Dat meent MST Financial-analist David Gibson via Sandstone Insights Japan. Hoewel de PlayStation 5 al meer dan vijf jaar beschikbaar is - de console kwam eind 2020 uit - is het volgens hem onwaarschijnlijk dat Sony de PlayStation 6 binnenkort uitbrengt.

"Sony verwacht dat de levenscyclus van de PlayStation 5 wordt verlengd, en dat de PlayStation 6-release langer op zich laat wachten dan de meesten voorspellen", zo stelt Gibson. Hij verwacht dat de nieuwe console pas ergens na 2028 uitkomt - op zijn vroegst dus in 2029.

PlayStation 6 is nog niet aangekondigd

Sony zelf heeft nog geen officiële releaseperiode gegeven voor de PlayStation 6. De console is immers nog niet officieel aangekondigd, al is het logisch dat het bedrijf achter de schermen al aan een opvolger van de PlayStation 5 werkt.

Eerder gingen er al wel geruchten over een PS6-release in 2027 of 2028, maar volgens bovengenoemde analyse wordt het dus pas later. Er gaan ook geruchten dat Sony twee apparaten wil uitbrengen: een traditionele console en een hybride versie die ook als handheld gebruikt kan worden - vergelijkbaar met de Nintendo Switch dus.

Reden voor vertraging

Een van de redenen voor een vertraagde komst van PlayStation 6 kunnen de alsmaar stijgende prijzen voor geheugen zijn. Prijzen van RAM (Random Access Memory) stijgen alsmaar doordat er massaal RAM nodig is om het alsmaar populairder wordende AI werkende te houden. RAM is echter nodig in spelcomputers.

De theorie is dat bedrijven nu hun plannen voor nieuwe consoles uitstellen, omdat de prijzen voor RAM zo hoog liggen. Dat zou immers betekenen dat men ook hogere prijzen voor nieuwe consoles moet vragen, en dat zou eventueel een negatief effect op het succes van deze consoles kunnen hebben.

Valkuil van uitstel

Het intern uitstellen van de PlayStation 6 - of andere consoles - kan echter een prijzige aangelegenheid zijn voor bedrijven. Sony heeft vele miljoenen dollars in de ontwikkeling van een nieuwe console gestoken en mogelijk de technologie die in deze console zit gekozen.

Door de PlayStation 6 uit te stellen, veroudert de technologie in de console ook, en komt het bedrijf voor een lastige keuze te staan: gooit Sony de vele miljoenen aan onderzoekskosten weg om nieuwe specificaties samen te stellen, of brengt het bedrijf op een later moment een console met ietwat achterhaalde specificaties uit?