De Surface Pro X is een ultradunne twee-in-een Windows 10-tablet met een door Microsoft ontworpen processor, gebaseerd op een Qualcomm-chip, die je ook in duurdere smartphones aantreft. Hoe goed draait Windows op een ARM-processor? Dat testen we in deze Surface Pro X review.

Intel lijkt dezer dagen wel van alle kanten concurrentie te krijgen: van de beter presterende AMD Ryzen-processors, de M1 SRM-chip in de nieuwe Macs en ook van de Microsoft SQ1- en SQ2-ARM-processoren in de Surface Pro X. Maar hoe goed werkt Windows 10 op ARM-gebaseerde hardware? Voorlopig nog niet zo optimaal als op Intel-gebaseerde hardware, zo blijkt.

De Microsoft SQ1- en SQ2-chipsets in de verschillende modellen van de Surface Pro X zijn gebaseerd op Snapdragon 8cx en 8cx Gen 2-chipsets van Qualcomm. Die draaien Windows-apps die van nul af aan gecodeerd zijn voor de ARM-architectuur. Ook lukt het ze om bestaande Windows-applicaties zonder tussenkomst van een emulator te draaien … zolang het om 32bit-code gaat.

Wat niet lukt, is 64bit-code zonder emulator uit te voeren. 64bit-ondersteuning is vooral noodzakelijk bij apps die veel geheugen gebruiken, zoals een browser met veel open vensters, omvangrijke documenten en rekenbladen, ingewikkelde ontwerpen in Autodesk Sketchbook of grote multimediabestanden in Adobe Photoshop of Premiere Pro.

Emulator

Microsoft lanceerde in oktober 2019 zijn op ARM-gebaseerde Surface Pro X gelijktijdig met de Intel-gebaseerde, maar verder vrijwel identieke, Surface Pro 7. De 64bit-Windows-emulator zou ‘snel’ volgen, maar er was nog altijd geen spoor van toen Microsoft in oktober 2020 een licht verbeterde versie van de Surface Pro X uitbracht. 

Pas eind december 2020 verscheen een vroege previewversie van de emulator, alleen beschikbaar voor leden van het Windows Insider-programma, in het experimentele Dev-channel. Die previewversie is nog zeer experimenteel en ondersteunt voorlopig nog lang niet alle 64bit-software. 

Bovendien gaat het om een emulator, die 64bit-Windows-code onvermijdelijk iets trager uitvoert. Het is daarom te vroeg om betrouwbare benchmarks uit te voeren van 64bit-Windows-software op ARM-gebaseerde computers.

©PXimport

Versies en accessoires

In ons land zijn momenteel vijf varianten verkrijgbaar van de Surface Pro X: drie met de SQ1-chipset en twee met de nieuwere SQ2-processor. Wij testten het op een na duurste model, met SQ2-chipset (gebaseerd op de Qualcomm Snapdragon 8cx Gen 2 5G, zonder 5G-modem, maar wel met een Qualcomm X24 LTE-modem en met Adreno 690-gpu), 16 GB RAM en 256 GB ssd met nog 206 GB vrije ruimte bij de ingebruikname. Het duurste model heeft een ssd van 512 GB en is voor de rest identiek.

Het belangrijkste verschil met de Surface Pro 7, op de ARM-architectuur na, is het verbeterde ‘PixelSense’-aanraakscherm met een beeldverhouding van 3 : 2 en een diagonaal van 13 in plaats van 12,3 inch. Het heeft dezelfde pixeldichtheid van 267 ppi, dankzij een licht verhoogde resolutie. De schermkwaliteit is een van de sterke punten van de Surface-reeks en ging er bij het ARM-model dus nog wat op vooruit.

Wil je de Surface ook als laptop gebruiken, dan kun je er het best ook de officiële toetsenbordcover bij kopen. Behalve de alleen in zwart verkrijgbare Surface Pro X Keyboard (149,99 euro) heeft Microsoft het Surface Pro X Signature Keyboard met Slim Pen-bundel in het assortiment (249,99 euro, vier kleuren). 

Het toetsenbord drukt behoorlijk in en wiebelt ook als je er snel op tikt. Het is minder comfortabel dan een echt laptoptoetsenbord of een kwalitatief draadloos toetsenbord, al is het wel bruikbaar.

Wanneer je de Surface Slim Pen voor het eerst uit de gleuf in het toetsenbord haalt, start de bijbehorende configuratie-app automatisch op. De pen is zowel links- als rechtshandig te gebruiken. De knop op de bovenzijde activeert bij het indrukken een extra zelf te bepalen functie. Jammer genoeg werkte de pen niet bij ons testexemplaar: de knop op de bovenkant functioneerde wel, bluetooth meldde dat de pen verbonden was, correct werkte en toonde de batterijstand (100 procent), maar de schrijftip functioneerde niet. 

