Begin 2019 pleitten de Autoriteit Financiële Markt (AFM) en De Nederlandse Bank (DNB) voor cryptoregulering op internationaal niveau. Binnen Europa is hier nu gehoor aan gegeven: sinds 10 januari jongstleden zullen crypto-omwisselplatforms en aanbieders van cryptoportemonnees vallen onder het toezicht van De Nederlandsche Bank. We gaan hier verder op in aan de hand van de privacyverklaring van het Nederlandse wisselplatform Litebit.

Op grond van de herziene Europese anti-witwasrichtlijn zullen bedrijven die dergelijke cryptodiensten aanbieden, onder de reikwijdte gaan vallen van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Zij zullen voortaan verplicht zijn zich te laten registreren bij DNB. Na registratie zal DNB toetsen of de processen ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering goed zijn ingericht.

Ook andere Wwft-verplichtingen zullen van toepassing zijn. Zo vereist de wetgeving onder meer een zorgvuldig cliëntonderzoek bij (nieuwe) klanten. Hiervoor zullen persoonsgegevens moeten worden verwerkt. De wetgeving biedt ook een nieuwe grondslag voor de verwerking van persoonsgegevens; de wettelijke verplichting.

Privacyverklaring Litebit

Voor de wettelijke verplichting als grondslag dient de verwerking ook echt noodzakelijk te zijn om aan deze wettelijke verplichting te kunnen voldoen. In de wet hoeft niet expliciet te staan dat voor de uitvoering van een specifieke taak persoonsgegevens moeten worden verwerkt. De verplichting in de wet kan namelijk ruimer geformuleerd zijn. Wel moet de verwerkingsverantwoordelijke kunnen verantwoorden dat de verwerking van de persoonsgegevens valt onder specifieke wet- of regelgeving. Het is dus aan de verantwoordelijke zelf om te bepalen of het verwerken van persoonsgegevens noodzakelijk is om aan een wettelijke verplichting te voldoen.

In de privacyverklaring van Litebit is de wettelijke verplichting niet gebruikt als grondslag voor de verwerking van persoonsgegevens. Op zich niet vreemd omdat een dergelijke wettelijke verplichting, zoals uit de Wwft, vooralsnog niet geldt voor deze partij. Voor het aanmaken van een account, de koop en verkoop van cryptovaluta en de verificatieprocedure baseert Litebit zich op de uitvoering van de overeenkomst als grondslag voor de verwerking. Voor deze grondslag geldt overigens ook dat de verwerking noodzakelijk moet zijn in het kader van de uitvoering van de overeenkomst.

©PXimport

Daarnaast worden persoonsgegevens verwerkt wanneer je contact opneemt met het platform, via de chat of per telefoon. De grondslag bij de verwerking van deze gegevens is gebaseerd op het gerechtvaardigd (zakelijk) belang. Een logische grondslag, alleen laat Litebit hier na om uit te werken waar dat gerechtvaardigd belang dan daadwerkelijk in zit. Het gerechtvaardigd belang kan bijvoorbeeld gelegen zijn in het feit dat Litebit jou als klant efficiënt wil kunnen bedienen en zijn klantenservice wil optimaliseren.

Bewaartermijnen

Ook bestaan er wettelijke bewaartermijnen die bedrijven verplichten om bepaalde gegevens voor een bepaalde periode te bewaren. Zo geldt er voor debiteurenadministratie een wettelijke bewaartermijn van zeven jaar. In de AVG worden geen concrete bewaartermijn voor het bewaren van persoonsgegevens genoemd. Het is aan de organisaties zelf om te bepalen hoe lang zij de betreffende persoonsgegevens bewaren. Daarbij dient te worden gekeken naar hoe lang de gegevens nodig zijn voor het doel waarvoor deze zijn verzameld. Het uitgangspunt in de AVG is dat persoonsgegevens niet langer worden bewaard dan nodig is.

Per onderdeel heeft Litebit uitgewerkt wat de gebruikte bewaartermijnen zijn. Daarbij wordt eveneens verwezen naar de bewaartermijn van zeven jaar. Deze bewaartermijn wordt onder meer gebruikt voor de accountinformatie, maar ook voor de gegevens die zijn verkregen uit de verificatieprocedure. In (het tweede stadium van) de verificatieprocedure moet een kopie van het paspoort of identiteitskaart worden verstrekt. Een bewaartermijn van zeven jaar voor kopieën van identiteitskaarten is erg lang. Hoewel de Wwft nog niet van toepassing is op het platform, lijkt aansluiting bij de wettelijke termijn die hieruit voortvloeit logischer. In de wet is een bewaartermijn genoemd van vijf jaar na het beëindigen van de zakelijke relatie, of tot vijf jaar na het uitvoeren van de desbetreffende transactie.

