VPN-diensten zijn erg handig, zeker wanneer je anoniem wilt blijven of veilig gebruik wil maken van openbare wifi-verbindingen. Ook zijn er andere nuttigheden, het aanbod van online diensten als Netflix en Hulu in de VS bekijken. Welke vpn is de beste? PCM bekijkt de mogelijkheden van de meest gangbare vpn-diensten.

Vpn’s bieden een aantal voordelen wat betreft veiligheid van de verbinding. De pakketten die je over het netwerk stuurt zijn versleuteld en onleesbaar voor iedereen die meekijkt. Dat is dus je internetprovider, de overheid, maar ook een cybercrimineel als je een openbare wifi-hotspot gebruikt. Ook zijn de pakketten beschermd tegen aanpassingen. Een zogeheten ‘man in the middle’-aanval, waarbij iemand tussen jou en de server waarmee je communiceert pakketten aanpast, is dus niet mogelijk, omdat de pakketten hierop gecontroleerd worden.

In deze vergelijking zetten we acht vpn-diensten op een rij en kijken we naar de prijs, op welke platformen de vpn’s werken, het maximumaantal verbindingen, limieten op dataverbruik of verkeer, of er anonieme betalingen worden geaccepteerd, de hoeveelheid beschikbare servers en meer.

ExpressVPN

ExpressVPN profileert zichzelf als de ideale vpn om torrents mee te downloaden en Popcorn Time te gebruiken. Het ondersteunt zowel de protocollen PPTP, L2TP als OpenVPN, dus dat is prima in orde. Wat betreft encryptie, is dat ook goed in orde, met AES 256-bit OpenVPN. Het moederbedrijf is gevestigd op de Britse Maagdeneilanden en valt daarmee buiten de Amerikaanse en Europese wetgeving. Daardoor slaat de vpn-dienst geen loggegevens op en richt het zich voornamelijk op de privacy van zijn gebruikers. Er zijn apps van ExpressVPN beschikbaar voor Windows, Mac, Android en iOS. Op andere apparaten zul je zelf de vpn moeten instellen. De apps van ExpressVPN zelf werken met een verificatietoken dat je moet kopiëren vanaf de website, in plaats van simpelweg in te loggen met je gebruikersnaam en wachtwoord. In de app is het eenvoudig om te wisselen van locatie en protocol. Het is duidelijk dat ExpressVPN niet moeilijk doet over de verschillende typen verkeer en dus ook gewoon torrents toestaat.

Je kunt tegelijk inloggen op vier apparaten, strikt genomen op 1 computer, 1 smartphone, 1 console en 1 router allemaal tegelijk. In totaal heeft ExpressVPN servers staan in meer dan 70 landen. Je hebt dus keuze genoeg als je graag media wilt kijken uit andere landen. Er is geen limiet op de hoeveelheid bandbreedte die je mag verbruiken. Het enige nadeel dat we kunnen vinden, is dat ExpressVPN nogal prijzig is. Als je per maand betaalt, ben je 11,93 euro kwijt. Betaal je zes maanden of een jaar vooruit, dan ben je totaal respectievelijk zo’n 53 of 88 euro kwijt. Geaccepteerde betaalmethoden zijn onder andere creditcards, PayPal, Bitcoin en iDEAL. Je hebt de optie om de dienst 30 dagen uit te proberen, waarbij je achteraf contact moet opnemen met de helpdesk om naar eigen zeggen zonder moeite je geld terug te krijgen.

ExpressVPN

Gratis en betaald (€ 11,93 per maand / € 88,25 per jaar)

www.expressvpn.com

Pluspunten

Gevestigd op de Britse Maagdeneilanden
Goede vpn-clients voor de meeste platformen

Minpunten

Ietwat prijzig

Faceless.ME

Faceless.ME is een Nederlandse vpn-provider die zowel een gratis als betaalde versie van zijn vpn-dienst aanbiedt. Het is mogelijk om de gratis versie te downloaden en direct verbinding te maken met een vpn-server. Geen account of andere informatie is vereist om ermee aan de slag te gaan. Er zijn kant-en-klare apps van Faceless beschikbaar voor Windows, OS X, iOS en Android. In onze test waarbij we de Windows-applicatie hebben geïnstalleerd, werd er geprobeerd een werkbalk voor de browser mee te installeren. Deze werkbalk is weliswaar van Faceless.ME zelf, maar neemt ook je standaard zoekmachine en startpagina over. Dat is niet heel positief. Ook de encryptie valt wat tegen: er wordt gebruik gemaakt van PPTP en OpenVPN met een encryptie van 1024-bit RSA. Dat is een encryptie die minder sterk is dan AES 256 of zelfs 128 bit.

