Wanneer je een pc koopt met Windows, of zelf Windows installeert, krijg je het uiterlijk en de functionaliteit die Microsoft voor je heeft gekozen. Daar is niets mis mee, maar het zit in onze aard om dingen wat persoonlijker te maken. Ook anno 2014 is dat nog prima mogelijk.

Windows 7?

Hoewel dit artikel zich voornamelijk richt op de huidige versie van Windows, werken de meeste tips ook gewoon in Windows 7. Alleen de tips die specifiek van toepassing zijn op Windows 8-functies, zoals Startscherm-gerelateerde zaken, werken uiteraard niet in Windows 7.

Deel 1: Uiterlijk aanpassen

Tip 01: Bureaublad

Het bureaublad (inclusief taakbalk) is het onderdeel van Windows waar je het meest naar zit te kijken en als het uiterlijk daarvan je niet zint, kan je dat behoorlijk storen. Omdat iedereen een eigen smaak heeft, is dit onderdeel eenvoudig aan te passen. Klik met de rechtermuisknop op een lege plek op het bureaublad en kies voor Aan persoonlijke voorkeur aanpassen. Je komt terecht in het venster Persoonlijke instellingen waar je afzonderlijke elementen kunt aanpassen. Lees ook: Windows herinstalleren - Een schone lei na crash of infectie.

Klik bijvoorbeeld op Bureaubladachtergrond en kies een andere achtergrondafbeelding voor Windows. Klik je op Kleur, dan kun je onder andere de kleur van de taakbalk veranderen. Wil het maar niet lukken om kleuren en afbeeldingen te zoeken die goed bij elkaar passen, dan kun je ook Windows het werk laten doen. Klik onder het kopje Windows-standaardthema's op een thema dat je mooi vindt en Windows past de kleuren, afbeeldingen enzovoort automatisch aan. Rechtsboven vind je overigens de optie Meer thema's van internet downloaden voor als er geen thema aanwezig is dat je mooi vindt.

©PXimport

Tip 01 Je kunt zelf de kleuren aanpassen of een standaard thema selecteren.

Tip 02: Vergrendelingsscherm

Verderop in dit artikel (tip 5) kun je lezen hoe je de afbeelding (en andere elementen) in het Startscherm kunt aanpassen. Maar hoe zit het dan met het vergrendelingsscherm in Windows 8? Het is een fraaie afbeelding, maar als het net niet je smaak is, is het niet prettig om daar elke dag mee geconfronteerd te worden. Ook dit onderdeel van Windows kun je gelukkig aanpassen.

Gebruik de toetscombinatie Windows-toets+I om de Charm Instellingen te openen en klik daar onder in op Pc-instellingen wijzigen. Je komt terecht op de hoofdpagina Persoonlijke instellingen waar je op Vergrendelingsscherm kunt klikken. Selecteer hier een andere afbeelding of blader naar een eigen afbeelding op je harde schijf. Interessant is dat je hier ook kunt bepalen welke apps er in het vergrendelingsscherm worden weergegeven, zoals een kalender of Facebook.

©PXimport

Tip 02 Je kunt zelf bepalen welke afbeelding je in het vergrendelingsscherm ziet.

Maak een eigen account

Als je de computer in je eentje gebruikt, kun je natuurlijk rommelen wat je wilt. Maar wanneer je de pc moet delen met anderen, wordt het misschien niet altijd op prijs gesteld dat je het kleurenschema ineens hebt aangepast, het inlogscherm hebt veranderd, enzovoort.

Dit kun je (deels) voorkomen door eerst een eigen gebruikersaccount aan te maken, voor het geval je nog geen eigen account gebruikte. Dat is niet een oplossing voor alles, sommige functionaliteiten (zeker wanneer je software van derden gebruikt) hebben namelijk invloed op alle gebruikers. Maar met een gebruikersaccount worden in ieder geval de meeste aanpassingen alleen in je eigen account doorgevoerd. Je maakt een gebruikersaccount aan via Configuratiescherm / Gebruikersaccounts en Ouderlijk toezicht.

Tip 03: Profielfoto

Bij het aanmaken van een gebruikersaccount, krijg je ook de keuze voor het kiezen van een profielfoto. Zeker wanneer er meer mensen gebruikmaken van dezelfde computer, is het leuk om je eigen foto als afbeelding te kiezen, zodat je in een oogopslag kunt zien welk account van jou is. Gebruikersaccounts worden echter vaak aangemaakt op het moment dat Windows net is geïnstalleerd of de computer net nieuw is aangeschaft, waardoor de kans groot is dat je nog geen persoonlijke foto tot je beschikking hebt. Gelukkig kun je dit later heel eenvoudig veranderen.

