In september kwam IT-coryfee en kampioen vrije software Richard Stallman in opspraak door ongevoelige teksten over de slachtoffers van miljardair en pedofiel Jeffrey Epstein. Hij moest daarop zijn posities opgeven bij de door hemzelf in 1985 opgerichte Free Software Foundation en het MIT.

De vrije software waar Richard Stallman voor strijdt, is vrij als in ‘vrijheid’ en niet als in ‘free beer’. Sinds eind jaren 70 is hij een tegenstander – niet van betalen voor software, maar wel van technieken om dat betalen af te dwingen en ongeoorloofd gebruik te beletten, zoals antikopieermaatregelen, licentieovereenkomsten, activatie, niet-vrij toegankelijke bestandsformaten en geheime broncode. Digitaal rechtenbeheer, zoals de industrie het noemt, is voor hem ‘digital restrictions management’. Hij is zelfs een tegenstander van wachtwoorden en heeft daar op het MIT nog met enig succes campagne tegen gevoerd.

Het gaat Stallman om de vrijheid van het individu, de vrijheid om met software te doen wat hem goeddunkt. Belangrijk is vooral de vrijheid om de werking van de software te bestuderen, dus om te weten wat de software precies doet. Is de broncode niet open, dan heeft de maker van de software de mogelijkheid om dingen in het geniep te doen en dat vindt Stallman niet acceptabel.

Ook de vrijheid om software aan te kunnen passen, vindt hij essentieel. Een historisch voorbeeld is dat van de printer die hij zo wist te hacken dat gebruikers een bericht kregen als hun print gereed was – handig als de printer twee verdiepingen hoger staat. Maar tot Stallmans ongenoegen had de opvolger geen aanpasbare software. Een schande volgens hem, en hij deinst er niet voor terug dit soort beperkingen ‘misdaden tegen de menselijkheid’ te noemen.

GNU General Public License

Waar de software-industrie de principes van het auteursrecht gebruikt om de toegang tot software te beperken (tot betalende klanten), deed Stallman hetzelfde om die toegang juist vrij te maken. Zo is hij de belangrijkste auteur van de GNU General Public License, van toepassing op veel opensource-software.

Hij is dus een activist en zijn activisme beperkt zich niet tot software. Hij heeft geen mobiele telefoon omdat dat ‘surveillance devices’ zijn. Zijn website staat vol berichten en oproepen betreffende camerasurveillance en andere surveillancesystemen, stemcomputers, het klimaat, Donald Trump (door hem consequent ‘the troll’ of ‘the bully’ genoemd), natuur, gezichtsherkenning en veel meer. Ten tijde van de woedeaanvallen en de boetedoening van Linus Torvalds publiceerde hij de ‘GNU Kind Communications Guidelines’ om tot beleefder communicatie te komen.

Dat neemt niet weg dat ook Stallman blijkbaar zijn blinde vlek heeft. Hij heeft openlijk betwijfeld of de slachtoffers van Epstein wel als slachtoffers gezien konden worden. Wie denkt dat dat een eenmalige uitglijder is, moet maar eens kijken naar zijn pagina op de Geek Feminism Wiki. Die is helaas goed gevuld. Een nare smet op een verder heldhaftig cv.

Je hebt vorige week al een aantal keer de leukste filmpjes vanaf de CES voorbij zien komen, gemaakt door Martin Verschoor van Power Unlimited Tech. De CES is inmiddels voorbij (tot volgend jaar, Las Vegas!), maar als toetje hebben we nog vijf bijzondere TikToks voor je verzameld.

Ook leuk: CES 2026: 4 opvallende dingen gespot door Martin van Power Unlimited Tech

Vechtende robots

Vliegend naar je werk met de jetbike

Vloeistof-speakers (en ja, dat ziet er gaaf uit)

Tip voor de Vierdaagse: extra steun voor je benen

Gewone fiets? Zo maak je er een e-bike van

Frustraties over een trage pc of ongewenste advertenties? Grote kans dat de standaard Windows-instellingen de boosdoener zijn. Met drie simpele ingrepen optimaliseer je direct de snelheid, privacy en veiligheid van je systeem. Wij zetten de belangrijkste aanpassingen op een rij, zodat je direct weer vlot en zorgeloos aan de slag kunt!