Er zijn een paar limieten waar je rekening mee moet houden als je de gratis variant wilt gebruiken. Voor de gratis versie mag je maximaal 2 GB per jaar verbruiken op je desktop, voor op je smartphone of tablet is dat limiet 1 GB per maand. De vpn is dus meer geschikt voor anoniem surfen en het veilig gebruiken van openbare wifi-verbindingen. Wil je eromheen werken, dan kun je overwegen de betaalde variant te nemen die deze limieten weghaalt. Je kunt abonnementen kiezen van drie en zes maanden. Betalen is alleen mogelijk met een creditcard. Wel kun je hier maar met een pc tegelijk verbinding maken. De hoeveelheid servers zijn overigens ook vrij beperkt. Met de gratis variant kregen wij alleen toegang tot een server in Nederland en een in de Verenigde Staten. Kennelijk groeit dat aantal wel als je gebruikmaakt van de betaalde versie, maar niet met heel veel meer.

Faceless.ME

Gratis en betaald (€ 5,87 p/m voor 3 maanden / € 4,40 p/m voor 6 maanden)

http://faceless.me

Pluspunten

Gratis variant
Supereenvoudig om mee te beginnen
Lage prijs

Minpunten

Niet de sterkste encryptie
Levert een browser-werkbalk mee

IPredator

IPredator is vooral bedoeld om privé mee te surfen. Deze vpn-provider heeft namelijk enkel servers staan in Zweden, hoewel dat er wel meer dan honderd zijn. IPredator heeft een aantal extra functies om optimaal mee privé te kunnen internetten, zoals een http-proxy, een eigen dns-server, de optie voor een statisch ip-adres en een Tor-exitnode die IPredator gebruikt. De eigen dns-servers voorkomen sowieso dat er gegevens lekken (zie kader), dat doen andere vpn-providers ook met de ingebouwde client. De servers van IPredator hebben als extra dat ze DNSCrypt ondersteunen, waarbij het onmogelijk wordt voor een aanvaller om dns-pakketten te onderscheppen en aan te passen.

Als je verbinding wilt maken met deze vpn, moet je zelf voor een applicatie zorgen. Op de site staan uitgebreide handleidingen om de vpn op te zetten op bijvoorbeeld Windows, OS X, Linux, BSD, Android en iOS. Kies dan wel voor de ‘native’-applicatie van OpenVPN, omdat de Viscosity-app die de makers aanraden, nog eens 8 euro extra per maand kost.

IPredator slaat alleen verbindingslogs op, die versleuteld worden en op een aparte locatie worden opgeslagen en die IPredator zegt alleen te gebruiken om problemen op te lossen. IPredator is overigens opgericht door The Pirate Bay, dus je kunt er vrij zeker van zijn dat de overheid hier niet aan het meekijken is. Een nadeel is dat de dienst maar drie dagen is uit te proberen en dat je daarvoor wel zelf een mailtje moet sturen, en dat je maar een verbinding met de VPN tegelijk mag maken. Het was fijner geweest als je zowel mobiel als desktop tegelijk met VPN kon verbinden.

