Mobiele speakers zijn er in allerlei vormen en maten en kunnen een goed alternatief zijn voor conventionele luidsprekers. Er zijn een aantal dingen waar je over na moet denken bij het kopen van één of meer speakers. Met deze checklist kan je zo naar de winkel.

Tip 01: Allerlei soorten

Luidsprekers zijn er in verschillende afmetingen, vormen en types. Voor je tot aanschaf over gaat, is het belangrijk te weten waar je precies naar op zoek bent. Er zijn namelijk allerlei soorten en maten speakers. Je hebt simpele luidsprekers die je in je badkamer of werkkamer neerzet en waar je muziek naartoe kunt streamen, maar er zijn ook complete draagbare 5.1-surround-systemen die voor een thuisbioscoop geschikt zijn. Lees ook: De 5 beste speakers van 2015.

Vervolgens heb je nog multiroom-oplossingen waarbij je in meerdere kamers dezelfde muziek kunt luisteren of zelfs verschillende muziekstukken in alle vertrekken kunt afspelen. Wil je compleet mobiel zijn, dan zijn er luidsprekers verkrijgbaar die op batterijen werken. En tot slot zijn er uiteraard de traditionele luidspreker-setjes die je met een kabel aan je pc hangt.

Voor de verschillende luidspreker-types zijn vervolgens ook weer talloze opties in verschillende prijsklassen verkrijgbaar, dus het is taak om eerst eens orde in de luidsprekerchaos aan te brengen.

©CIDimport

Tip 01 Hoe draagbaar moet je nieuwe luidspreker zijn?

Tip 02: Functie

Kijk eerst waarvoor je de luidsprekers wilt gebruiken. Ben je een muziekliefhebber en wil je 's avonds na het eten genieten van een album in je woonkamer, dan zijn je eisen hoger dan wanneer je af en toe eens wat muziek wilt horen tijdens het koken. Daarnaast is het belangrijk om te weten in welke ruimte de luidsprekers komen te staan. Een ruimte van 50 m2 heeft krachtigere luidsprekers nodig dan een ruimte van 10 m2. Heb je geen zin in grote luidsprekers in je woonkamer, maar wil je wel genieten van een stevige bassen, dan kun je een aparte subwoofer aanschaffen en deze ergens in de ruimte zetten. Is esthetiek voor jou belangrijk of vind je een paar plastic luidsprekers goed genoeg? En hoe groot mogen de luidsprekers eigenlijk zijn? Allemaal vragen die je jezelf moet stellen voordat je naar de winkel rent.

©CIDimport

Tip 02 De hoeveelheid opties maakt het kiezen van een luidspreker geen gemakkelijke opgave.

Tip 03: Draagbaar

Als je aan draagbare luidsprekers denkt, zul je automatisch aan draadloze varianten denken. Maar ook luidsprekers met een draadje kunnen wel degelijk mobiel zijn. Denk aan de klassieke luidsprekersetjes die je op je laptop of desktop-pc aan kunt sluiten. Deze hebben vaak een geïntegreerde kabel voor de doorvoer van audio of doen dit via een usb-kabel. Sommige modellen werken op batterijen, andere halen hun stroom uit de usb-poort van je computer. Heb je krachtigere luidsprekers voor je pc nodig, dan zul je een setje moeten kopen met een stroomsnoer. Het voordeel van luidsprekers met een kabel is dat ze in veel gevallen veel goedkoper zijn dan draadloze versies. Maar een draagbare of draadloze luidspreker of luidspreker-set is vele malen flexibeler.

©CIDimport

Tip 03 Deze luidspreker-set voert audio door de usb-kabel naar de luidsprekers.

Tip 04: Bluetooth

De technologie die door verreweg de meeste draadloze luidsprekers wordt gebruikt, is bluetooth. Het voordeel van bluetooth is dat het op vrijwel elk hifi-apparaat en elke smartphone te vinden is. Het is daardoor het makkelijkste protocol om muziek door de lucht te streamen. Inmiddels is bluetooth bij versie 4.2 aanbeland en de stabiliteit is ten opzichte van een paar jaar geleden enorm verbeterd. Om een luidspreker via bluetooth aan te kunnen sturen, mag je niet te ver van de speaker verwijderd zijn. Zo'n tien meter wordt over het algemeen aangegeven als wenselijk.