Vroeger deed je dit in Configuratiescherm, maar sinds de komst van Windows 8 zit deze instelling op een andere plek. Ga naar de Charm Instellingen door de sneltoets Windows-toets+I te gebruiken en klik vervolgens op Pc-instellingen wijzigen. Klik nu aan de linkerkant op Accounts en vervolgens op Uw account. Je ziet hier de profielfoto die nu gebruikt wordt. Klik op Bladeren om een afbeelding op je harde schijf te zoeken die je nieuwe profielfoto moet gaan worden. Wanneer je een webcam (geïnstalleerd) hebt, kun je ook op Camera klikken om direct een foto met de webcam te maken. Wil je afbeeldingen van andere gebruikersaccounts aanpassen zonder direct in te hoeven loggen, klik dan linksboven op Andere accounts.

©PXimport

Tip 03 Een profielfoto bij je gebruikersaccount staat leuk en zorgt voor herkenbaarheid.

Tip 04: Pictogrammen

Om bestandstypen en bepaalde mappen eenvoudig te kunnen herkennen, maakt Windows gebruik van pictogrammen. Wanneer je bijvoorbeeld in Windows Verkenner in het linkerdeelvenster kijkt, zie je onder Favorieten de snelkoppelingen naar onderdelen van Windows staan die je vaak gebruikt (je kunt hier zelf ook mappen naartoe slepen). Heb je hier diensten als Dropbox staan, dan zijn die vaak voorzien van een heel duidelijk pictogram. Maar heb je hier allerlei mappen als snelkoppeling staan, dan is het lang meer zo duidelijk.

Om deze mappen een duidelijker pictogram mee te geven, klik je met de rechtermuisknop op de map waarvan je het pictogram wilt veranderen en vervolgens op Eigenschappen. Je komt nu direct terecht in het tabblad Snelkoppeling, waar je onderin de optie Ander pictogram ziet. Klik hierop en er opent zich een klein venster met honderden pictogrammen waar je uit kunt kiezen. Op deze manier kun je iedere snelkoppeling z'n eigen uiterlijk geven. Zit er geen pictogram van je gading bij, dan kun je hier nog veel meer pictogrammen downloaden. Het veranderen van pictogrammen van mappen in de hoofdnavigatie van Verkenner (en dus geen snelkoppelingen), is even eenvoudig. Klik met de rechtermuisknop op een map en kies Eigenschappen. Klik vervolgens op het tabblad Aanpassen waar je onderin de knop Ander pictogram zult terugvinden.

©PXimport

Tip 04 Door pictogrammen aan te passen, kun je meer duidelijkheid voor jezelf scheppen.

Uiterlijke aanpassingen door derden

Windows biedt dus meer dan genoeg mogelijkheden om het uiterlijk aan te passen naar je eigen smaak. Het kan echter zijn dat je wensen iets verder gaan dan een ander kleurtje of andere afbeelding. Bijvoorbeeld omdat je oeverloze heimwee hebt naar de zuurstokachtige kleuren van Windows XP, of omdat je het semi-transparante uiterlijk van Windows Vista mist. Weet dan dat er programma's zijn die het uiterlijk van Windows nog verder kunnen aanpassen. Waar je wel rekening mee moet houden, is dat de aanpassingen in dit soort programma's soms van toepassing zijn op álle gebruikers van de pc.

Met het programma Start8 kun je Windows bijvoorbeeld het klassieke startmenu weer teruggeven en zelf bepalen hoe de knop Start eruitziet.

Deel 2: Functionaliteit aanpassen

Tip 05: Startscherm

Het Startscherm in Windows 8, je houdt ervan, of je vindt het verschrikkelijk. Maar wat je er ook van vindt, het blijft een feit dat je dit Startscherm eenvoudig kunt aanpassen. Als je op het bureaublad zit, druk je op de Windows-toets om op het Startscherm te komen. Druk daarna op Windows-toets+I en klik op Aanpassen. Hier kun je de achtergrondafbeelding en de kleuren van vensters die je in het Startscherm opent, wijzigen. Naast dat de pictogrammen in het Startscherm te verslepen zijn, kun je ze ook een eigen grootte (breedte) meegeven.

Klik met de rechtermuisknop op het pictogram dat je wilt aanpassen en beweeg je muis naar de optie Formaat wijzigen. Je kunt dan kiezen voor Klein, Normaal en soms ook Breed of Groot. Zo kun je je programma's indelen op grootte van belangrijkheid. Programma's die je vaak gebruikt, geef je dan een grotere knop. Ook handig: je kunt namen toekennen aan de groepen pictogrammen. Klik met de rechtermuisknop boven een groep pictogrammen en klik op Naam aan groepen geven.

©PXimport

Tip 05 Door groepen pictogrammen in het Startscherm namen te geven, vind je programma's makkelijker terug.

Tip 06: Verkenner

Je hebt in tip 4 gelezen hoe je het uiterlijk van de pictogrammen in Windows Verkenner kunt aanpassen. Daarnaast kun je de Verkenner ook een stuk efficiënter laten werken. Laten we maar eens beginnen met de Favorieten. Is je lijst met snelkoppelingen ondertussen wel erg lang geworden? Dan kun je ze met een klik op Delete eenvoudig verwijderen. Wees gerust, hiermee verwijder je alleen de snelkoppeling en niet het programma of de map zelf.