IPredator

Betaald (€ 6 per maand / € 72 per jaar)

www.ipredator.se

Pluspunten

Afkomstig van makers van The Pirate Bay
Http-proxy, eigen dns-servers met DNSCrypt, Tor-exitnode
Biedt goede privacy

Minpunten

Alleen servers in Zweden
 

IPVanish

IPVanish heeft 87 vpn-servers in Europa, 77 servers in Amerika en 26 servers in Azië. Dat is een aanzienlijk aanbod. Daarnaast heeft het ondersteuning voor verschillende vpn-protocollen, zoals OpenVPN, PPTP en L2TP/IPSEC, en clients voor de besturingssystemen Windows, OS X, Android en iOS. Op andere platformen, zoals Windows Phone en Chrome OS, is het nodig zelf de configuratie uit te voeren. De applicaties zijn erg gebruiksvriendelijk en stellen je snel in staat om een snelle server te kiezen, zo kun je eenvoudig op een wereldkaart alle responsetijden van de servers zien en er met een verbinding maken. IPVanish biedt ondersteuning om zijn VPN-diensten op DD-WRT en Tomato uit te voeren. Installatie-instructies voor als je het op je eigen router wilt doen, vind je op de downloadpagina van IPVanish, maar dat zijn toch wel een aantal stappen en zal je gauw een middagje kosten.

Bovendien verkoopt IPVanish voorgeïnstalleerde routers van onder meer Netgear en Cisco waarop de diensten al zijn geconfigureerd voor je. Er zijn geen limieten op het gebruik of verkeer dat je door IPVanish heen mag leiden, dus bijvoorbeeld torrents zijn gewoon toegestaan. Daar staat wel tegenover dat IPVanish zich heeft gevestigd in de Verenigde Staten, maar er worden naar eigen zeggen geen enkele logs verzameld. Een beperking van IPVanish is dat je maar maximaal twee verbindingen tegelijk actief mag hebben, elk op een ander vpn-protocol. Dus bijvoorbeeld op Android een L2TP/IPSEC- en op je Windows een OpenVPN-verbinding. Voor IPVanish betaal je elke maand 10 dollar, omgerekend 8,82 euro. Als je een jaarabonnement neemt, betaal je 68,85 euro, wat dus een stuk voordeliger is. IPVanish accepteert onder andere bitcoin, PayPal en iDEAL.

IPVanish

Betaald (€ 8,82 per maand / € 68,85 per jaar)

www.ipvanish.com

Pluspunten

Veel servers over heel de wereld
Gebruiksvriendelijke applicaties
Verzamelt erg weinig logs

Minpunten

Gevestigd in de VS
Maar twee verbindingen tegelijk
 

Private Internet Access

Private Internet Access is afkomstig van een Amerikaans bedrijf met tot nog toe de laagste prijs voor een maandabonnement dat we zijn tegengekomen, namelijk omgerekend slechts 6,13 euro per maand. Het is mogelijk binnen zeven dagen je geld terug te vragen zonder reden, door even met de helpdesk contact op te nemen, zodat je dus de mogelijkheid hebt de dienst even uit te proberen. Je kunt er met vijf apparaten tegelijk verbinding maken. Het ondersteunt alle bekende protocollen als OpenVPN, L2TP/IPSEC en PPTP, en er zijn servers in veel verschillende landen, met genoeg aanbod in de Verenigde Staten. In totaal zijn er bijna 3000 servers in 20 verschillende landen waarmee je verbinding kunt maken. Dat is het grootste aantal servers dat we tot nog toe gezien hebben.

PIA stelt geen logs bij te houden en het staat torrents gewoon toe op het netwerk. PIA is wel een Amerikaans bedrijf, waarmee het in moet gaan op verzoeken om inhoud te verwijderen, op basis van een zogenaamde DCMA-takedown. Dat geldt voor alle Amerikaanse VPN-providers.

Er zijn apps beschikbaar voor Windows, OS X, Android en iOS en als extraatje biedt PIA een Socks5-proxy aan. Het voordeel hiervan is dat je ook ander verkeer dan http-verkeer over de proxy kunt laten lopen, mocht je dat graag willen. Op de website van PIA zijn uitgebreide handleidingen beschikbaar voor alle platformen. Jammer is dat, hoewel de website wel in het Nederlands beschikbaar is, dat niet geldt voor de handleidingen. De handleidingen zelf zijn echter wel uitgebreid en duidelijk met veel beschikbare screenshots.

