Na jarenlang een eigen koers te varen met de desktopomgeving Unity en de displayserver Mir, gooit Canonical de handdoek in de ring: vanaf versie 18.04 LTS zal Ubuntu terug als desktopomgeving GNOME gebruiken. Wayland zal in de plaats komen van Mir.

In een blog post kondigde Canonical-oprichter Mark Shuttleworth aan dat Ubuntu zich meer op de cloud en het Internet of Things zal focussen en minder op mobiele toestellen en convergentie. De investeringen in Unity8 en dus de convergente desktop die er hetzelfde uitziet op smartphone, tablet en pc, worden stopgezet. Dit betekent dus ook het einde voor de Ubuntu-telefoons, waarvoor al een tijdje geen firmware updates meer uitkwamen.

Terugkeer naar GNOME

Vroeger gebruikte Ubuntu als standaard desktopomgeving GNOME, maar in Ubuntu 11.04 ("Natty Narwhal") introduceerde Canonical zijn eigen desktopomgeving Unity. Origineel was de omgeving ontwikkeld voor netbooks om efficiënter gebruik te maken van de kleine verticale schermruimte. Nadien stapte Ubuntu ook op de desktop over naar Unity en later werd Unity ook voor Ubuntu-smartphones en -tablets ingezet. Daar komt nu allemaal een einde aan.

Volgens The Register heeft Canonical de helft van het Unity-team ontslagen. In de server- en cloudmarkten is Linux gewoon veel groter, en daar speelt Ubuntu een belangrijke rol. Het is dus logisch dat Shuttleworth daar meer toekomst in ziet.

Unity is dood, leve Unity!

Unity leunt overigens zwaar op GNOME-componenten: het is louter een desktop shell voor GNOME 3. Dat Ubuntu nu Unity terug inruilt voor GNOME, is dus niet zo'n heel grote stap. Het betekent dat Ubutu nu terug de standaard desktop shell van GNOME gebruikt.

Canonical zal bestaande LTS-releases van Ubuntu met Unity nog altijd onderhouden. Shuttleworth beklemtoont ook dat de focus op de cloud en IoT niet betekent dat er geen Ubuntu-desktops meer komen.

Voor wie toch aan Unity gehecht is, betekent Canonicals beslissing niet het einde. Een groep ontwikkelaars die wil voortwerken aan het project, heeft Unity8 geforkt. En Marius Gripsgård van het UBports-project wil zowel de ontwikkeling van Ubuntu Touch (het besturingssysteem voor mobiele toestellen) als van Unity8 voortzetten.

Van Mir naar Wayland

Shuttleworth spreekt op zijn blog niet over Mir, de eigen displayserver die Canonical als alternatief voor Wayland ontwikkelt, en waarop Unity8 is gebaseerd. Maar Canonicals communitymanager Michael Hall bevestigde aan Ars Technica dat Canonical ook Mir opgeeft. "We hebben geen andere keuze dan Wayland te gebruiken wanneer Ubuntu overschakelt naar GNOME als standaard desktopomgeving. Mir gebruiken is een optie die we niet hebben." Het enige doel van Mir, de ondersteuning van convergentie, is immers weggevallen, en de GNOME Shell naar Mir porten is een hele onderneming.

Een groot deel van de opensourcegemeenschap beschouwde Canonicals Unity altijd al als een buitenbeetje en als een bron van fragmentatie. Ook over Mir was de gemeenschap niet onverdeeld positief, omdat er al aan een goed alternatief voor de X-server werd gewerkt: Wayland. Dat Ubuntu nu beide projecten aanneemt, zorgt terug voor meer convergentie tussen de Linux-distributies. Eerder al stapte Ubuntu over van zijn eigen init-systeem Upstart naar het breder gedragen systemd.

Je hebt vorige week al een aantal keer de leukste filmpjes vanaf de CES voorbij zien komen, gemaakt door Martin Verschoor van Power Unlimited Tech. De CES is inmiddels voorbij (tot volgend jaar, Las Vegas!), maar als toetje hebben we nog vijf bijzondere TikToks voor je verzameld.

