ID.nl logo
Hoofdluis: effectief controleren, behandelen en voorkomen
© natalialeb - stock.adobe.com
Gezond leven

Hoofdluis: effectief controleren, behandelen en voorkomen

Begint jouw kind het nieuwe schooljaar met ongewenste 'vriendjes' op het hoofd? Ontdek in dit artikel alles over het herkennen, behandelen en voorkomen van hoofdluis. Pak dit hardnekkige probleem effectief aan, zodat je kind weer zorgeloos kan leren en spelen.

Het nieuwe schooljaar gaat weer beginnen en de klaslokalen, speelplaatsen en naschoolse activiteiten bruisen van de activiteiten. Onder de vele uitdagingen die zo'n heropleving van sociale interacties met zich meebrengt, is er één specifieke die vaak over het hoofd wordt gezien: hoofdluis. Deze kleine, hardnekkige parasieten kunnen heel wat overlast veroorzaken en blijken keer op keer buitengewoon effectief in het razendsnel infecteren van een hele klas of vriendengroep. Gelukkig kun je als ouder of verzorger effectief ingrijpen om snel korte metten te maken met deze vervelende beestjes.

Ook lezen: Zo kom je voor eens en altijd van die zilvervisjes af

Hoofdluis bestrijden?

Hier vind je alle middeltjes die je nodig hebt!

Wat is hoofdluis?

Hoofdluis is een veelvoorkomend probleem bij kinderen, vooral tussen de 4 en 11 jaar, maar iedereen (zolang je tenminste haar op je hoofd hebt) kan getroffen worden. Hoofdluizen zijn parasieten die zich voeden met het bloed van de hoofdhuid. Ze zijn extreem klein (ongeveer ter grootte van een klein sesamzaadje), hebben zes poten en zijn grijsbruin van kleur. Hoofdluizen leggen eitjes, genaamd neten, die ze met een kleverige substantie aan de haarschacht vastplakken.

©OZEPHOTO

Hoe krijg je hoofdluis?

Simpel gezegd: door direct haar-op-haarcontact. Luizen kunnen niet vliegen of springen, maar kruipen van hoofd naar hoofd. Dat gebeurt vaak op plekken waar kinderen dicht bij elkaar zijn, zoals op school, tijdens het spelen, bij logeerpartijtjes of op sportclubs.

Luizen zijn ongeveer even groot als een sesamzaadje en hebben een uitzonderlijk goede grip, waardoor ze gemakkelijk van het ene naar het andere hoofd kunnen kruipen. Hoewel ze een voorkeur hebben voor schoon haar, kan iedereen hoofdluis krijgen, ongeacht de hygiëne. En hoewel het idee van luizen onaangenaam kan zijn, zijn deze beestjes verder onschadelijk en kunnen ze geen ziekten overbrengen.

Mythen over hoofdluis Hoofdluis heeft niets te maken met persoonlijke hygiëne. Ze houden net zo veel van schoon als van vies haar. Hoofdluizen kunnen niet springen of vliegen. Ze verspreiden zich alleen door direct hoofd-tot-hoofd contact.

Symptomen van hoofdluis

Hoofdluis kan verschillende symptomen veroorzaken, maar het meest voorkomende is jeuk. Dat komt door een allergische reactie op het speeksel dat de luis injecteert tijdens het voeden. Andere symptomen kunnen zijn een gevoel van beweging in het haar, moeite met slapen (hoofdluizen zijn het meest actief in het donker) en zweren op de hoofdhuid veroorzaakt door krabben (maar dan moet je ze wel al een tijdje hebben laten zitten).

De levenscyclus van de hoofdluis

Als je de levenscyclus van de hoofdluis begrijpt, weet je meteen hoe je deze beesten effectief kunt bestrijden. De cyclus begint met eieren (of neten) die aan het haar worden bevestigd. Na ongeveer een week komen deze eitjes uit en verschijnen er nimfen: kleine luizen die ongeveer een week nodig hebben om uit te groeien tot volwassen luizen.

Een volwassen luis kan tot 30 dagen leven op een menselijke hoofdhuid, waarbij de vrouwtjes dagelijks eieren leggen. Zonder behandeling kan deze cyclus oneindig doorgaan. Daarom is het essentieel om na een week opnieuw te behandelen om ervoor te zorgen dat alle neten die na de eerste behandeling zijn uitgekomen worden verwijderd.