Private Internet Access

Gratis en betaald (€ 6,13 per maand / € 35,72 per jaar)

www.privateinternetaccess.com

Pluspunten

Goedkoop
Zeer veel servers
Eigen applicaties
Vijf verbindingen tegelijk

Minpunten

Gevestigd in de VS

Tunnelbear

Tunnelbear uit Canada pakt het op eenzelfde manier aan als Faceless.ME, met een gratis en betaalde variant. De gratis variant heeft minder beperkingen in vergelijking met Faceless.ME, namelijk 500 MB per maand, toch 6 GB per jaar, of zelfs 1 GB per maand als je meedoet aan de Twitter-actie. Applicaties zijn beschikbaar voor de bekende platformen, zowel op de desktop als mobile. Een extraatje heeft Tunnelbear in de vorm van een Google Chrome-extensie, die alleen verkeer van de browser omleidt via de VPN-servers. Handig om even snel een website te ontgrendelen, zoals bijvoorbeeld de Amerikaanse Netflix of Hulu. Je kunt Tunnelbear helaas alleen gebruiken nadat je een account hebt aangemaakt, waarin je een voornaam en e-mailadres moet opgeven. Ook is er nog een andere beperking: als je van plan bent om torrents te gaan downloaden, kun je dat wel vergeten, omdat dat verkeer wordt geblokkeerd door de maker. Dit naar aanleiding van claims door vertegenwoordigende auteursrechtenorganisaties, zo legt Tunnelbear op de site uit, waardoor het geen keus had en onder de druk is bezweken.

Tunnelbear biedt alleen OpenVPN, waarbij voor de encryptie 128-bit Blowfish wordt gebruikt. Dat is niet optimaal, omdat er bepaalde zwakheden zijn met betrekking tot het kiezen van de encryptiesleutels bij Blowfish. De makers claimen dat Blowfish prestatievoordelen biedt; wij hadden liever AES 256-bit gezien als encryptiemethode. Iets anders waar we wel over te spreken zijn, is dat Tunnelbear op de site een zeer duidelijk privacybeleid heeft geplaatst, waarbij het aangeeft welke informatie verzameld wordt en wat het met je gebruiksgegevens doet, ofwel helemaal niets en zo zien we het graag. vpn-servers zijn aanwezig in de VS, VK, Canada, Duitsland en een aantal andere locaties in Europa en Azië. Wat betreft kosten kun je kiezen voor een betaalde versie die de limiet van 500 MB weghaalt en waarmee je op vijf apparaten tegelijk verbinding kunt maken met VPN. Dat kost 6,12 euro per maand of 43,79 euro per jaar.

Tunnelbear

Gratis en betaald (€ 6,17 per maand / € 44,14 per jaar)

www.tunnelbear.com

Pluspunten

Duidelijk privacybeleid
Voldoende servers in een aantal landen
Vijf apparaten tegelijk

Minpunten

Torrents downloaden niet toegestaan
Alleen OpenVPN
Relatief zwak encryptie-algoritme

VPN.S

VPN.S valt op door zijn vele verschillende abonnementsvormen. Zo kun je alleen een abonnement nemen op een dns-server voor 4,40 euro per maand, wat genoeg is om Netflix en andere diensten met het Amerikaanse aanbod te bekijken. Een andere abonnementsvorm is de HTTP Proxy, waarmee je je ip-adres kunt verbergen maar geen versleutelde verbinding hebt, die eveneens 4,40 euro per maand kost. Als je toch liever een vpn wilt, dan is er een gratis variant met een limiet van 600 MB per maand, met een lage snelheid, alleen verbinding met een server in de Verenigde Staten en die alleen beschikbaar is voor Windows.

Vervolgens is het eerste interessante, betaalde abonnement dat van 8,76 euro genaamd OpenVPN. Hiermee krijg je snelle internettoegang volgens VPN.S, geen datalimiet, een HTTP-proxy, toegang tot alle servers en een eigen ip-adres. Het enige wat ontbreekt, is dat je hiermee geen toegang krijgt tot een iPhone en iPad, wel tot Android. Daarvoor moet je namelijk een OpenVPN PPTP-abonnement aanschaffen. Het duurste abonnement kost 12,28 euro en biedt ondersteuning voor alle apparaten. In de app van VPN.S op iOS is overigens een apart abo verkrijgbaar voor alleen iOS dat slechts 7 euro per maand kost. Dat is dus iets om rekening mee te houden.