Dat de mini Surface-pen soms niet schrijft, is blijkbaar een bekend probleem, te oordelen naar het aantal meldingen op internet. Als geen van de door Microsoft vermelde troubleshooting-tips helpt, rest niets anders dan de pen in te ruilen voor een werkend exemplaar. Even bij aankoop controleren dus!

Prestaties

Met een gemeten stroomverbruik van iets meer dan 51 watt in de UL Futuremark 3DMark Professional Night Raid-benchmark is de ARM-variant van de Surface Pro niet energiezuiniger dan de vergelijkbare Intel-versie. De Surface Pro 7 verbruikt ongeveer hetzelfde in die benchmark en presteert bovendien iets sneller in de DX12 grafische benchmark. 

De ARM-versie zet wel een hogere PCMark-score neer dan de Intel-variant (bijna twee keer zo hoog). Vooral in de productiviteitstests (kantoorsoftware) blijkt de ARM-versie sneller dan de Intel-variant. Ook in de batterijtests presteert de ARM-tablet beter dan de Intel-variant. De vergelijking loopt wel gedeeltelijk mank, omdat een groot deel van onze 64bit-benchmarks niet of onvolledig draaiden op de Surface Pro X.

©PXimport

Conclusie

Wat design, bouwkwaliteit en ergonomie betreft, is de Surface Pro X vergelijkbaar met de Surface Pro 7. Op een aantal vlakken (gewicht, omvang en schermkwaliteit) mag je van een lichte verbetering spreken. Dat de 64bit-ondersteuning voorlopig nog zeer experimenteel is, bemoeilijkt een eerlijke vergelijking tussen het ARM- en het Intel-model van deze Microsoft-tablet. 

We zien momenteel niet echt een gegronde reden om het ARM-model boven de Intel-uitvoering te verkiezen. Maar wat niet is, kan altijd nog komen: in sommige benchmarks presteert de op ARM gebaseerde tablet beter dan het Intel-equivalent.

Een wasbaar dekbed combineert de vulling en de hoes tot één geheel, waardoor je nooit meer hoeft te worstelen met losse dekbedhoezen. Het klinkt als een uitkomst: even in de wasmachine, drogen, klaar. Maar werkt dat in de praktijk echt zo prettig als het lijkt? En past zo'n alles-in-één-oplossing wel bij jouw manier van slapen en wassen? We zetten alles voor je op een rij.

Nooit meer elke week dat gedoe met je beddengoed

Iedereen kent het wel: je staat te kl&^!@en met een dekbed dat niet in de hoes wil glijden. Het is een klusje waar bijna niemand blij van wordt. Het wasbare dekbed - ook wel bekend als 'coverless duvet' of 'dekbed zonder overtrek' - belooft daar een einde aan te maken. De buitenkant fungeert eigenlijk als een vaste hoes: je slaapt er direct onder, zonder extra overtrek. Maar dat roept wel de vraag op: hoe houd je zo'n all-in-one dekbed fris en schoon? En hoe makkelijk krijg je het eigenlijk weer droog?

Dekbed en hoes inéén

Een wasbaar dekbed is in feite een dekbed met een vaste, zachte buitenlaag waar je direct onder slaapt. De vulling – meestal van zachte vezels – is slim doorgestikt, zodat het dekbed zijn vorm behoudt en overal even comfortabel aanvoelt. In Nederland worden dit soort dekbedden op de markt gebracht door onder andere Zelesta en Happybed.

Eindelijk je bed verschonen zonder stress

Voor sommige mensen is dit dekbed een echte uitkomst. Als je minder kracht hebt of snel last krijgt van je gewrichten, is het heerlijk dat je niet hoeft te trekken en te schudden. Ook in krappe ruimtes - zoals een caravan of camper - is het handig dat je niet hoeft te manoeuvreren met losse hoezen. Voor een logeerbed is het bovendien ideaal: je pakt het uit de kast, legt het neer en het ziet er meteen netjes en uitnodigend uit.

Zolang je wasmachine meewerkt …

Geen gedoe met opmaken dus, maar het wassen kan nog wel een uitdaging zijn. Een tweepersoons wasbaar dekbed neemt flink wat ruimte in en past lang niet in elke wasmachine. In een kleinere trommel kan de vulling het water en wasmiddel nauwelijks opnemen. Het wordt dan wel nat, maar niet echt schoon. Ook het drogen vraagt wat extra geduld: doordat de vulling vastzit aan de buitenkant, duurt het langer voordat het hele dekbed echt goed droog is.

