In een nog niet eens zo heel ver verleden filmden we er met z’n allen lustig op los. Niet met een smartphone, maar met een videocamera. En tot en met de jaren zeventig was het de 8mm-film die vanaf decennialang de enige filmoptie voor thuisgebruikers was. Met deze apps is het toch net alsof je met een oude camcorder hebt gefilmd.

Al die oude filmtechnieken hebben hun eigen kenmerkende tekorten en afwijkingen. Om te beginnen de videocamera. Met name de eerdere exemplaren hadden last van allerlei ‘bijverschijnselen’.

Ten eerste was er het videosysteem zelf, waarbij de meeste thuisfilmers voor ’t eerst aan de slag gingen met VHS. Dat wás beeldtechnisch al niet het beste systeem, maar doordat een aantal fabrikanten de handen ineen sloeg werd dat uiteindelijk – en achteraf bezien helaas – de standaard. Het was een mechanisch systeem, waarbij het loopwerk behoorlijk gevoelig was voor beweging, schokken en stoten. Dat uitte zich direct in strepen over de opname heen. 

Het ging al een heel stuk beter met video8 en later hi8. De echte doorbraak wat stabiliteit betreft kwam met de komst van videocamera’s die simpelweg op een geheugenkaart op konden nemen. Dat was de laatste generatie van thuidvideocamera’s. 

Bovendien hadden die ook geen last van de beperkte resolutie die bij bijvoorbeeld VHS hoorde. Uiteindelijk evolueerden die camera’s ook naar Full HD en hoger. Ze zijn er nog steeds, maar voor ons artikel niet interessant want nagenoeg perfect.

Specifieke charme

Nee, die oude camcorder-opnamen op een bandje hebben zo hun specifieke charme. Je ziet direct in welk tijdsbestek ze gemaakt zijn: een paar decennia terug. Dat maakt terugkijken ondanks die tekortkomingen vaak nog weer leuker. 

Wil je zelf die oude tijden laten herleven, gewoon omdat retro in is of omdat je een (amateur of professionele) film maakt die zich afspeelt in de jaren ’80 of waarin een oude tape voorkomt die uit die tijd afkomstig moet lijken, dan is er software nodig. Software die de ‘perfecte’ hedendaagse beeldsensor terugdraait in de tijd als het ware. Door simpelweg de verstoringen van weleer weer toe te voegen. 

Inmiddels zijn CPU’s en GPU’s in de gemiddelde smartphone zo snel, dat dat in realtime kan. 

RarevisionVHS

©PXimport

En daarmee komen we bij onze eerste ‘retro-app’ aan: RarevisionVHS. Hiermee kun je ofwel direct aan het filmen slaan in VHS-kwaliteit van weleer, inclusief alle karakteristieke storingen en vervormingen. Schud je je toestel, dan worden er bovendien – net als bij de mechanische camera’ stoorpatronen toegevoegd. Levensecht dus, bijna. Ook de al even karakteristieke datumtekst en dergelijke worden mee opgenomen.

Download Rarevision VHS voor AndroidDownload Rarevision VS voor iOS

De werking in beginsel is simpel: druk op de rode opnameknop en je begint met filmen. Wil je echter meer creatieve mogelijkheden, tik dan eerst eens op de knop MENU en dan op Settings. Om bijvoorbeeld het betere beeld van Hi8 te realiseren, kies je in het selectiemenu achter Video Filter voor Hi8. Of kies een van de andere effecten, zoals bijvoorbeeld de heerlijk MTV-achtige videowall. 

Doorloop zeker ook de andere beschikbare opties eens. Zo kun je bijvoorbeeld de datum faken, en terugzetten naar de jaren tachtig, wat het allemaal nog overtuigender maakt. Of laat die datum gewoon helemaal weg, net wat je wilt.

©PXimport

Vele opties en handigheden

Tijdens het filmen kun je via de T- en W-knop rechtsonder in beeld traploos in- en uitzoomen. Omdat er in een (veel) lagere resolutie gefilmd wordt dan de resolutie van de beeldsensor in je apparaat kan digitaal zoomen moeiteloos. Ben je klaar met je opname, tik dan nogmaals op de opnameknop en de opname stopt. 