Ook al hoef je een apparaat niet te richten op een bluetooth-luidspreker, het zendende en het ontvangende apparaat moeten zich wel in dezelfde ruimte bevinden. Wanden, plafonds en andere obstakels reduceren de verbindingskwaliteit enorm. Voordat je een signaal van bijvoorbeeld je smartphone naar een luidspreker kunt zenden, moet je beide apparaten koppelen. Hoe dit werkt, lees je in de gebruiksaanwijzing van de luidspreker. Een bluetooth-verbinding is overigens niet altijd actief, het kan zijn dat je bij nieuw gebruik de apparaten even weer draadloos met elkaar moet verbinden. Dit is iets anders dan koppelen, dat hoef je slechts één keer te doen.

©CIDimport

Tip 04 Een draadloze bluetooth-luidspreker is zeer flexibel in gebruik.

Tip 05: Wifi

Een wifi-netwerk leent zich uitermate voor het draadloos verzenden van informatie, een aantal fabrikanten gebruiken dan ook het wifi-netwerk voor het draadloos afspelen van muziek. Waar bluetooth een gestandaardiseerd protocol is, is dit in het geval van streamen via een wifi-netwerk niet zo. Er zijn meerdere fabrikanten die elk hun eigen protocol hebben om muziek via een wifi-netwerk af te spelen. Zowel het verzendende als het ontvangende apparaat moeten dit protocol begrijpen. Apple heeft de technologie AirPlay ontwikkeld. Als je een Apple-apparaat zoals een iPhone, iPad, Mac of Apple TV hebt, dan kun je muziek via dit protocol naar een AirPlay-compatibele luidspreker sturen. Andere fabrikanten hebben andere systemen die via je wifi-netwerk informatie verzenden. Bekende fabrikanten als Sonos, Teufel en Samsung hebben allemaal hun eigen protocollen en luidsprekers van deze fabrikanten zijn niet zomaar door elkaar te gebruiken, tenzij ze het protocol van de andere fabrikant ondersteunen.

©CIDimport

Tip 05 De luidsprekers van Teufel Raumfeld bedien je over je wifi-netwerk via een app.

Tip 06: Multiroom

Er zijn ook systemen op de markt die het mogelijk maken om meerdere luidsprekers in verschillende vertrekken aan te sturen, dit worden multiroom-systemen genoemd. Een bekend voorbeeld zijn de producten van Sonos. Je kunt meerdere luidsprekers op je wifi-netwerk aanmelden en via de Sonos Controller-app bepaal je welke muziek je over de luidsprekers wilt horen. Het mooie van zo'n systeem is dat je op elke luidspreker andere muziek kunt afspelen. De luidspreker-configuratie is heel flexibel en kun je via de app veranderen. Zo kun je bijvoorbeeld twee luidsprekers met de app combineren tot een stereopaar of luidsprekers in verschillende vertrekken tot groepen samenvoegen. Sonos is niet de enige speler op de markt, Teufel heeft met zijn Raumfeld-systeem een vergelijkbare optie en ook fabrikanten als Philips, Samsung, LG en Bang & Olufsen bieden multiroom-systemen aan.

©CIDimport

Tip 06 Met een multiroom-systeem zoals dat van Sonos kun je in elk vertrek andere muziek luisteren.

Tip 07: Mono en stereo

Voordat je een luidspreker aanschaft, is het van belang om het verschil tussen mono en stereo te weten. Mono betekent dat er slechts één audiokanaal beschikbaar is, stereo heeft twee kanalen: links en rechts. Vroeger waren alle geluidsopnames en weergaveapparaten mono, maar al sinds de jaren zestig werd er geëxperimenteerd om muziek in stereo op te nemen. Op deze manier konden bepaalde instrumenten bijvoorbeeld alleen op het linkerkanaal worden weergegeven en andere instrumenten op het rechterkanaal.

Als je tegenwoordig een luidspreker-set koopt, sluit je altijd één luidspreker op het linker- en één op het rechterkanaal van de versterker aan. Soms gaat dit overigens via één kabel, het meest courante voorbeeld is als je een computer-luidspreker-set op je computer aansluit via een minijack-kabel. Aan de computerkant heb je één kleine stekker, aan de andere kant splitst de kabel zich in tweeën. Eén draadje gaat naar de linker luidspreker en de andere gaat naar de rechter luidspreker. In de meeste gevallen staat de rode kabel voor rechts, de zwarte of witte kabel voor links. Stereo-luidsprekers plaats je normaal gesproken ver genoeg uit elkaar zodat je verschillen in het linker- en rechtersignaal kunt waarnemen. Veel kleine mobiele luidsprekers geven aan dat ze stereo-luidsprekers zijn, maar de conussen voor het linker- en rechterkanaal zitten zo dicht bij elkaar dat er niet echt sprake is van een stereogeluid. Zo'n luidspreker kan een goede optie zijn voor in de badkamer of keuken, maar kies je beter niet voor je woonkamer als je voor een perfecte klank gaat.

