De Dell XPS-lijn is al jaren één van de betere high-end laptop reeksen, maar was naast de jaarlijkse hardware-upgrades nauwelijks veranderd. Tot Dell dit jaar met een serieuze makeover op de proppen kwam die de uitstekende laptop nog net een stapje verder duwt. Hier lees je de Dell XPS 15 (2020) review.

We hebben van Dell een behoorlijk netjes aangeklede variant gekregen met een 1TB NVMe-SSD, 32 GB DDR4 en een vlotte Intel i7. Voor het weergeven van de plaatjes is de laptop voorzien van een Nvidia GTX 1650 Ti en een prachtig 4K+ touchscreen. De prijs is wel even schrikken, want een dikke 2500 euro is behoorlijk fors voor deze hardware.

Design

Zoals gezegd heeft de XPS-reeks dit jaar niet alleen een hardwarematige upgrade gekregen, maar is ook het uiterlijk van een facelift voorzien. Hoewel Dell nog steeds gebruik maakt van een prettige combinatie van koolstofvezel en aluminium, is de uitstraling dit jaar net een slagje moderner. De aluminium delen zijn niet langer meer simpele platen, maar vormen nu de basis van de laptop. Als de laptop is dichtgeklapt zie je niks meer terug van het koolstofvezel en lijkt het alsof je een prachtig gefreesd blok aluminium in handen hebt.

©PXimport

Aan de binnenkant vinden we het koolstofvezel materiaal dat Dell al jaren gebruikt voor hun XPS-laptops. Dit materiaal houdt de laptop licht (2,05kg), maar zorgt toch voor een premium uitstraling en is erg duurzaam. Daarnaast isoleert het je handen van de hitte die geproduceerd wordt door de processor en videokaart. Helaas zie je na enkele weken al wel duidelijke vette plekken, maar dat veeg je er gelukkig zo van af.

Aan de binnenkant vinden we ook het vernieuwde toetsenbord en touchpad. Het toetsenbord heeft sinds dit jaar een andere mechaniek gekregen waardoor de XPS 15 zich weer kan meten met de beste laptop-toetsenborden op de markt. Door het gebrek aan ruimte is er uiteraard niet zo veel ‘travel’ als bij een traditioneel toetsenbord, maar tekstenschrijvers zoals wij worden ontzettend gelukkig van deze laptop. Helaas is er door de speakers (meer daarover later) geen ruimte meer over gebleven voor een numpad, dus wie veel met cijfertjes werkt heeft een apart toetsenbord nodig.

Het touchpad is dit jaar nog groter geworden en hoewel velen daar enorm blij mee zijn, kan het ook in de weg zitten. Er blijft namelijk niet veel ruimte meer over voor je palmen om te rusten tijdens het typen en je klikt vaker op de verkeerde muisknop. De reactie op je vingers is nog wel uitstekend en ook multitouch-gebaren werken feilloos.

Dell heeft duidelijk goed geluisterd naar de feedback van gebruikers op de voorgaande modellen met mogelijk de beste laptop-behuizing van het moment als resultaat. Toch is er één punt waar we simpelweg niet omheen kunnen: de aansluitingen. De nieuwe XPS 15 heeft namelijk enkel nog drie usb-c-poorten (waarvan twee met Thunderbolt 3), een 3.5mm headset-poort en een SD-kaartlezer. Hoewel usb-c inderdaad de toekomst is, zijn er nog te veel apparaten die daar geen gebruik van maken. Of het nou gaat om een muis, usb-stick, printer, televisie of monitor, de kans is groot dat je een dongel nodig hebt. Dell levert weliswaar een usb-c naar hdmi en usb-a dongel mee, maar het is frustrerend om die er elke keer weer bij te moeten pakken. Dat zal ook jaren zo blijven, want hoewel monitoren steeds vaker usb-c ondersteunen, geldt dat niet voor nieuwe televisies, beamers en muizen. De meeste nieuwe producten vereisen namelijk nog altijd een hdmi- of usb-a-poort. Een gebrek aan ruimte is bij de XPS 15 geen excuus, want usb-a en hdmi hadden er eenvoudig bij gepast.

Verbluffend geluid

De geluidskwaliteit bespreken we bij laptops meestal niet omdat de conclusie vrijwel altijd hetzelfde is: blikkig geluid zonder bas en veel vervorming bij volumes hoger dan 50%. De Dell XPS 15 doet het echter zo veel beter, dat het een eigen kopje verdient. Het geluid mag uiteraard nog altijd niet vergeleken worden met een goede hoofdtelefoon of dure speakerset, maar we zijn zelden zulke krachtige luidsprekers tegengekomen in een laptop. We spreken bij de XPS 15 nog niet van een beukende bas, maar het volume gaat verbazingwekkend hoog zonder vervormingen. Het is genoeg om een huiskamer vol gasten van muziek te voorzien, zodra je die thuis weer mag ontvangen. De kwaliteit is ook uitstekend met een zeer prettige klank en geen vervelende resonanties in de behuizing. Voor het kijken van films is het ook fijn om te weten dat de stereo-weergave zeer duidelijk is, maar dan moet je wel recht voor de laptop zitten.

