De Amerikaanse futuroloog Raymond Kurzweill denkt dat vanaf 2045 robots intelligenter zullen zijn dan mensen. De Belgische onderzoeker Luc Steels ziet dat heel anders. Daarom schreef hij ‘Casparo,’ samen met de Spaanse neurowetenschapper Oscar Vilarroya. Die opera vertelt wat er gebeurt als gadget-freak Graziano een geavanceerde huishoudrobot aanschaft. Hij hoopt dat deze robot hem rijk kan maken door kookwedstrijden te winnen. Het loopt echter anders.
De intelligentie van de nieuwe huishoudrobot valt nogal tegen, vindt Graziano. De meest elementaire vaardigheden, zoals lopen en praten, lijkt Casparo nog te moeten leren. “Dat is niet zo vreemd,” zegt Steels. “Ook de menselijke intelligentie is langzaam ontstaan, in de loop van de evolutie.” Net als een mensenkind moet Casparo beetje bij beetje zijn omgeving leren begrijpen. In de opera wordt dat proces zichtbaar gemaakt doordat het publiek via een groot scherm kan meekijken door de ogen van Casparo.
Van links naar rechts: kook- en gadget-freak Graziano, huishoudrobot Casparo en Grazanio’s echtgenote Rosalinda.
Brain-upload via Kurzweil-helm
In de opera komen allerlei thema’s uit het onderzoek naar kunstmatige intelligentie aan bod. Zo ontdekt huishoudrobot Casparo zijn eigen beeld in een spiegel. Hij wordt zich daardoor bewust van zichzelf en wil niet langer een robot zijn. Steels: “Ook in mijn lab in Brussel zetten we robots voor de spiegel. Niet om ze bewustzijn bij te brengen. Maar om ze te laten zien wat hun ledematen doen in reactie op hun eigen bewegingscommando’s.”
In de opera raakt robot-eigenaar Graziano steeds gefrustreerder over zijn robot. De robot kan nog steeds niet koken. Bovendien luistert hij niet naar Graziano, maar naar zijn echtgenote Rosalinda. En die houdt vooral van dansen. Graziano besluit om zijn wil aan de robot op te dringen door de inhoud van zijn eigen brein te kopiëren naar de robot. Dat doet hij met twee ‘Kurzweil-helmen.’ Steels: “Kurzweil voorspelt dat het op een bepaald moment mogelijk wordt om de inhoud van je brein te uploaden naar een robotgeheugen.”
In de opera loopt deze ‘brein-upload’ helemaal mis. Er zit een bug in de kopieersoftware, waardoor de breinen van robot en robot-eigenaar worden verwisseld. De voormalige robot Casparo is hierdoor in een mens veranderd. Rosalinda is opgetogen dat de muzikale geest van Casparo zich nu in het lichaam van Graziano bevindt. Graziano is minder blij. Hij zit opgesloten in het lichaam van een robot.
Tekst
: Jolein de Rooij