Kunnen luizen zich ook via opgehangen jassen aan de kapstok verspreiden? Hoofdluizen verspreiden zich primair via direct haar-op-haarcontact, omdat ze niet kunnen springen of vliegen. Dat betekent dat de kans dat luizen via opgehangen jassen op een kapstok verspreiden relatief klein is. Luizen overleven niet lang weg van de hoofdhuid, omdat ze zich voeden met menselijk bloed. Ze zouden dus snel sterven als ze zich op een jas bevinden, weg van de warmte en voedselbron van een menselijk hoofd.

Hoewel de kans op overdracht via kleding of andere objecten dus klein is, kan het toch voorkomen, bijvoorbeeld als haren met levende luizen in contact komen met de jas. Overdracht via jassen of kapstokken kán in zeldzame gevallen dus mogelijk zijn. Daarom wordt vaak aangeraden om jassen en mutsen niet te dicht bij elkaar te hangen of op te bergen in speciale luizenzakken, om zo het risico op verspreiding te verminderen.

©O.PASH

Hoe controleren op hoofdluis

Het controleren op hoofdluis kan gemakkelijk thuis gedaan worden. Hier is een eenvoudige stap-voor-stap handleiding:

  • Gebruik een fijntandige kam, ook wel een luizenkam genoemd. Deze kammen hebben extra dichte tanden die helpen om de luizen en neten uit het haar te verwijderen.

  • Kam op nat haar, bij voorkeur na het gebruik van conditioner. Het haar wordt dan gladder waardoor de luizen minder grip hebben en makkelijker uit het haar glijden.

  • Let bij het kammen op kleine witte of bruine stipjes die op het haar plakken. Dat kunnen luizen of neten zijn.

  • Controleer vooral achter de oren en bij de neklijn, want deze plekken zijn favoriet bij hoofdluizen.

Ook lezen: 🐝 Wespenoverlast in de tuin? Zo pak je dat aan!

Hoofdluis behandelen

Als je hoofdluis ontdekt, is het belangrijk om snel te handelen. Het behandelen van hoofdluis kan worden gedaan met behulp van medicinale shampoos of lotions, die verkrijgbaar zijn bij apotheken of drogisterijen. Daarnaast moet het haar worden uitgekamd met een luizenkam om alle luizen en neten te verwijderen. Herhaal deze behandeling na 7 à 10 dagen om eventuele overgebleven neten te verwijderen die in de tussentijd zijn uitgekomen.

Wat te doen als je kind hoofdluis heeft?

Het is niet nodig om je kind thuis te houden van school als het hoofdluis heeft. Hoofdluis verspreidt zich snel en het is waarschijnlijker dat je kind de luis op school heeft opgelopen. Informeer de school en andere ouders, zodat zij ook maatregelen kunnen nemen.

Het schoonmaken van het huis is ook belangrijk. Hoewel luizen niet lang overleven buiten de hoofdhuid, is het toch aanbevolen om beddengoed, kleding en knuffeldieren die in de afgelopen twee dagen in contact kwamen met de hoofdluizen te wassen op 60 graden. Voorwerpen die niet op deze manier gewassen kunnen worden, kunnen in een afgesloten plastic zak worden geplaatst voor twee weken.

©JPC-PROD

Aanbevolen anti-luisproducten

Er zijn vele producten beschikbaar die hoofdluis effectief kunnen behandelen. Een aantal van de meest aanbevolen producten zijn:

  • Prioderm Dimeticon Dit is een siliconenbasisproduct dat luizen en neten verstikt in plaats van ze te doden met insecticiden. Het is geurloos en bevat geen pesticiden, wat het geschikt maakt voor mensen die liever geen chemische behandelingen gebruiken.

  • XT luis Once Dit product doodt zowel luizen als neten. Het heeft een fysieke werking, zonder pesticiden, waardoor de kans op resistentie klein is.

  • Nyda Plus Een zeer effectief middel tegen hoofdluis en neten. Het heeft twee verschillende dimeticonen en penetreert daarom goed in de luchtwegen van de luis, waar het deze verstikt.