Beeldkwaliteit

De Dell XPS heeft een 15.6-inch paneel dat beschikbaar is in twee smaken: UHD met touchscreen en 1080p zonder touchscreen. Wij hebben het UHD-model getest en de resultaten liegen er niet om: dit is een verbluffend paneel. De eerste indruk wanneer je de laptop openklapt is gelijk goed. Het scherm is aan alle vier de kanten omringd door een zeer smal randje en de 16:10 verhouding zorgt voor net iets meer bruikbaar oppervlak. Het contrast van 1623:1 zorgt daarnaast voor een heerlijk beeld om naar te kijken.

Wie zich bezig houdt met kleurbewerking of ander kleurgevoelig werk zal ook zeer blij zijn met de ondersteuning van 99% van het Adobe RGB-kleurenspectrum en 93% DCI-P3-kleurenspectrum. Dat samen met een lage deltaE van maximaal 1.8 maakt dit de ideale laptop voor fotograven. Dat geldt zelfs als je in de zon werkt, want een helderheid van 478 nits is ruim bovengemiddeld.

Prestaties

Hoewel het uiterlijk allemaal prachtig is, staat dat niet garant voor een krachtige laptop. Met een tiende generatie Intel Core i7-processor en een Nvidia GTX 1650Ti kom je gelukkig een heel eind, maar verwacht geen rekenmonster voor grote compute- en rendertaken. Het door ons geteste model is wel uitgerust met 32 GB werkgeheugen, waardoor multitasken en honderden Chrome-tabbladen geen probleem zullen zijn.

De XPS 15 zeer nette scores neer in onze benchmarks, waarbij zowel de processor als de videokaart netjes tot hun boost-clock kwamen. Er lijkt dus voldoende koeling en stroomvoorziening aanwezig te zijn om de twee chips in toom te houden. De laptop laat zien dat het in staat is om rekentaken snel af te ronden, waardoor het een luxe optie is voor wie met veel data werkt of foto’s bewerkt. Daarnaast is de laptop ook geschikt om licht mee te gamen, maar dan moet de resolutie wel verlaagd worden tot 1080p.

Benchmark

Resultaat

3DMark Time Spy

PCMark 10

Blender bmw27 (GPU - CUDA)

Blender bmw27 (CPU)

Cinebench R20

3572

4994

2m33s

6m8s

2782

In het dagelijks gebruik wordt een groot deel van de snelheid van een laptop echter niet alleen bepaald door de processor en het geheugen, maar ook door de ssd. In het geval van de Dell XPS 15 beschikken we over een 1TB NVMe ssd dat zeer uitstekende resultaten laat zien in CrystalDiskMark. Programma’s starten in een oogwenk op en gigantische bestanden zorgen niet zomaar voor vertragingen.

©PXimport

Opvallend is dat de ventilatoren in de laptop tijdens al deze benchmarks weliswaar flink moesten draaien, maar de geluidsdruk bleef altijd op een erg beschaafd niveau. Ondanks de dunne afmetingen en luxe behuizing, heeft Dell het dus toch voor elkaar gekregen om adequate koeling te monteren. Daarnaast was er bij ons testexemplaar geen coilwhine waar te nemen, een fenomeen waar zijn voorgangers regelmatig last van hadden.

Conclusie

Het heeft even geduurd, maar de Dell XPS 15 heeft eindelijk een waardige update gekregen. Het is jammer om te zien dat de usb-a en hdmi-poorten hebben moeten wijken, maar verder weet de laptop in vrijwel alle vlakken uit te blinken. Vooral de bouwkwaliteit, het geluid en het beeldscherm behoren tot de absolute top. De prijs is daar ook naar, want voor het basismodel betaal je al 1699 euro, wat kan oplopen tot 3609 euro voor het meest luxe exemplaar.

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl

Cody en Jacco lopen door de Partner Direct heen en stellen de vraag: is de Switch 2 nu multiplatform-waardig? Ook zit Jacco drie dagen in Zwitserland voor een gamingmuis en is één persoon jarig.

Kom bij onze Discord. Via ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠deze link kan je met ons en andere luisteraars kletsen over games, deals, nieuws en meer.

Wil je zelf ook een vraag insturen of heb je iets leuks om te melden? Dat kan! Stuur een mailtje naar bonuslevelcast@gmail.com (of bonuslevelkast@gmail.com of bonuslevelqast@gmail.com) en wellicht hoor je jezelf terug in de volgende aflevering!