En wat als je het kopje Bibliotheken uit eerdere versies van Windows mist? Rechtsklik dan op een lege plek in het linkerdeelvenster en klik op Bibliotheken weergeven. Aan de standaard bibliotheken kun je eenvoudig eigen bibliotheken toevoegen door op Bibliotheken te klikken, vervolgens te rechtsklikken op een lege plek in de bibliotheek en te kiezen voor Nieuw/Bibliotheek. Pas de naam aan en voeg mappen toe aan de bibliotheek. Op deze manier maak je eenvoudig 'dossiers' van mappen die zich op verschillende plekken in Windows bevinden.

©PXimport

Tip 06 Bibliotheken in Windows Verkenner zijn een handige manier om mappen te bundelen.

Tip 07: Taakbalk

Het is misschien wel het meest gebruikte onderdeel van Windows, de taakbalk. Ook hierin kun je ook een aantal dingen aanpassen zodat het voor jou lekkerder werkt. Klik maar eens met de rechtermuisknop op de taakbalk en kies voor Eigenschappen. Al snel zie je dat je de hele taakbalk zelf onder controle hebt. Zo kun je ervoor kiezen de taakbalk automatisch naar onderen te laten zakken als je hem even niet gebruikt. Of je zet de taakbalk aan de boven- of de zijkant van je scherm.

Een andere interessante optie in het Eigenschappen-venster is de optie Taakbalkknoppen. Wanneer je bijvoorbeeld werkt in Word, worden alle documenten die je open hebt, verzameld onder één Word-pictogram op de taakbalk. Kies je bij Taakbalkknoppen echter voor de optie Nooit combineren, dan wordt elk document afzonderlijk op de taakbalk getoond, zoals je van vroeger gewend bent.

©PXimport

Tip 07 Je hebt veel meer controle over de taakbalk dan je wellicht denkt.

Tip 08: Systeemvak

De taakbalk heeft aan de rechterkant ook het systeemvak staan, waarin snelkoppelingen naar programma's staan die op de achtergrond draaien, geluidsinstellingen, enzovoort. Mocht je al die snelkoppelingen liever niet in een apart venstertje hebben staan, maar gewoon op de taakbalk, dan kun is dat natuurlijk aan te passen. Klik op het pijltje en dan op Aanpassen.... Het venster Systeemvakpictogrammen verschijnt. Helemaal onder aan dit venster kun je dan een vinkje aanzetten: Altijd alle meldingen en pictogrammen op de taakbalk weergeven.

Vind je het niet handig om alle pictogrammen in je taakbalk te hebben staan, omdat die dan misschien wel overvol wordt? Dan kun je in hetzelfde venster voor ieder pictogram aangeven of het wel of niet getoond moet worden in het systeemvak. Ook kun je kiezen voor de optie Alleen meldingen weergeven, dit houdt in dat het pictogram alleen in je taakbalk verschijnt als het programma iets te melden heeft (denk hierbij bijvoorbeeld aan Dropbox die een melding geeft wanneer er bestanden zijn gewijzigd). Zo kun je het een stuk rustiger maken voor jezelf in Windows. Deze manier van snelkoppelingen beheren geldt overigens voornamelijk voor software die je zelf hebt geïnstalleerd. Klik je onderin op Systeempictogrammen in- of uitschakelen, dan kun je ook bijvoorbeeld de klok laten verdwijnen.

©PXimport

Tip 08 Schakel meldingen van bepaalde programma's in het systeemvak uit, voor wat rust in de tent.

Tip 09: Fences

In een ideale wereld zijn we allemaal heel netjes en opgeruimd. Maar in werkelijkheid maken we er vaak een zooitje van. Bestanden en mappen zijn op meerdere plekken terug te vinden en het bureaublad staat vol met pictogrammen. Zijn dat er tien, dan is het nog wel te overzien. Worden het er echter vijftig, dan kan het vrij lastig worden om snel het programma te vinden wat je zoekt. Een handige oplossing voor een opgeruimder bureaublad is het programma Fences (€ 8,50) (of een van deze oplossingen). Hiermee kun je bestanden, mappen en programma's in handige kaders op je bureaublad indelen (het lijkt stiekem best een beetje op de manier waarop het Startscherm dat doet). Bij het installeren kun je ervoor kiezen om zelf fences (kaders) aan te maken of het programma dat te laten doen.

Wanneer je voor de laatste optie kiest, zie je in twee seconden je hele bureaublad opgeruimd worden. Daarna kun je de kaders verplaatsen, vergroten, verkleinen, hernoemen, anders indelen, enzovoort. Je mag het programma 30 dagen gratis uitproberen, maar we voorspellen dat je het daarna wilt kopen.

