Een slim huis zorgt ervoor dat je nooit meer in de kou of het donker thuiskomt en je tegelijkertijd niet vergeet om de verwarming of verlichting uit te schakelen. Maar het wordt pas écht slim als je al je slimme producten aan elkaar knoopt. Wat is anno 2019 de staat van smart homes?

Slimme verlichting

Je kunt je verlichting op twee manieren slim maken: of je maakt de infrastructuur achter je verlichting slim door de installatie van inbouwmodules, of je kiest ervoor om de lamp die je in de armatuur draait te vervangen door een slimme variant. Inbouwmodules zijn er voor verschillende standaarden als KAKU of Z-Wave. Het vervangen van je normale lampen voor slimme varianten is eenvoudiger en Philips Hue is het bekendste product dat dankzij een api ook eenvoudig te integreren is met een domoticasysteem.

Voor de draadloze communicatie maakt Hue gebruik van Zigbee Light Link (ZLL) en het systeem is compatibel met andere ZLL-lampen, zoals de TRÅDFRI-lampen van Ikea. Toch loop je in de praktijk bij het mengen van merken tegen problemen aan. Zo kun je de firmware van lampen alleen upgraden via de eigen bridge van het merk. Verder werken ZLL-lampen van andere merken in combinatie met Hue niet via Apple HomeKit, terwijl Hue ze zelf wel ondersteunt.

Slimme verwarming

Naast verlichting is de slimme thermostaat de meest bekende slimme oplossing. De bekendste slimme thermostaat is vermoedelijk de Nest, maar er zijn inmiddels veel meer merken te koop. Naast de slimme thermostaat brengen steeds meer fabrikanten ook slimme radiatorknoppen op de markt. Hiermee kun je zoneverwarming aanleggen, waarmee je per ruimte een verwarmingsschema kunt instellen.

Met elke slimme thermostaat is het mogelijk een klokprogramma in te stellen en je verwarming ook buitenshuis met een app te bedienen. Iets dat niet altijd mogelijk is, is om een slimme thermostaat te verbinden met een eigen domoticasysteem. Ben je van plan om in de toekomst meer te doen met domotica, let er dan op of je slimme thermostaat een api heeft en te koppelen is met domoticasystemen. Dat is trouwens niet alleen handig voor bediening en programmeren, je kunt de gegevens uit een thermostaat ook gebruiken om een dashboard te maken met de huidige status van je slimme huis.

Spraakbesturing

Van televisies tot routers: anno 2019 lijkt het wel of elk product is voorzien van spraakbediening. Koop je een luxere televisie, dan krijg je een afstandsbediening met ingebouwde microfoon meegeleverd, waarmee je het toestel met je stem bedient. Amazon introduceerde de slimme assistent Alexa in 2014 tegelijkertijd met de slimme luidspreker Echo.

Google volgde in 2016 met Google Assistent en introduceerde tegelijkertijd de slimme luidspreker Google Home. Apples Siri is het derde grote spraakplatform en werd al in 2011 geïntroduceerd. Apple was wel laat met een slimme luidspreker: de HomePod kwam pas in 2018 op de markt.

©PXimport

Eén systeem

Ga je thuis aan de slag met domotica, dan zul je in een bestaand huis doorgaans kiezen voor een systeem dat draadloze communicatie gebruikt. Bekende draadloze standaarden zijn KlikAanKlikUit, Z-Wave en ZigBee. Daarnaast gebruik je wellicht ook producten die met een eigen app worden bediend, zoals een slimme thermostaat.

Uiteindelijk wil je natuurlijk één systeem dat je vanaf één plek kunt programmeren of bedienen. Een domoticacontroller kan door het gebruik van meerdere radio’s voor draadloze standaarden en het ondersteunen van api’s allerlei producten aan elkaar knopen. Zo kun je goedkope KAKU-componenten mengen met duurdere Z-Wave-sensoren. Er zijn diverse domoticacontrollers te koop, zoals de Athom Homey en diverse controllers van Vera of Fibaro.

Zelf knutselen

Het steeds slimmer maken van je eigen huis kun je beschouwen als een hobby, en bij een hobby hoort knutselen. Je kunt met bijvoorbeeld een Raspberry Pi en software als Domoticz, Home Assistant of openHAB zelf een domoticacontroller bouwen. We raden je aan een aantal pakketten uit te proberen om te kijken wat jij prettig vindt werken.

Sommige slimme producten, zoals Hue-verlichting of slimme thermostaten, kun je zonder andere hardware via api’s aan je eigen domoticasysteem koppelen. Voor andere zaken, zoals draadloze sensoren, kun je het systeem uitbreiden met bijvoorbeeld een Z-Wave-radio. Maar je kunt uiteraard nog verder gaan en aan de slag met een microcontroller voorzien van wifi om uitbreidingen aan je domoticasysteem te koppelen.

