Windows 10 is in vele opzichten een vooruitgang ten opzichte van vorige versies. Er zijn wel veel dingen anders en dat kan behoorlijk wennen zijn. Kwestie van accepteren toch? Ja en nee, want een flink aantal opties kun je zelf configureren of zelfs volledig aanpassen. Hoe? Dat gaan wij je leren.

Tip 01: Configuratiescherm

Voorheen kon je in het startmenu eenvoudig navigeren naar het Configuratiescherm. In Windows 10 is er nu de optie Instellingen in het menu Start, waarmee je zou vermoeden dat dit de nieuwe naam is voor het Configuratiescherm (wat overigens niet eens zo'n slecht idee zou zijn). Toch is dat niet het geval. Lees ook: 40 supertips voor Windows 10.

Instellingen is een soort uitgeklede, gebruiksvriendelijkere versie van het Configuratiescherm, waarin de opties op een wat minder complexe (en tablet-vriendelijkere) manier worden getoond. Prima natuurlijk, maar wij vonden het Configuratiescherm prima en willen dat gewoon terug. In principe kun je gewoon Configuratiescherm typen in het menu Start, maar waarom niet gewoon een knop? Gelukkig kun je dat zelf realiseren. Open het menu Start en typ Configuratiescherm. Wanneer het resultaat verschijnt, klik je met de rechtermuisknop op Configuratiescherm en vervolgens op Aan Start vastmaken. Vanaf nu wordt het pictogram Configuratiescherm weer getoond in het menu Start.

©PXimport

Tip 01 Het Configuratiescherm lijkt weg, maar bestaat gelukkig nog steeds. Geef het z'n plekje terug in het startmenu.

Tip 02: App-blokkering

Windows 10 neemt beveiliging een stuk serieuzer dan voorgaande versies van Windows en dat betekent dat je soms een melding zult krijgen dat je een bepaalde app niet mag installeren, zelfs niet in Administrator-modus. Dit kun je omzeilen via de Opdrachtprompt. Echter, voor je dat doet, is het verstandig om je te realiseren dat de app waarschijnlijk niet voor niets wordt geblokkeerd en misschien een beveiligingsrisico vormt voor je pc. Wil je echter koste wat kost de app installeren, dan kan dit als volgt. Zorg dat je weet in welke map het uitvoerbestand (het .exe-bestand) staat waarmee je het programma uitvoert. Klik op Start en typ cmd in, waarna je Opdrachtprompt ziet verschijnen. Klik hierop met de rechtermuisknop en kies voor Als Administrator uitvoeren. De Opdrachtprompt wordt nu gestart.

Typ cd\ om terug te gaan naar de root van C:\. Navigeer nu naar de betreffende map met het commando cd (change directory). Dus staat het bestand in Users/Martin (de mappen zijn in het Engels in de Opdrachtprompt), dan navigeer je daarnaartoe door te typen cd users/martin. Typ dir om de inhoud van de map te zien. Zie je je bestand staan, bijvoorbeeld setup.exe, typ dit dan letterlijk in. De installatie zal nu zonder problemen worden uitgevoerd.

©PXimport

Tip 02 Windows vindt soms dat je bepaalde apps niet mag installeren. Vind jij wat anders? Hef dan de blokkering op.

Herstelpunt maken

De meeste aanpassingen die we in dit artikel doen zijn eenvoudige instellingen. Echter, een paar tips helpen je een instelling realiseren door wezenlijke veranderingen door te voeren in het Windows-register of bijvoorbeeld door apps compleet te verwijderen. Zorg er áltijd voor dat je de mogelijkheid hebt om terug te keren naar een situatie voordat je deze wijzigingen hebt doorgevoerd, bijvoorbeeld door een herstelpunt te maken. Je doet dit door het Configuratiescherm te openen en te klikken op Herstel. In het venster dat verschijnt, klik je onderin op Maken, waarna er direct een herstelpunt zal worden aangemaakt. Hoe je zo'n punt terugzet zie je in stap 14.