Of je nu net een gloednieuwe laptop uit de doos haalt of al jaren op dezelfde vertrouwde desktop werkt, de standaardinstellingen van Windows zijn zelden optimaal. Microsoft kiest vaak voor opties die hun eigen diensten promoten in plaats van jouw gebruiksgemak centraal te stellen. Gelukkig kun je met een paar gerichte ingrepen direct winst behalen. Pas deze drie essentiële instellingen aan voor meer privacy, snelheid en overzicht.

Schakel onnodige opstart-apps uit

Niets is zo frustrerend als een computer die er minutenlang over doet om startklaar te zijn. De grootste boosdoener hiervoor is vaak een overdaad aan programma's die automatisch opstarten zodra je de pc aanzet. Veel applicaties, van Spotify tot samenwerkingstools als Microsoft Teams, nestelen zich tijdens de installatie ongevraagd in je opstartproces. Dat vreet direct aan je systeemgeheugen en vertraagt de opstarttijd aanzienlijk.

Je lost dit eenvoudig op door naar de instellingen van Windows te navigeren en te zoeken naar de optie Opstart-apps. Hier zie je een duidelijk overzicht van alle software die met Windows mee start, inclusief de impact die elk programma heeft op de prestaties. Loop kritisch door deze lijst heen. Programma's die je niet dagelijks direct na het inloggen nodig hebt, kun je zonder risico uitschakelen door het schuifje om te zetten. Je verwijdert de software hiermee niet; je voorkomt alleen dat ze op de achtergrond draaien zonder dat je erom gevraagd hebt. Je pc zal hierdoor merkbaar vlotter reageren.

Weg met die advertenties en suggesties!

Windows is in de loop der jaren steeds meer veranderd in een platform waarop Microsoft eigen en gesponsorde diensten probeert te verkopen. Dat uit zich in zogenaamde 'suggesties' in je Startmenu, op je vergrendelingsscherm en zelfs in de Verkenner. Voor de meeste gebruikers voelt dat – terecht – als ongewenste reclame binnen een besturingssysteem waarvoor al betaald is. Het zorgt bovendien voor ruis en leidt af van waar je eigenlijk mee bezig bent.

Om deze stroom aan prikkels te stoppen, duik je in het menu Persoonlijke instellingen. Bij de instellingen voor het Startmenu en het Vergrendelingsscherm vind je opties die verwijzen naar het tonen van suggesties, tips of leuke weetjes. Vink deze opties uit om een schonere, rustigere interface te krijgen. Vergeet ook niet bij de privacy-instellingen de optie uit te zetten die Windows toestaat om je Instellingen-app te gebruiken voor het tonen van voorgestelde inhoud. Het resultaat is een professionelere werkomgeving die doet wat hij moet doen, zonder je continu te proberen te verleiden tot extra klikken.

Maak bestandsextensies zichtbaar

Een van de meest riskante standaardinstellingen in Windows is het verbergen van bestandsextensies voor bekende bestandstypen. Standaard zie je alleen de naam van een bestand, bijvoorbeeld 'factuur', maar niet of het een .pdf, .docx of een .exe is. Cybercriminelen maken daar dankbaar gebruik van door virussen te vermommen als onschuldige documenten. Een bestand dat 'foto.jpg.exe' heet, wordt door Windows dan getoond als 'foto.jpg', waardoor je denkt een afbeelding te openen terwijl je in werkelijkheid schadelijke software installeert.

Je kunt dit veiligheidsrisico direct verhelpen via de Bestandsverkenner. Zoek in de menubalk naar de optie Weergeven en navigeer vervolgens naar de instellingen voor weergeven. Hier vind je een optie genaamd Extensies voor bestandsnamen. Zorg dat deze optie aangevinkt staat. Hoewel het in het begin even wennen kan zijn om achter elk bestand een punt en drie of vier letters te zien staan, geeft het je volledige controle en inzicht. Je ziet nu in één oogopslag met wat voor type bestand je écht te maken hebt, en dat verkleint de kans op een succesvolle malware-infectie drastisch.