Het was even schrikken op de redactie van Computer Idee. Na wat theorieën rond de Amerikaanse verkiezingen over beïnvloeding van de kiezer door Facebook besloten we de proef op de som te nemen bij onze eigen stemming. En wat bleek? Een paar likes hier en daar duwen je in een richting, en daar kom je nooit meer uit.

Lees ook: Facebook filtert nepnieuws in Frankrijk

Hoe zit het precies?

Facebook gebruikt algoritmes om te bepalen wat jij leuk vindt. Daarom zie je op Facebook nooit filmpjes over darten als je liever kattenfilmpjes kijkt, en krijgt je dochter van 16 wél dat bericht over die bekende blogger te zien, en jij niet. Dat algoritme heeft Facebook gemaakt tot wat het nu is, en daar is weinig mis mee. Tot je de verkiezingen erbij haalt. 

Dan wordt het opeens een beangstigend beeld waar de woorden 'propaganda' en 'indoctrinatie'  om de hoek komen gluren. Dat algoritme weet namelijk niet alleen welke muziek je leuk vindt en welke films je graag kijkt, maar ook met welke politieke partij je sympathiseert. En daar zit hem het gevaar. 

Twee accounts

Het algoritme van Facebook is namelijk wel slim, maar lang niet zo genuanceerd als het menselijk brein. Als jij een paar artikelen leest waarin Mark Rutte wordt afgekraakt, zal Facebook denken dat je het niet zo hebt op de rechterflank en je nog slechts nieuws en artikelen met een linkse inslag tonen. Heb jij de pagina's van het WNF, PETA en Greenpeace geliked? Grote kans dat je timeline vol staat met nieuws over de Partij voor de Dieren. Et cetera. 

Computer Idee nam de proef op de som. We maakten twee accounts en besloten met de een alleen 'rechts' nieuws te liken, en met het andere alleen 'links' nieuws. Het resultaat was een stuk duidelijker dan we verwacht hadden. Sterker nog: het resultaat was vrij schokkend. 

Cliffhanger

Zonder hier met een enorme cliffhanger af te willen sluiten: in Computer Idee 7, die vanaf begin volgende week in de winkels ligt (en vanaf vrijdag ook hier te lezen is), vertellen we je wat er precies uit ons mini-onderzoekje kwam. We willen vooral zeggen: of ze het nu expres doen of niet, Facebook speelt een enorme rol in ons dagelijks leven, en ook bij de verkiezingen. 

De zogenaamde 'filterbubbel' waarin we zitten is lastig te doorbreken. Het is ook helemaal niet nieuw, want vroeger had iedereen zijn eigen zuil. Het gevaar nu is echter dat het internet vol zit met nepnieuws, clickbait en aanlokkelijke koppen, die de waarnemingen van de lezer kunnen vertroebelen. Wij kunnen alleen maar zeggen: geloof niet alles wat je leest, en probeer ook eens andere bronnen te raadplegen dan je normaal doet. En lees Computer Idee 7, natuurlijk, want daarin leggen we het nog een stuk beter uit! 

Epic Games, de ontwikkelaar en uitgever van Fortnite, moet in Nederland twee boetes van in totaal 1,125 miljoen euro betalen. Dit omdat het bedrijf kinderen op een oneerlijke manier aanzet om aankopen te doen in het populaire battle royale-spel.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) legde Epic Games in 2024 al de boetes op. Epic Games ging in hoger beroep, maar de rechtbank in Rotterdam heeft eerder deze week besloten dat de boetes blijven staan en de aanklacht van de ACM dus correct is.

Redenen voor de boetes

Epic heeft met Fortnite volgens de rechtszaak op drie punten de wet overtreden. Zo bevat het spel de Item Shop, waarbij items elke 24 uur worden vervangen. Hiermee wordt volgens het oordeel kunstmatig schaarste gecreëerd en worden kinderen onder tijdsdruk gemotiveerd om snelle en dus mogelijk ondoordachte aankopen te doen. Dit is overigens een vrij vaak voorkomende verkoopstrategie in diverse multiplayergames.

Daarnaast worden Fortnite-spelers - en dus ook kinderen - gebombardeerd met verschillende beelden, video's en berichten die tot aankoop aanzetten. Op die manier wordt het voor hen verleidelijker gemaakt om items en zogeheten Battle Passes te kopen. Volgens Epic Games zetten deze advertenties niet rechtstreeks aan tot aanschaf, omdat men na het klikken op zo'n bericht nog meer stappen moet zetten, maar de rechtbank wuift dat weg.

Tot slot staan er bij sommige items in de Item Shop timers die aflopen. Daarmee wordt gesuggereerd dat sommige items spoedig uit de verkoop gehaald worden, terwijl dat niet altijd het geval is. Ook dit probeerde Epic Games te weerleggen - zonder succes.