VPN.S heeft speciale applicaties beschikbaar voor Windows, OS X, Android en iOS. Andere besturingssystemen moet je dus zelf instellen. De dienst heeft servers in 41 verschillende landen, dus dat is best wel een aardig aantal. Er vindt geen logging plaats en het downloaden van torrents is toegestaan, maar soms kan het gebeuren dat er toch torrents geblokkeerd worden. Wat dat betreft is VPN.S dus niet optimaal.

VPN.S

Betaald (€ 8,78 per maand / € 79,44 per jaar)

www.vpnsecure.me

Pluspunten

Uitgebreid aanbod abonnementen met gratis variant
Http-proxy en Smart DNS als extraatje
Veel servers op veel locaties

Minpunten

Maar een VPN-verbinding tegelijk
Duur abonnement

VyprVPN

VyprVPN heeft een doel: zo snel mogelijk zijn. Het heeft daarvoor meer dan 700 servers klaarstaan verdeeld over bijna alle continenten. Apps zijn beschikbaar voor Windows, OS X, Android, iOS en zelfs de tv en de router. VyprVPN is namelijk beschikbaar voor Android TV en OpenELEC/Kodi. De router-app werkt alleen met Tomato, maar heeft wel een erg fijne interface waar ongetwijfeld veel tijd in is gestoken. Het is daarmee erg eenvoudig om een vpn per apparaat in te stellen. Handig voor bijvoorbeeld je Chromecast om verbinding te maken met de Amerikaanse Netflix. Het opzetten is ook niet erg lastig, zolang je maar Tomato op je router hebt staan, iets wat natuurlijk wel wat tijd kost. De desktop-client werkt bovendien erg fijn en heeft een duidelijke interface.

VyprVPN ondersteunt PPTP, L2TP/IPSEC en OpenVPN. Bovendien claimt Vypr een aangepast OpenVPN-protocol te hebben gemaakt, genaamd Chameleon, dat moet voorkomen dat je internetprovider het vpn-verkeer vertraagt. Vypr bereikt dit door de metadata van elk OpenVPN-pakketje te veranderen, zodat het niet gedetecteerd zou moeten worden door je provider. Als je van plan bent om torrents te downloaden, raden we dat af via VyprVPN, gezien het product afkomstig is vanuit de Verenigde Staten én de logs 30 dagen worden bewaard. Het bedrijf lijkt bovendien in te gaan op blokkades van auteursrechtenorganisaties. Is het echter snelheid waar je naar op zoek bent, dan is VyprVPN wel geschikt. Wat betreft kosten, is er een gratis variant met een limiet van 500 MB per maand en twee verbindingen tegelijk. Voor 5,84 euro per maand krijg je basic en verdwijnt de gebruikslimiet. Ook krijg je dan een cloudopslag-account met 10 GB ruimte. Wel kun je dan alleen gebruikmaken van PPTP, terwijl de gratis variant ook toegang biedt tot OpenVPN en L2TP. Dat is jammer. Daarnaast zijn er nog Pro en Premier-opties, die respectievelijk 7,73 en 8,76 euro per maand kosten. Alle functies zijn beschikbaar, met als enig verschil tussen de twee dat de een twee en de ander drie verbindingen tegelijk toestaat en dat je meer cloudopslag krijgt, respectievelijk 25 GB en 50 GB totaal.

VyprVPN

Gratis en betaald (€ 8,81 per maand (Basic)  / € 12,22 per maand (Pro) )

www.goldenfrog.com/vyprvpn

Pluspunten

Apps ook voor Tomato en Kodi
Focust zich op snelheid met groot serveraanbod
Gratis variant

Minpunten

Niet geschikt voor torrents
Betaald maar weinig verbindingen tegelijk
Gratis cloudopslag

Conclusie

In deze vergelijking hebben we acht vpn-diensten onder de loep genomen. Elke vpn-dienst heeft wel zijn eigen, speciale functies. Ben je op zoek naar een gratis vpn-dienst, dan is Faceless.ME het overwegen waard; hiermee kun je het snelst en eenvoudigst aan de slag. IPVanish, VyprVPN en ExpressVPN zijn het beste als je media wilt kijken vanuit de Verenigde Staten. Alle drie hebben fijne apps, met name VyprVPN, en veel servers beschikbaar. Als je torrents wilt downloaden, dan is ExpressVPN, PIA of IPredator aan te raden. Ook bieden ze alle goeden snelheden. Als privacy voor jou het belangrijkste is, dan zijn de diensten van IPredator of VPN.S het overwegen waard.

