Hoewel smartphones en tablets steeds meer functies van de traditionele notebook overnemen, blijft het fijn om soms gewoon een fysiek toetsenbord en een beeldscherm te hebben. Daarom maakten wij een lijstje met vijf heerlijke laptops.

Toshiba Satellite Z30T-A-111

Een notebook kan niet dun en licht genoeg zijn. Toshiba's Z30T-A-111 weegt 1,36 kilogram en hoort hiermee bij de lichtste notebooks op de markt. Omdat de Z30T ook over een aanraakscherm beschikt, hebben we van doen met een echte ultrabook.

Toshiba heeft gekozen voor een Intel Core i5-4200U, een dualcoreprocessor op 1,6 GHz met een turbokloksnelheid van 2,6 GHz. De processor is gecombineerd met 8 GB RAM. Daarnaast bevat de ultrabook een vlotte 512 GB SSD van Samsung. Deze combinatie zorgt voor goede prestaties. De accu houdt het bij normale werkzaamheden zo'n zeven tot acht uur uit.

©PXimport

Toshiba's Satellite Z30T is een uitstekende ultrabook. De laptop is licht, snel en gaat lang mee op de accu. De uit magnesium vervaardigde behuizing is behalve licht ook stevig. Een pluspunt, het matte scherm, is tegelijkertijd voor sommige mensen ook een minpunt. De ontspiegeling voegt een hinderlijke wazige laag toe. Naast de hier geteste uitvoering voert Toshiba ook de vrijwel identieke Z30T-A-11Z met een iets snellere processor.

Bekijk hier de volledige review van de Toshiba Satellite Z30T-A-111.

Toshiba Satellite Z30T-A-111

Prijs: € 1399,-

Processor: Intel Core i5-4200U

RAM: 8 GB

Opslag: 512 GB SSD

Grafisch: Intel HD Graphics 4400

Beeldscherm: 13,3 inch (1920 x 1080 pixels)

Draadloos: 802.11a/b/g/n/ac, bluetooth 4.0 + LE

Camera: Full-HD webcam

Aansluitingen: 3x usb 3.0, VGA, HDMI, 3,5mm-headsetaansluiting, kaartlezer

Afmetingen: 31,6 x 22,7 x 2 cm

Gewicht: 1,36 kg

Accu: 52 Wh

Pluspunten

+ Licht

+ Snel

+ Full HD

Minpunten

- Korrelige antireflectielaag

- Opstaande schermrand

SCORE: 8/10

MacBook Air

De nieuwe MacBook Air wordt door Apple aangeduid als begin 2014. Qua uiterlijk is er geen verschil met de variant uit 2013 (review) en zien we dezelfde aluminium behuizing. Dat is geen nadeel, want naast stevig is de MacBook Air ook erg licht en dun.

Helaas heeft Apple deze update niet aangewend om de MacBook Air te voorzien van een Retina-scherm, iets waar veel mensen op hoopten. De 13 inch-uitvoering heeft nog steeds een 13,3 inch-scherm met een resolutie van 1440 x 900 pixels. Toen dit scherm in 2010 werd geïntroduceerd was het een prima scherm, inmiddels zijn we verwend met ultrabooks met full hd of hogere resoluties en vinden we dit scherm wat magertjes. De kleurweergave en inkijkhoek zijn wel goed.

©PXimport

De 'nieuwe' MacBook Air is een erg marginale update en we hopen dat Apple bij de volgende update flink uitpakt. Toegegeven, de MacBook Air is nog steeds een heel fraaie notebook met een erg goede behuizing en een prima accuduur. Ook het formaat en gewicht zijn erg goed. Daar staat tegenover dat de schermresolutie van 1440 x 900 pixels inmiddels wat belegen begint te worden. Het is prettig dat Apple de prijzen met honderd euro heeft verlaagd.

Bekijk hier de volledige review van de Macbook Air.

