Ik ga op vakantie en ik neem mee…? Goede vraag, want vanwege de explosieve groei aan digitale gadgets de afgelopen twintig jaar is de keuze enorm. Tegenwoordig heeft praktisch ieder vakantiepark of hotel wel wifi, waardoor je je dankzij slimme apparaten geen moment hoeft te vervelen. Maar zelfs zonder internetverbinding geniet je prima van de juiste gameconsole, e-reader of portable muziekspeler!

Sony Walkman NW-A45

Prijs:€ 200,-
www.sony.nl

Goede muziek mag tijdens je vakantie natuurlijk niet ontbreken. Dankzij de smartphone en Spotify geniet je eenvoudig van vrolijke zomerdeuntjes, maar wat als je hogere eisen stelt aan de audiokwaliteit? In dat geval is een gespecialiseerde draagbare muziekspeler nog altijd de beste keuze. De Sony Walkman-lijn is nog steeds operationeel, waarbij sommige modellen zelfs de duizend euro overstijgen. De betaalbaardere NW-A45 is voor muziekfanaten al een uitstekende keuze, waarbij je onderweg liedjes in hoge resolutie kunt afspelen. De behuizing heeft standaard 16 GB opslag, maar je kunt er ook nog een micro-sd-kaart in kwijt.

©PXimport

Lenco DVP-1045

Prijs:€ 298,-
www.lenco.com

Mocht je nog stapels dvd’s hebben, dan zijn die op vakantie vrij nutteloos. Laptopfabrikanten maken er tenslotte een sport van om behuizingen steeds smaller te maken en offeren vaak het optische station op. Gelukkig verschijnen er regelmatig nieuwe draagbare dvd-spelers op de markt. Een nadeel is doorgaans het kleine scherm, maar bij de DVP-1045 is dat nog te overzien. Lenco levert namelijk twee behoorlijke 10inch-schermen mee. Eventueel koppel je de schermen aan elkaar, zodat kinderen achterin de auto bijvoorbeeld naar dezelfde film kunnen kijken. Ook afzonderlijke weergave is mogelijk. Fijn is dat Lenco twee afstandsbedieningen, hoofdsteunen en koptelefoons meelevert.

Sangean Pocket 390 (DPR-39)

Prijs:€ 63,95
www.sangean.eu

Voor radioliefhebbers is de Sangean Pocket 390 prima reisgezelschap. Deze betaalbare zakradio is slechts 64 gram licht, terwijl de hoogte ruim tien centimeter bedraagt. Je stopt hem dus moeiteloos in je broekzak. Het witgekleurde apparaatje bevat een dab+-ontvanger, zodat je zenders in digitale kwaliteit kunt ontvangen. Valt het bereik op een bepaalde plek tegen, dan switch je moeiteloos naar de oude vertrouwde fm-frequentieband. Het kleine lcd-scherm toont afspeelinformatie en de resterende batterijduur.

©PXimport

Xiaomi Mi Box S

Prijs:€ 85,-
www.mi.com

In de praktijk is het lastig om in een hotelkamer of vakantiehuisje een mediaspeler op een wifi-netwerk aan te melden. Meestal dien je namelijk de beveiligingssleutel op een aparte webpagina in te voeren, waardoor een Google Chromecast bijvoorbeeld doorgaans niet werkt. Gelukkig heb je offline ook nog iets aan de Mi Box S. Dit piepkleine kastje uit de stal van Xiaomi draait op Android 8.1, zodat je de interface eenvoudig voorziet van apps. Installeer Kodi en neem voor urenlang kijkplezier een flinke lading filmbestanden mee op een usb-opslagdrager. De Mi Box koppel je via hdmi aan een televisie.

©PXimport

Teufel Radio 3sixty

Prijs:€ 249,99
www.teufelaudio.nl

Vorig jaar introduceerde Teufel onder de naam Radio 3sixty een zeer veelzijdige radio. Eigenlijk is het veel meer dan dat, want naast een dab+/fm-ontvanger is er ook een bluetoothmodule ingebouwd. Via wifi luister je eventueel rechtstreeks naar radiozenders via internet. Tot slot kun je op de 3,5mm-geluidsingang ook een externe muziekbron aansluiten. Twee speakers en een subwoofer aan de onderzijde bieden gezamenlijk behoorlijk wat power en een 360 graden-geluidsveld. Handig als je op de camping een feestje wilt bouwen!

Sony XB01

Prijs:€ 35,-
www.sony.nl

Een compacte bluetoothspeaker voorkomt dat je op vakantie vaak een hoofdtelefoon draagt. De Sony XB01 meet 8,2 × 5,8 × 5,7 centimeter en weegt ongeveer 160 gram. Die neem je dus gemakkelijk mee. De speaker bevat een enkele audiodriver van 3,75 centimeter die alle tonen voor zijn rekening neemt. Daarnaast is er nog een passieve basradiator in de waterbestendige behuizing verwerkt. Geïnteresseerden kiezen uit zes verschillende designs, waarbij Sony er niet voor terugdeinst om exotische kleuren te combineren. Veel (web)winkels verkopen deze kleurrijke speaker overigens voor een bedrag dat ruim onder de adviesprijs ligt. Kortom, een koopje!