©PXimport

©PXimport

Tip 09 Met Fences wordt je bureaublad een stuk opgeruimder.

Pas op met externe software

Instellingen die je in Windows aanpast, kun je doorgaans gemakkelijk weer terugzetten. Wanneer je echter software van derden installeert die functionaliteiten van Windows aanpassen, toevoegen of (bijvoorbeeld in het geval van het Startscherm) verwijderen, dan moet je er rekening mee houden dat je die software ook weer netjes zult moeten de-installeren wanneer je er geen prijs meer op stelt.

Ook dien je, als je zelf software vindt om aanpassingen te maken, van tevoren even op internet te zoeken of er anderen zijn die slechte ervaringen hebben met die betreffende software. Immers, iedereen met programmeervaardigheden kan software in elkaar draaien, maar dat wil niet zeggen dat het ook goed is voor je systeem. Je laat ten slotte ook niet zomaar iemand die handig is met stekkers, aan de bedrading in je huis sleutelen met het risico op kortsluiting en brand. Met zo'n zelfde voorzichtigheid dien je ook Windows te behandelen.

Tip 10: Leesbaarheid scherm

Alles in Windows heeft een standaardgrootte. Wat kun je doen als je die grootte helemaal niet prettig vindt, bijvoorbeeld omdat je niet zulke goede ogen hebt, en het allemaal maar klein en onleesbaar vindt? Je kunt dan beginnen met het aanpassen van de resolutie. Rechtsklik op een lege plek op het bureaublad en vervolgens op Schermresolutie.

Door een lagere resolutie te kiezen, worden alle onderdelen op het beeldscherm groter. Bedenk dan wel dat er ook veel minder in beeld past. Vind je de resolutie wel goed, maar wil je de tekst onder de pictogrammen wel groter hebben, klik dan in het venster Schermresolutie op Tekst en andere items groter of kleiner maken. Je kunt dan met een schuifregelaar de grootte van de tekst aanpassen.

Wanneer je echt slechtziend bent, helpt een subtiele vergroting van tekst en pictogrammen niet. In dat geval kun je het ingebouwde vergrootglas van Windows gebruiken. De simpelste manier om dit te activeren, is door te klikken op Start en vervolgens 'vergrootglas' te typen in het startscherm. Er komt dan een softwarematig vergrootglas over het scherm te liggen die bepaalde elementen tot wel 1600 procent vergroot. Ook is het mogelijk om het vergrootglas zo in te stellen dat dit altijd start.

©PXimport

Tip 10 Je kunt de grootte van tekst (en andere elementen) in Windows eenvoudig aanpassen.

Herinner je je deze nog?

We hebben in dit artikel een aantal zaken besproken die je kunt aanpassen in Windows. Uiteraard dekt dat niet alles, er zijn nog zo veel meer zaken die je kunt veranderen. Echter, in tegenstelling tot het tijdperk waarin Windows helemaal nieuw was, zijn er dingen die we tegenwoordig bijna niet meer aanpassen. Dat is vergelijkbaar met de mobiele telefoon: toen dit apparaat net op de markt kwam, pasten we massaal onze ringtone aan, maar nu doet bijna niemand dat meer en nemen we vaak genoegen met de standaardopties.

Om die reden zijn frivole zaken als het aanpassen van de systeemgeluiden of muiscursor en het synchroniseren van je telefoon weggelaten. Ook kom je niets meer tegen over de screensaver, ten eerste omdat die anno 2014 niet meer nodig is en ten tweede alleen maar zorgt voor veel extra energieverbruik.

AMD lijkt te hinten naar de mogelijkheid dat de volgende generatie Xbox-console in 2027 verschijnt.

Tijdens de bekendmaking van fiscale kwartaalcijfers meldde Lisa Su, de ceo van AMD, het volgende (via PC Mag): "Qua producten loopt Valve op schema om begin dit jaar de op AMD-technologie draaiende Steam Machine uit te brengen, en de ontwikkeling van Microsofts volgende generatie van Xbox met een deels op maat gemaakte SoC boekt progressie om een release in 2027 te ondersteunen."

Met SoC bedoelt Su 'system-on-a-chip', waarbij de meeste componenten die nodig zijn voor een computer of console op een allesomvattend circuit geplaatst worden. Dit is meestal de standaard bij spelcomputers.

2027 of later?

Microsoft kondigde eerder al aan dat het samen met AMD aan een nieuwe console werkt, maar een precieze releasedatum werd toen niet gegeven. Gezien Su's opmerking, lijkt AMD dus te verwachten dat de spelcomputer in 2027 verschijnt.

Dit terwijl de PlayStation 6 - Sony's nieuwe console - volgens geruchten mogelijk intern wordt uitgesteld zodat het pas later dit decennium verschijnt. Dit deels vanwege de stijgende kosten voor RAM in verband met de benodigdheden voor het draaiende houden van AI in combinatie met het huidige economische milieu. Officieel is niet bekend wanneer de PS6 uit moet komen, maar in deze column stelden we onlangs dat het geen slecht idee is om de console pas over een aantal jaar uit te brengen.