Tip 03: Actiecentrum

Wanneer je in Windows rechts onderin klikt op het pictogram met het tekstballonnetje (naast de klok) dan kom je terecht in het Actiecentrum. Hier worden alle meldingen van Windows getoond en onderin vind je een aantal knoppen om snel acties uit te kunnen voeren. Welke knoppen hier staan kun je heel eenvoudig configureren. Klik Start / Instellingen en vervolgens op Systeem / Meldingen en acties. Klik op het pictogram dat je wilt veranderen en Windows toont je een overzicht van de andere pictogrammen die je kunt selecteren. Dit is overigens ook de plek waar je de pictogrammen op de taalbalk kunt aanpassen (klik op Geef aan welke pictogrammen u op de taakbalk wilt zien) en waar je kunt aangeven welke pictogrammen je wel en niet wilt zien in het systeemvak (klik op Systeempictogrammen in- of uitschakelen). Zo heb je de volledige controle over het rechtergedeelte van de taakbalk in Windows 10.

©PXimport

Tip 03 Naast meldingen bevat het Actiecentrum een aantal handige snelkoppelingen. Welke dit zijn kun je zelf bepalen.

Tip 04: Herstart inplannen

Ook Windows 10 wordt regelmatig voorzien van beveiligingsupdates en dat is natuurlijk hartstikke goed. Minder prettig is dat de computer vaak nét opnieuw wil starten op het moment dat je daar helemaal geen tijd voor hebt. In theorie kun je dit natuurlijk helemaal uitschakelen, maar gezien het feit dat de updates er zijn om je systeem te beveiligen, is dat uiterst onverstandig. Voorheen gaf Windows je de mogelijkheid om later op te starten, tegenwoordig start het gewoon opnieuw op wanneer het dat nodig acht (wat stiekem heel verstandig is). Het is echter fijn dat het alsnog mogelijk om zelf te bepalen wanneer het systeem opstart, dit kun je namelijk inplannen. Klik op Start / Instellingen /Bijwerken en Beveiliging / tabblad Windows Update. Klik nu op Geavanceerde opties.

Wanneer je bovenin klikt op Automatisch (aanbevolen) kun je deze optie veranderen in Melding om opnieuw opstarten in teplannen. Wanneer je dit doet, zal Windows aangeven dat het opnieuw wil opstarten en kun jij daarvoor een geschikt moment aangeven.

©PXimport

Tip 04 Windows 10 start opnieuw op wanneer het dat nodig acht. Liever zelf wat meer controle? Kies dan voor gepland herstarten.

Tip 05: Meldingen overslaan

Dat we op onze smartphone voortdurend meldingen krijgen van wat er gebeurt, dat zijn we wel gewend en is doorgaans ook heel erg nuttig. In Windows 10 gebeurt dit echter ook en daar zitten we niet altijd op te wachten (bijvoorbeeld de melding dat je een nieuw apparaat hebt aangesloten wanneer je een nieuw apparaat aansluit). Maar je raadt het al, ook dit onderdeel is eenvoudig aan te passen en de meldingen zijn uit te schakelen. Klik op Start / Instellingen / Systeem en klik op het tabblad Meldingen en acties. In het venster dat verschijnt zie je een kopje Meldingen. Daaronder kun je, door middel van schakelaars, heel eenvoudig aangeven welke meldingen je wel wilt zien en welke liever niet. Onder het kopje Meldingen van deze apps weergeven kun je datzelfde instellen, maar dan voor de apps die je in Windows hebt geïnstalleerd.

©PXimport

Tip 05 Leuk hoor al die meldingen, maar niet als je geconcentreerd probeert te werken. Je schakelt ze heel eenvoudig uit.

Tip 06: Standaard-apps

Veel van de functies die Microsoft inbouwt in Windows zijn heel goed bedoeld, maar worden niet altijd zo ervaren. Zo is het natuurlijk supermakkelijk dat een bepaalde app automatisch start bij het aanklikken van een bepaald bestand ... totdat het niet de app is die je voor ogen had. Dan wordt een dergelijke functie al snel heel irritant. Om die reden biedt Windows 10 je dan ook de mogelijkheid om zelf te bepalen welke app er moet worden geopend bij een bepaalde handeling. Klik op Start / Instellingen / Systeem en vervolgens op het tabblad Standaard-apps.