Rechten van betrokkene

De AVG vereist verder dat de betrokkene wiens gegevens worden verwerkt, duidelijk wordt geïnformeerd over zijn rechten. Deze rechten bieden de betrokkene namelijk enige grip op de verwerking van zijn gegevens. De inhoud van deze rechten moet daarom kort zijn toegelicht in de privacyverklaring. Ook eventuele beperkingen van het recht en de stappen die de betrokkene moet nemen om zijn rechten uit te oefenen moeten worden vermeld.

In de privacyverklaring van Litebit worden de rechten van de betrokkene genoemd en beschreven. Wat Litebit niet heeft aangegeven is hoe de betrokkene deze rechten vervolgens praktisch kan toepassen. Ook is niet opgenomen binnen welke termijnen Litebit aan een dergelijk verzoek van een betrokkene zal voldoen en dat er beperkingen kunnen gelden op deze rechten.

©PXimport

Concluderend:

- Litebit heeft per activiteit waarbij persoonsgegevens worden verwerkt, op duidelijke wijze toegelicht welke gegevens nodig zijn, voor welk doel deze gegevens nodig zijn en op basis van welke grondslag. Als contact wordt opgenomen met Litebit worden ook persoonsgegevens verzameld, op grond van een gerechtvaardigd belang. Het platform heeft echter niet toegelicht waaruit dit gerechtvaardigd belang eigenlijk bestaat.

- Per activiteit heeft Litebit uitgewerkt hoe lang de gegevens worden bewaard. De bewaartermijn van zeven jaar voor kopieën van identiteitsbewijzen is lang.

- De rechten van betrokkene zijn in de privacyverklaring genoemd. Niet is genoemd op welke wijze de betrokkene deze rechten kan uitoefenen, binnen welke termijn aan een verzoek zal worden voldaan en dat er een beperking kan gelden op deze rechten.

Eindoordeel

Met de herziene anti-witwasrichtlijn gaat er het een en ander veranderen voor crypto-wisselplatforms en aanbieders van cryptoportemonnees. Deze bedrijven zullen onder het bereik vallen van de Wwft en onder het toezicht van DNB. Het is dus belangrijk dat deze aanbieders zich hierop voorbereiden. Niet alleen heeft het namelijk impact op de processen voor de onderneming, ook de privacyverklaring zal aanpassing nodig hebben.

Aanbieders van cryptodiensten moeten informeren over het cliëntonderzoek dat zij moeten uitvoeren en de gegevens die daarvoor nodig zijn. Ook zijn de aanbieders gebonden aan de wettelijke bewaartermijnen die zijn opgenomen in de Wwft. De verplichte wetgeving biedt sinds 10 januari 2020 ook een nieuwe grondslag voor de verwerking van gegevens. Dit kan in sommige gevallen dan geschieden op basis van een wettelijke verplichting.

Tekst:Lora Mourcous en Jesse Vermeij (SOLV advocaten)

Epic Games, de ontwikkelaar en uitgever van Fortnite, moet in Nederland twee boetes van in totaal 1,125 miljoen euro betalen. Dit omdat het bedrijf kinderen op een oneerlijke manier aanzet om aankopen te doen in het populaire battle royale-spel.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) legde Epic Games in 2024 al de boetes op. Epic Games ging in hoger beroep, maar de rechtbank in Rotterdam heeft eerder deze week besloten dat de boetes blijven staan en de aanklacht van de ACM dus correct is.

Redenen voor de boetes

Epic heeft met Fortnite volgens de rechtszaak op drie punten de wet overtreden. Zo bevat het spel de Item Shop, waarbij items elke 24 uur worden vervangen. Hiermee wordt volgens het oordeel kunstmatig schaarste gecreëerd en worden kinderen onder tijdsdruk gemotiveerd om snelle en dus mogelijk ondoordachte aankopen te doen. Dit is overigens een vrij vaak voorkomende verkoopstrategie in diverse multiplayergames.

Daarnaast worden Fortnite-spelers - en dus ook kinderen - gebombardeerd met verschillende beelden, video's en berichten die tot aankoop aanzetten. Op die manier wordt het voor hen verleidelijker gemaakt om items en zogeheten Battle Passes te kopen. Volgens Epic Games zetten deze advertenties niet rechtstreeks aan tot aanschaf, omdat men na het klikken op zo'n bericht nog meer stappen moet zetten, maar de rechtbank wuift dat weg.

Tot slot staan er bij sommige items in de Item Shop timers die aflopen. Daarmee wordt gesuggereerd dat sommige items spoedig uit de verkoop gehaald worden, terwijl dat niet altijd het geval is. Ook dit probeerde Epic Games te weerleggen - zonder succes.