Ook leuk: CES 2026: 4 opvallende dingen gespot door Martin van Power Unlimited Tech

Vechtende robots

Vliegend naar je werk met de jetbike

Vloeistof-speakers (en ja, dat ziet er gaaf uit)

Tip voor de Vierdaagse: extra steun voor je benen

Gewone fiets? Zo maak je er een e-bike van

Frustraties over een trage pc of ongewenste advertenties? Grote kans dat de standaard Windows-instellingen de boosdoener zijn. Met drie simpele ingrepen optimaliseer je direct de snelheid, privacy en veiligheid van je systeem. Wij zetten de belangrijkste aanpassingen op een rij, zodat je direct weer vlot en zorgeloos aan de slag kunt!

Of je nu net een gloednieuwe laptop uit de doos haalt of al jaren op dezelfde vertrouwde desktop werkt, de standaardinstellingen van Windows zijn zelden optimaal. Microsoft kiest vaak voor opties die hun eigen diensten promoten in plaats van jouw gebruiksgemak centraal te stellen. Gelukkig kun je met een paar gerichte ingrepen direct winst behalen. Pas deze drie essentiële instellingen aan voor meer privacy, snelheid en overzicht.

Schakel onnodige opstart-apps uit

Niets is zo frustrerend als een computer die er minutenlang over doet om startklaar te zijn. De grootste boosdoener hiervoor is vaak een overdaad aan programma's die automatisch opstarten zodra je de pc aanzet. Veel applicaties, van Spotify tot samenwerkingstools als Microsoft Teams, nestelen zich tijdens de installatie ongevraagd in je opstartproces. Dat vreet direct aan je systeemgeheugen en vertraagt de opstarttijd aanzienlijk.

Je lost dit eenvoudig op door naar de instellingen van Windows te navigeren en te zoeken naar de optie Opstart-apps. Hier zie je een duidelijk overzicht van alle software die met Windows mee start, inclusief de impact die elk programma heeft op de prestaties. Loop kritisch door deze lijst heen. Programma's die je niet dagelijks direct na het inloggen nodig hebt, kun je zonder risico uitschakelen door het schuifje om te zetten. Je verwijdert de software hiermee niet; je voorkomt alleen dat ze op de achtergrond draaien zonder dat je erom gevraagd hebt. Je pc zal hierdoor merkbaar vlotter reageren.

Weg met die advertenties en suggesties!

Windows is in de loop der jaren steeds meer veranderd in een platform waarop Microsoft eigen en gesponsorde diensten probeert te verkopen. Dat uit zich in zogenaamde 'suggesties' in je Startmenu, op je vergrendelingsscherm en zelfs in de Verkenner. Voor de meeste gebruikers voelt dat – terecht – als ongewenste reclame binnen een besturingssysteem waarvoor al betaald is. Het zorgt bovendien voor ruis en leidt af van waar je eigenlijk mee bezig bent.

Om deze stroom aan prikkels te stoppen, duik je in het menu Persoonlijke instellingen. Bij de instellingen voor het Startmenu en het Vergrendelingsscherm vind je opties die verwijzen naar het tonen van suggesties, tips of leuke weetjes. Vink deze opties uit om een schonere, rustigere interface te krijgen. Vergeet ook niet bij de privacy-instellingen de optie uit te zetten die Windows toestaat om je Instellingen-app te gebruiken voor het tonen van voorgestelde inhoud. Het resultaat is een professionelere werkomgeving die doet wat hij moet doen, zonder je continu te proberen te verleiden tot extra klikken.

Maak bestandsextensies zichtbaar

Een van de meest riskante standaardinstellingen in Windows is het verbergen van bestandsextensies voor bekende bestandstypen. Standaard zie je alleen de naam van een bestand, bijvoorbeeld 'factuur', maar niet of het een .pdf, .docx of een .exe is. Cybercriminelen maken daar dankbaar gebruik van door virussen te vermommen als onschuldige documenten. Een bestand dat 'foto.jpg.exe' heet, wordt door Windows dan getoond als 'foto.jpg', waardoor je denkt een afbeelding te openen terwijl je in werkelijkheid schadelijke software installeert.

Je kunt dit veiligheidsrisico direct verhelpen via de Bestandsverkenner. Zoek in de menubalk naar de optie Weergeven en navigeer vervolgens naar de instellingen voor weergeven. Hier vind je een optie genaamd Extensies voor bestandsnamen. Zorg dat deze optie aangevinkt staat. Hoewel het in het begin even wennen kan zijn om achter elk bestand een punt en drie of vier letters te zien staan, geeft het je volledige controle en inzicht. Je ziet nu in één oogopslag met wat voor type bestand je écht te maken hebt, en dat verkleint de kans op een succesvolle malware-infectie drastisch.