Wat weten we over de nieuwe Xbox?

Microsoft bevestigde eerder al dat de volgende Xbox veel eigenschappen zal delen met pc's. Zo zouden er meerdere gamewinkels op beschikbaar komen naast de Xbox Store zelf - net zoals de uitgekomen ROG Xbox Ally dus. Dat zou betekenen dat bijvoorbeeld Steam en Epic Games Store ook op het apparaat te bezoeken zijn, en er via die weg pc-games gekocht kunnen worden.

Begin dit jaar kwamen er ook geruchten naar buiten dat de nieuwe Xbox-interface zou draaien op de Full Screen Experience van de Xbox pc-app, dat onderdeel uitmaakt van Windows. De volgende Xbox zou volgens geruchten draaien op de AMD Magnus APU, die inderdaad CPU en GPU in één chip combineert.

Wil je een NAS op afstand gebruiken, dan doe je dat liefst natuurlijk veilig. Bijvoorbeeld door een VPN-server op te zetten, of een tunnel met extra toegangscontrole. Hiervoor zijn diensten als Tailscale en Cloudflare heel geschikt. In deze masterclass nemen we de beste opties met je door. We leggen uit wat de voor- en nadelen zijn en hoe je ze kunt gebruiken in combinatie met een NAS.

Een NAS is breed inzetbaar en bij veel huishoudens de spil in het netwerk. Je kunt niet alleen je documenten centraal bewaren, maar ook bijvoorbeeld media streamen naar je tv, foto’s bekijken op je tablet en talloze extra toepassingen installeren. Heb je (een deel van) deze toepassingen ook af en toe op afstand nodig? Het openzetten van een poortje in de router of het gebruik van een reverse proxy kan daarvoor een prima optie zijn. Maar publieke toegang is niet altijd nodig. Er zijn betere opties als je vooral voor jezelf goed beveiligde externe toegang tot je NAS nodig hebt. Een eenvoudige optie is een cloudservice van de fabrikant, zoals Synology QuickConnect. Betere en veiligere opties zijn een VPN-server met een protocol als OpenVPN of WireGuard, Tailscale (dat op de achtergrond met WireGuard werkt) of een Cloudflare-tunnel. In deze masterclass leggen we uit hoe je ze gebruikt. Wat je kiest, hangt ook af van je doel. Bij elke optie behandelen we de eventuele beperkingen. Voordat je begint, is het ook verstandig de beveiliging van je NAS nog even door te lichten (zie kader).

Optimale beveiliging voor je NAS

Bij het openstellen van je NAS is een goede beveiliging extra belangrijk. Ongeoorloofde toegang tot je NAS zul je altijd willen voorkomen. Gebruik altijd sterke wachtwoorden voor je gebruikersaccounts. Deactiveer bovendien de algemene accounts zoals admin en guest. Zet tweestapsverificatie aan. Hierbij wordt na het inloggen om een extra toegangscode gevraagd die je kunt genereren met een app op je smartphone. Op vertrouwde apparaten hoef je dat maar één keer te doen. Bij Synology vind je deze opties in je configuratiescherm, onder Beveiliging / Account. Je kunt kiezen voor welke gebruikers dit moet worden ingeschakeld. Bij QNAP ga je hiervoor in je configuratiescherm naar Systeem / Beveiliging. Open dan het tabblad Verificatie in 2 stappen. Maak ook gebruik van de ingebouwde firewall van je NAS, waarin je toegangsregels kunt instellen! In deze masterclass geven we daar tips voor. Zorg ten slotte dat je een goede back-upstrategie hebt voor de bestanden op je NAS.

Het is verstandig om tweestapsverificatie aan te zetten op je NAS.

Wat is een cloudservice?

Via een cloudservice kun je toegang tot een NAS vereenvoudigen door een soort tunnel op te zetten. Bij Synology heet dit QuickConnect, QNAP noemt het myQNAPcloud link. Hierbij wordt vanaf de NAS een uitgaande verbinding opgezet met een server, waardoor het firewalls omzeilt (ook die in je NAS!). De NAS geef je een herkenbare naam, ook wel QuickConnect ID of QNAP ID genoemd, die je ook gebruikt om te verbinden. Hierbij wordt eerst geprobeerd rechtstreeks verbinding te maken, wat ook het meest efficiënt is. Als dat mislukt, wordt de verbinding automatisch omgeleid via een relayserver, die als tussenpersoon het verkeer doorstuurt. De snelheid kan dan minder hoog zijn. We noemen hieronder alleen de dienst van Synology, omdat het een betere bescherming biedt en een betere reputatie heeft dan myQNAPcloud link. Zorg wel altijd zelf voor een goede basisbeveiliging. Overweeg veiligere methoden zoals een VPN of Tailscale. Het is veiliger en je bent niet afhankelijk van andere partijen (zoals een relayserver).