©CIDimport

Tip 07 Eén kabel voor twee kanalen, rood voor rechts en wit voor links. Aan de andere kant zijn de twee kanalen tot één stereo-plug samengevoegd.

Surround

Mono is één kanaal en stereo is twee kanalen, maar voor surround-geluid heb je nog meer kanalen tot je beschikking. Het bekendste surround-systeem is 5.1. Dit houdt in dat je zes individuele kanalen tot je beschikking hebt: vijf normale kanalen voor luidsprekers plus één kanaal voor een subwoofer. Er zijn ook andere surround-configuraties op de markt: een 7.1-surround-systeem bestaat bijvoorbeeld uit zeven normale kanalen en een kanaal voor een subwoofer.

©CIDimport

Een draagbaar draadloos surround-systeem van Logitech.

Positionering

Waar je luidsprekers neer moet zetten, hangt af van het systeem. Als je een stereoset aanschaft, is het handig om deze op oor-hoogte te positioneren, gemeten vanaf de plek waar je het meest muziek zult luisteren. Je kunt het beste een imaginaire driehoek uitdenken. Als je bijvoorbeeld op de bank zit, ben jij het eerste punt van de driehoek, de luidsprekers zijn dan hoek twee en drie. Zorg dat de luidsprekers iets van de wand staan voor een optimaal geluid. Bij een subwoofer is positionering iets minder belangrijk, aangezien het menselijk oor bij lage frequenties niet weet uit welke richting het komt. Pas wel op dat een subwoofer in een hoek voor te veel basfrequenties kan zorgen.

©CIDimport

Een optimale opstelling voor een set stereoluidsprekers. Jij bent het witte vierkant, linksboven en rechtsboven de luidsprekers voor het linker- en rechterkanaal. Als je een 5.1-systeem hebt, kun je de luidsprekers ongeveer zoals de zwarte vierkanten positioneren.

Tip 08: Outdoor

Je hebt natuurlijk veel keuze als het gaat om draadloze luidsprekers in je woning, maar er zijn ook speciale luidsprekers voor buiten verkrijgbaar. Deze kun je via een kabel of via bluetooth met je smartphone verbinden, ideaal voor een picknick! Uiteraard moet een outdoor-luidspreker aan andere eisen voldoen als een luidspreker voor thuis. Buiten heb je te maken met veel meer omgevingsgeluiden en een luidspreker moet voldoende volume kunnen genereren.

Uiteraard moet een outdoor-luidspreker lang genoeg meegaan op batterijen of via alternatieve bronnen zoals zonne-energie. Ook is het handig om te kijken naar een luidspreker die je makkelijk meeneemt en tegen een stootje kan. Veel outdoor-luidsprekers zijn bovendien (spat)waterdicht en sommige modellen kunnen je smartphone of tablet tegelijkertijd opladen. Verder is het bij een outdoor-luidspreker belangrijk dat hij de laatste bluetooth-standaard ondersteunt.

©CIDimport

Tip 08 De Eton Rukus is perfect geschikt voor buitengebruik en heeft zelfs zonnecellen aan boord.

Tip 09: Versterker

In een normaal hifi-systeem moet je je luidsprekers op een versterker aansluiten. Bij draadloze luidsprekers werkt dit iets anders en zal er in de meeste gevallen een versterker in de luidspreker zijn geïntegreerd, zodat je meteen muziek vanaf een smartphone of tablet naar de luidsprekers kunt sturen. Als je een stereo-luidspreker-set aanschaft, bieden de meeste fabrikanten een master- en een slave-model aan. Het master-model heeft dan de versterker aan boord, het slave-model wordt door versterker in het master-model aangestuurd. De twee luidsprekers zijn met een kabel met elkaar verbonden.

©CIDimport

Tip 09 Links de master-luidspreker van Raumfeld Stereo M, rechts de slave-versie.

Tip 10: Specificaties

Het beoordelen van de geluidskwaliteit is alleen mogelijk als je in de winkel verschillende luidsprekers test met je favoriete muziek. Selecteren op basis van specificaties is lastig, omdat het bij geluid ook om smaak draait en meer vermogen niet automatisch betekent dat de luidspreker beter klinkt.

Toch kun je op basis van specificaties wel een voorselectie maken. Bij mobiele luidsprekers zul je in de meeste gevallen voor een versie met geïntegreerde versterker gaan, kleinere luidsprekers hebben over het algemeen een geringer vermogen dan grotere. Ook het aantal ingangen kan belangrijk zijn. Als je een ouderwetse cd-speler op je luidsprekers wilt kunnen aansluiten, heb je een externe ingang nodig, deze wordt vaak aangegeven als AUX. Een platenspeler heeft een ander soort ingang nodig en kun je niet zomaar op een AUX-ingang aansluiten. Een traditionele versterker heeft vaak een PHONO-ingang voor platenspelers, een draadloze luidspreker meestal niet.