In het bovenste gedeelte van het venster dat verschijnt kun je aangeven wat de standaard-app moet zijn voor mail, muziek, foto's enzovoort en dat is natuurlijk best beperkt. Scrol je echter naar onderen, dan vind je daar de optie Standaard-apps per bestandstype kiezen. Via deze optie kun je per extensie kiezen welke app (uit de Windows Store) daarvoor gestart moet worden. Een andere optie is navigeren naar het bestand in Windows Verkenner en vervolgens rechtsklikken op het bestand en kiezen voor Eigenschappen. Door te klikken op de knop Wijzigen naast Openen met: kun je eveneens een andere standaard-app kiezen (ook apps die niet uit de Windows Store komen).

©PXimport

Tip 06 Microsoft bepaalt welke apps er worden geopend bij welke handeling, maar je kunt dat veranderen.

Tip 07: Taakbalk opschonen

Microsoft heeft er nogal een handje van om de taakbalk van Windows vol te stoppen met allerlei handige pictogrammen. Toegegeven, deze pictogrammen kunnen ook handig zijn, maar ze maken de taakbalk ook heel erg druk, en als je werkt met je pc zit je daar toch de hele dag naar te kijken. Om meer rust op het scherm te toveren, kun je daarom de taakbalk wat opschonen. Een snelle manier om dit te doen is door te rechtsklikken op de taakbalk. Wanneer je je muisaanwijzer beweegt over Zoeken en klikt op Verborgen, wordt het pictogram Zoeken verborgen (zoeken is wel handig, maar kan ook gewoon via menu Start of via de verkenner). Wil je nog meer ruimte winnen, schakel dan de optie Knop taakweergaven weergeven uit. De taakweergave toont je een overzicht van alle vensters die open zijn, wat misschien potentieel handig is, maar wij hebben het in de praktijk nog nooit gebruikt. Schakel je ook de optie Schermtoetsenbordknop weergeven uit, dan win je nog een plekje in het systeemvak.

©PXimport

Tip 07 De taakbalk is best rommelig met al die handige snelkoppelingen. Daar kun je iets aan veranderen.

Acceptatie

In dit artikel lees je hoe je een flink aantal onderdelen van Windows 10 naar je hand kunt zetten. Bij de overgang naar een nieuwe versie van Windows zijn er vaak dingen die compleet anders zijn en waar je echt ontzettend aan moet wennen. Hoewel het mogelijk is om vrijwel alles aan te passen (vandaar ook dit artikel), loont het ook de moeite om daadwerkelijk te proberen aan een aantal dingen te wennen. Zou hebben de mensen die jarenlang vasthielden aan de vrolijke taakbalk van Windows XP uiteindelijk toch echt moeten opgeven en is de taakbalk nu een stuk zakelijker. De aanwezigheid van het actiecentrum voelt écht ontzettend onnodig, maar zal op den duur toch een belangrijk onderdeel blijken van je Windows-ervaring. Oftewel: gebruik dit artikel vooral om lekker aan te passen wat je écht niet zint, maar probeer je ook te realiseren dat verandering niet altijd een slechte zaak is en dat je aan nieuwe dingen gewoon soms even moet wennen.

Tip 08: Extensies weergeven

Standaard verbergt Windows 10 heel veel bestandsextensies. Het is absoluut een feit dat het navigeren door Windows Verkenner een stuk rustiger oogt nu er niet achter elk bestand een extensie staat, maar persoonlijk vinden wij het toch fijner om te weten met wat voor bestand we te maken hebben. Gelukkig kun je dit net als in vorige versies van Windows heel eenvoudig verhelpen. Open Windows Verkenner en klik bovenin op Beeld en vervolgens helemaal rechts op Opties. In het venster dat verschijnt klik je op het tabblad Weergave. Onder het kopje Bestanden enmappen vind je de optie Extensiesvoor bekende bestandstypen verbergen. Het enige dat je hoeft te doen, is het vinkje te verwijderen bij deze optie en te klikken op OK om alle bestanden weer van een extensie te voorzien.