©PXimport

Nintendo Classic Mini

Prijs:Vanaf € 59,95
www.nintendo.nl

De meeste gameconsoles neem je vanwege het omvangrijke formaat niet zomaar even mee, maar voor de Nintendo Classic Mini gelden er andere wetten. Zowel de NES- als SNES-variant is uiterst compact en past moeiteloos in je reisbagage. De Japanse gameontwikkelaar levert respectievelijk 30 en 21 klassieke videospelletjes mee, waaronder natuurlijk klassiekers als Super Mario Bros, The Legend of Zelda en Donkey Kong. Aansluiten gebeurt via hdmi, dus je hebt op je vakantiebestemming wel een geschikte televisie nodig. Op het moment van schrijven is de SNES-versie overigens lastig te verkrijgen.

PlayStation Classic

Prijs:€ 59,99
www.playstation.com

In navolging van Nintendo goot ook Sony zijn allereerste gameconsole in een klein jasje. De PlayStation Classic lijkt als twee druppels water op de originele versie uit 1994, inclusief de fysieke knoppen op de bovenzijde. In plaats van dat je een schijfje in de spelconsole doet, zijn er standaard twintig games voorgeïnstalleerd. Sony levert twee controllers en een hdmi-kabel mee. Hoewel het Japanse concern de miniatuurconsole afgelopen najaar voor een adviesprijs van een krappe honderd euro op de markt bracht, is het product momenteel voor zo’n zestig euro verkrijgbaar.

Nintendo Switch

Prijs:€ 319,-
www.nintendo.nl

Voor gamefanaten die vaak onderweg zijn, is de Nintendo Switch een interessante optie. Het betreft weliswaar een volwaardige gameconsole die je op een televisie kunt aansluiten, maar het systeem bevat óók een geïntegreerd touchscreen van 6,2 inch. Dankzij de aanwezige accu speel je moeiteloos op plekken zonder stroomvoorziening. Handig is dat je de zogeheten Joy-Con-controllers aan beide zijkanten kunt loskoppelen, waarna je met twee personen kunt gamen. Is er internet beschikbaar, dan schaf je rechtstreeks nieuwe videospelletjes aan en neem je het op tegen online tegenstanders. Hoewel de Switch pas sinds 2017 bestaat, zijn er al honderden games beschikbaar.

©PXimport

PocketBook Touch HD 3

Prijs:€ 159,-
www.pocketbook-int.com

Menig boekenwurm zweert bij een goede e-reader, waarbij de leeservaring nagenoeg gelijk is met die van echt papier. De stijlvol vormgegeven PocketBook Touch HD 3 heeft een 6inch-scherm en een waterbestendige behuizing. Naast het lezen van boeken luister je met dit apparaat net zo gemakkelijk naar luisterboeken, podcasts en liedjes. Via bluetooth koppel je namelijk een hoofdtelefoon aan de Touch HD 3. Geïnteresseerden kiezen tussen de kleurstellingen koper/zwart en grijs/zwart.

©PXimport

Kobo Clara HD

Prijs:€ 129,-
www.kobo.com

Als je een e-reader zoekt zonder allerlei toeters en bellen ben je bij de compacte Kobo Clara HD aan het juiste adres. Het 6inch-scherm past de lichtintensiteit automatisch aan op het omgevingslicht, zodat je hiermee zelf niet hoeft te rommelen. Het apparaatje bevat 8 GB opslagruimte voor het bewaren van duizenden boeken. Dankzij wifi schaf je online direct nieuwe e-books aan. Het gewicht bedraagt slechts 166 gram.

Kobo Forma

Prijs:€ 279,-
www.kobo.com

Vergeleken met reguliere e-readers heeft de Kobo Forma een ietwat aparte vorm. De waterdichte behuizing bevat één dikke rand met de bedieningstoetsen, waardoor het apparaat een vierkante vorm heeft. Lezers kiezen tussen een liggende of staande modus. Het 8inch-scherm is behoorlijk fors, maar gelukkig valt het gewicht alleszins mee. Het apparaat weegt namelijk 197 gram. De Forma heeft 8 GB opslagcapaciteit aan boord. Verder is het blauwlichtfilter interessant, waardoor de leeservaring in een donkere omgeving minder intensief is voor de ogen.

©PXimport

Onyx Boox Note

Prijs:€ 499,-
www.onyxboox.com

Wens je een digitale krantervaring? Onyx ontwikkelt e-readers met forse e-ink-schermen. Zo beschikt deze Boox Note over een exemplaar van 10,3 inch. Logischerwijs heeft dat wel gevolgen voor het draaggewicht, want het apparaat weegt 325 gram. Wat specificaties betreft doet de Boox Note erg denken aan een tablet. Zo zijn er 32 GB opslagcapaciteit en 2 GB ram beschikbaar. Het apparaat draait bovendien op Android 6. Interessant is dat je ook audiobestanden op deze e-reader kunt afspelen.