VPN'sExpressVPNFaceless.MEIPredatorIPVanish     Websitewww.expressvpn.comhttp://faceless.mewww.ipredator.sewww.ipvanish.comGebaseerd inBritse MaagdeneilandenNederlandZwedenVerenigde StatenBetaalmodelbetaaldgratis of betaaldbetaaldbetaaldPrijs per maand€ 11,93€5,87 (voor drie maanden) €4,40 (voor zes maanden)€ 6€ 8,82Prijs per jaar€ 88,25nvt€ 72,-€ 68,85ProtocollenPPTP, L2TP/IPSEC, OpenVPNPPTP, OpenVPNPPTP, OpenVPNPPTP, L2TP/IPSEC, OpenVPNMobile clientAndroid, iOSAndroid, iOSGeenAndroid, iOSDatalimietGeenGratis versie: 2 GB per jaar / mobiele versie: 1 GB per maand / betaalde versie: geenGeenGeenSoorten verkeerAlleAlleAlleAlleAantal serversVeelWeinigGemiddeld, alleen in ZwedenVeelAantal gelijktijdige verbindingen4112Extra'sGeenGeenHTTP-proxy, DNS-servers, TOR-exitnodeGeen

VPN'sPrivate Internet AccessTunnelbearVPN.SVyprVPN     Websitewww.privateinternetaccess.comwww.tunnelbear.comwww.vpnsecure.mewww.goldenfrog.com/vyprvpnGebaseerd inVerenigde StatenCanadaAustraliëVerenigde StatenBetaalmodelbetaaldgratis of betaaldbetaaldgratis of betaaldPrijs per maand€ 6,13€ 6,17€ 8,78€ 8,81 (Basic) / € 12, 22 (Pro) / € 17, 64 (Premier)Prijs per jaar€ 35,72€ 44,14€ 79,44€ 70,62 (Basic) / € 88,20 (Pro) / € 105,- (Premier)ProtocollenPPTP, L2TP/IPSEC, OpenVPNOpenVPNPPTP, OpenVPNPPTP, L2TP/IPSEC, OpenVPN, eigen protocolMobile clientAndroid, iOSAndroid, iOSAndroid, iOSAndroid, iOSDatalimietGeen500 MB / betaald: geen limietGeen500 MB / betaald: geen limietSoorten verkeerAlleGeen torrentsAlleAlle, torrents beperktAantal serversMeesteGemiddeldGemiddeldVeel Aantal gelijktijdige verbindingen5512 a 3Extra'sSOCKS5-proxyGoogle Chrome-extensieHTTP-proxy, dns-serverRouterintegratie, gratis cloudopslag

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.

Sony heeft bekendgemaakt welke spellen deze maand aan de gamecatalogus voor PlayStation Plus Extra- en Premium-leden worden toegevoegd, en Resident Evil Village is er een van.

Het lijkt geen toeval dat de game naar de catalogus komt, want eerder bleek al dat Village deze maand ook op Xbox Game Pass verschijnt. Daarbij zal eind februari het negende deel in de reeks, Resident Evil Requiem, uitkomen, dus dit is het ideale moment om nog even het geheugen op te frissen met Village, dat het achtste deel in de horrorfranchise betreft.

Deze games komen op 20 januari naar PS Plus Extra en Premium:

Andere spellen die vanaf 20 januari worden toegevoegd, zijn onder andere Like a Dragon: Infinite Wealth, A Quiet Place; The Road Ahead, de oorspronkelijke Ridge Racer en Art of Rally. Voor de duidelijkheid: de moderne spellen op onderstaande lijst zijn speelbaar voor alle PlayStation Plus Extra- en Premium-leden, de klassieke game is alleen voor Premium-leden bestemd.

Deze game komt op 20 januari naar PS Plus Premium:

Meer informatie over deze games valt te vinden op PlayStation Blog.