Tip 09: Vergrendelingsscherm

Het vergrendelingsscherm van Windows is nogal overbodig op een pc. Eerst moet je het vergrendelingsscherm wegklikken en vervolgens kom je alsnog terecht op een pagina waar je je wachtwoord of pincode moet invoeren. Zou het niet fijner zijn als je rechtstreeks in het scherm terechtkwam waarin je je wachtwoord of pincode invoert? Wij vinden van wel en gelukkig is dit ook prima mogelijk. Klik op Start en typ regedit (gevolgd door Enter) om de Register-editor te starten. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Policies\Microsoft\Windows. Rechtsklik in het rechterdeelvenster en klik op Nieuw / Sleutel en noem deze Personalization. Klik in het linkerdeelvenster op Personalization (de sleutel die je zojuist hebt aangemaakt) en rechtsklik in het rechterdeelvenster en kies voor Nieuw / DWORD (32 bits)-waarde. Noem deze waarde NoLockScreen. Dubbelklik nu op NoLockScreen en vul de waarde 1 in. Klik op OK en sluit de Register-editor af. Het vergrendelingsscherm zal nu niet meer getoond worden.

©PXimport

Tip 09 Het vergrendelingsscherm van Windows 10 is nogal onzin op een pc. Weg ermee!

Tip 10: Sneller afsluiten

Toegegeven, dit is niet iets dat alleen speelt in Windows 10, maar wel bloedirritant. Je wilt je pc afsluiten, maar Windows neemt daar minutenlang de tijd voor omdat het wil uitloggen uit bepaalde apps. Of vervelender nog: Windows weigert af te sluiten omdat bepaalde apps open staan. Afsluiten doe je zelden per ongeluk, dus als je afsluit wil je het graag snel doen. Om dit aan te passen openen we wederom de Registe-reditor. Navigeer in de Register-editor naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Control. In het rechterdeelvenster zie je nu de optie WaitToKillServiceTimeout staan. Dubbelklik hierop en verander de waarde van 5000 naar 2000. Dit is het aantal milliseconden dat Windows wacht alvorens het een proces beëindigt. Aangezien dit geldt voor ieder afzonderlijk proces, is het logisch dat dit nogal wat tijdwinst oplevert. Lager dan 2000 kan ook, maar er wordt geadviseerd dat niet te doen, omdat Windows op deze manier de tijd heeft om processen af te sluiten zonder problemen te veroorzaken.

©PXimport

Tip 10 Sluit Windows te langzaam af? Dan kun je dat aanpassen in de Register-editor.

Tip 11: Strippen

Windows wordt geleverd met een wagonlading aan apps die je er 'gratis' bijkrijgt. Het punt is echter dat je lang niet altijd op deze apps zit te wachten. Je kunt apps als Agenda, Mail, Films en TV, Groove Muziek enzovoort niet de-installeren via het Configuratiescherm. Dat wil niet zeggen dat het onmogelijk is om deze apps te verwijderen. Klik op Start en typ PowerShell (gevolgd door Enter). Rechtsklik op het gevonden resultaat en klik vervolgens op Als Administrator uitvoeren. Er verschijnt nu een venster dat erg lijkt op de opdrachtprompt, maar dan blauw in plaats van zwart. Het commando om een app te de-installeren is Get-AppxPackage *appnaam* | Remove-AppxPackage. Om de app geldzaken te verwijderen typ je bijvoorbeeld: Get-AppxPackage *bingfinance* | Remove-AppxPackage.

De namen voor de apps zijn als volgt:

3D Builder = 3dbuilder

Alarmen en klok = windowsalarms

Rekenmachine = windowscalculator

Agenda en mail = windowscommunicationsapps

Camera = windowscamera

Muziek = zunemusic

Kaarten = windowsmaps

Films en TV = zunevideo

Nieuws = bingnews

Foto's = photos

Store = windowsstore

Sport = bingsports

Weer = bingweather

Xbox = xboxapp

Cortana en Edge kunnen echter op deze manier niet worden verwijderd, omdat ze te veel geïntegreerd zijn in Windows.

©PXimport

Tip 11 Je hoeft de apps van Windows niet te gebruiken, je kunt een flink aantal daarvan zelfs verwijderen.