Synology QuickConnect

Bij Synology QuickConnect koppel je eerst je NAS aan een Synology-account. Daarna kun je een QuickConnect ID kiezen. Je NAS is daarna bereikbaar vanuit de Synology-apps of een browser via het adres https://quickconnect.to/ met daarachter de QuickConnect ID. Dit werkt ook bij een dynamisch ip-adres, dus je hoeft niet apart een Dynamic DNS-functie (DDNS) te gebruiken. Om QuickConnect te gebruiken open je Configuratiescherm. Ga dan naar Externe toegang. Zet een vinkje bij QuickConnect inschakelen. Hierna moet je je aanmelden met je Synology-account of een nieuw account maken. Vervolgens kies je een QuickConnect ID. Via de instellingen kun je nog kiezen of de relayserver mag worden gebruikt en welke toepassingen via QuickConnect toegankelijk zijn.

Wat is VPN?

Door een VPN-server te installeren, heb je een ideale voorziening om op afstand je netwerk te bereiken en alle apparaten op dat netwerk, zoals je NAS, netwerkprinters en camera’s. Je installeert de VPN-server op één systeem, zoals een router, server, Raspberry Pi of je NAS. Bij Synology kun je bijvoorbeeld standaard met OpenVPN werken en QNAP ondersteunt het snellere WireGuard. We laten zien hoe je deze opties gebruikt. Na inloggen heb je volledige toegang tot je netwerk en alle toepassingen in het netwerk, alsof je rechtstreeks op het netwerk zit. Voor toegang tot bestanden op je NAS werken daarom alle protocollen als smb, nfs en WebDAV en toepassingen als Synology Drive en QNAP File Station. Je hoeft geen poorten in je router open te zetten, behalve een enkele poort naar de VPN-server.

OpenVPN op Synology

Om je Synology-NAS als VPN-server in te zetten, kun je de toepassing VPN Server installeren via Package Center. Gebruik je een firewall, controleer dan of de benodigde poorten toegankelijk zijn. Bij de installatie kun je die aanpassing via een venster direct doorvoeren. Afhankelijk van het protocol moet je ook nog één of meerdere poorten doorsturen van je router naar je NAS. De toepassing ondersteunt PPTP, OpenVPN en L2TP/IPSec. Eigenlijk is vooral OpenVPN interessant. Het is veilig en stabiel, maar niet zo snel als WireGuard. Ook geeft het soms wat uitdagingen bij het opzetten van de verbinding.

Activeren OpenVPN

Om OpenVPN te gebruiken open je VPN Server. Ga dan naar OpenVPN. Zet een vinkje bij OpenVPN-server inschakelen. Bij Dynamisch ip-adres zie je het subnet dat OpenVPN gebruikt. De verbonden clients krijgen een ip-adres in dat bereik. Bij Poort en Protocol zie je dat standaard udp-poort 1194 wordt gebruikt. Die poort moet je doorsturen van je router naar je NAS. Controleer of de poort toegankelijk is in de firewall van je NAS. Voor een goede balans tussen snelheid en veiligheid kun je bij Codering bijvoorbeeld AES-128-CBC kiezen en bij Verificatie de optie SHA256. De optie Compressie op de VPN-koppeling inschakelen mag uit, omdat het weinig snelheidswinst geeft. Zet de optie Clients toegang geven de LAN-server aan, zodat je andere apparaten in je thuisnetwerk kunt bereiken. Zet ook de optie Verifieer TLS auth-sleutel aan. Klik op Toepassen om de instellingen te activeren. Je kunt nu clients gaan configureren.

Profiel voor OpenVPN

Ga naar OpenVPN en kies Configuratie exporteren om het configuratiebestand te exporteren als zip-bestand. Hierin vind je een .ovpn-bestand dat je nodig hebt voor toegang. Je hebt ook een gebruikersaccount nodig bij het inloggen. Onder Rechten kun je aanvinken welke gebruikers toegang hebben en via welke protocollen. Maak eventueel een nieuwe gebruiker voor alleen de VPN-verbinding! Open het bestand VPNConfig.ovpn met een teksteditor. Omdat je de VPN-server extern wilt gebruiken, verander je in onderstaande regel YOUR_SERVER_IP naar je ip-adres van je internetverbinding of de hostnaam als je bijvoorbeeld Dynamic DNS gebruikt. Synology ondersteunt ook Dynamic DNS en geeft bijvoorbeeld een naam.synology.me-adres. Je kunt het activeren in je configuratiescherm onder Externe toegang / DDNS. Het gaat om deze regel:

remote YOUR_SERVER_IP 1194

Je ziet ook de onderstaande optie. Haal hier eventueel het commentaarteken weg als je wilt dat ál het verkeer, dus ook het normale internetverkeer, via de VPN-server gaat. Dat geeft minder goede prestaties, maar is wel veiliger als je bijvoorbeeld een openbare wifi-hotspot gebruikt. Dit is de regel waar je het commentaarteken weg kunt halen:

#redirect-gateway def1

Gebruik dit profiel om verbinding te maken vanaf andere apparaten. Zet hierbij de optie aan dat zonder certificaat verbinding mag worden gemaakt.