Apple iPad Mini 5

Prijs: Vanaf € 459,-
www.apple.com

In plaats van een e-reader kun je natuurlijk ook een compacte tablet gebruiken voor het lezen van digitale boeken. Het heldere scherm van een dergelijk apparaat is weliswaar wat vermoeiender voor de ogen, maar je kunt er dan ook veel meer mee doen. Denk aan het lezen van nieuws en spelen van spelletjes. Apple bracht onlangs de vijfde generatie van zijn iPad Mini uit. De eenvoudigste versie beschikt over 64 GB opslagcapaciteit. Tegen een meerprijs kun je ook een exemplaar met 256 GB opslag en/of een simkaartslot aanschaffen. De iPad Mini heeft een 7,9inch-scherm, zodat je hem gemakkelijk meeneemt.

©PXimport

Samsung Galaxy Tab A 10.1 (2019)

Prijs:Vanaf € 209,-
www.samsung.com

Net als Apple bracht ook Samsung afgelopen voorjaar een verse tablet op de markt, namelijk een nieuwe versie van de Galaxy Tab A. Het betreft een instapmodel met een relatief bescheiden prijskaartje van 209 euro. Je krijgt daarvoor 32 GB opslag om apps, foto’s en documenten op te slaan. Tegen een meerprijs komt deze tablet ook met 64 GB opslagruimte en een simkaartslot. Overigens heeft de metalen behuizing ruimte voor een micro-sd-kaart met een maximum van 512 GB, dus aan opslagcapaciteit is er geen gebrek.

Huawei MediaPad T5

Prijs:Vanaf € 149,-
www.huawei.com

Het Chinese Huawei ontwikkelt betaalbare tablets en de MediaPad T5 is daar een goed voorbeeld van. Het eenvoudigste model ligt voor een bedrag van 149 euro in de winkelschappen. Deze budgettablet heeft 16 GB opslagcapaciteit en 2 GB ram in huis. Als je meer geld voor dit product over hebt, kun je eventueel ‘upgraden’ naar een model met 32 GB opslag en 3 GB ram. In de behuizing past zo nodig een micro-sd-kaart van maximaal 256 GB. Het 10,1inch-scherm heeft een resolutie van 1920 × 1200 pixels en is dus prima geschikt voor de weergave van films.

©PXimport

GoPro HERO7 White

Prijs:€ 219,99
www.gopro.com

Wie houdt van actieve vakanties doet er goed aan om een actiecamera aan te schaffen. Dit zijn weersbestendige camera’s met een brede kijkhoek, zodat ze je avonturen haarfijn vastleggen. Denk bijvoorbeeld aan fietstochten, wandeltochten, skiafdalingen en duiksessies. De waterdichte GoPro HERO7 White filmt in full hd. Fijn is dat je dankzij de 10megapixel-camera ook scherpe foto’s kunt maken. Voor GoPro-camera’s zijn er allerlei houders beschikbaar, waarmee je het toestel bijvoorbeeld op een stuur of helm kunt bevestigen. Naast de White-versie bestaan er ook duurdere uitvoeringen van de HERO7. Hiermee kun je onder meer 4K-video’s maken.

DJI Mavic Air

Prijs:€ 719,-
www.dji.com

Bij een vakantiegadget denk je wellicht niet meteen aan een dure drone. Toch is zo’n minihelikopter een prachtige manier om vakantieherinneringen vast te leggen. Zo komt de DJI Mavic Air in omgevingen met veel natuur prima tot zijn recht. Deze drone heeft een vliegtijd van ruim twintig minuten en haalt een snelheid van bijna zeventig kilometer per uur. Je kunt er dus een behoorlijke afstand mee afleggen. Bovendien leg je video’s in ultra hd vast en maak je aan de hand van de 12megapixel-camera scherpe foto’s.

©PXimport

Panasonic Lumix DMC-TZ95

Prijs:€ 449,-
www.panasonic.com

Hoewel smartphonecamera’s tegenwoordig van prima kwaliteit zijn, is er één ding wat ze niet goed kunnen. Inzoomen gaat namelijk ten koste van de kwaliteit. Panasonic weet al jarenlang een flinke optische zoom in een compactcamera te gieten. De Lumix DMC-TZ95 is daar met een optische zoom van 30× het recentste voorbeeld van. Verder bevat dit apparaat een 20.3megapixel-lens van Leica en kun je in ultra hd filmen. Fotograferen doe je aan de hand van het 3inch-display, want de camera heeft geen zoeker. Vind je de aanschafprijs te gortig? Kijk dan eens naar de ‘oudere’ modellen binnen de Panasonic DMC-TZ-serie.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.