Naast de boete moet Epic Games Fortnite aanpassen om jongere spelers te beschermen. Dat zal het bedrijf mogelijk meer geld en moeite kosten dan de daadwerkelijke boetes betalen. Epic heeft de timer inmiddels al uit de Item Shop gehaald, en spelers onder de 16 jaar kunnen geen aankopen met echt geld meer doen zonder ouderlijke toestemming. Daarbij kan er ook ouderlijk toezicht worden ingesteld

Kritische kijk op games

Nederland is niet het enige land waar met een vergrootglas naar Fortnite wordt gekeken: in de Verenigde Staten werden ook al boetes uitgedeeld voor soortgelijke zaken. Sowieso wordt er wereldwijd steeds kritischer gekeken naar de manier waarop met name videogames met een online component met jeugdige spelers omgaan. Een ander bekend voorbeeld is Roblox, dat volgens critici door sommige spelers met kwade bedoelingen als platform wordt gebruikt om kinderen te lokken.

Fortnite is speelbaar op alle moderne platforms, waaronder PlayStation, Switch-consoles, Xbox, pc en smartphones. Het is een van de populairste games van deze tijd. In het spel landen honderd spelers op een eiland en vechten ze het uit tot er maar één speler overblijft. De game is in de loop der jaren echter uitgegroeid tot meer dan dat: er zijn festivals met echte artiesten die optreden, spelers kunnen het uiterlijk van uiteenlopende personages uit allerlei franchises ontgrendelen voor hun eigen personage - van Marvel tot South Park - en er zijn zelfs een racegame en een Lego-versie binnen het platform beschikbaar.

Kathleen Kennedy, de voorzitter van Lucasfilm die eerder deze week aankondigde te vertrekken bij het bedrijf, heeft een update gegeven over verschillende Star Wars-films die er aan zitten te komen.

Dat deed ze in een interview met Deadline, waarin ze ook terugblikt op haar tijd bij Lucasfilm. We wisten al van het bestaan van de aankomende films die ze vervolgens aanhaalde, maar op deze manier wordt er iets meer duidelijkheid gecreëerd over de status van deze projecten.

Mogelijke projecten

Zo werken James Mangold en Beau Willimon aan een script voor een film over het ontstaan van de Jedi - mogelijk genaamd Dawn of the Jedi. Volgens Kennedy heeft het duo een geweldig script geschreven, maar ligt de progressie rondom de film nu tijdelijk stil.

Daarnaast heeft ook Taika Waititi - bekend van de moderne Thor-films, What We Do in the Shadows en Jojo Rabbit - een script ingeleverd die blijkbaar "hilarisch" is. "Het is alleen niet mijn besluit (wat ermee gebeurt), zeker nu ik wegga." Steve Soderbergh en (acteur) Adam Driver willen daarnaast een script van Scott Burns verfilmen. Eerder werd er al een film rondom Drivers personage Ben Solo afgeschoten.

Tot slot is er nog de mogelijkheid dat Rian Johnson, de maker van The Last Jedi, terugkeert. Kennedy legt uit dat Johnson het erg druk heeft met de Knives Out-films, en dat hij ook bang is geworden van de kritiek die online werd geplaatst rondom zijn meest recente Star Wars-film. In eerste instantie zou Johnson een geheel nieuwe Star Wars-trilogie regisseren, maar dat lijkt nu dus onwaarschijnlijk. Kennedy kon dan ook geen uitsluitsel geven.

Aankomende bevestigde Star Wars-films

Er is in ieder geval veel onduidelijk over de staat van de toekomstige Star Wars-films, maar gelukkig weten we van enkele films dat ze sowieso uitkomen - mede omdat ze al zijn opgenomen.

Zo is daar de Mandalorian-film - The mandalorian and Grogu - geregisseerd door Jon Favreau - die in mei uitkomt - en volgend jaar Star Wars: Starfighter. In die film hebben onder andere Ryan Gosling, Flynn Gray en Matt Smith rollen. Fans kunnen zich de komende jaren dus nog opmaken voor meer dan genoeg Star Wars.

Het vertrek van Kathleen Kennedy

Zoals gezegd treedt Kathleen Kennedy dus af als voorzitter van Lucasfilm. Zij speelde zo'n veertien jaar lang een belangrijke rol binnen deze gigantische franchise. Ze zal wel deels betrokken blijven bij de reeks, onder andere als producent van The Mandalorian and Grogu en Starfighter.

Dave Filoni en Lynwen Brennan nemen het stokje van Kennedy over. Filoni gaat zich richten op de creatieve koers van Lucasfilm en Star Wars, terwijl Brennan de zakelijke kant op zich neemt. Beiden zullen onder leiding staan van Disney-voorzitter Alan Bergman.