Het met Arduino compatibele NodeMCU-ontwikkelbordje is bijvoorbeeld interessant, en met ESP Easy is er zelfs speciale firmware waarmee je sensoren eenvoudig kunt koppelen aan een domoticasysteem. Ook in dit nummer gaan we met de NodeMCU aan de slag en gebruiken we de microcontroller om een ledstripcontroller met webinterface te bouwen.

©PXimport

Api's

Koop je een slim product, let er tot slot dan goed op of dat product aan andere producten te koppelen is via een api. Zo kun je bijvoorbeeld je slimme thermostaat of verlichting aan een eigen domoticasysteem koppelen.

Heb je al een slim product gekocht zonder api? Wellicht is er wel ondersteuning voor een dienst als IFTTT of Olisto, waarmee je apparaten ‘buitenom’ via internet toch aan elkaar kunt knopen. Het nadeel is doorgaans wel dat een actie via een dergelijke dienst langzamer wordt uitgevoerd en dus minder geschikt is voor acties die direct moeten worden uitgevoerd.

Ook geïnteresseerd in professionele beveiliging?

Meta zou in de loop van dit jaar gezichtsherkenningstechnologie aan diens slimme brillen willen toevoegen.

Dat claimt The New York Times van bronnen te hebben vernomen. De gezichtsherkenningstechnologie zou ergens later dit jaar naar de slimme Ray-Ban- en Oakley-brillen van het bedrijf komen.

Volgens The New York Times zouden de brillen met de technologie gezichten in de omgeving kunnen identificeren via de ingebouwde camera. Daar zouden de brillen profielen van socialmediaplatforms van Meta, zoals Facebook en Instagram, voor gebruiken. Vervolgens zouden dragers van de bril informatie over de persoon in kwestie krijgen.

Logischerwijs zorgt het gerucht voor wat ophef rondom privacy. Meta zou dan ook nog overwegen dat het alleen mogelijk wordt om de technologie in te zetten bij mensen waar de drager een connectie mee heeft op social media. Maar het is nog niet uitgesloten dat Meta er voor kiest dat met de bril ook vreemden herkend kunnen worden via openbare profielen.

Het lijkt waarschijnlijk dat de functie er komt; The New York Times citeert een interne memo van Meta waarin te lezen valt dat het een goed moment is om de functie te lanceren gezien de huidige politieke onrust. Dit omdat veel organisaties die bezwaar zouden maken tegen dergelijke technologie, het te druk zouden hebben met andere problemen. Meta zelf heeft het gerucht aan The New York Times bevestigd noch ontkend.

Je merkt het aan laptops, smartphones en gameconsoles: de prijzen lopen dit jaar op. Inflatie speelt mee, maar dat is niet de voornaamste reden. Waar chipmakers, vooral de geheugenfabrikanten, tot voor kort vooral produceerden voor de traditionele (consumenten)markt, gaat er nu steeds meer capaciteit naar grote AI-datacenters. Daardoor worden geheugen en opslag schaarser. En als iets schaarser wordt, stijgt de prijs. Hoe dat zit en wat dat voor jou betekent, lees je hier.

AI als Rupsje Nooitgenoeg

Zie de geheugenchipindustrie als een bakkerij met een beperkt aantal ovens. Jarenlang werd de capaciteit van die ovens gebruikt voor standaardbrood: regulier DRAM-geheugen (Dynamic random access memory)en NAND-opslag (flashgeheugen) voor consumententech. Nu vragen AI-servers om een nieuw soort brood: high bandwidth memory (HBM). HBM is speciaal geheugen dat direct naast de rekenchip zit, zodat data veel sneller heen en weer kan. En de vraag is groot: marktanalisten verwachten dat datacenters in 2026 een heel groot deel van de geproduceerde geheugenchips gaan opslokken, met schattingen die richting 70 procent gaan Het gevolg is simpel: als meer ovens worden gereserveerd voor dat 'speciale brood', kan er minder standaardbrood gebakken worden. En dat betekent dus dat gewoon geheugen fors duurder aan het worden is.

©Bron prijsdata: Tweakers

RAM-tekort is niet de enige oorzaak

Dat de prijzen van geheugen en opslag in korte tijd zo gestegen zijn, ga je dus voelen: want dit zijn basis-onderdelen in bijna elke laptop of smartphone. Daar komt nog bij dat ook cpu's tijdelijk lastiger te leveren (en in sommige gevallen duurder) waren. Ook van andere onderdelen (denk: printplaten, batterijen en stroomregelchips) is de prijs omhoog aan het gaan. Daarnaast maken nieuwe standaarden zoals Wifi 7 en USB 4 sommige onderdelen bovendien complexer en daarmee duurder.

Geheugenchip en geheugen, wat is het verschil?