Voor wie een wasbaar dekbed niet handig is

Een wasbaar dekbed klinkt misschien als dé oplossing, maar het is niet voor iedereen even praktisch. Heb je een kleine wasmachine met een trommel van minder dan 8 kilo, dan is de kans groot dat een tweepersoons dekbed er simpelweg niet in past. En zonder droger kan het behoorlijk lastig zijn om zo'n gevuld dekbed weer goed droog te krijgen. Blijft het te lang vochtig, dan loop je bovendien het risico dan het dekbed muffig gaat ruiken.

Ook als je het 's nachts snel warm hebt, is het goed om even stil te staan bij het materiaal. De meeste wasbare dekbedden zijn gemaakt van polyester, wat minder goed ademt dan bijvoorbeeld katoen of wol. Dat kan broeierig aanvoelen, zeker in de zomer. En houd je van variatie in kleur en stijl op bed? Met dit type dekbed ben je gebonden aan één look. De buitenkant is namelijk ook meteen het uiterlijk van je bed, en wisselen van stijl betekent meteen een nieuw dekbed kopen.

Zo bepaal je of een wasbaar dekbed iets voor jou is

Of een wasbaar dekbed bij je past, hangt vooral af van je gewoontes. Wil je regelmatig een andere look in je slaapkamer? Heb je genoeg ruimte én de juiste apparatuur (zoals een wasmachine met een grote trommel) om zo'n dekbed goed te wassen en te drogen? In een druk huishouden, waar de wasmachine al overuren draait, kan een dekbed met lange droogtijd onhandig zijn. Maar woon je alleen of heb je een goede droger, en wil je vooral minder gedoe met bedden opmaken? Dan kun je jezelf met een wasbaar dekbed ergernis besparen.

Grand Theft Auto 6 komt met iedere dag een beetje dichterbij, en terwijl Rockstar Games alles op alles zet om de game op tijd af te krijgen wordt er ook nog altijd toegevoegd aan Grand Theft Auto Online. De game is een gigantische bron van inkomsten voor het bedrijf, en er wordt nog altijd content aan het spel toegevoegd.

Wat is er nieuw deze week? 

Een van de redenen achter het continue succes van GTA Online is de constante stroom aan content die Rockstar Games in het spel pompt. Er zijn iedere week wel events en speciale missies te voltooien, en het bedrijf brengt regelmatig grotere uitbreidingen uit met verhalende missies en nieuwe operaties om vrij te spelen. Voor iedereen die bijvoorbeeld iedere dag zijn social media-feeds ververst voor de nieuwe GTA 6-trailer heeft de game veel te bieden. 

Ook deze week is er weer veel gaande in GTA Online, namelijk: 

©Rockstar Games

Deze week beschikbaar in de Gun Van: 

• Service Carbine (met 50% korting)  

• Military Rifle (met 30% korting voor GTA+-leden)  

• Compact EMP Launcher 

• Sweeper Shotgun 

• Combat PDW 

• Switchblade 

• Proximity Mines 

• Sticky Bombs 

• Tear Gas

Deze voertuigen zijn deze week in de aanbieding:

• Pegassi Zorrusso (Super) – 30% korting

• MTL Dune (Off-Road) – 30% korting

• Nagasaki Outlaw (Off-Road) – 30% korting

• Blimp (Plane) – 30% korting

• Buckingham Shamal (Plane) – 30% korting

• Dinka Veto Modern (Sports) – 30% korting

• Declasse Hotring Sabre (Sports) – 30% korting

• Übermacht Sentinel Classic (Sports) – 30% korting

• Grotti Cheetah (Super) – 30% korting

• Canis Freecrawler (Off-Road) – 30% korting

Verdere beloningen:

De specifieke details van deze week lees je hier.

©Rockstar Games

Recente updates: 

Mansion Raid:Een nieuwe PvP-modus is Mansion Raid, waarin twee teams het tegen elkaar opnemen. Het ene team probeert een Mansion binnen te komen, de kluis te bereiken en te ontsnappen met de buit terwijl het andere team dit probeert te voorkomen. Mansions zijn groot, maar de gangen zijn nauw, dus een vijand kan je om iedere hoek verrassen. 

A Safe House in the Hills: Met deze update is het mogelijk voor spelers om een speciale Mansion aan te schaffen in de rijke buurten van Los Santos. Wie een Mansion koopt krijgt een bekend gezicht te zien: Michael De Santa en zijn vrouw Amanda - uit het verhaal van GTA 5 - introduceren je tot dit rijke leven. Verder is de KnoWay Out-missieketen toegevoegd en is de Rockstar Mission Creator geïntroduceerd, waarmee spelers hun eigen missies kunnen bouwen. 

Hoe werkt GTA Online?