  • Luizenkam De neten-/luizenkam is een essentieel hulpmiddel bij elke behandeling. De tanden van deze kammen zijn dicht op elkaar geplaatst om luizen en neten uit het haar te kunnen kammen. Er zijn verschillende merken beschikbaar, zoals de Assy 2000 en de Nisska kam.

Let op: Lees altijd de instructies op de verpakking en volg deze op. Als de luis na de behandeling nog steeds aanwezig is, is het verstandig om een andere methode te proberen of medisch advies in te winnen.

Kleding in de vriezer? Het is een wijdverbreid idee dat het invriezen van mogelijk besmette kleding of andere items, zoals knuffels of haaraccessoires, luizen en neten (luizeneieren) kan doden. Maar is het daadwerkelijk nuttig?

De effectiviteit van deze methode is omstreden. Hoofdluizen zijn inderdaad gevoelig voor extreme temperaturen. Een aantal uur in een vriezer kan voldoende zijn om luizen te doden, maar het effect op neten is minder duidelijk. Omdat neten bestand zijn tegen temperatuurveranderingen, is het mogelijk dat ze de vriesperiode overleven.

Als je toch kleding of andere items wilt behandelen, kan wassen op 60 graden Celsius een effectievere manier zijn om zowel luizen als neten te doden. Items die niet op hoge temperatuur gewassen kunnen worden, kunnen worden afgesloten in een plastic zak voor een periode van ongeveer twee weken. Dat zou voldoende moeten zijn om luizen uit te hongeren en eventuele neten uit te laten komen en vervolgens te laten sterven.

Hoofdluis voorkomen

Hoewel het onmogelijk is om hoofdluis volledig te voorkomen, zijn er enkele stappen die je kunt nemen om de kans op een uitbraak te minimaliseren. Regelmatig controleren is de sleutel. Leer je kind om direct hoofdcontact te vermijden tijdens het spelen en andere activiteiten. Het is ook een goede gewoonte om persoonlijke items zoals hoeden, sjaals, borstels of hoofdtelefoons niet te delen.

▼ Volgende artikel
Check de nieuwe The Super Mario Galaxy Movie-trailer
Huis

Check de nieuwe The Super Mario Galaxy Movie-trailer

Nintendo heeft gisteren tijdens een speciale Direct-livestream een nieuwe trailer getoond van de aankomende animatiefilm The Super Mario Galaxy Movie.

Het bedrijf liet afgelopen vrijdag al weten een Direct uit te zenden rondom de aankomende film, en afgelopen zondag was deze te zien. In de nieuwe trailer die werd vertoond is te zien hoe Mario en Luigi bij een soort omgekeerde piramide aankomen - een bouwwerk dat ook in het spel Super Mario Odyssey zat - en hoe ze hier vervolgens in gaan.

Daar maken ze kennis met Yoshi, een dinosaurus die al sinds Super Mario World deel uitmaakt van de Mario-spellen. Ook personages als Baby Mario, Baby Luigi en Birdo worden voor het eerst gespot.

Watch on YouTube

Over The Super Mario Galaxy Movie

Nadat enkele jaren geleden de uiterst succesvolle animatiefilm The Super Mario Bros. Movie uitkwam - logischerwijs gebaseerd op de langlopende Mario-reeks van Nintendo - werkt het bedrijf samen met Illumination al enige tijd aan het vervolg, The Super Mario Galaxy Movie.

Net zoals The Super Mario Bros. Movie lijkt ook het vervolg elementen uit allerlei verschillende Mario-games te pakken, al gebruikt deze nieuwe film de insteek van de twee Super Mario Galaxy-games, waarin Mario het universum afreist.

Diverse acteurs uit de eerste film keren terug in dit vervolg. Mario en Luigi worden wederom ingesproken door Chris Pratt en Charlie Day, en Jack Black vertolkt wederom de stem van Bowser. Ook acteurs als Keegan-Michael Key en Anya Taylor-Joy keren terug. De stem van Bowser Jr. zal in deze film ingesproken worden door Benny Safdie - vooral bekend voor zijn regiewerk - en het personage Rosalina krijgt een stem via Oscar-winnares Brie Larson.