©CIDimport

Tip 10 Je kunt een platenspelers wel op de Play:5-luidspreker van Sonos aansluiten, maar je hebt wel een zogenaamde voorversterker nodig.

Kooptips

Ook dit keer hebben we weer drie verschillende modellen voor je geselecteerd. Of een luidspreker bij je past, hangt af van je wensen en de ruimte waar de luidspreker geplaatst moet worden.

Bose Companion 2 Serie III

Prijs: € 88,-

Deze relatief gunstige luidspreker-set van Bose is perfect geschikt om muziek en geluid vanaf je computer te beluisteren en heeft bovendien een extra AUX-ingang om bijvoorbeeld een tablet of smartphone aan te sluiten. De luidsprekers hebben een eigen volumeknop zodat je het geluid niet via je computer harder of zachter hoeft te zetten.

©CIDimport

UE Boom 2

Prijs: € 149,-

Deze draagbare luidspreker neem je overal mee naartoe. Doordat de luidspreker met bluetooth-technologie is uitgerust, kun je zonder problemen vanaf elke smartphone of tablet naar de luidspreker streamen. De accu gaat zo'n vijftien uur mee. De UE Boom 2 is waterdicht en kan tegen een stootje.

Sonos Play:1

Prijs: € 229,-

Als je een multiroom-systeem van Sonos in je huis wilt installeren, heb je keuze uit verschillende luidsprekers. De Play:1 is het instapmodel, maar biedt een perfecte klank voor niet al te grote ruimtes. Als je wilt, kun je van twee Play:1 luidsprekers een stereo-set maken. Via de Sonos-app stream je meteen over je wifi-netwerk muziek naar de Play:1.

©CIDimport

Op zoek naar tips voor de beste draadloze speaker? In de koopgids draadloze speakers vind je alles wat je moet weten.

De opensource kantoorsuite LibreOffice blaast 40 kaarsjes uit en viert dat met een sprong voorwaarts. Welke vernieuwingen vallen ons op in de recente versie en hoe maken ze de onderlinge samenwerking tussen gebruikers makkelijker?

LibreOffice kent een lange geschiedenis in verschillende vormen die teruggaat tot 1985. Toen verscheen het eerste programma onder de naam StarWriter. Vijftien jaar later belandde de suite bij de open-sourcegemeenschap en werd ondergebracht bij The Document Foundation, die het pakket de naam gaf waaronder we het nu kennen. Het is sindsdien uitgegroeid tot een volwaardig, gratis alternatief voor Microsoft Office. Ook de nieuwste versie blijft trouw aan de klassieke reeks toepassingen, al zijn die verder verfijnd en nauwer met elkaar geïntegreerd. LibreOffice 25.8 is beschikbaar op www.libreoffice.org/download.

De suite bestaat uit zes kernprogramma’s. Writer voor tekstverwerking, Calc als spreadsheet-programma, Impress is presentatiesoftware vergelijkbaar met PowerPoint, Draw is een vectorgebaseerde tekenapplicatie, Base gebruik je voor databases en ten slotte is er de formule-editor Math. Naast deze zes is er nog de component Chart om grafieken te maken binnen Calc, Writer en Impress. Bovendien heeft LibreOffice een bibliotheek met extra functies, sjablonen en steeds vaker ook AI-tools. Op de mogelijkheden van die kernprogramma’s zijn we al dieper ingegaan in een eerder artikel Aan de slag met LibreOffice. Hier bespreken we wat nieuw is en onderzoeken we de mogelijkheden van onderling samenwerken.

Aanpasbare interface

Wanneer je voor het eerst een applicatie opent, toont LibreOffice hoe je de interface kunt aanpassen. Wil je de standaardwerkbalk of wil je tabbladen? Daarnaast kun je kiezen voor een enkelvoudige werkbalk, voor compacte tabbladen, voor de zijbalk en meer. Telkens beslis je of je de gekozen interface alleen op het huidige programma wilt toepassen of op alle programma’s van LibreOffice.