WireGuard op QNAP

We zullen laten zien hoe je WireGuard op je QNAP-NAS gebruikt in combinatie met een Windows-client. Voor meer informatie over WireGuard en het opzetten van een aparte VPN-server verwijzen we je naar een eerder artikel dat je kunt lezen via www.kwikr.nl/wgvpn waarin dat uitgebreid aan bod komt. Zorg bij QNAP dat de toepassing QVPN Service is geïnstalleerd via App Center. Open dan de toepassing en ga naar WireGuard. Zet een vinkje bij WireGuard VPN-server inschakelen. Vul een naam in achter Servernaam. Klik achter Persoonlijke sleutel op Codeparen genereren. Noteer de waarde bij Openbare sleutel: die is straks nodig bij de configuratie van clients. Achter Luisterpoort zie je de poort (udp) die je moet doorsturen in de router. Bij DNS Server vul je een openbare DNS-server in (zoals 8.8.8.8) óf een DNS-server in je lokale netwerk. Klik op Toepassen om de instellingen te bewaren. Klik op Peer toevoegen. Hier kun je clients toevoegen (zie volgende stap).

Client instellen

Elk apparaat dat verbinding met WireGuard maakt, is een zogenoemde peer. Voor het toevoegen van een apparaat kies je bij QNAP de optie Peer toevoegen. Vul een herkenbare naam in. De waarde bij Openbare sleutel komt bij deze ‘peer’ vandaan, die gaan we nu eerst instellen. Installeer en open de Windows-client en kies de optie Add Empty Tunnel. Er worden een privé- en openbare sleutel gegenereerd. Er opent een configuratiebestand met de privésleutel waarin je onder andere deze twee regels ziet:

Vul deze configuratie verder aan zoals in het voorbeeld hieronder. Bij Address kies je een vrij ip-adres binnen het VPN-subnet, dat nog niet door een andere peer wordt gebruikt. Je kunt dit voor elke client ophogen, dus 198.18.7.2/32, 198.18.7.3/32, en zo verder. Belangrijk is dat je bij PublicKey de openbare sleutel die QNAP laat zien invult. Bij Endpoint vervang je ipadres door het ip-adres (of de hostnaam) van je internetverbinding thuis. Dit is de configuratie die je moet aanpassen:

Bewaar de configuratie met Save. Kopieer nu de waarde bij Public key van deze client. Je leest deze af in het hoofdvenster van WireGuard (zorg dat de bewuste tunnel is geselecteerd). Plak deze in QNAP bij Openbare sleutel bij de configuratie van deze peer. Je kunt nu verbinding maken met je Windows-client!

Firewall instellen voor je NAS

Een firewall op je NAS biedt extra bescherming. Bij Synology open je daarvoor Configuratiescherm. Ga dan naar Beveiliging en open het tabblad Firewall. Zet een vinkje bij Firewall inschakelen en kies Toepassen. Bij Firewallprofiel kun je een profiel kiezen of bewerken. Kies Regels bewerken om het huidige profiel aan te passen. Begin met een regel die alle apparaten op het lokale netwerk toestaat. Kies bij die regel bij Poorten de optie Alles. Bij Bron-IP kies je Specifiek ip. Klik daarachter op Selecteren en kies Subnet. Je moet hier het netwerkbereik van je router kennen. In veel gevallen is dat iets als 192.168.1.0 met subnetmasker 255.255.255.0. Dit omvat dan alle adressen van 192.168.1.0 t/m 192.168.1.255. Voeg hierna nog specifieke regels toe voor toepassingen die van buitenaf toegang moeten hebben. In dit voorbeeld staan we bijvoorbeeld SSH toe vanaf een bepaald ip-adres. Heel belangrijk is dat je als laatste een regel toevoegt die alles blokkeert. De regels worden namelijk van boven naar beneden doorlopen en bij de eerste match stopt de verwerking. Het configuratiescherm van QNAP biedt ook een firewall, maar dat is meer een soort toegangsfilter. Voor uitgebreidere opties kun je QuFirewall installeren via App Center.

Het is raadzaam om de firewall op je NAS te gebruiken voor toegangsbeperking.

Wat is Tailscale?

