Nederlandse apen 'chatten' met soortgenoten op Borneo

Orang oetans die met elkaar communiceren via computers... science-fiction of werkelijkheid? In Apenheul is dit misschien geen verre toekomstmuziek. Sterker nog: al in 2006 (en anders in 2007) hopen de Apenheul zelf een dergelijke communicatie tot stand te brengen tussen hun orang oetans en orang oetans op Borneo. Het plan is om via een live-computerverbinding de Nederlandse orang oetans in contact te brengen met orang oetans in een opvangcentrum van de natuurbeschermer en Nederlander Willie Smits op Borneo. Dan kunnen de dieren elkaar bijvoorbeeld eten geven via een computeropdracht. Daarvoor worden de dieren overigens niet getraind. Alleen de orang oetans die dit leuk vinden kunnen achter een beeldscherm plaats nemen, en via pictogrammen ‘praten’ met een orang oetan in Indonesië.

Smits werd op dat idee gebracht door een volwassen orang oetanman en een moeder met kind die in een van de opvangs op Borneo zaten en gescheiden waren door een blinde muur. Om de dieren wat afleiding te geven was er tegen een andere muur een spiegel geplaatst waardoor de dieren elkaar toch konden zien. Al snel gingen de dieren met elkaar 'communiceren'. Orang oetans gebruiken echter heel weinig geluiden, maar gebaren naar elkaar en gebruiken verschillende gezichtsuitdrukkingen. De verzorgers brachten daarop voederbakken aan met hendels die alleen het andere dier kon bedienen. Zo konden ze elkaar van eten voorzien. Dat werkte prima, maar alleen als het voor een dier duidelijk was dat de andere orang oetan ook hem van eten voorzag. Ze hadden een duidelijk gevoel voor rechtvaardigheid! Dit is verder uitgebouwd door de dieren via een computer met elkaar te laten communiceren…


Voordat het zover is moet er echter nog wel wat gebeuren: zo moet op de Apenheul nog de verbinding vanuit het hoofdgebouw en het apenverblijf gelegd worden, en moet er nog een beeldscherm gevonden worden dat 'orang oetan-proof' (aapveilig) is. In Indonesië ligt de verbinding er overigens al. Het opvangcentrum Samboja Lestari op Borneo is namelijk nog maar enkele jaren oud.