MacBook Air

Prijs: € 1029,- (basismodel 128 GB SSD) of € 1229,- (basismodel 256 GB SSD)

Processor: Intel Core i5-4260U (dualcore 1,4 GHz)

RAM: 4 GB DDR3

Opslag: 128 of 256 GB SSD

Grafisch: Intel HD Graphics 5000

Beeldscherm: 13,3 inch (1440 x 900)

Draadloos: 802.11a/b/g/n/ac

Webcam: Ja, 720p

Aansluitingen: 2 x usb 3.0, Thunderbolt (ook DisplayPort), SDXC-kaartlezer

Afmetingen: 32,5 x 22,7 x 1,7 cm

Gewicht: 1,35 kg

Accu: 54 Wh

Pluspunten

+ Behuizing

+ Accuduur

+ 802.11ac

+ Gewicht

Minpunten

- Schermresolutie

- Slechts 4 GB RAM

SCORE: 8/10

Toshiba Chromebook CB30-102

De Chromebook is Googles visie op de toekomst van de notebook waarin je vrijwel altijd online bent. Chrome OS is eigenlijk niet veel meer dan een browser, al je bestanden en data staan op Googles diverse clouddiensten. Toshiba is de eerste met een 13inch-Chromebook.

Chrome OS gebruik je vooral online, maar het is wel mogelijk om offline documenten te bewerken en aan te maken. Omdat Chrome OS niet veel meer is dan de Chrome-webbrowser kan een Chromebook volstaan met relatief zwakke hardware. Het voordeel hiervan is een lage prijs, terwijl de energiezuinige hardware ook een dunne notebook goed mogelijk maakt.

©PXimport

Toshiba is de eerste fabrikant met een Chromebook met een 13,3inch-scherm. Dit formaat biedt een prettige balans biedt tussen een scherm dat groot genoeg is en draagbaarheid. Ook Samsung komt binnenkort met een 13,3inch-Chromebook, waarvan het scherm een hogere resolutie zal hebben. Toshiba's Chromebook heeft duidelijke nadelen. Zo is het scherm erg middelmatig, daarnaast is de fraai ogende behuizing van net iets te goedkoop plastic gemaakt.

Bekijk hier de volledige review van de Toshiba Chromebook CB30-102.

Toshiba Chromebook CB30-102

Prijs: € 299,-

Processor: Intel Celeron 2955U (dualcore, 1,4 GHz)

RAM: 2 GB

Opslag: 16 GB SSD

Grafisch: Intel HD Graphics

Beeldscherm: 13,3 inch (1366 x 768 pixels)

Draadloos: 802.11a/b/g/n, bluetooth 4.0

Webcam: Ja (1280 x 720 pixels)

Aansluitingen: 2x usb 3.0, HDMI, 3,5mm-headsetaansluiting, kaartlezer

Afmetingen: 328,6 x 227 x 20 mm

Gewicht: 1,5 kg

Accu: 52 Wh

Pluspunten

+ Prijs

+ Accuduur

+ Schermformaat

+ Usb3.0-poorten

Minpunten

- Slappe behuizing

- Goedkoop uiterlijk

- Matig scherm

SCORE: 8/10

ASUS Zenbook UX303LA

ASUS' Zenbook UX303LA die we in de uitvoering UX303LA-C4089H getest hebben is een fraaie verschijning. Qua vormgeving lijkt de aluminium behuizing op eerdere Zenbooks. ASUS heeft voor dit model echter gekozen voor een nieuwe kleur die ze zelf rookbruin noemen. De kleur die een beetje het midden houdt tussen bruin en grijs ziet er erg fraai uit.

De gebruikte Intel Core i7-4510U is een dualcore-processor met een basiskloksnelheid van 2 GHz. De processor wordt bijgestaan door 8 GB RAM wat in combinatie met de SSD zorgt voor een soepele en snelle laptop. De opslag wordt verzorgd door een SSD van SanDisk. Opvallend voor een ultrabook is dat het om een 2,5inch-uitvoering gaat. Je kunt hem dus in de toekomst zelf verwisselen voor een grotere SSD.

