Begin 2019 pleitten de Autoriteit Financiële Markt (AFM) en De Nederlandse Bank (DNB) voor cryptoregulering op internationaal niveau. Binnen Europa is hier nu gehoor aan gegeven: sinds 10 januari jongstleden zullen crypto-omwisselplatforms en aanbieders van cryptoportemonnees vallen onder het toezicht van De Nederlandsche Bank. We gaan hier verder op in aan de hand van de privacyverklaring van het Nederlandse wisselplatform Litebit.

Op grond van de herziene Europese anti-witwasrichtlijn zullen bedrijven die dergelijke cryptodiensten aanbieden, onder de reikwijdte gaan vallen van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Zij zullen voortaan verplicht zijn zich te laten registreren bij DNB. Na registratie zal DNB toetsen of de processen ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering goed zijn ingericht.

Ook andere Wwft-verplichtingen zullen van toepassing zijn. Zo vereist de wetgeving onder meer een zorgvuldig cliëntonderzoek bij (nieuwe) klanten. Hiervoor zullen persoonsgegevens moeten worden verwerkt. De wetgeving biedt ook een nieuwe grondslag voor de verwerking van persoonsgegevens; de wettelijke verplichting.

Privacyverklaring Litebit

Voor de wettelijke verplichting als grondslag dient de verwerking ook echt noodzakelijk te zijn om aan deze wettelijke verplichting te kunnen voldoen. In de wet hoeft niet expliciet te staan dat voor de uitvoering van een specifieke taak persoonsgegevens moeten worden verwerkt. De verplichting in de wet kan namelijk ruimer geformuleerd zijn. Wel moet de verwerkingsverantwoordelijke kunnen verantwoorden dat de verwerking van de persoonsgegevens valt onder specifieke wet- of regelgeving. Het is dus aan de verantwoordelijke zelf om te bepalen of het verwerken van persoonsgegevens noodzakelijk is om aan een wettelijke verplichting te voldoen.

In de privacyverklaring van Litebit is de wettelijke verplichting niet gebruikt als grondslag voor de verwerking van persoonsgegevens. Op zich niet vreemd omdat een dergelijke wettelijke verplichting, zoals uit de Wwft, vooralsnog niet geldt voor deze partij. Voor het aanmaken van een account, de koop en verkoop van cryptovaluta en de verificatieprocedure baseert Litebit zich op de uitvoering van de overeenkomst als grondslag voor de verwerking. Voor deze grondslag geldt overigens ook dat de verwerking noodzakelijk moet zijn in het kader van de uitvoering van de overeenkomst.

©PXimport

Daarnaast worden persoonsgegevens verwerkt wanneer je contact opneemt met het platform, via de chat of per telefoon. De grondslag bij de verwerking van deze gegevens is gebaseerd op het gerechtvaardigd (zakelijk) belang. Een logische grondslag, alleen laat Litebit hier na om uit te werken waar dat gerechtvaardigd belang dan daadwerkelijk in zit. Het gerechtvaardigd belang kan bijvoorbeeld gelegen zijn in het feit dat Litebit jou als klant efficiënt wil kunnen bedienen en zijn klantenservice wil optimaliseren.

Bewaartermijnen

Ook bestaan er wettelijke bewaartermijnen die bedrijven verplichten om bepaalde gegevens voor een bepaalde periode te bewaren. Zo geldt er voor debiteurenadministratie een wettelijke bewaartermijn van zeven jaar. In de AVG worden geen concrete bewaartermijn voor het bewaren van persoonsgegevens genoemd. Het is aan de organisaties zelf om te bepalen hoe lang zij de betreffende persoonsgegevens bewaren. Daarbij dient te worden gekeken naar hoe lang de gegevens nodig zijn voor het doel waarvoor deze zijn verzameld. Het uitgangspunt in de AVG is dat persoonsgegevens niet langer worden bewaard dan nodig is.