Tip 12: Privacy

Windows 10 mag beveiliging dan heel serieus nemen, met je privacy neemt het besturingssysteem het standaard niet zo nauw. Je kunt dit weliswaar flink dichttimmeren, maar het is natuurlijk best schandalig dat dit niet standaard zo is ingesteld. Standaard verzamelt Windows 10 namelijk informatie over je locatie en je activiteiten op de pc. Om dit aan te passen, klik je op Start / Instellingen en op Privacy in het venster dat verschijnt. Direct in het eerste tabblad Algemeen zie je al dat het mis is.

Standaard hebben apps toestemming om vrijwel al je informatie te gebruiken. Het snelste is om alle opties direct uit te schakelen, maar de realiteit is dat niet alle opties slecht zijn. Zo is het SmartScreen-filter heel nuttig en is het ook heel handig dat websites toegang hebben tot je lijst met talen, zodat ze content in de juiste taal kunnen leveren. Ons advies is dan ook, ga alle tabbladen één voor één af (en dat zijn er nogal wat) en bekijk per optie welke informatie je wel en niet wilt delen. Dat klinkt als veel werk (en dat is het ook), maar we leven in 2015 en privacy is een groot goed dat je dient te beschermen, zélfs als je niets te verbergen hebt. Neem hier dus écht event de tijd voor.

©PXimport

Tip 12 Standaard heb je heel weinig privacy in Windows 10. Probeer dit zo snel mogelijk in te stellen.

Tip 13: Tablet-modus

In Windows 8 leek Microsoft niet te kunnen kiezen tussen een interface voor een tablet of voor een pc, waardoor het resultaat een onbevredigende ervaring voor beide soorten gebruikers was. In Windows 10 is dat al een stuk beter, want op een pc wordt automatisch de pc-modus ingeschakeld en op een tablet de tabletmodus. Maar wist je dat je ook op de pc de tabletmodus in kunt schakelen? Handig om twee redenen.

Eén: als je de instellingen van de tabletmodus snel wilt aanpassen (die vervolgens automatisch gesynchroniseerd worden naar je tablet, mits je inlogt met hetzelfde account). Twee: als je vooral gebruik maakt van de Windows-apps en niet afgeleid wilt worden door alle andere leuke dingen die op je bureaublad staan. Je kunt de tabletmodus heel eenvoudig inschakelen door rechtsonder te klikken op het pictogram met het tekstballonnetje en vervolgens in het Actiecentrum onderin op Tabletmodus. Let op: als je in tip 3 de inhoud van het Actiecentrum hebt aangepast, kan het zijn dat tabletmodus hier dus niet meer staat.

©PXimport

Tip 13 Zelfs als je werkt op een pc kun je Windows gebruiken in tabletmodus.

Tip 14: Blue screen

Het blue screen of death (BSOD) in Windows ziet er niet meer zo akelig uit als jaren geleden, maar het resultaat is nog net zo vervelend: opnieuw starten. Waar het door veroorzaakt wordt? Dat kunnen ontelbare dingen zijn: conflicterende hardware, foutieve drivers, corrupte software enzovoort. Als je direct na de aankoop van Windows last hebt van een BSOD, dan kun je gewoon terug naar de winkel. Maar wat als het na een jaar zomaar ineens gebeurt?

Technisch gezien kan het nog steeds zijn dat er iets mis is met je hardware (dingen gaan kapot op den duur), maar de kans is groter dat er een softwareconflict is opgetreden na bijvoorbeeld een Windows-update waar iets mis is gegaan, of na het installeren van een nieuwe driver of programma. De makkelijkste oplossing is dan om terug te keren naar een versie van Windows waarin het probleem nog niet aan de orde was. Open het Configuratiescherm en klik op Herstel / Systeemherstel starten. Vervolgens kun je aangeven naar welke versie je wilt terugkeren. Kies een moment en klik op Volgende en daarna op Voltooien. Windows wordt nu hersteld naar een oudere versie waarin het probleem (hopelijk) nog niet bestond.

©PXimport

Tip 14 Last van een BSOD? Probeer Windows te herstellen naar een eerdere versie.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.