Bitcoin en blockchain zijn termen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en het betaalverkeer de laatste jaren flink opgeschud hebben. Maar hoe werkt Bitcoin en blockchain-technologie in de basis eigenlijk? Dat leggen we uit.

De klassieke technologie om gegevens over transacties op te slaan is een relationele database, uitgevonden in 1970 door E.F. Codd van IBM. Alle gegevens worden in tabellen opgeslagen en een kolom in één tabel kan verwijzen naar een kolom in een andere tabel om relaties tussen de gegevens voor te stellen. Hoewel er ondertussen heel wat andere manieren zijn ontwikkeld om gegevens op te slaan, is de relationele database vijftig jaar later in heel wat gevallen nog altijd de beste manier.

Voor een aantal nichetoepassingen bestaan er wel betere manieren om gegevens op te slaan. Een van die manieren is de blockchain, een concept dat eind 2008 geïntroduceerd werd door Satoshi Nakamoto in zijn negen pagina’s tellende artikel ‘Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System’, waarin hij de wereld liet kennismaken met de digitale munteenheid Bitcoin.

De cryptocurrency Bitcoin is een uiting van blockchain, wat ook wel de belangrijkste uitvinding sinds internet wordt genoemd. Blockchain is een zogeheten gedistribueerde database van transacties: je slaat informatie niet op één centrale plaats op, maar op alle deelnemende computers, ook wel nodes genoemd. De hele database is beschikbaar op elke node. Bovendien blijft de opgeslagen informatie daar ook staan: dit kan niet teruggedraaid of zomaar gewijzigd worden.

Juist die decentralisatie, transparantie en onveranderlijkheid maken de blockchain een ideale technologie voor de financiële sector. Als financiële partijen een database willen delen zonder daarbij afhankelijk te zijn van één partij, hebben ze met de blockchain een oplossing die minder gevoelig is voor fraude en risico’s van onbetrouwbare partijen. De transparantie sluit goed aan op de steeds zwaardere eisen die financiële toezichthouders stellen. Het gegeven dat de database niet zomaar verandert, maakt een betrouwbaarder registratie van transacties mogelijk.

©PXimport

Transacties liggen bij iedereen

In feite is de blockchain gedetailleerder dan een database: het is een gedistribueerd grootboek (‘distributed ledger’) van transacties. Van oudsher ligt een grootboek bij één partij die de transacties erin registreert, vaak een bank. Beide partijen die aan een transactie deelnemen, hebben vertrouwen in de bank dat die als tussenpartij de transactie verifieert en uitvoert zoals het hoort. Maar wat als je de bank niet vertrouwt? Dan schiet de blockchain te hulp. Daarbij worden de transacties door een netwerk van deelnemers gecontroleerd. Transacties worden aan een zogeheten blok toegevoegd, en dat blok wordt aan een keten van blokken (vandaar de naam blockchain) gekoppeld. Zo kunnen alle transacties door alle deelnemers van het netwerk geverifieerd worden zonder dat er een centrale tussenpartij nodig is.

Het geniale van Nakamoto’s uitvinding is dat de blokken met digitale handtekeningen aan elkaar gekoppeld zijn en dat transacties uit het verleden in de praktijk niet meer veranderd kunnen worden als het netwerk van deelnemers maar groot genoeg is. Vandaar de kreet ‘In cryptography we trust’ die je vaak hoort in kringen van cryptocurrency-liefhebbers: het vertrouwen in een centrale tussenpartij maakt plaats voor vertrouwen in de cryptografische algoritmes achter het netwerk.

©PXimport

Digitaal geld met Bitcoin

De digitale munteenheid Bitcoin was de eerste toepassing van blockchain. De financiële sector gebruikt de munt nauwelijks, maar vanwege zijn belangrijke rol in de ontwikkelingen leggen we in grote lijnen uit hoe Bitcoin werkt. Bij Bitcoin garandeert de blokchain dat niemand geld van iemand anders uitgeeft en dat niemand zijn geld twee keer kan uitgeven.

In Bitcoin heb je rekeningen waarnaar je geld kunt overschrijven. Een rekeningnummer of adres is een hash van een publieke sleutel, een lange reeks letters en cijfers. Een hash is een getal dat je maar in één richting kunt berekenen. De eigenaar van die rekening heeft de bijbehorende privésleutel en is dus de enige die dat geld kan uitgeven. Iedereen kan wel geld overmaken naar de rekening.

Wanneer je in een bitcoinclient geld overmaakt naar iemand anders, stuurt je client die transactie naar het bitcoinnetwerk, samen met een ‘fee’ (transactiekosten). Daar worden ongeveer elke tien minuten alle recente transacties samengebracht in een blok.

Zogeheten miners gaan dan aan het rekenen om een soort puzzel rondom het blok op te lossen, iets wat veel rekenkracht van de computer vergt. Het is een competitie: de eerste miner die het probleem oplost, krijgt een beloning, namelijk de transactiekosten van de bitcointransacties in het blok. Die beloning motiveert mensen, zodat er altijd voldoende miners blijven rekenen. Het oplossen van de puzzel is immers de validatie van het blok, en daarvan hangt de veiligheid van het bitcoinnetwerk af.