Per onderdeel heeft Litebit uitgewerkt wat de gebruikte bewaartermijnen zijn. Daarbij wordt eveneens verwezen naar de bewaartermijn van zeven jaar. Deze bewaartermijn wordt onder meer gebruikt voor de accountinformatie, maar ook voor de gegevens die zijn verkregen uit de verificatieprocedure. In (het tweede stadium van) de verificatieprocedure moet een kopie van het paspoort of identiteitskaart worden verstrekt. Een bewaartermijn van zeven jaar voor kopieën van identiteitskaarten is erg lang. Hoewel de Wwft nog niet van toepassing is op het platform, lijkt aansluiting bij de wettelijke termijn die hieruit voortvloeit logischer. In de wet is een bewaartermijn genoemd van vijf jaar na het beëindigen van de zakelijke relatie, of tot vijf jaar na het uitvoeren van de desbetreffende transactie.

Rechten van betrokkene

De AVG vereist verder dat de betrokkene wiens gegevens worden verwerkt, duidelijk wordt geïnformeerd over zijn rechten. Deze rechten bieden de betrokkene namelijk enige grip op de verwerking van zijn gegevens. De inhoud van deze rechten moet daarom kort zijn toegelicht in de privacyverklaring. Ook eventuele beperkingen van het recht en de stappen die de betrokkene moet nemen om zijn rechten uit te oefenen moeten worden vermeld.

In de privacyverklaring van Litebit worden de rechten van de betrokkene genoemd en beschreven. Wat Litebit niet heeft aangegeven is hoe de betrokkene deze rechten vervolgens praktisch kan toepassen. Ook is niet opgenomen binnen welke termijnen Litebit aan een dergelijk verzoek van een betrokkene zal voldoen en dat er beperkingen kunnen gelden op deze rechten.

©PXimport

Concluderend:

- Litebit heeft per activiteit waarbij persoonsgegevens worden verwerkt, op duidelijke wijze toegelicht welke gegevens nodig zijn, voor welk doel deze gegevens nodig zijn en op basis van welke grondslag. Als contact wordt opgenomen met Litebit worden ook persoonsgegevens verzameld, op grond van een gerechtvaardigd belang. Het platform heeft echter niet toegelicht waaruit dit gerechtvaardigd belang eigenlijk bestaat.

- Per activiteit heeft Litebit uitgewerkt hoe lang de gegevens worden bewaard. De bewaartermijn van zeven jaar voor kopieën van identiteitsbewijzen is lang.

- De rechten van betrokkene zijn in de privacyverklaring genoemd. Niet is genoemd op welke wijze de betrokkene deze rechten kan uitoefenen, binnen welke termijn aan een verzoek zal worden voldaan en dat er een beperking kan gelden op deze rechten.

Eindoordeel

Met de herziene anti-witwasrichtlijn gaat er het een en ander veranderen voor crypto-wisselplatforms en aanbieders van cryptoportemonnees. Deze bedrijven zullen onder het bereik vallen van de Wwft en onder het toezicht van DNB. Het is dus belangrijk dat deze aanbieders zich hierop voorbereiden. Niet alleen heeft het namelijk impact op de processen voor de onderneming, ook de privacyverklaring zal aanpassing nodig hebben.

Aanbieders van cryptodiensten moeten informeren over het cliëntonderzoek dat zij moeten uitvoeren en de gegevens die daarvoor nodig zijn. Ook zijn de aanbieders gebonden aan de wettelijke bewaartermijnen die zijn opgenomen in de Wwft. De verplichte wetgeving biedt sinds 10 januari 2020 ook een nieuwe grondslag voor de verwerking van gegevens. Dit kan in sommige gevallen dan geschieden op basis van een wettelijke verplichting.

Tekst:Lora Mourcous en Jesse Vermeij (SOLV advocaten)

Meta zou in de loop van dit jaar gezichtsherkenningstechnologie aan diens slimme brillen willen toevoegen.

Dat claimt The New York Times van bronnen te hebben vernomen. De gezichtsherkenningstechnologie zou ergens later dit jaar naar de slimme Ray-Ban- en Oakley-brillen van het bedrijf komen.

Volgens The New York Times zouden de brillen met de technologie gezichten in de omgeving kunnen identificeren via de ingebouwde camera. Daar zouden de brillen profielen van socialmediaplatforms van Meta, zoals Facebook en Instagram, voor gebruiken. Vervolgens zouden dragers van de bril informatie over de persoon in kwestie krijgen.