Nintendo heeft daarnaast aangekondigd dat The Super Mario Galaxy Movie wereldwijd - op sommige markten na - op 1 april dit jaar in première zal gaan. Eerst was sprake van 3 april, maar dit is dus naar voren gehaald. In Japan gaat de film pas later die maand in première.

Nintendo-films

Nintendo zet steeds meer in op het uitbrengen van films gebaseerd op IP van het bedrijf. Naast deze Mario-films werkt Nintendo ook aan een live-action verfilming van The Legend of Zelda-reeks, die in 2027 in de bioscoop zal draaien en daarna naar Netflix komt. Volgens geruchten gaat het bedrijf ook werken aan een spin-off-animatiefilm rondom Donkey Kong, die in de Mario-films wordt ingesproken door Seth Rogen.

Nintendo gaf onlangs in een gesprek met investeerders aan dat ze de verfilmingen niet maken om op korte termijn winst te maken, maar om de franchises van het bedrijf bij een nog groter publiek vanzelfsprekend te maken - wat op de lange termijn de games van het bedrijf nog populairder moet maken.

Nieuw op ID: het complete plaatje

Misschien valt het je op dat er vanaf nu ook berichten over games, films en series op onze site verschijnen. Dat is een bewuste stap. Wij geloven dat technologie niet stopt bij hardware; het gaat uiteindelijk om wat je ermee beleeft. Daarom combineren we onze expertise in tech nu met het laatste nieuws over entertainment. Dat doen we met de gezichten die mensen kennen van Power Unlimited, dé experts op het gebied van gaming en streaming. Zo helpen we je niet alleen aan de beste tv, smartphone of laptop, maar vertellen we je ook direct wat je erop moet kijken of spelen. Je vindt hier dus voortaan de ideale mix van hardware én content.

▼ Volgende artikel
Dialogen beter volgen? Zo maak en bewerk je zelf ondertitels met Subtitle Edit
© Reshift Digital BV
Huis

Dialogen beter volgen? Zo maak en bewerk je zelf ondertitels met Subtitle Edit

Anderstalige of slecht verstaanbare dialogen, of video's die je in een rumoerige omgeving bekijkt: met goede ondertiteling los je zulke problemen op. We tonen hoe je zelf ondertitels maakt, aanpast, opmaakt, synchroniseert en vertaalt. We gebruiken hiervoor het gratis en opensource Subtitle Edit.

Dit gaan we doen

In dit artikel zie je hoe je in Subtitle Edit ondertitels maakt, aanpast en synchroniseert met beeld en geluid. Je leert werken met start- en eindtijden, dialogen timen via de golfvorm van het audiospoor en ondertitels automatisch laten genereren met AI-modellen als Whisper en Vosk/Kaldi. We laten ook zien hoe je teksten controleert, vormgeeft en vertaalt, en hoe je de ondertitels daarna probleemloos inzet in mediaspelers zoals VLC en Kodi.

Subtitle Edit

We gaan ervan uit dat je een of meer video's wilt ondertitelen. Daarvoor gebruiken we het gratis opensource-programma Subtitle Edit. Kies bij voorkeur de installeerbare versie en download het zip-archief. Pak dit uit en dubbelklik op het exe-bestand; je kunt de standaardopties tijdens de installatie gerust behouden.

Bij de eerste keer opstarten stel je (bijvoorbeeld) Nederlands in als interfacetaal via Options / Choose language. Standaard gebruikt de app DirectShow om video's af te spelen tijdens het timen van de ondertiteling, maar je kunt beter VLC media player installeren, dat met vrijwel alle codecs werkt. In Subtitle Edit verwijs je daarna naar VLC via Instellingen / Voorkeuren, waar je in de rubriek Videospeler de optie VLC media player activeert. Wordt deze niet automatisch gevonden door Subtitle Edit, vul hier dan handmatig het pad in naar de VLC-installatiemap (bijvoorbeeld C:\Program Files\VideoLAN\VLC) en bevestig met OK.

Subtitle Edit staat klaar: de gewenste interfacetaal en VLC als mediaspeler.