Blokken valideren

Zodra een blok gevalideerd is, krijgt het een soort tijdstempel en wordt het aan een keten van blokken toegevoegd en het netwerk op gestuurd. Elk blok is met het vorige blok verbonden door een hash te berekenen van de hele keten tot dat moment aan toe. Daardoor is van de hele keten van blokken van het eerste blok (het ‘genesis block’) tot het laatste te controleren of ze wel met elkaar verbonden zijn. Miners verifiëren of de puzzel van een nieuw blok correct is opgelost (dat gaat heel snel, in tegenstelling tot het oplossen van de puzzel) en beginnen aan het volgende blok te rekenen.

Als iemand probeert om een niet door miners gevalideerd blok toe te voegen, is dat blok niet verbonden met de voorgaande blokken in de blockchain: de hash klopt niet. Het is dus snel duidelijk dat er fraude in het spel is. En omdat iedere bitcoinclient toegang heeft tot een kopie van de volledige blokchain, kan iedereen dat nagaan. Je verstuurt zo eenvoudig op een betrouwbare manier geld over de hele wereld, zonder bank of andere tussenpersonen.

Frustraties over een trage pc of ongewenste advertenties? Grote kans dat de standaard Windows-instellingen de boosdoener zijn. Met drie simpele ingrepen optimaliseer je direct de snelheid, privacy en veiligheid van je systeem. Wij zetten de belangrijkste aanpassingen op een rij, zodat je direct weer vlot en zorgeloos aan de slag kunt!

Of je nu net een gloednieuwe laptop uit de doos haalt of al jaren op dezelfde vertrouwde desktop werkt, de standaardinstellingen van Windows zijn zelden optimaal. Microsoft kiest vaak voor opties die hun eigen diensten promoten in plaats van jouw gebruiksgemak centraal te stellen. Gelukkig kun je met een paar gerichte ingrepen direct winst behalen. Pas deze drie essentiële instellingen aan voor meer privacy, snelheid en overzicht.

Schakel onnodige opstart-apps uit

Niets is zo frustrerend als een computer die er minutenlang over doet om startklaar te zijn. De grootste boosdoener hiervoor is vaak een overdaad aan programma's die automatisch opstarten zodra je de pc aanzet. Veel applicaties, van Spotify tot samenwerkingstools als Microsoft Teams, nestelen zich tijdens de installatie ongevraagd in je opstartproces. Dat vreet direct aan je systeemgeheugen en vertraagt de opstarttijd aanzienlijk.

Je lost dit eenvoudig op door naar de instellingen van Windows te navigeren en te zoeken naar de optie Opstart-apps. Hier zie je een duidelijk overzicht van alle software die met Windows mee start, inclusief de impact die elk programma heeft op de prestaties. Loop kritisch door deze lijst heen. Programma's die je niet dagelijks direct na het inloggen nodig hebt, kun je zonder risico uitschakelen door het schuifje om te zetten. Je verwijdert de software hiermee niet; je voorkomt alleen dat ze op de achtergrond draaien zonder dat je erom gevraagd hebt. Je pc zal hierdoor merkbaar vlotter reageren.

Weg met die advertenties en suggesties!

Windows is in de loop der jaren steeds meer veranderd in een platform waarop Microsoft eigen en gesponsorde diensten probeert te verkopen. Dat uit zich in zogenaamde 'suggesties' in je Startmenu, op je vergrendelingsscherm en zelfs in de Verkenner. Voor de meeste gebruikers voelt dat – terecht – als ongewenste reclame binnen een besturingssysteem waarvoor al betaald is. Het zorgt bovendien voor ruis en leidt af van waar je eigenlijk mee bezig bent.

Om deze stroom aan prikkels te stoppen, duik je in het menu Persoonlijke instellingen. Bij de instellingen voor het Startmenu en het Vergrendelingsscherm vind je opties die verwijzen naar het tonen van suggesties, tips of leuke weetjes. Vink deze opties uit om een schonere, rustigere interface te krijgen. Vergeet ook niet bij de privacy-instellingen de optie uit te zetten die Windows toestaat om je Instellingen-app te gebruiken voor het tonen van voorgestelde inhoud. Het resultaat is een professionelere werkomgeving die doet wat hij moet doen, zonder je continu te proberen te verleiden tot extra klikken.

Maak bestandsextensies zichtbaar

Een van de meest riskante standaardinstellingen in Windows is het verbergen van bestandsextensies voor bekende bestandstypen. Standaard zie je alleen de naam van een bestand, bijvoorbeeld 'factuur', maar niet of het een .pdf, .docx of een .exe is. Cybercriminelen maken daar dankbaar gebruik van door virussen te vermommen als onschuldige documenten. Een bestand dat 'foto.jpg.exe' heet, wordt door Windows dan getoond als 'foto.jpg', waardoor je denkt een afbeelding te openen terwijl je in werkelijkheid schadelijke software installeert.

Je kunt dit veiligheidsrisico direct verhelpen via de Bestandsverkenner. Zoek in de menubalk naar de optie Weergeven en navigeer vervolgens naar de instellingen voor weergeven. Hier vind je een optie genaamd Extensies voor bestandsnamen. Zorg dat deze optie aangevinkt staat. Hoewel het in het begin even wennen kan zijn om achter elk bestand een punt en drie of vier letters te zien staan, geeft het je volledige controle en inzicht. Je ziet nu in één oogopslag met wat voor type bestand je écht te maken hebt, en dat verkleint de kans op een succesvolle malware-infectie drastisch.

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!