Uiterlijk aanpassen

Met Extra / Opties / LibreOffice zet je de weergave van LibreOffice op licht, donker of de systeeminstelling. In hetzelfde venster bepaal je de kleuren waarmee spelfouten, tabelgrenzen, niet-afdrukbare tekens in Writer, de documentachtergrond en alle speciale markeeritems worden weergegeven. Door op het pictogram van het puzzelstukje te klikken bij Uiterlijk / LibreOffice-thema kom je bij de thema’s voor deze suite. Als je op de knop Internetpagina klikt, zie je telkens hoe ieder thema in de verschillende basisprogramma’s van LibreOffice eruitziet. Daarbij lees je welke versie van LibreOffice vereist is om het gekozen thema toe te passen. Gebruik de knop Installeren om het gekozen thema binnen te halen. Na een klik op OK past LibreOffice het thema onmiddellijk toe.

Daarnaast ondersteunen Writer, Calc en Impress ook kleurenschema’s voor specifieke documenten. Nadat je een van de drie applicaties hebt geopend, ga je naar Opmaak / Thema. Kies een van de bestaande thema’s uit Rainbow, Beach, Sunset … Je kunt via de knop Toevoegen ook zelf een thema samenstellen. Bevestig met de knop Toepassen. Alle elementen die met stijlen en thema-kleuren werken (koppen, tabellen, grafieken et cetera) worden meteen aangepast.

Met een thema pas je in één keer het volledige uiterlijk van de LibreOffice-applicatie aan.

Wijzigingen tonen

Een eerste opvallende vernieuwing is de manier waarop je tijdens het samenwerken veel duidelijker zicht krijgt op de voorgestelde wijzigingen. Activeer dit via Bewerken / Wijzigingen / Wijzigingen bijhouden of met de sneltoets Ctrl+Shift+C. Vanaf dat moment markeert Writer automatisch alles wat je typt, verplaatst of aanpast.

Met Bewerken / Wijzigingen / Tonen maak je de aanpassingen zichtbaar. Toevoegingen verschijnen onderstreept of in kleur, verwijderingen worden doorgestreept en opmaakwijzigingen krijgen een ballon of markering in de kantlijn.

Wijzigingen beheren

In het venster Wijzigingen beheren (Alt+7) zie je in één oogopslag alle voorgestelde aanpassingen. Klik je in de lijst op een item, dan wordt de bijbehorende wijziging meteen in de tekst gemarkeerd. En omgekeerd: selecteer je een wijziging in de tekst, dan springt Writer automatisch naar de juiste entry in de lijst. Dat was vroeger veel minder overzichtelijk, waardoor correcties in lange documenten lastig te volgen waren.

Nu kun je niet alleen sneller door honderden wijzigingen bladeren, maar ook instellen hoe elk type wijziging wordt weergegeven, van kleur tot markering. Met de knoppen Accepteren en Verwerpen beslis je per wijziging of je alles in één keer verwerkt. Bovendien kun je de lijst filteren op auteur en/of tijdstip, wat vooral bij samenwerking met meerdere gebruikers tijd bespaart.

Commentaren geïntegreerd in Navigator

Commentaren zijn in de nieuwe versie beter geïntegreerd in de Navigator, waardoor je ze als overzichtslijst kunt gebruiken. Open het zijpaneel Navigator met F5 of via het kompas-pictogram in de zijbalk. Vanuit dit venster navigeer je met één klik naar koppen, afbeeldingen, secties en tabellen. Voeg je in de tekst een commentaar toe via rechtermuisknop en de optie Notitie toevoegen of de sneltoets Ctrl+Alt+C, dan verschijnt deze niet alleen in de tekst, maar ook in de Navigator. Klik je daar op een commentaar, dan springt Writer meteen naar de juiste plaats in het document.

Extern opslaan

Onder het menu Bestand vind je ook de optie Extern opslaan. Hiermee sla je een bestand op een andere locatie op dan je eigen computer. Dit kan bijvoorbeeld een netwerkschijf of gedeelde map zijn, via WebDAV, FTP, SSH of een andere netwerkverbinding, of in een cloudomgeving zoals Nextcloud, Google Drive of OneDrive.

Het voordeel is dat het document direct op een plek staat waar anderen toegang toe hebben, of waar je er zelf vanaf meerdere apparaten bij kunt. Om een externe opslaglocatie in te stellen, klik je bij Extern opslaan op Service beheren. Daarna selecteer je de gewenste online dienst en vul je de gebruikersnaam en het wachtwoord in.

Multi opslaan als

Aanvullend kun je de mogelijkheden van LibreOffice uitbreiden door middel van extensies. Bijvoorbeeld met MultiFormatSave sla je hetzelfde document meteen in meerdere indelingen tegelijk op. Deze extensie ondersteunt het OpenDocument-formaat, het Microsoft Office-formaat en tegelijk de pdf-indeling. Handig bij samenwerking met mensen die Microsoft Office gebruiken, zodat iedereen toch over een kopie beschikt waarmee hij of zij kan werken. Daarnaast is er de extensie MultiFormatSave-Draw die hetzelfde doet voor illustraties. Hiermee bewaar je dezelfde afbeelding tegelijk in het odf-, png-, svg- en pdf-formaat.