Lees ook: VLC: het Zwitsers zakmes onder de mediaplayers

Handmatig

Subtitle Edit is nu klaar voor gebruik. Haal het gewenste videobestand op via Video / Videobestand openen, of eventueel via Video via URL openen, waarvoor de benodigde onderdelen automatisch kunnen worden gedownload. Je kunt de video bekijken in het afspeelvenster en met de blauwgerande vierkante knop onderin schermvullend afspelen (druk op Esc om terug te keren).

Maak nu een nieuw ondertitelingsbestand aan via Bestand / Nieuw. Open het tabblad Aanmaken (linksonder) en speel de video af tot de eerste zin die je wilt ondertitelen, of tot het punt waar je commentaar wilt toevoegen.

Klik op Nieuwe ondertitel toevoegen en typ de tekst in het veld Tekst. De app schat de duur automatisch in op basis van het aantal tekens, maar je kunt deze altijd aanpassen met de pijltjesknoppen. Klik op Begintijd instellen (of druk op F11) om de huidige positie als starttijd te nemen en op Eindtijd instellen (of druk op F12) voor het eindpunt. De tijdsduur wordt dan automatisch hierop berekend.

Positioneer de videospeler op het punt voor de volgende ondertitel en klik op Nieuwe ondertitel toevoegen om verder te gaan. Herhaal dit voor alle gewenste ondertitels. Met Naar tekstpositie en pauzeren spring je direct naar de begintijd van een geselecteerde ondertitel.

Je kunt de ondertitels handmatig toevoegen en nauwkeurig timen.

Audio-visualisatie

Je kunt sneltoetsen instellen om preciezer door het videobeeld te navigeren. Ga naar Instellingen / Voorkeuren / Sneltoetsen en scrol in het rechterdeelvenster naar het onderdeel Video. Daar vind je opties als Eén frame terug/vooruit en Eén seconde terug/vooruit, waaraan je onderaan de gewenste toetscombinatie kunt toewijzen.

Terug in het hoofdvenster klik je in het onderste vak om een golfvorm toe te voegen. Het audiospoor wordt nu uit je video gehaald en als golfvorm weergegeven, wat even kan duren. De pieken tonen waar gesproken wordt. Klik net voor het begin van een gesproken zin, typ de bijbehorende ondertitel bij Tekst en druk op F11 (Begintijd instellen). Doe hetzelfde bij het eindpunt met F12. Je kunt het ondertitelblok op de golfvorm ook met de muis verplaatsen en de begin- en eindpunten ervan aanpassen. Zet tot slot een vinkje bij Ondertitelselectie synchroon met afspelen, zodat de ondertitelblokken rood oplichten tijdens het afspelen, wat controle vergemakkelijkt.

De ondertitels netjes synchroon met de audiogolfvormen.

AI-gestuurd

Vind je handmatig ondertitels maken te tijdrovend, genereer ze dan automatisch met artificiële intelligentie. Subtitle Edit biedt dit standaard aan. Open Video en kies Audio naar tekst (Whisper) of Audio naar tekst (Vosk/Kaldi). Beide zijn AI-modellen voor spraakherkenning. Whisper is moderner en accurater, maar werkt trager en vergt meer rekenkracht dan het opensource-duo Vosk/Kaldi dat volledig offline werkt. Antwoord Ja op de vraag om FFmpeg te downloaden en, indien gevraagd, ook op het ophalen van extra componenten als libvosk of Purfview Faster-Whisper-XLL. Na de automatische download kun je verder.

Bij Whisper klik je op de knop met drie puntjes en kies je het gewenste model. Groter betekent doorgaans accurater, maar ook zwaarder en trager. Modellen met .en ondersteunen enkel Engels. Voor andere talen kies je bijvoorbeeld medium (1,5GB) of large-v3 (3,5GB), afhankelijk van de videolengte en de kracht van je pc (RAM, cpu en gpu). Bevestig met Downloaden. Selecteer vervolgens de audiotaal bij Taal kiezen. Dit wordt ook de ondertitelingstaal, tenzij je Vertaal naar Engels activeert. Laat de overige opties ingeschakeld. Bij Geavanceerd kun je met talrijke parameters bijsturen, maar we hebben niet de ruimte hier verder op in te gaan. Start het proces met Genereren (of via Batchmodus voor meerdere video's tegelijk). De duurtijd hangt onder meer af van de hoeveelheid gesproken audio.

