Wat er allemaal kan met wiki

Bij de term 'wiki' zult u meteen denken aan Wikipedia, de gratis online encyclopedie die inmiddels is uitgegroeid tot één van de populairste sites op internet. De achterliggende techniek - genaamd 'wiki' - kan echter nog veel meer.Het woord wiki komt van het Hawaïaanse 'wiki wiki', dat 'snel, vlug of beweeglijk' betekent. Dat slaat niet alleen op het feit dat informatie gemakkelijk in een wiki kan worden vastgelegd, maar ook op het feit dat deze kan worden gekoppeld aan bestaande informatie door middel van hyperlinks. De eerste wikisite werd in 1995 gebouwd door programmeur Ward Cunningham; hij wordt gezien als de bedenker van het wikiprincipe. Sindsdien zijn er tientallen nieuwe toepassingen voor zijn principe bedacht. Zo kunt u een wiki gebruiken als agenda, voor het structureren van uw gedachten, voor het plannen van een project of voor het delen van een gemeenschappelijke interesse.

Eén van de belangrijkste principes achter een wikisite is het feit dat deze 'open' is en dat iedere bezoeker in staat is om de informatie op de site te veranderen. Dat werkt over het algemeen uitstekend, al zijn er soms lieden die de neiging hebben om de waarheid naar hun hand te zetten. Zo werd de voormalige dj/vj Adam Curry er in het verleden van verdacht de podcastingpagina op Wikipedia zó te hebben aangepast dat hijzelf alle eer kreeg voor een aantal belangrijke ontwikkelingen op dit gebied. Daarom hier een paar tips om misbruik van uw eigen wiki te voorkomen:

• - Gebruikt u een wiki alleen voor uzelf? Zorg er dan voor dat anderen geen toegang kunnen krijgen tot uw wiki. Hoe dit in zijn werk gaat verschilt per aanbieder.
• - Bij 'open' wiki's kunt u in veel gevallen aangeven dat alleen geregistreerde gebruikers wijzigingen mogen aanbrengen. Op die manier kan uw wiki wel door iedereen gelezen worden maar kan slechts een beperkt aantal mensen de inhoud veranderen.
• - Maak regelmatig een backup van de gegevens op uw wiki.
• - Kies wanneer u een open wiki wilt gebruiken een script dat automatisch de vorige versies van de documenten bewaart. Gaat het mis, dan kunt u altijd nog terug naar de goede versie.

Het kost weinig moeite om voorbeelden te verzinnen van wiki's. Denk aan een eigen wiki waar u met anderen van gedachten wisselt, of een plek waar u een database opzet met mensen die dezelfde hobby hebben als u. Er zijn tal van plekken waar u dit gratis kunt doen en waar ook uw wikisite gratis voor u gehost wordt. Op Editthis.info kunt u kiezen of u een enkele pagina of een hele site wilt bouwen. Kies tussen pagina en site en kies een naam en zo'n 15 seconden later kunt u aan de slag. Erg fraai is Peanut Butter Wiki waar u indien gewenst tegen betaling ook allerlei extra's kunt krijgen. Handig zijn de templates (sjablonen) waarmee u bijvoorbeeld snel een wiki maakt voor het plannen van een reis, het bijhouden van adressen, of voor een online fotoalbum.

Een echte aanrader is Wikispaces. Hier kunt u bij het aanmaken van een wiki aangeven of u wilt dat deze wel of niet door iedereen mag worden aangepast. Tegen betaling maakt u uw wiki alleen toegankelijk voor een select gezelschap. Bekijk op deze laatste site het instructiefilmpje voor de mogelijkheden. Een overzicht van alle andere aanbieders vindt u op WikiFarms. Het zal u daarbij opvallen dat in een aantal gevallen uw wiki erg zal lijken op Wikipedia – waarover verderop meer. De reden hiervoor is dat dezelfde software wordt gebruikt.

Het wikiprincipe werkt ook goed wanneer u persoonlijke notities wilt maken of uw ideeën wilt ordenen. U kunt hiervoor een van de in de vorige paragraaf genoemde sites gebruiken maar er zijn ook speciale wiki's die u gewoon op een usb-stick kunt bewaren en overal mee naartoe kunt nemen. Om wijzigingen in zo'n wiki aan te brengen hoeft u de wiki alleen maar te openen in een webbrowser op de pc waarop uw usb-stick is aangesloten. Een zeer goed voorbeeld hiervan is TiddlyWiki. U krijgt hier ook uitgebreide instructies over hoe u het script in gebruik kunt nemen.

Een van de belangrijkste aspecten van een wiki is dat de gegevens die er in zijn opgenomen met elkaar via links in verbinding staan. Het is aan u als gebruiker om ervoor te zorgen dat dit ook gebeurt, want hiermee maakt u wiki toegankelijk.
Inmiddels zijn er tientallen verschillende wiki's en scripts en kan het lastig zijn om een script te kiezen dat het beste aansluit op uw wensen. Op Wikimatrix.org worden de bekendste besproken en kunt u met behulp van een handige wizard een stuk eenvoudiger kiezen.

Het grote geheim achter het succes van Wikipedia is het feit dat de inhoud ervan grotendeels door vrijwilligers wordt ingevuld. Anders dan u mogelijk zult verwachten, blijkt de kwaliteit van deze vrijwillig ingevoerde informatie op deze encyclopedie van hoog niveau te zijn. Dat heeft voor een belangrijk deel te maken met de manier waarop Wikipedia werkt. De mensen die aan Wikipedia bijdragen, kunnen namelijk heel eenvoudig samenwerken aan de inhoud van dit naslagwerk en elkaar daardoor heel gemakkelijk corrigeren. Bovenaan iedere pagina op Wikipedia bevinden zich enkele tabbladen. Met een klik op Bewerk kan iedereen de inhoud van een webpagina aanpassen. De verzamelde aanpassingen vindt u terug op het tabblad Geschiedenis; ook eventuele verkeerde correcties kunnen daar worden teruggedraaid. Dit geeft ook een mooi beeld van hoe een artikel is ontstaan.
Erg handig is ook het tabblad Overleg waarachter auteurs die aan Wikipedia werken snel met elkaar van gedachten kunnen wisselen over een bepaald onderwerp. En het slimme is dat gebruikers van een wiki geen extra software hoeven te installeren om zelf artikelen toe te voegen of bestaande artikelen te wijzigen. Alles gebeurt via de webbrowser. Probeer het zelf eens of oefen in de Wikipedia Zandbak. Dit is de plek waar beginners onbeperkt kunnen experimenteren met de mogelijkheden.