Eerst moet je de extensie installeren via het menu Extra / Extensies. Daar klik je linksonder op de knop Haal meer extensies online. Dan kom je in een store om extensies te zoeken en te downloaden. Wanneer de download binnen is, dubbelklik je op het bestand multiformatsave-v1-5-6.oxt in de map Downloads. Er verschijnt een waarschuwing die aangeeft dat je op het punt staat om een extensie te installeren voor LibreOffice. Klik op OK. Daarna moet je LibreOffice opnieuw opstarten. Vanaf nu heb je in het menu Bestand een nieuwe functie: Multi Opslaan als. Als je die functie aanspreekt, krijg je een pop-up waar je verschillende indelingen kunt selecteren. Via Extra / Extensie kun je achteraf ook extensies verwijderen.

AI-afbeeldingsgenerator

Een nieuwe interessante extensie is Stable Diffusion for LibreOffice. Hiermee kun je via prompts AI-gegenereerde afbeeldingen rechtstreeks toevoegen dankzij de gratis AI Horde backend. Je hebt hiervoor geen account of abonnement nodig, maar wel een internetverbinding. Bovendien krijg je het beste resultaat met Engelse prompts. Dit is een interessante manier om op een eenvoudige manier visuals toe te voegen. Ga naar Extra / Extensies / Haal meer extensies online en gebruik de zoekmachine om Stable Diffusion for LibreOffice te downloaden. De extensie gebruikt een cluster van Stable Diffusion-servers die door vrijwilligers wordt onderhouden, de zogenaamde AIHorde.

Zodra de extensie is geïnstalleerd, kies je Invoegen / Image from text. Dan opent zich de pop-up Stable Horde for LibreOffice waar je de prompt typt. Daarbij geef je zowel de hoogte als de breedte in van de illustratie die je nodig hebt en je klikt op de knop Process. Even later staat de illustratie in het tekstdocument of in de presentatie. Na de installatie vind je de knop naar deze extensie in Writer, Draw en Impress.

Echte open standaarden

Wat LibreOffice uniek maakt, is dat het volledig inzet op open standaardformaten die door iedereen gebruikt en geïmplementeerd kunnen worden. Voor elk type document is er een open formaat: odt voor tekstdocumenten, ods voor spreadsheets en odp voor presentaties. Deze formaten zijn vastgelegd door de internationale standaardisatieorganisatie OASIS en officieel erkend door ISO/IEC. Dat betekent dat ze vrij beschikbaar zijn, zonder dat er een bedrijf de spelregels bepaalt.

Daarnaast kan LibreOffice ook werken met de Microsoft Office-formaten zoals docx, xlsx en pptx. Het kan bestanden in die formaten zowel openen als opslaan, zodat uitwisseling met gebruikers van Microsoft Office vlot verloopt. Het belangrijkste voordeel van de open formaten is dat de documenten in LibreOffice er hetzelfde uitzien wanneer je ze opnieuw opent, of wanneer iemand anders ze opent in een toepassing die deze standaard ondersteunt. Je verliest geen opmaak, inhoud of metadata.

Bij de Microsoft-formaten ligt dat genuanceerder. De typische Microsoft-indelingen zoals docx, xlsx en pptx bevatten vaak functies of elementen die alleen door Microsoft Office volledig worden ondersteund. Dit is deels een bewuste strategie. Microsoft hanteert zijn eigen implementatie en voegt soms afwijkingen toe, waardoor bestanden niet altijd 100 procent identiek openen buiten het eigen ecosysteem. Daardoor wordt het overstappen naar alternatieve software bemoeilijkt.

LibreOffice ondersteunt echte open standaarden.

Documenten schoon opslaan

Alle applicaties zijn bovendien in staat om documenten te creëren die de privacy van de gebruiker respecteren. Bij het opslaan kun je namelijk aangeven of je het bestand zonder persoonlijke metadata wilt bewaren, zoals de auteur of de tijdstempels. Dit kan belangrijk zijn als je documenten deelt in een professionele of juridische context. Terwijl het bestand geopend is, ga je naar het menu Bestand / Eigenschappen. Dan kies je het tabblad Algemeen. Je zult zien dat hierbij je naam als auteur al ingevuld is en ook de wijzigingsdatum, de totale bewerkingstijd enzovoort …

Klik op de knop Eigenschappen terugzetten. Hiermee wis je auteur, wijzigingsdatum, bewerkingstijd en woordentelling. Sla het bestand dan opnieuw op. Wil je het programma instellen zodat je de metadata altijd wist bij het opslaan, zodat je dit niet kunt vergeten? Ga naar Extra / Opties. Kies links in de lijst LibreOffice / Beveiligen. In de groep Beveiligingsopties en waarschuwingen klik je op de knop Opties. Daarna vink je de optie aan: Persoonlijke informatie verwijderen bij het opslaan. Bevestig met OK. Vanaf nu worden alle documenten automatisch schoon opgeslagen.