De opties bij Vosk/Kaldi zijn beperkter. Kies een passend taalmodel uit circa 25 talen, waaronder Dutch (large, 860 MB), download het model en klik op Genereren, waarbij je Nabewerking inschakelen geactiveerd laat.

Whisper is het meest geavanceerde AI-model, maar de verwerking vergt rekenkracht en tijd.

Vertalen (semi-automatisch)

Wil je je ondertiteling vertalen voor een anderstalig publiek, dan hoef je dat niet handmatig te doen. Beginnen we met de semi-automatische methode. Open Vertalen en kies Automatisch vertalen via kopiëren en plakken. Laat de standaardinstellingen ongewijzigd. Open vervolgens Google Vertalen in je browser en stel de gewenste bron- en doeltaal in. Deze dienst blijkt het beste samen te werken met de app. Klik in Subtitle Edit op Vertalen om het eerste tekstblok naar het klembord te sturen. Klik daarna in Google Vertalen op de knop Vertaling kopiëren en keer terug naar Subtitle Edit. Klik op Vertaalde tekst van klembord halen zodat de vertaling in het rechterdeelvenster verschijnt. Klik vervolgens op Brontekst naar klembord kopiëren om het volgende blok te vertalen. Herhaal dit tot alle tekst is vertaald en bevestig met OK. De vertaalde ondertitels verschijnen netjes naast de originele tekst in Subtitle Edit.

Met wat kopieer- en plakwerk kom je ook vrij snel tot een goede vertaling.

Vertalen (volautomatisch)

Het kan ook eenvoudiger, maar daarvoor heb je een API-sleutel nodig van een vertaaldienst als Google, Bing, Microsoft, DeepL of een AI-bot als ChatGPT. We nemen ChatGPT als voorbeeld.

Ga naar platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account en klik op + Create new secret key. Geef een naam op en bevestig met Create secret key. Kopieer de sleutel met Copy. Open in Subtitle Edit Vertalen / Automatisch vertalen, kies ChatGPT in het uitklapmenu en plak de sleutel met Ctrl+V bij API-sleutel. Selecteer het gewenste model, zoals gpt-4, en stel de bron- en doeltaal in. Via Geavanceerd kun je eventueel extra instructies meegeven. Klik op Vertalen om het vertaalproces te starten.

Met een (betaalde) API-sleutel kun je ondertitels volautomatisch laten vertalen.

Optimaliseren

Bij AI-gegenereerde ondertitels is de kans groot dat je nog wat moet bijwerken. Daarvoor zijn verschillende hulpmiddelen voorzien. Zo kun je een ingebouwde spellingscontrole uitvoeren via Spelling / Spellingcontrole. Haal het juiste woordenboek op via het knopje met de drie puntjes en klik op Downloaden. De rest verloopt vanzelf. Je kunt ook nieuwe woorden aan het gebruikerswoordenboek toevoegen. In het menu Spelling vind je verder handige functies als Dubbele woorden zoeken en Dubbele regels zoeken.

Bij Bewerken / Lange titels opdelen kun je instellen dat te lange ondertitels automatisch worden gesplitst zodra ze een bepaalde regellengte overschrijden, bijvoorbeeld 43 tekens. Via Tekens voor in-/uitpunten titels kun je deze gesplitste regels ook laten eindigen met een specifiek leesteken, zoals - of .

Wanneer je door de ondertitels bladert, zie je mogelijk dat sommige regels een oranje achtergrond hebben in de kolom Tijdsduur. Dat betekent dat ze te kort of te lang zichtbaar blijven in verhouding tot de tekst of de ingestelde leessnelheid. Je kunt de bijbehorende drempelwaarden aanpassen via Instellingen / Voorkeuren, rubriek Algemeen, bij Min. en Max. tijdsduur in milliseconden (standaard respectievelijk 1000 en 8000) en Maximaal aantal tekens/sec (standaard 25). Via Extra / Lijst met fouten krijg je een overzicht van alle ondertitels die deze waarden overschrijden. In dit menu vind je ook nuttige functies als Hoofd-/kleine letters wijzigen en Netflix kwaliteitscontrole, waarmee je de ondertiteling aan verschillende kwaliteitscriteria kunt toetsen.

