Na jarenlang een eigen koers te varen met de desktopomgeving Unity en de displayserver Mir, gooit Canonical de handdoek in de ring: vanaf versie 18.04 LTS zal Ubuntu terug als desktopomgeving GNOME gebruiken. Wayland zal in de plaats komen van Mir.

In een blog post kondigde Canonical-oprichter Mark Shuttleworth aan dat Ubuntu zich meer op de cloud en het Internet of Things zal focussen en minder op mobiele toestellen en convergentie. De investeringen in Unity8 en dus de convergente desktop die er hetzelfde uitziet op smartphone, tablet en pc, worden stopgezet. Dit betekent dus ook het einde voor de Ubuntu-telefoons, waarvoor al een tijdje geen firmware updates meer uitkwamen.

Terugkeer naar GNOME

Vroeger gebruikte Ubuntu als standaard desktopomgeving GNOME, maar in Ubuntu 11.04 ("Natty Narwhal") introduceerde Canonical zijn eigen desktopomgeving Unity. Origineel was de omgeving ontwikkeld voor netbooks om efficiënter gebruik te maken van de kleine verticale schermruimte. Nadien stapte Ubuntu ook op de desktop over naar Unity en later werd Unity ook voor Ubuntu-smartphones en -tablets ingezet. Daar komt nu allemaal een einde aan.

Volgens The Register heeft Canonical de helft van het Unity-team ontslagen. In de server- en cloudmarkten is Linux gewoon veel groter, en daar speelt Ubuntu een belangrijke rol. Het is dus logisch dat Shuttleworth daar meer toekomst in ziet.

Unity is dood, leve Unity!

Unity leunt overigens zwaar op GNOME-componenten: het is louter een desktop shell voor GNOME 3. Dat Ubuntu nu Unity terug inruilt voor GNOME, is dus niet zo'n heel grote stap. Het betekent dat Ubutu nu terug de standaard desktop shell van GNOME gebruikt.

Canonical zal bestaande LTS-releases van Ubuntu met Unity nog altijd onderhouden. Shuttleworth beklemtoont ook dat de focus op de cloud en IoT niet betekent dat er geen Ubuntu-desktops meer komen.

Voor wie toch aan Unity gehecht is, betekent Canonicals beslissing niet het einde. Een groep ontwikkelaars die wil voortwerken aan het project, heeft Unity8 geforkt. En Marius Gripsgård van het UBports-project wil zowel de ontwikkeling van Ubuntu Touch (het besturingssysteem voor mobiele toestellen) als van Unity8 voortzetten.

Van Mir naar Wayland

Shuttleworth spreekt op zijn blog niet over Mir, de eigen displayserver die Canonical als alternatief voor Wayland ontwikkelt, en waarop Unity8 is gebaseerd. Maar Canonicals communitymanager Michael Hall bevestigde aan Ars Technica dat Canonical ook Mir opgeeft. "We hebben geen andere keuze dan Wayland te gebruiken wanneer Ubuntu overschakelt naar GNOME als standaard desktopomgeving. Mir gebruiken is een optie die we niet hebben." Het enige doel van Mir, de ondersteuning van convergentie, is immers weggevallen, en de GNOME Shell naar Mir porten is een hele onderneming.

Een groot deel van de opensourcegemeenschap beschouwde Canonicals Unity altijd al als een buitenbeetje en als een bron van fragmentatie. Ook over Mir was de gemeenschap niet onverdeeld positief, omdat er al aan een goed alternatief voor de X-server werd gewerkt: Wayland. Dat Ubuntu nu beide projecten aanneemt, zorgt terug voor meer convergentie tussen de Linux-distributies. Eerder al stapte Ubuntu over van zijn eigen init-systeem Upstart naar het breder gedragen systemd.

Op elektronicabeurs CES in Las Vegas heeft ASUS vier nieuwe mini-pc's laten zien. De compacte computers moeten meer rekenkracht bieden voor kunstmatige intelligentie en zware grafische taken, maar nemen nauwelijks ruimte in op een bureau.

De nieuwe modellen - ASUS NUC 16 Pro, ExpertCenter PN55, ROG GR70 en Ascent GX10 - draaien op de nieuwste Intel- en AMD-processors. Daarmee mikt ASUS met deze pc's op mensen die hun computer intensief gebruiken, maar ook op gamers die een krachtig systeem willen dat weinig ruimte inneemt.

De ASUS NUC 16 Pro draait op een Intel Core Ultra X9 Series 3-processor en haalt tot 180 TOPS (trillion operations per second), bijna het dubbele van zijn voorganger. Hij ondersteunt snel LPDDR5x-geheugen, heeft twee 2.5G-netwerkaansluitingen en is uitgerust met WiFi 7 en Bluetooth 6.0. De behuizing is stevig gebouwd en getest om hitte, kou en trillingen te weerstaan. Zijn afmetingen? 144 x 117 x 42mm - ongeveer zo groot als een half pak suiker.