In GTA Online beleef je net als in de meeste GTA-games het leven van een crimineel in een grote stad, die een naam voor zichzelf maakt en - hopelijk - bakken met geld verdient. In tegenstelling tot de meeste GTA-games doe je dit echter in een wereld waar ook andere spelers in rondlopen, met dezelfde doelen als jij. 

De gameplaycyclus bestaat voornamelijk uit het uitvoeren van missies om geld en RP  - ofwel Reputation Points - te verdienen, om langzaam maar zeker toegang te krijgen tot grotere missies en nieuwe businesses. Net als in singleplayer GTA-games zijn er heists uit te voeren die grote bedragen opleveren, maar het is daarbij ook mogelijk een eigen crimineel imperium op te bouwen. Zo koop je locaties waarin dan bijvoorbeeld drugs worden geproduceerd, die je later kunt verkopen. Tijdens het bevoorraden van je locaties en verkopen van je producten is het daarentegen altijd mogelijk dat andere spelers je proberen te dwarsbomen. 

Verder bestaat de GTA Online-ervaring ook uit community-gedreven content, bijvoorbeeld in de vorm van online races die door spelers zijn gemaakt of verschillende roleplay-servers die in recente jaren steeds populairder zijn geworden. Hierin doen spelers alsof ze daadwerkelijk het personage zijn dat ze spelen, waarmee zij dan een gezamenlijk verhaal creëren. 

©Rockstar Games

GTA+ en Shark Cards

GTA Online is een monstersucces gebleken voor Rockstar, met name dankzij de Shark Cards - microtransacties waarvoor spelers echt geld betalen om direct virtuele GTA-dollars op hun in-game bankrekening te storten. Gezien grote bedragen bij elkaar sparen in de game best lang kan duren, betalen genoeg spelers graag voor zo’n ‘buffertje’. Er zijn verschillende soorten Shark Cards beschikbaar: 

Een nieuwe bron van inkomsten is GTA+, een abonnement dat 7,99 euro per maand kost en toegang geeft tot verschillende extra’s in GTA Online en een aantal klassieke Rockstar-games. Het abonnement is beschikbaar op PlayStation 5, Xbox Series X en S en pc.

De voordelen van GTA+ bestaan uit 500.000 in-game dollars, die iedere maand op de virtuele bankrekening worden gestort en toegang tot extra’s via The Vinewood Club. Zo kunnen spelers tot 100 voertuigen opslaan in een exclusieve garage, is er exclusieve korting op geselecteerde items en krijgen zij toegang tot een app op de in-game telefoon waarmee zij hun businesses snel kunnen beheren - in plaats van naar iedere locatie te rijden. Nog meer van de voordelen in GTA Online vind je onderaan deze pagina. 

©Rockstar Games

Daarbij krijgen GTA+-leden iedere maand gratis cosmetics en voertuigen. Tot 4 februari zijn de volgende spullen te claimen als je een abonnement hebt: 

Het abonnement biedt overigens ook iets buiten GTA Online. Op het platform waarop je GTA+ afsluit zijn dan namelijk ook een aantal klassieke Rockstar-games te spelen. Die titels zijn:

• Red Dead Redemption

• Grand Theft Auto: Vice City - The Definitive Edition

• Grand Theft Auto 3 - The Definitive Edition

• Bully 

• L.A. Noire

• Grand Theft Auto: The Trilogy - The Definitive Edition (bevat ook bovenstaande GTA-games, plus de remaster van GTA: San Andreas

• GTA Online (voor wie de game niet apart wil aanschaffen. 

GTA Online na de release van GTA 6

Door de hierboven genoemde Shark Cards en GTA+ blijft GTA Online een ontzettendwaardevolle bron van inkomsten voor Rockstar Games. Veel mensen vragen zich dan ook af wat er met de modus gaat gebeuren wanneer het langverwachte Grand Theft Auto 6 uitkomt. Historisch gezien kregen GTA 4, GTA 5 en Red Dead Redemption 2 namelijk ook een eigen online modus na release.

©Rockstar Games

Hoewel de komst van een onlinemodus voor GTA 6 nog niet is bevestigd, is de verwachting wel dat die er uiteindelijk komt. Wat dat betekent voor de ondersteuning van GTA Online is onbekend, al zei Take-Two's CEO Strauss Zelnick in een interview met IGN het volgende op de vraag of GTA Online wordt afgesloten:

"Ik ga theoretisch spreken, want ik ga het niet hebben over een specifiek project als daar nog geen aankondiging van is gedaan, maar over het algemeen onderhouden we onze projecten wanneer de consumenten nog steeds met die titels bezig zijn."

De spelersaantallen van GTA Online en bijbehorende inkomsten zullen met de release van GTA 6 niet in één klap wegvallen, dus het lijkt logisch dat Rockstar de online-modus nog een tijdlang blijft ondersteunen.