Samenwerken

Er zijn drie manieren om samen te werken met LibreOffice. De eerste is de klassieke aanpak. Je werkt alleen op je eigen computer en deelt het bestand via e-mail of usb. Andere gebruikers kunnen het document vervolgens aanpassen en opmerkingen toevoegen. Alle wijzigingen zie je overzichtelijk terug in het venster Wijzigingen beheren. De tweede manier is het gebruik van een gedeelde map in de cloud. Iedereen met toegang kan het bestand bewerken, zij het niet tegelijkertijd. Dankzij kleurmarkeringen blijft zichtbaar wie welke aanpassing heeft gedaan. De derde optie is de online variant van LibreOffice. Daarmee werk je in realtime samen aan hetzelfde document. Het grote voordeel is de simultane bewerking, maar het nadeel is dat de installatie en configuratie van deze oplossing wat complexer is.

Online versie

De oplossing om online de opensource tekstverwerker, spreadsheet- of presentatie-applicatie te gebruiken, is een combinatie van een online platform en een online toepassing. LibreOffice 25.8 heeft de mogelijkheden om met anderen samen te werken uitgebreid door koppelingen met cloudoplossingen zoals Nextcloud. De bijbehorende online toepassing heet Collabora Online. Het gaat om een webgebaseerde Office-omgeving op basis van LibreOffice die zich integreert met cloudplatformen zoals Nextcloud. Hiermee kunnen teams, onderzoekers en scholieren in realtime veilig samenwerken, zonder afhankelijk te zijn van commerciële clouddiensten zoals Google of Microsoft. Bovendien is de privacy beter gewaarborgd.

Om te starten heb je een Nextcloud- of ownCloud-account nodig. Wij vonden Nextcloud het meest gebruiksvriendelijk, omdat deze Collabora al standaard aanbiedt. Nextcloud heeft clients voor Windows, macOS, Linux, iOS en Android (https://nextcloud.com/install). De laatste versie (31.0.8) verscheen op 14 augustus 2025. Wil je geen tijd besteden aan installatie en onderhoud, dan kun je kiezen voor een beheerde Nextcloud-hostingdienst. Er zijn verschillende aanbieders en de prijzen variëren volgens opslagcapaciteit. Je kunt er ook voor kiezen om op een eigen server Collabora CODE te installeren (Collabora Online Development Edition, een gratis community-versie), maar dat is meer iets voor specialisten.

Compatibel met de courante Office-indelingen

Met Collabora Online krijg je een webversie van LibreOffice, volledig opensource en privacy-vriendelijk. Op https://collaboraonline.com kun je een gratis demo uitproberen. Je vult je naam, e-mailadres en herkomst van je aanvraag in, waarna je een e-mail ontvangt met een link, login en wachtwoord. Vervolgens kom je in een omgeving waar je tekstverwerkingsdocumenten, spreadsheets en presentaties kunt openen. Het gaat om een set online documenten in de odt-, docx-, pdf-, pptx-, xlsx-, odg-, doc- en ods-indeling. Met een dubbelklik opent Collabora Online het bestand rechtstreeks in de browser, zonder dat je iets hoeft te installeren.

Alle bewerkingen in de browser

Wanneer een document geopend is, herken je meteen de vertrouwde LibreOffice-modules. De interface van Collabora Online is niet 100 procent identiek aan de desktopversie van LibreOffice, maar de functies en compatibiliteit zijn zeer vergelijkbaar. De interface past zich aan de taalinstellingen van je systeem aan (in ons geval Nederlands). Je kunt elk bestand bewerken en opslaan in verschillende formaten. Zo kun je een geopende odp-presentatie bewaren als odf-presentatie, PowerPoint-bestand (.pptx) of PowerPoint 2003-presentatie (.ppt). Een tekstdocument in odt-formaat kun je opslaan als rtf, Word (.docx) of Word 2003-document (.doc). Ook exporteren naar pdf of epub is mogelijk. Alles gebeurt volledig in de internetbrowser, zonder dat je een lokale toepassing nodig hebt. Bovendien ben je niet beperkt tot de demo-bestanden: je kunt zelf ook eigen bestanden uploaden, bewerken en opslaan in deze indelingen.