Logischerwijs zorgt het gerucht voor wat ophef rondom privacy. Meta zou dan ook nog overwegen dat het alleen mogelijk wordt om de technologie in te zetten bij mensen waar de drager een connectie mee heeft op social media. Maar het is nog niet uitgesloten dat Meta er voor kiest dat met de bril ook vreemden herkend kunnen worden via openbare profielen.

Het lijkt waarschijnlijk dat de functie er komt; The New York Times citeert een interne memo van Meta waarin te lezen valt dat het een goed moment is om de functie te lanceren gezien de huidige politieke onrust. Dit omdat veel organisaties die bezwaar zouden maken tegen dergelijke technologie, het te druk zouden hebben met andere problemen. Meta zelf heeft het gerucht aan The New York Times bevestigd noch ontkend.

Je merkt het aan laptops, smartphones en gameconsoles: de prijzen lopen dit jaar op. Inflatie speelt mee, maar dat is niet de voornaamste reden. Waar chipmakers, vooral de geheugenfabrikanten, tot voor kort vooral produceerden voor de traditionele (consumenten)markt, gaat er nu steeds meer capaciteit naar grote AI-datacenters. Daardoor worden geheugen en opslag schaarser. En als iets schaarser wordt, stijgt de prijs. Hoe dat zit en wat dat voor jou betekent, lees je hier.

AI als Rupsje Nooitgenoeg

Zie de geheugenchipindustrie als een bakkerij met een beperkt aantal ovens. Jarenlang werd de capaciteit van die ovens gebruikt voor standaardbrood: regulier DRAM-geheugen (Dynamic random access memory)en NAND-opslag (flashgeheugen) voor consumententech. Nu vragen AI-servers om een nieuw soort brood: high bandwidth memory (HBM). HBM is speciaal geheugen dat direct naast de rekenchip zit, zodat data veel sneller heen en weer kan. En de vraag is groot: marktanalisten verwachten dat datacenters in 2026 een heel groot deel van de geproduceerde geheugenchips gaan opslokken, met schattingen die richting 70 procent gaan Het gevolg is simpel: als meer ovens worden gereserveerd voor dat 'speciale brood', kan er minder standaardbrood gebakken worden. En dat betekent dus dat gewoon geheugen fors duurder aan het worden is.

©Bron prijsdata: Tweakers

RAM-tekort is niet de enige oorzaak

Dat de prijzen van geheugen en opslag in korte tijd zo gestegen zijn, ga je dus voelen: want dit zijn basis-onderdelen in bijna elke laptop of smartphone. Daar komt nog bij dat ook cpu's tijdelijk lastiger te leveren (en in sommige gevallen duurder) waren. Ook van andere onderdelen (denk: printplaten, batterijen en stroomregelchips) is de prijs omhoog aan het gaan. Daarnaast maken nieuwe standaarden zoals Wifi 7 en USB 4 sommige onderdelen bovendien complexer en daarmee duurder.

Geheugenchip en geheugen, wat is het verschil?

Een geheugenchip is het fysieke onderdeel dat uit de fabriek komt: zo'n klein rechthoekig blokje dat je op een printplaat ziet zitten. Je kunt het zien als bakstenen en een muur. De geheugenchips zijn de bakstenen. Een RAM-module is de muur, opgebouwd uit meerdere bakstenen op één printplaat. Een typische module bevat meerdere chips die samen die 8, 16 of 32 GB vormen. En precies daarom werkt een tekort aan chips zo snel door. Als er minder chips beschikbaar zijn, kun je minder RAM-modules maken, minder ssd's vullen en minder chips plaatsen in laptops, telefoons en tablets.

©Batorskaya Larisa

Laptops, smartphones en consoles: daarom worden ze duurder

De onderstaande tabel laat zien globaal zien welk deel van het budget naar de verschillende onderdelen gaat. Daarbij moet wel aangetekend dat het om een schatting van percentages gaat; harde cijfers hierover zijn moeilijk te vinden.  Hierdoor zie je beter waar de pijn van de huidige geheugen- en chiptekorten het hardst wordt gevoeld.