Naast de boete moet Epic Games Fortnite aanpassen om jongere spelers te beschermen. Dat zal het bedrijf mogelijk meer geld en moeite kosten dan de daadwerkelijke boetes betalen. Epic heeft de timer inmiddels al uit de Item Shop gehaald, en spelers onder de 16 jaar kunnen geen aankopen met echt geld meer doen zonder ouderlijke toestemming. Daarbij kan er ook ouderlijk toezicht worden ingesteld

Kritische kijk op games

Nederland is niet het enige land waar met een vergrootglas naar Fortnite wordt gekeken: in de Verenigde Staten werden ook al boetes uitgedeeld voor soortgelijke zaken. Sowieso wordt er wereldwijd steeds kritischer gekeken naar de manier waarop met name videogames met een online component met jeugdige spelers omgaan. Een ander bekend voorbeeld is Roblox, dat volgens critici door sommige spelers met kwade bedoelingen als platform wordt gebruikt om kinderen te lokken.

Fortnite is speelbaar op alle moderne platforms, waaronder PlayStation, Switch-consoles, Xbox, pc en smartphones. Het is een van de populairste games van deze tijd. In het spel landen honderd spelers op een eiland en vechten ze het uit tot er maar één speler overblijft. De game is in de loop der jaren echter uitgegroeid tot meer dan dat: er zijn festivals met echte artiesten die optreden, spelers kunnen het uiterlijk van uiteenlopende personages uit allerlei franchises ontgrendelen voor hun eigen personage - van Marvel tot South Park - en er zijn zelfs een racegame en een Lego-versie binnen het platform beschikbaar.

Kathleen Kennedy, de voorzitter van Lucasfilm die eerder deze week aankondigde te vertrekken bij het bedrijf, heeft een update gegeven over verschillende Star Wars-films die er aan zitten te komen.

Dat deed ze in een interview met Deadline, waarin ze ook terugblikt op haar tijd bij Lucasfilm. We wisten al van het bestaan van de aankomende films die ze vervolgens aanhaalde, maar op deze manier wordt er iets meer duidelijkheid gecreëerd over de status van deze projecten.

Mogelijke projecten

Zo werken James Mangold en Beau Willimon aan een script voor een film over het ontstaan van de Jedi - mogelijk genaamd Dawn of the Jedi. Volgens Kennedy heeft het duo een geweldig script geschreven, maar ligt de progressie rondom de film nu tijdelijk stil.

Daarnaast heeft ook Taika Waititi - bekend van de moderne Thor-films, What We Do in the Shadows en Jojo Rabbit - een script ingeleverd die blijkbaar "hilarisch" is. "Het is alleen niet mijn besluit (wat ermee gebeurt), zeker nu ik wegga." Steve Soderbergh en (acteur) Adam Driver willen daarnaast een script van Scott Burns verfilmen. Eerder werd er al een film rondom Drivers personage Ben Solo afgeschoten.

Tot slot is er nog de mogelijkheid dat Rian Johnson, de maker van The Last Jedi, terugkeert. Kennedy legt uit dat Johnson het erg druk heeft met de Knives Out-films, en dat hij ook bang is geworden van de kritiek die online werd geplaatst rondom zijn meest recente Star Wars-film. In eerste instantie zou Johnson een geheel nieuwe Star Wars-trilogie regisseren, maar dat lijkt nu dus onwaarschijnlijk. Kennedy kon dan ook geen uitsluitsel geven.

Aankomende bevestigde Star Wars-films

Er is in ieder geval veel onduidelijk over de staat van de toekomstige Star Wars-films, maar gelukkig weten we van enkele films dat ze sowieso uitkomen - mede omdat ze al zijn opgenomen.

Zo is daar de Mandalorian-film - The mandalorian and Grogu - geregisseerd door Jon Favreau - die in mei uitkomt - en volgend jaar Star Wars: Starfighter. In die film hebben onder andere Ryan Gosling, Flynn Gray en Matt Smith rollen. Fans kunnen zich de komende jaren dus nog opmaken voor meer dan genoeg Star Wars.

Het vertrek van Kathleen Kennedy

Zoals gezegd treedt Kathleen Kennedy dus af als voorzitter van Lucasfilm. Zij speelde zo'n veertien jaar lang een belangrijke rol binnen deze gigantische franchise. Ze zal wel deels betrokken blijven bij de reeks, onder andere als producent van The Mandalorian and Grogu en Starfighter.

Dave Filoni en Lynwen Brennan nemen het stokje van Kennedy over. Filoni gaat zich richten op de creatieve koers van Lucasfilm en Star Wars, terwijl Brennan de zakelijke kant op zich neemt. Beiden zullen onder leiding staan van Disney-voorzitter Alan Bergman.