In het voorkeurenmenu kun je zelf heel wat 'drempelwaarden' instellen.

Weergave bewerken

Standaard slaat Subtitle Edit je ondertiteling op via Bestand / Opslaan in het populaire srt-formaat (SubRip Subtitle). Zo'n srt-bestand bestaat uit platte tekst met sequentienummers, start- en eindtijden en ondertitelregels. Het formaat wordt breed ondersteund en is eenvoudig te bewerken, desnoods met een editor als Kladblok, maar biedt beperkte opmaakopties.

De belangrijkste vormgevingsfuncties zie je wanneer je in Subtitle Edit met rechts klikt op een of meer geselecteerde ondertitels. In het snelmenu vind je opties als Vet, Cursief, Onderstrepen, Kleur, Lettertype en Uitlijnen. Deze opmaak verschijnt als html-tags in de ondertitels en is zichtbaar in de voorbeeldweergave en in videospelers die dit ondersteunen. Via Opmaak verwijderen kun je specifieke opmaakelementen weer weghalen.

Het ASS/SSA-formaat (Advanced SubStation Alpha) biedt meer opmaakmogelijkheden dan srt. Je stelt dit in via Opmaak, in de knoppenbalk van Subtitle Edit, en slaat het resultaat op als .ass-bestand. De gratis tool Aegisub waarover je meer leest in het kader biedt op dit vlak nog meer opties.

De opmaakmogelijkheden van srt zijn relatief beperkt.

Opmaak met Aegisub

Het srt-ondertitelingsbestand is ongetwijfeld het populairste en meest ondersteunde formaat, maar het ass-formaat is handig voor wie de opmaak van de ondertiteling, zoals stijl, positie en zelfs animatie, belangrijk vindt. Ook Subtitle Edit kan hiermee overweg, maar Aegisub is flexibeler. Start de app na installatie op en haal het gewenste ondertitelingsbestand (zoals srt of ass) op. Ga naar Ondertitels en kies Stijlbeheerder. Klik onderaan rechts op Nieuw en vul een stijlnaam in. Leg alle gewenste opmaakelementen vast, zoals lettertype, grootte, vet, cursief, onderstrepen, kleuren (ook voor rand en schaduw), marges, uitlijning, positionering, rotatie en meer.

Bevestig met OK en met Sluiten. Selecteer nu de (gewenste) ondertitels en selecteer net onder de knoppenbalk de gewenste stijl (standaard Default). Bewaar je ondertiteling via Bestand / Ondertitels opslaan als en kies het .ass-formaat. Je zult zelf moeten ondervinden in hoeverre de opmaak door je mediaspeler(s) wordt ondersteund.

Synchroniseren

Een van de vervelendste problemen bij het bekijken van video met ondertiteling is dat de tekst niet synchroon loopt met de dialogen: ze verschijnt net te vroeg of te laat. Dit kun je deels corrigeren in de meeste mediaspelers, maar het gaat vaak beter met een ondertitelingseditor als Subtitle Edit. Kleine afwijkingen kun je handmatig bijsturen door de tijdcodes (begintijd, eindtijd, tijdsduur) aan te passen, al wordt dat snel tijdrovend. Gelukkig kan Subtitle Edit dit ook grotendeels automatisch corrigeren.

Bij een constante verschuiving, waarbij alle ondertitels evenveel afwijken, is de oplossing eenvoudig. Selecteer de gewenste (eventueel alle) ondertitels, ga naar Synchroniseren en kies Verschuiven. Vul de exacte tijdsduur in, bijvoorbeeld 00:00:05,500, en klik op Eerder weergeven of Later weergeven.

Moeilijker is het als de ondertitels geleidelijk verder uit de pas lopen naarmate de video vordert, bijvoorbeeld 5 seconden te vroeg aan het begin en 2 seconden te laat op het einde (lineaire verschuiving). Open dan Synchroniseren / Puntsynchronisatie. Dubbelklik op het eerste foutpunt, stel de juiste tijd in en bevestig met Sync-punt instellen. Doe dit opnieuw bij een volgend foutpunt en klik op Toepassen om de tussenliggende tijdcodes automatisch te laten herberekenen.

