Als je onlangs een blik geworpen hebt op de nieuwe Nvidia RTX-kaarten, dan ben je mogelijk de afkorting DLSS tegengekomen. Maar wat is dat precies? Met DLSS wil de fabrikant het onderste uit de kan halen van die grafische kaarten en dat gaat via software.

Nvidia zet de laatste tijd flink in op softwareverbeteringen. Ray tracing en het effect daarvan op videogames, is daar een prominent voorbeeld van. Ray tracing zorgt voor verbeterde visuele effecten door middel van een realistische belichting, accurate schaduw, diffuse lichtbronnen. Het ziet er allemaal heel mooi uit daardoor, maar dit kan ook een negatieve impact hebben op het aantal frames per seconde dat je pc weergeeft. En dat is waar DLSS om de hoek komt kijken.

Dit is DLSS

DLSS is een afkorting die staat voor Deep Learning Super Sampling. Dit is technologie gebaseerd op kunstmatige intelligentie waarmee Nvidia ervoor zorgt dat je computer goed blijft presteren wanneer er veel van hem gevraagd wordt. Zelfs wanneer je op de hoogste instellingen gamet.

Het idee achter de technologie is als volgt. DLSS moet minder druk uitoefenen op je grafische kaart door het originele beeld in een lagere resolutie te renderen. Vervolgens wordt kunstmatige intelligentie gebruikt om dat beeld naar een hogere resolutie te brengen, waardoor je de indruk krijgt dat het spel daadwerkelijk in die resolutie gepresenteerd wordt.

Dat betekent dat wanneer games bijvoorbeeld in 1080p gespeeld worden, de kunstmatige intelligentie via DLSS ervoor zorgt dat het spel in 4K gepresenteerd wordt. In de praktijk komt het erop neer dat je daardoor een hoger aantal frames per seconde haalt, zonder dat je hoeft in te leveren op de kwaliteit van de graphics. De technologie zorgt voor de missende pixels door ze kunstmatig toe te voegen. Het is echter al goud wat blinkt, helaas.

DLSS is namelijk niet perfect. Echter, mettertijd is de technologie wel flink verbeterd door Nvidia. Er zijn nu namelijk veel meer instellingen beschikbaar, waardoor je een mooi balans kunt opmaken voor de grafische kwaliteit en het aantal frames per seconde. Je kunt op elk moment wisselen van instelling, mocht je toch niet helemaal tevreden zijn met het resultaat.

Cyberpunk 2077

De game Cyberpunk 2077 is een perfecte game om als voorbeeld te nemen. Dat spel is namelijk ontzettend zwaar. Zelfs de betere gamecomputers van dit moment kunnen het spel niet aan op de maximale instellingen. Maar met DLSS wordt de pijn enigszins verzacht, omdat het spel dan in meer dan twintig tot dertig frames te spelen is (zoals het geval is zonder die technologie).

Het ene spel gaat beter om met DLSS dan het andere spel. In sommige gevallen merk je namelijk op wanneer de resolutie lager is dan je normaliter misschien gewend bent. Zo kunnen er artefacten ontstaan of kom je een blur-effect tegen. In de meeste gevallen kan de technologie echter uitkomst bieden voor games die eigenlijk net te zwaar zijn voor je huidige hardware.

Helaas is het zo dat niet letterlijk elke pc-game nu werkt met DLSS. De software is namelijk nog niet heel toegankelijk voor alle ontwikkelaars (maar wordt wel steeds toegankelijk) en moet per game toepast worden. Maar Nvidia werkt achter de schermen aan een optie waarmee de technologie breed ingezet kan worden voor een grote stapel games, zonder al te veel moeite.

Deze games ondersteuning DLSS

Wie in Excel een contactlijst opstelt, merkt al snel dat de kolom met telefoonnummers zich niet altijd gedraagt zoals gehoopt. Zo verdwijnt de eerste 0 vaak vanzelf, waardoor de nummers minder bruikbaar worden. En dan hebben we het nog niet eens over de verwarring die kan ontstaan bij internationale telefoonnummers.

Telefoonnummers die beginnen met nul

Selecteer de cel met het telefoonnummer en ga naar het tabblad Start. Klik bij het onderdeel Getal op het kleine pijltje rechtsonder. In het dialoogvenster Cellen opmaken kies je in de linkerkolom Speciaal en daarna bij Type de optie Telefoonnummer. Let wel: deze optie verschijnt alleen als onderaan bij Locatie de optie Nederlands (standaard) is geselecteerd. Voor Belgische gebruikers geldt dat wanneer hier Locatie: Nederlands (België) staat, de optie Telefoonnummer niet beschikbaar is. Zij moeten dus de locatie wijzigen. Vanaf dan worden ook de voorloopnullen correct weergegeven.