De ASUS ExpertCenter PN55 richt zich op gebruikers die een kleine maar complete werk-pc willen. Binnenin zit een AMD Ryzen AI 400-processor met geïntegreerde Radeon 800M-graphics en een aparte chip voor AI-taken tot 55 TOPS. De PN55 ondersteunt Copilot+ in Windows en heeft veel aansluitingen, waaronder zes USB-poorten en twee netwerkaansluitingen. Ook zijn er WiFi 7, Bluetooth 5.4, een vingerafdruksensor en een ingebouwde microfoon voor spraakbediening.

Voor gamers is er de ROG GR70, de eerste mini-pc van ASUS onder het ROG-label. Hij combineert een AMD Ryzen 9-processor met een NVIDIA GeForce RTX 5070- of RTX 5060-grafische kaart. Volgens ASUS levert hij prestaties die vergelijkbaar zijn met een desktop, maar dan in een veel kleinere behuizing (282mm x 187mm x 56 mm). Een drievoudig koelsysteem houdt de onderdelen koel en het geluid beperkt.

De ASUS Ascent GX10 is de krachtigste van de vier. Deze kleine CoPilot+ desktop gebruikt de NVIDIA GB10 Grace Blackwell Superchip met 128 GB geheugen en kan volgens ASUS rekenprestaties op het niveau van datacenters leveren. De GX10 kan zelfstandig draaien of gekoppeld worden aan een tweede systeem voor lokale AI-training of modelontwikkeling.

Beschikbaarheid

Prijzen en releasedata zijn nog niet bekend. ASUS verwacht de nieuwe mini-pc's later in 2026 uit te brengen.

Wat betekent TOPS?

TOPS staat voor trillion operations per second en geeft aan hoeveel berekeningen een chip per seconde kan uitvoeren. Bij AI-toepassingen, zoals spraakherkenning of beeldanalyse, is een hoger aantal TOPS een maatstaf voor snellere verwerking en betere prestaties bij machine learning-taken.

©ID.nl

Firefox toont nu AI-chatbots in de zijbalk terwijl je surft. Handig, want daarbij kies je zelf welke AI je gebruikt. De ene vat een YouTube-filmpje voor je samen, de andere helpt je een paklijst te maken voor je fietsvakantie. Zo heb je altijd slimme assistentie binnen handbereik, zonder het tabblad te verlaten.

AI-chatbot selecteren

Vanaf Firefox 133 kun je kiezen uit een reeks AI-chatbots via een vernieuwde zijbalk. Het aanbod varieert per regio. Bij ons zijn er vijf beschikbaar: Google Gemini, Anthropic Claude, ChatGPT, HuggingChat en Le Chat Mistral. Deze AI-chatbots kunnen je helpen bij het samenvatten, brainstormen, afbeeldingen genereren en het schrijven van teksten. Om de zijbalk te activeren, druk je eerst op de Alt-toets van je laptop om het bovenste taakmenu zichtbaar te maken. Ga vervolgens naar Beeld / Zijbalk / AI-chatbot. In de zijbalk klik je op de Sparkle-knop, kies je een chatbotaanbieder en bekijk je de details. Je kunt via die weg ook een account aanmaken bij de gekozen dienst.

Schakelen tussen de chatbots

Je kunt op elk moment van chatbot wisselen, zo vaak je maar wilt. Zo geef je bijvoorbeeld de voorkeur aan ChatGPT voor schrijftaken, terwijl je voor het samenvatten van een online-video liever Google Gemini gebruikt. Om van chatbot te wisselen, klik je op het chatbotpictogram in de zijbalk. Er verschijnt dan een dropdown-menu met alle beschikbare chatbots. Wil je eerst meer informatie over een bepaalde chatbot? Klik dan op Chatbotgegevens bekijken.

Snelkoppelingen verwijderen

Is deze toevoeging toch net een stap te ver voor jou? Dan kun je de AI-chatbot-snelkoppeling eenvoudig uit de Firefox-zijbalk verwijderen. Open eerst de instellingen van Firefox door rechtsboven op de menuknop (de drie streepjes onder elkaar) te klikken en vervolgens op Instellingen te klikken. Ga naar het tabblad Algemeen en scrol naar het onderdeel Browserindeling. Hier kun je de optie Zijbalk tonen in- of uitschakelen. Wil je alleen de AI-hulpmiddelen uit de zijbalk verwijderen? Klik dan onderaan in de zijbalk op het tandwieltje. In het menu Zijbalk aanpassen schakel je het selectievakje AI-chatbot uit bij het onderdeel Firefox-hulpmiddelen.

Zeker weten dat je niet te veel betaalt? Check de Prijsdalers van Kieskeurig