Kijk je puur naar deze tabel, dan zou je verwachten dat vooral gameconsoles heel sterk in prijs gaan stijgen. Maar volgens kenners van de markt zouden consolebouwers hun best doen om in ieder geval voorlopig de prijs gelijk te houden – juist omdat de Switch 2 net uit is en de Xbox Series en PS5 al meerdere prijsverhogingen hebben gehad. De klap daar zal eerder opgevangen worden door alles eromheen: denk aan accessoires en abonnementen zoals PlayStation Plus.

Bij laptopfabrikanten en smartphonemakers ligt dat anders. Die hebben geen andere producten in het ümfeld die ingezet kunnen worden om de kosten van het belangrijkste product niet al te veel te hoeven verhogen. De stijgende kosten van geheugen, opslag en processor zullen daar dus wel impact gaan hebben, zo is de verwachting.

Hogere prijzen of minder waar voor je geld

Die impact heeft grofweg twee smaken. Enerzijds zal vooral premium tech duurder worden, maar krijg je daar wel meer voor terug; anderzijds zullen bij mid-range tech de prijzen waarschijnlijk minder hard stijgen, maar krijg je daar tegelijkertijd minder waar voor je geld. Krimpflatie.

Premiumtech: duurder, maar meer mogelijkheden

Hier spelen twee dingen: niet alleen zijn chips minder goed leverbaar, er wordt tegelijkertijd hard gewerkt aan nieuwe productietechnieken (zoals de 2-nanometer chiptechnologie van marktleider TSMC). De productie van zo'n nieuwe chip is een ingewikkeld en duur proces. Dat drijft de prijs op.

Wel is het zo dat je als consument profiteert van de mogelijkheden van de nieuwste generatie chips. Die kunnen langer hoge prestaties volhouden en toch koeler blijven, simpelweg omdat de chip efficiënter met energie omgaat. Dat merk je echt in de praktijk. Dus ja, je betaalt meer, maar je krijgt er ook meer voor terug.

©StocksJust4You - stock.adobe.com

Mid-range: niet duurder, wel mindere specs

Bij de middenklasse proberen merken de prijs aantrekkelijk te houden. Als onderdelen duurder worden, moeten ze ergens compenseren. Je krijgt dan voor ongeveer dezelfde adviesprijs als het model van vorig jaar een smartwatch of telefoon met minder opslag, minder RAM of trager werkgeheugen dan de generatie van vorig jaar. Of het model wordt uitgekleed: extra's (bijvoorbeeld een snellere opslagvariant, betere camera, luxere afwerking) verdwijnen.

En de budgetmodellen?

Hele goedkope modellen hebben het extra lastig. Daar zit weinig marge op, dus een stijging van onderdelenprijzen hakt er direct in. Het principe is hetzelfde als bij mid-range, maar het pakt hier vaker scherper uit: er is minder ruimte om kosten op te vangen, dus je merkt het sneller in RAM, opslag of snelheid. Daarnaast kunnen fabrikanten in het laagste segment ook kiezen om instapmodellen te schrappen, of om 'nieuwe' modellen uit te brengen die intern weinig veranderen. Dat betekent vaak ook: minder keuze voor jou.

Conclusie

Tech is in 2026 duurder geworden omdat de chipindustrie zich steeds meer richt op AI-datacenters. Daardoor verschuift productiecapaciteit naar specialistisch geheugen, en stijgen de prijzen van standaardgeheugen en opslag.

Het advies voor jou is vooral praktisch: als je nu al weet dat je extra RAM, een grotere ssd of een nieuwe smartphone, laptop of gameconsole nodig hebt, wacht dan niet te lang. De signalen uit de markt wijzen erop dat prijzen en beschikbaarheid voorlopig onder druk blijven staan. Dat maakt vergelijken weer belangrijker dan de afgelopen jaren. Kijk niet alleen naar de prijs, maar kijk extra goed naar de specificaties. En kijk daarbij vooral naar RAM en opslag: daar zie je de effecten van wat er nu speelt het snelst terug.