Let trouwens ook even op de knopjes rechtsbovenaan. LIGHT zorgt ervoor dat de LED-flitser aan gaat en TITLER laat een via het Settings-menu instelbare tekst zien. De scherpte van het beeld regel je via een tik op de blauwe knop MENU en dan DETAIL. Via hetzelfde menu zijn ook CONTRAST en SATURATION te verbeteren of verslechteren.

©PXimport

Het is mogelijk om al eerder gemaakte ‘reguliere’ video’s gemaakt via de camera-app van je apparaat te importeren. Die krijgen dan eveneens in realtime dezelfde behandeling als ingesteld in de app. Om dat te regelen tik je op de PLAY-knop rechtsonder. Tik vervolgens rechtsboven op Import Video. Selecteer een video in het overzicht van op je apparaat aanwezige video’s. De video speelt vervolgens (mogelijk zelfs iets versneld of vertraagd, afhankelijk van de snelheid van je apparaat) af. Hier vindt gelijk de conversie plaats; herkenbaar aan de rood knipperende tekst IMPORT. 

Wacht tot het afspelen voltooid is en je weer terugkeert naar de live preview van de app. Je vindt de geconverteerde film nu in je galerij/filmrol, waarbij uiteraard geldt dat de oude oorspronkelijke opname niet is aangetast en ook nog beschikbaar is. De door RarevisionVHS gemaakte clips kun je verder gewoon gebruiken in video-editors voor verdere verwerking in een film of videoproject.

8mm-app

©PXimport

Wil je terug naar de glorietijd van de 8mm film, dan is er de app 8mm (alleen voor iOS). In het hoofdscherm hiervan vind je rechts onderin een ronde knop. Door over de tekst hierin te vegen, selecteer je een filmsoort, bijvoorbeeld 70s. Druk op de opnameknop en je film wordt opgenomen. Tijdens het opnemen kun je af en toe de knop in de cirkel rechtsonder eens aanraken voor een ‘trekkend’ effect. Met name bij de wat oudere films maakt dat het nog net weer wat overtuigender. 

Via de knop met de ‘bloem’ rechts van de preview kun je bestaande films importeren. Na een tik erop kies je een film van je filmrol. Tik dan op de rode opnameknop om de gekozen film in realtime te laten converteren naar een 8mm-film met de eerder gekozen instellingen. Je vindt opgenomen of geconverteerde films in eerste instantie alleen in de app-eigen opslag. Om een film te exporteren voor verder gebruik, tik je op de knop met de filmstrip onder in beeld. 

Tik op de filmclip, waarna je er eventueel nog een thema op los kunt laten en titel aan toe kunt voegen. Om het geheel te exporteren naar de filmrol van je apparaat tik je op de exportknop linksonder in beeld, dan Render en tot slot Export video.

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.

De Europese Commissie claimt dat het socialmediaplatform TikTok te verslavend is, en wil dan ook dat het oneindig kunnen scrollen in de app onmogelijk wordt.

Volgens de Europese Commissie verbreekt TikTok daarmee de Digital Services Act (DSA). Naast oneindig kunnen scrollen worden ook sommige pushnotificaties en autoplay als boosdoeners gezien.

Doomscrollen

De Commissie haalt specifiek oneindig scrollen aan als een gevaarlijk onderdeel van de app. De Commissie meent dat dit gebruikers in een soort trance brengt door dwangmatig gedrag - in feite waar de populaire term 'doomscrollen' op slaat.

De Commissie heeft echter nog geen bindend oordeel uitgebracht. Zo mag ByteDance, het bedrijf achter TikTok, zichzelf eerst verantwoorden. Ook gaat de Commissie eerst advies vragen aan de Europese Raad, om specifiek te zijn een adviesgroep hierbinnen die over digitale diensten gaat. Mocht de Europese Raad het eens zijn met de Commissie, dan moet TikTok in Europa mogelijk onderdelen van het socialmediaplatform aanpassen. Gebeurt dat niet, dan kan ByteDance forse boetes ontvangen.

Social media onder het vergrootglas

Social media - waaronder TikTok - ligt de laatste tijd toch steeds vaker onder een vergrootglas. In Australië bijvoorbeeld is social media sinds enige tijd verboden voor kinderen, en Spanje kondigde eerder deze week aan soortgelijke maatregelen te nemen.