De nieuwe grote update voor Windows 10 is klaar. Ieder half jaar mogen we zo'n nieuwe versie verwachten. Welke nieuwe functies kun je de herfst gebruiken in deze Windows 10 oktober-update?

De eerstvolgende herfst-update, of Oktober 2018-update (zoals de nieuwe versie vooralsnog wordt genoemd) komt begin oktober - de 2e om precies te zijn - beschikbaar. De update zal automatisch worden uitgerold via de Windows Update-functie en komt tevens beschikbaar in de nieuwe installatiewizard, waarmee je een schone versie van Windows 10kunt installeren.

LET OP: op 6 oktober heeft Microsoft de Oktober-update voorlopig teruggetrokken vanwege fouten in de installatieprocedure, die ervoor kan zorgen dat persoonlijke bestanden onherstelbaar worden verwijderd. Meer hierover lees je in dit artikel (update 6-10-2018). We raden je aan nog even te wachten met de installatie van de update, tot er een nieuwe build beschikbaar is gemaakt.

Maak je pc klaar voor de update

De nieuwe update van Windows 10 vereist wel dat je voldoende vrije ruimte hebt op de harddisk. De updatebestanden die nodig zijn voor de update nemen zo'n 10 GB ruimte in beslag. Als je niet genoeg vrije ruimte hebt, kan de update niet worden geïnstalleerd. Tijdens de installatieprocedure wordt een nieuw scherm weergegeven, waarin je als gebruiker de mogelijkheid krijgt om ruimte vrij te maken op de harde schijf. Dat kan onder meer door middel van het (tijdelijk) verplaatsen van bijvoorbeeld grote bestanden naar een externe harde schijf. Tijdens de installatie krijg je dan de mogelijkheid om een externe harde schijf aan te sluiten.

Slimmer is het echte om van tevoren al genoeg ruimte vrij te maken op je harde schijf, dat scheelt achteraf een hoop gedoe.

Installeren via een usb-stick of dvd

Het uitbrengen van een nieuwe update van Windows 10 is vaak ook het moment om meteen met een schone lei te beginnen. Dat kan eenvoudig door middel van een bootable usb-stick of zelfs een dvd, als je computer nog beschikt over een dvd-station. In dit artikel lees je hoe je eenvoudig een schone installatie van Windows 10 met de nieuwste update uitvoert.

Klembord 3.0

Een van de nieuwste opmerkelijke functies in de komende Windows 10 October 2018-update is een vernieuwde klembord-functie. Nu kunnen er meerdere items in gekopieerd en uit geplakt worden, zonder dat je telkens weer terug moet naar de webpagina of het Word-document als je slechts een paar teksten of afbeeldingen ergens anders in wilt zetten.

Met behulp van een nieuwe snelkoppeling (WinToets+V) kun je het nieuwe klembord openen en kun je kiezen welke onderdelen je wenst te kopiëren. Ben je op meerdere Windows 10-computers met hetzelfde account aangemeld? Dan kun je zelfs de onderdelen uit het klembord automatisch synchroniseren met de andere computers, waardoor alle gekopieerde informatie op alle computers beschikbaar is.

©PXimport

Er zit wel een limiet aan het geheugen dat gebruikt kan worden voor het plakken van afbeeldingen in het klembord, deze is in de laatste preview-build op 4MB gezet, de kans is groot dat deze opslag nog wel wordt uitgebreid of dat de Windows 10-gebruiker dit zelf nog kan aanpassen.

Screenshots

Gemaakte schermafdrukken (screenshots) met de toets printscr of alt+printscr kun je natuurlijk ook al naar het klembord plakken, maar Windows bevat al sinds jaar en dag de zogeheten sniptool, of in het Nederlands Knipprogramma, waarmee je eenvoudig een stukje van je venster kunt aanmerken, kopiëren en opslaan. Toch best handig, en dat vindt Microsoft ook, want in de komende Windows 10-versie krijgt ook dit programma een update.

©PXimport

Het Knipprogramma wordt omgedoopt naar Knipsel en aantekeningen. Met de nieuwe tool kun je nog steeds afbeeldingen of teksten uitsnijden, maar is het daarnaast ook mogelijk om meteen notities te maken. Het programma verandert wel van een conventioneel Windows-programma naar een zogeheten Universal Windows App, maar dat mag de pret niet drukken; de mogelijkheden zijn in het voordeel uitgebreid. Zo krijg je bijvoorbeeld een digitale liniaal tot je beschikking en heb je meer keuze uit markeeropties.