Een geheugenchip is het fysieke onderdeel dat uit de fabriek komt: zo'n klein rechthoekig blokje dat je op een printplaat ziet zitten. Je kunt het zien als bakstenen en een muur. De geheugenchips zijn de bakstenen. Een RAM-module is de muur, opgebouwd uit meerdere bakstenen op één printplaat. Een typische module bevat meerdere chips die samen die 8, 16 of 32 GB vormen. En precies daarom werkt een tekort aan chips zo snel door. Als er minder chips beschikbaar zijn, kun je minder RAM-modules maken, minder ssd's vullen en minder chips plaatsen in laptops, telefoons en tablets.

©Batorskaya Larisa

Laptops, smartphones en consoles: daarom worden ze duurder

De onderstaande tabel laat zien globaal zien welk deel van het budget naar de verschillende onderdelen gaat. Daarbij moet wel aangetekend dat het om een schatting van percentages gaat; harde cijfers hierover zijn moeilijk te vinden.  Hierdoor zie je beter waar de pijn van de huidige geheugen- en chiptekorten het hardst wordt gevoeld.

Kijk je puur naar deze tabel, dan zou je verwachten dat vooral gameconsoles heel sterk in prijs gaan stijgen. Maar volgens kenners van de markt zouden consolebouwers hun best doen om in ieder geval voorlopig de prijs gelijk te houden – juist omdat de Switch 2 net uit is en de Xbox Series en PS5 al meerdere prijsverhogingen hebben gehad. De klap daar zal eerder opgevangen worden door alles eromheen: denk aan accessoires en abonnementen zoals PlayStation Plus.

Bij laptopfabrikanten en smartphonemakers ligt dat anders. Die hebben geen andere producten in het ümfeld die ingezet kunnen worden om de kosten van het belangrijkste product niet al te veel te hoeven verhogen. De stijgende kosten van geheugen, opslag en processor zullen daar dus wel impact gaan hebben, zo is de verwachting.

Hogere prijzen of minder waar voor je geld

Die impact heeft grofweg twee smaken. Enerzijds zal vooral premium tech duurder worden, maar krijg je daar wel meer voor terug; anderzijds zullen bij mid-range tech de prijzen waarschijnlijk minder hard stijgen, maar krijg je daar tegelijkertijd minder waar voor je geld. Krimpflatie.

Premiumtech: duurder, maar meer mogelijkheden

Hier spelen twee dingen: niet alleen zijn chips minder goed leverbaar, er wordt tegelijkertijd hard gewerkt aan nieuwe productietechnieken (zoals de 2-nanometer chiptechnologie van marktleider TSMC). De productie van zo'n nieuwe chip is een ingewikkeld en duur proces. Dat drijft de prijs op.

Wel is het zo dat je als consument profiteert van de mogelijkheden van de nieuwste generatie chips. Die kunnen langer hoge prestaties volhouden en toch koeler blijven, simpelweg omdat de chip efficiënter met energie omgaat. Dat merk je echt in de praktijk. Dus ja, je betaalt meer, maar je krijgt er ook meer voor terug.

©StocksJust4You - stock.adobe.com

Mid-range: niet duurder, wel mindere specs

Bij de middenklasse proberen merken de prijs aantrekkelijk te houden. Als onderdelen duurder worden, moeten ze ergens compenseren. Je krijgt dan voor ongeveer dezelfde adviesprijs als het model van vorig jaar een smartwatch of telefoon met minder opslag, minder RAM of trager werkgeheugen dan de generatie van vorig jaar. Of het model wordt uitgekleed: extra's (bijvoorbeeld een snellere opslagvariant, betere camera, luxere afwerking) verdwijnen.

En de budgetmodellen?

Hele goedkope modellen hebben het extra lastig. Daar zit weinig marge op, dus een stijging van onderdelenprijzen hakt er direct in. Het principe is hetzelfde als bij mid-range, maar het pakt hier vaker scherper uit: er is minder ruimte om kosten op te vangen, dus je merkt het sneller in RAM, opslag of snelheid. Daarnaast kunnen fabrikanten in het laagste segment ook kiezen om instapmodellen te schrappen, of om 'nieuwe' modellen uit te brengen die intern weinig veranderen. Dat betekent vaak ook: minder keuze voor jou.

Conclusie

Tech is in 2026 duurder geworden omdat de chipindustrie zich steeds meer richt op AI-datacenters. Daardoor verschuift productiecapaciteit naar specialistisch geheugen, en stijgen de prijzen van standaardgeheugen en opslag.

Het advies voor jou is vooral praktisch: als je nu al weet dat je extra RAM, een grotere ssd of een nieuwe smartphone, laptop of gameconsole nodig hebt, wacht dan niet te lang. De signalen uit de markt wijzen erop dat prijzen en beschikbaarheid voorlopig onder druk blijven staan. Dat maakt vergelijken weer belangrijker dan de afgelopen jaren. Kijk niet alleen naar de prijs, maar kijk extra goed naar de specificaties. En kijk daarbij vooral naar RAM en opslag: daar zie je de effecten van wat er nu speelt het snelst terug.