©PXimport

ASUS zet met de UX303LA in de geteste uitvoering een ultrabook neer waarbij ze vrijwel alles goed doen. De Zenbook UX303LA ziet er prachtig uit, heeft een fijn toetsenbord, een uitstekend scherm en is lekker snel. Het grootste minpunt is dat de opslagcapaciteit van de SSD wat ruimer had kunnen zijn. De accuduur is met zo'n vijf tot zes uur best netjes, maar er zijn ultrabooks die het nog beter doen.

Bekijk hier de volledige review van de ASUS Zenbook UX303LA.

ASUS Zenbook UX303LA

Prijs € 1229,-

Besturingssysteem Windows 8.1

Beeldscherm 13,3 inch (1920 x 1080 pixels)

Processor Intel Core i7-4510U (dualcore 2 GHz)

Geheugen 8 GB DDR3

Opslag 128 GB SSD

Aansluitingen 3 x usb 3.0, HDMI, Mini DisplayPort, 3,5mm-hoofdtelefoonaansluiting, SDHC-kaartlezer, VGA (via adapter), 100MBit/s-netwerkaansluiting (via usb-adapter)

Draadloos 802.11b/g/n/ac, bluetooth 4.0

Afmetingen 32,3 x 22,3 x 2 cm

Gewicht 1,45 kg

Accu 50 Wh

Pluspunten

+Goed scherm

+Uitbreidingspoorten

+Kwaliteit behuizing

+Design

+Toetsenbord

Minpunten

-Opslagcapaciteit SSD

SCORE: 8/10

Toshiba Satellite P50T-B-108

Toshiba's Satellite P50T-B-108 valt op door één ding: een 15,6 inch-scherm met een resolutie van 3840 x 2160 pixels. Een dergelijk scherm wordt meestal met 4K aangeduid, maar de correcte term is eigenlijk UHD. Toshiba heeft de P50T voor een groot gedeelte afgewerkt met aluminium waardoor de laptop elegant oogt.

Toshiba's P50T is één van de eerste notebooks met een UHD-scherm en we kunnen niet anders zeggen dan dat het scherm er fantastisch uitziet. Pixels zijn niet zichtbaar en letters en foto's zijn haarscherp. Wel loop je net als bij andere hoge-resolutie-schermen op tegen het 'probleem' dat het scherm vooralsnog teveel pixels heeft voor sommige toepassingen. Zo zijn afbeeldingen op veel websites niet scherp. Kwalijker is dat Windows 8.1 zelf niet nog steeds niet helemaal klaar is voor UHD.

©PXimport

Toshiba's Satellite P50T valt vooral op door het uitstekende UHD-scherm. Het beeld is haarscherp en door de kalibratie zijn de kleuren uitstekend. De hardware die Toshiba in de laptop toepast is modern en de prestaties van de P50T zijn voor alledaag gebruik dan ook erg goed. De P50T is hierdoor een goede desktopvervanger.

Bekijk hier de volledige review van de Toshiba Satellite P50T-B-108.

Toshiba Satellite P50T-B-108

Prijs: € 1499,-

Processor: Intel Core i7-4700HQ (quadcore 2,4 GHz)

RAM: 16 GB

Opslag: 1 TB SSHD

Grafisch: AMD Radeon R9 M265X 2 GB

Beeldscherm: 15,6 inch (3840 x 2160 pixels)

Aansluitingen: 4x usb 3.0, gigabit, HDMI, 3,5mm-aux, SD

Optisch station: Blu-ray-brander

Draadloos: 802.11a/b/g/n/ac, bluetooth 4.0

Camera: Ja

Afmetingen: 37,8 x 24,4 x 2,8 cm (2,3 kg)

Accu: 45 Wh

Pluspunten

+UHD-scherm

+Gekalibreerd scherm

+Krachtig

Minpunten

-Koeling

-Geen SSD

-Accuduur

SCORE: 7/10

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.