Een alternatief is Synchroniseren / Visuele synchronisatie. Kies daarbij de juiste ondertitel (via Tekst) bij het begin van de scène en eventueel een tweede bij het eindpunt. Met de knop Synchroniseren worden de overige tijdcodes verhoudingsgewijs aangepast.

Lineaire verschuiving is vaak wat lastiger om te corrigeren.

Gebruiken in VLC

We gaan ervan uit dat je nu een geschikt ondertitelingsbestand hebt dat je wilt gebruiken in je favoriete mediaspeler. We tonen hoe dit werkt in VLC media player voor Windows. Via het menu Ondertitels kun je het juiste audiospoor kiezen als de video meerdere sporen bevat, of indien er meertalige ondertitelingsbestanden in de videomap werden geplaatst (zoals <filmnaam>.mp4, <filmnaam>.nl.srt en <filmnaam>.en.srt). Tijdens het afspelen kun je met de V-toets ook snel naar het volgende ondertitelspoor schakelen. Via Ondertitelbestand toevoegen verwijs je naar het gewenste ondertitelingsbestand.

Je kunt in VLC ook de timing bijstellen. Druk tijdens het afspelen op G om de ondertitels 100 ms eerder te tonen of op H om ze 100 ms later te laten verschijnen. Via Gereedschap / Spoorsynchronisatie kun je op het tabblad Synchronisatie exact een tijdswaarde invoeren. Met Ondertitelsnelheid bepaal je hoe snel ondertitels verschijnen en verdwijnen, wat handig is bij een afwijkende framerate. Met Ondertitelduur-factor stel je in hoelang ondertitels in beeld blijven; een waarde van 0,500 bijvoorbeeld houdt ze iets langer zichtbaar.

Om de weergave aan te passen open je Gereedschap / Voorkeuren / Ondertitels/OSD. Bij Ondertiteleffecten kun je onder meer het lettertype, de tekstgrootte, de standaardkleur en de positie van de ondertitels wijzigen.

Je kunt de ondertitelweergave ook in VLC zelf aanpassen.

Gebruiken in Kodi

Tot slot bekijken we hoe je met ondertiteling omgaat in het populaire mediacenterprogramma Kodi.

Tijdens het afspelen klik je rechtsonder op het tekstballonicoon Ondertiteling. Schakel Ondertiteling activeren in en selecteer bij Subtitel het gewenste ondertitelspoor. Je kunt ook kiezen voor Ondertiteling zoeken en verwijzen naar het juiste ondertitelingsbestand. Verder is er de optie Download ondertiteling, maar daarvoor moet je eerst een ondertitelingsservice instellen.

Ga hiervoor in het algemene instellingenmenu - druk eventueel enkele keren op Esc - via het tandwielpictogram linksboven naar Add-ons en kies (Installeer van repository /) Ondertiteling. Selecteer een dienst, bijvoorbeeld OpenSubtitles.org, klik op Installeren en daarna op Configureren. Vul hier je accountgegevens in (in ons voorbeeld aan te maken via www.opensubtitles.org/nl).

Ga terug naar Instellingen en open Speler / Ondertiteling. Bij Talen van te downloaden ondertiteling stel je je voorkeurstaal in (bijvoorbeeld Dutch) en bij Standaard filmdienst verwijs je naar OpenSubtitles.org. In dit menu kun je ook de weergave van ondertitels aanpassen, met opties voor onder meer Positie op het scherm, Lettertype, Grootte, Stijl en Kleur.

Om de timing van ondertitels te corrigeren, klik je tijdens het afspelen opnieuw op het tekstballon-pictogram en kies je Ondertitelsynchronisatie. Met een schuifbalk kun je de ondertiteling enkele seconden vroeger of later laten verschijnen. Simpel, maar wel doeltreffend bij een constante verschuiving.

Ook in Kodi kun je de weergave van ondertitels mooi aanpassen.

Lees ook: Films, muziek en meer: beheer al je media met Kodi

🍿 Lekker voor erbij

(wanneer je een ondertiteld filmpje gaat kijken)