©PXimport

Betere koppeling tussen pc en smartphone

In de vorige Windows 10-versie was het al mogelijk om je smartphone te koppelen met je Windows 10-computer, maar in de komende release is er een nieuwe wizard toegevoegd (Your Phone, die je overigens ook al onder de huidige versie van Windows 10 kunt installeren), waarmee je nu ook inhoud van je telefoon op je pc kunt bekijken, zoals opgenomen video's en foto's. Bij het invullen van je mobiele nummer in de app op de pc krijg je een sms-bericht met daarin een koppeling waarmee je de Microsoft-app op je telefoon kunt installeren (beschikbaar voor Android en later ook voor iOS). De app vereist vervolgens toegang tot je adresboek, foto's en telefoongesprekken. Eenmaal toestemming gegeven en de foto's van je telefoon verschijnen in Windows 10, zonder dat beide apparaten direct met elkaar in verbinding staan.

©PXimport

Naast foto's en video's kun je ook je sms-berichten rechtstreeks in Windows 10 bekijken. Ook hier moet je eerst weer apart toestemming geven in de app, waarna je deze toestemming op de telefoon moet bevestigen. Het leuke van de sms-functionaliteit is dat je zelf ook vanaf Windows 10 sms-berichten kunt versturen. WhatsApp wordt niet ondersteund, maar die kun je al langer via een webbrowser op je computer gebruiken.

©PXimport

Keep it dark

Een nieuw kleurenschema in Windows 10 brengt ook een verbeterde dark modus naar het besturingssysteem. Deze functie is vergelijkbaar met de Dark Mode in de komende MacOS Mojave-release, die ook binnenkort verschijnt. Naast het instellen van een donkere modus kun je ook de transparantie van de vensters in- of uitschakelen en dat werkt nu ook voor alle Windows 10-onderdelen.

©PXimport

In de huidige April 2018-update was het bijvoorbeeld niet mogelijk om de Windows Verkenner in een donkere weergave te tonen, maar in de October 2018-update kan dat dus wel.

©PXimport

Vernieuwde zoekfunctie in Start

Toegegeven, met de huidige zoekfunctie in het startmenu van Windows 10 was op zich niets mis; je typt een (deel van een) woord in en Windows 10 toont je direct de resultaten. Toch heeft Microsoft deze functie veranderd in de nieuwe October 2018-update. Je kunt nog steeds typen om te zoeken naar een bepaald programma of bestand, maar het meest overeenkomende resultaat wordt in plaats van het hoofddeel van het startmenu nu voortaan aan de rechterzijde in een nieuwe kolom getoond. Daarnaast kun je nu bovenin het startmenu filteren als er meerdere resultaten tevoorschijn komen.

©PXimport

Apps in tabs

Een nieuwe functie waarbij meerdere apps bij elkaar onder verschillende tabbladen kunnen staan, waardoor je vanuit een enkel venster meerdere programma's kunt starten (zogeheten Sets), is wederom op de lange baan geschoven. Aanvankelijk zou deze functionaliteit al bij de in April 2018 Spring Creators Update uitgekomen update aanwezig zijn, maar Microsoft heeft laten deze functie alsnog voorlopig in de ijskast te zetten. De nieuwe tabs-functie vereist namelijk ook een nieuwe manier van werken in het besturingssysteem en vermoedelijk denkt Microsoft dat gebruikers nog niet klaar zijn voor zo'n grote wijziging. Zodra Computer!Totaal meer informatie heeft, melden we dat zo snel mogelijk.

HDR en WCG

Vanaf de oktober-update wordt de verbetering voor HDR- (High Dynamic Range) en WCG (Wide Color Gamut) verbeterd. Als je een HDR-beeldscherm hebt, werkt deze dus zonder problemen met Windows 10 en kun je bovendien ook games met HDR-ondersteuning spelen en natuurlijk ook foto's en video's met HDR bekijken.

©PXimport

On the fly lettertypegrootte aanpassen

In de huidige Windows 10-versies is het vrij lastig om de grootte van het weergegeven lettertype aan te passen, bijvoorbeeld te verkleinen of te vergroten. Je kunt namelijk alleen kiezen uit een percentage, waarbij ook meteen alle vensters worden aangepast, en je je als gebruiker opnieuw moest aanmelden. Vanaf de komende update kun je er eindelijk voor kiezen om alleen de lettertypegrootte aan te passen. Via een simpel schuifje kun je van 100 procent naar 225 procent uitvergroten. Verkleinen is dan weer niet mogelijk, daarvoor moet je dan de algehele beeldschermresolutie aanpassen.

Als je nu de grootte van het lettertype aanpast, hoef je je zelf niet meer opnieuw aan te melden, maar wordt de wijziging na een druk op de knop Toepassen meteen doorgevoerd.

©PXimport

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.