Telefoonnummers formatteren

Wil je alle telefoonnummers op een vaste manier weergeven, bijvoorbeeld als (06) 1234 56 78, 06-1234 78 78 of 06 1234 56 78? Dat kan eenvoudig via het dialoogvenster Cellen opmaken. Kies eerst, zoals hierboven beschreven, de optie Telefoonnummer. Klik daarna links op Aangepast. In het vak Type verschijnt een standaardnotatie met hekjes, zoals 0#########. Deze kun je aanpassen naar een eigen indeling. Enkele voorbeelden: (0#) #### ## ## geeft (06) 1234 56 78,0#-#### ## ## geeft 06-1234 78 78 en 0# #### ## ## geeft 06 1234 56 78. Met de knop Opmaak kopiëren/plakken (het kwastje) kun je deze aangepaste weergave vervolgens toepassen op alle andere cellen. Let op, dit is puur een weergave. Excel behandelt de telefoonnummers nog steeds als getallen. Spaties, haakjes of streepjes maken dus geen deel uit van de waarde zelf. Dat betekent dat berekeningen ermee niet beïnvloed worden, maar dat je bij export of gebruik in andere programma's alleen de kale cijfers terugziet.

Internationale nummers

Bij internationale nummers wordt het landnummer voorafgegaan door het plusteken. Dat plusteken is betrouwbaarder dan een dubbele nul, omdat het internationale toegangsnummer niet in alle landen hetzelfde is. Ook deze weergave stel je in via Aangepast, met behulp van hekjes (#). Zorg ervoor dat je precies evenveel hekjes invult als het telefoonnummer cijfers telt. Vervolgens kun je de gewenste opmaak toevoegen door het plusteken en de spaties in de notatie op te nemen. Bijvoorbeeld +32 # ### ## ## geeft +32 3 456 78 90 en +31 # #### #### geeft +31 6 1234 5678.

In navolging van eerdere berichtgeving heeft ook toonaangevende nieuwswebsite Bloomberg geopperd dat Sony overweegt om de PlayStation 6 intern uit te stellen.

In het artikel wordt gemeld dat Sony zou overwegen om de PlayStation 6 pas in 2028 of 2029 uit te brengen. Dit terwijl Sony zelf in eerste intentie zou hebben gemikt op 2027. "Sony Group Corp overweegt nu om de release van zijn volgende PlayStation-console uit te stellen naar 2028 of zelfs 2029."

Vorige maand claimde MST Financial-analist David Gibson ook al dat Sony de PlayStation 5-levenscyclus wil verlengen en de console pas ergens na 2028 uit te willen brengen. Sony zelf heeft echter nog niet op de geruchten gereageerd - het bedrijf heeft de PlayStation 6 nog niet eens officieel aangekondigd, laat staan een publiekelijke releasedatum genoemd.

Reden voor vertraging

Zoals gemeld zou de voornaamste reden voor een eventuele vertraging alsmaar stijgende prijzen voor en tekorten van geheugen zijn. Prijzen van RAM (Random Access Memory) stijgen alsmaar doordat er massaal RAM nodig is om het alsmaar populairder wordende AI werkende te houden. RAM is echter nodig in spelcomputers.

De theorie is dat bedrijven zoals Sony hun plannen voor nieuwe consoles uitstellen, omdat de prijzen voor RAM zo hoog liggen. Dat zou immers betekenen dat men ook hogere prijzen voor nieuwe consoles moet vragen, en dat zou eventueel een negatief effect op het succes van deze consoles kunnen hebben. Ook zouden tekorten aan RAM roet in het eten kunnen gooien.

Vooralsnog is echter nog niets bevestigd. Volgens eerdere geruchten wil Sony niet alleen de PlayStation 6 uitbrengen, maar ook een handheldversie om PS6- en PS5-games op te spelen. Zoals gezegd is de PS6 nog niet officieel aangekondigd, dus bevestigd is dit nog niet.

Onlangs schreven we een column over waarom het helemaal geen ramp hoeft te zijn dat de PlayStation 6 nog een aantal jaar op zich laat wachten.

Effecten op andere consoles

Overigens kan de situatie rondom RAM ook effect hebben op consoles van andere bedrijven. De prijzen van bestaande consoles gaan zo nu en dan ook omhoog - in plaats van dat ze omlaag gaan, zoals traditioneel gezien gebeurt - en volgens het Bloomberg-artikel overweegt Nintendo de prijs van de Switch 2 ook omhoog te gooien. Nintendo liet onlangs bij het bekendmaken van diens kwartaalcijfers al weten de RAM-situatie nauwlettend in de gaten te houden.