Delen

In Nextcloud klik je op de Deel-knop en voeg je een gebruiker of groep toe. Je kunt zelfs een openbare link aanmaken. Daarbij bepaal je of de ander het document alleen mag lezen of ook mag bewerken. Vanaf dat moment kunnen meerdere mensen tegelijk in hetzelfde document werken. Elke auteur krijgt een eigen kleur voor de cursor en de selecties en alle wijzigingen verschijnen direct op het scherm. Net als in de desktopversie kun je opmerkingen toevoegen en wijzigingen bijhouden. Ondertussen kun je chatten en altijd teruggaan naar eerdere versies.

De jaarwisseling 2025/2026 is het laatste keer dat we zelf vuurwerk mogen afsteken. Reken maar dat er dus heel wat siervuurwerk de lucht in gaat op oudejaarsavond! Natuurlijk wil je daar foto's van maken, maar het blijft lastig om dit spektakel goed vast te leggen met een telefoon. Vaak eindig je met bewogen strepen of een overbelichte waas op je scherm. Met de juiste voorbereiding en instellingen maak je dit jaar foto's die wél de moeite waard zijn om te bewaren.

Begin met een schone lens door er even een microvezeldoekje overheen te halen. Vette vingers veroorzaken namelijk vlekken waardoor het felle licht van het vuurwerk minder goed wordt vastgelegd. Controleer daarnaast of je nog voldoende opslagruimte vrij hebt op je toestel. Omdat je waarschijnlijk veel beelden achter elkaar schiet, loopt je geheugen sneller vol dan je denkt. Vergeet ook niet om je batterij volledig op te laden, want als het koud is, gaat de accu van je smartphone sneller leeg.  

Stabiliteit voor scherpe beelden

Lichtflitsen in het donker fotograferen vraagt om een langere sluitertijd. Hierdoor is elke kleine beweging van je handen direct zichtbaar als een onscherpe vlek. Gebruik bij voorkeur een klein statief of een smartphonehouder om je toestel stil te houden. Heb je die niet bij de hand? Leun dan tegen een muur of lantaarnpaal en houd je smartphone met beide handen stevig vast. Gebruik in geen geval de digitale zoom. Dit verlaagt de kwaliteit van je foto aanzienlijk en maakt de korreligheid alleen maar erger.

©ID.nl

Lichtsporen vastleggen met iPhone

Heb je een iPhone, dan is de functie Live Photos je beste vriend tijdens de jaarwisseling. Zorg dat het ronde icoontje voor Live Photos bovenin je camera-app geel gekleurd is. Nadat je de foto hebt gemaakt, open je deze in de Foto's-app. Tik linksboven op het woordje 'Live' en kies uit het menu voor 'Lange belichting'. Je telefoon voegt dan alle beelden uit de opname samen tot één foto. Hierdoor veranderen de losse lichtpuntjes in vloeiende, lichtgevende banen tegen een donkere lucht. Gebruik hierbij bij voorkeur een statief of zet je iPhone ergens stabiel neer. Wanneer je namelijk los uit de hand fotografeert, worden de bewegingen die je zelf maakt ook meegenomen, en dat kan zorgen voor een wazig eindresultaat.

De Pro-modus op Android gebruiken

Veel Android-telefoons hebben een Pro-modus waarmee je handmatig de sluitertijd aanpast. Open deze stand in je camera-app en zoek naar de letter 'S' (Sluitertijd). Voor vuurwerk werkt een sluitertijd tussen de twee en vier seconden vaak het best. Houd de ISO-waarde laag, bijvoorbeeld op 100, om ruis in de donkere delen te voorkomen. Omdat de sluiter nu langer openstaat, is een statief echt een vereiste. Je krijgt dan de bekende foto's waarbij je de hele weg van de vuurpijl als een lichtspoor ziet.

Timing en compositie bepalen

Het moment waarop je afdrukt is bepalend voor het eindresultaat. Werk je met een normale sluitertijd, dan is de burst-modus handig: houd de ontspanknop ingedrukt wanneer een pijl de lucht in gaat. Zo leg je de hele explosie vast en kies je achteraf de mooiste foto uit de reeks. Denk ook na over de compositie van je beeld. Een foto van alleen de lucht is vaak wat kaal. Probeer elementen uit de omgeving mee te nemen, zoals silhouetten van gebouwen of bomen. Dit geeft context en maakt het plaatje een stuk interessanter.

🎆 Snelle checklist 🎆