Met Tailscale kun je een virtueel privénetwerk maken tussen al je apparaten. Dit gebeurt op basis van identiteit, met bijvoorbeeld een standaard Google-account voor autorisatie. Je kunt alle toegevoegde apparaten benaderen via een intern ip-adres of de toegekende hostnaam. Tailscale gebruikt dezelfde technologie als WireGuard, wat het snel, veilig en betrouwbaar maakt. Je hebt geen centrale server nodig en hoeft ook geen poorten in je router open te zetten. Wel moet je elk apparaat in principe afzonderlijk aan je privénetwerk toevoegen. Dat is eenvoudig, ook voor een NAS, zoals je hieronder ziet. Als alternatief kun je Tailscale ook op één apparaat in je netwerk installeren en dat apparaat als subnetrouter instellen, zodat je via dat ene systeem toegang hebt tot alle andere apparaten in je netwerk. In dat geval hoef je Tailscale niet op elk afzonderlijk apparaat te installeren. Meer uitleg over Tailscale vind je in dit artikel.

Eerste stappen

Ga naar https://tailscale.com en kies de optie Get started. Log in met een van de ondersteunde identiteitsproviders, bijvoorbeeld een standaard Google-account of een van de andere opties. Hierna wordt automatisch je Tailscale-netwerk, of kortweg tailnet, gemaakt. Dat is een soort privé-VPN-netwerkje waar jouw apparaten deel van uit gaan maken. Als je op een ander apparaat inlogt met datzelfde account, is het bereikbaar vanuit je andere apparaten in dit tailnet. Een gratis account ondersteunt tot drie gebruikers en honderd apparaten.

Apparaten toevoegen

Het toevoegen van apparaten is eenvoudig. Het volstaat om de software te installeren en in te loggen met dezelfde identiteitsprovider. Om Tailscale bijvoorbeeld op een iPad te gebruiken, installeer je eerst de toepassing via de App Store. Hierbij wordt een VPN-configuratie voor je iPad gemaakt. Daarna log je in en zie je een lijst met apparaten in je privénetwerkje, waarbij je ook de namen af kunt lezen.

Tailscale op je NAS

Je kunt Tailscale ook op een NAS installeren. Bij Synology zoek je daarvoor in Package Center naar Tailscale. Bij QNAP kun je in App Center terecht. Installeer en open de toepassing. Er wordt gevraagd om in te loggen, waarbij je weer hetzelfde account als hiervoor gebruikt. Zet daarna de verbinding op via Connect. Als je nog een keer de Tailscale-app opent, kun je details zien over het bewuste apparaat, zoals het ip-adres en de hostnaam die je kunt gebruiken om verbinding te maken.

Wat is een Cloudflare-tunnel?

Bij een Cloudflare-tunnel installeer je op één systeem in je netwerk (bijvoorbeeld je NAS) een klein programma, dat van binnenuit een versleutelde verbinding opzet naar Cloudflare. Daarna kun je toepassingen individueel toevoegen die deze tunnel mogen gebruiken. Daarbij kun je elke toepassing een eigen subdomein geven, zoals nas.domein.nl voor je NAS. De tunnel laat geen netwerkprotocollen zoals SMB en NFS door en WebDAV is een uitdaging. Het is vooral bedoeld voor webverkeer. Je kunt incidenteel wel bijvoorbeeld DS File gebruiken, voor het browsen door je bestanden en kleine uploads of downloads.

Domein registreren

Log in bij Cloudflare met een bestaand account of maak een nieuw gratis account. Registreer een domeinnaam via Add / Register a domain of voeg een bestaand domein toe via Add / Connect a domain. In dat laatste geval moet je de DNS-instellingen bij je huidige provider aanpassen, zodat de nameservers naar die van Cloudflare verwijzen. Afhankelijk van de extensie betaal je bij Cloudflare vanaf zo’n 6 dollar per jaar (circa 6 euro) per domein. Je kunt een domein eventueel direct voor meerdere jaren registreren of voor automatische verlenging kiezen. Betalen kan met creditcard of PayPal. In je dashboard vind je je domein terug onder Domain registration / Manage domains.

Tunnel voorbereiden

Ga via het menu aan de linkerkant naar Zero Trust. Klik dan op Networks en kies Tunnels. Klik op Create a tunnel. Selecteer de optie Cloudflared. Geef je tunnel een naam. Vervolgens moet je een zogeheten connector installeren op één systeem in je netwerk om een tunnel te maken. Alle toepassingen die je straks via de Cloudflare-tunnel gaat publiceren, moeten bereikbaar zijn vanaf dat systeem. Dat is meestal alleen een probleem bij gescheiden netwerken of strikte firewallregels. Installeer Cloudflared volgens de instructies op een systeem dat altijd aanstaat. Dat kan een server of Raspberry Pi zijn, maar óók je NAS, zoals we hieronder toelichten. Hierna komt de tunnel automatisch online.

Tunnel op Synology-NAS

Voor de installatie op een NAS heeft Cloudflare geen instructies, maar de procedure is relatief eenvoudig. Kopieer de opdracht die je ziet bij bijvoorbeeld de Windows-installatie en plak deze in een editor. Je ziet hierin een lange string van 184 tekens die meest begint met eyJh…. Dat is de benodigde token. Om Cloudflared op een Synology-NAS te installeren open je Package Center. Ga naar Gemeenschap en kies Cloudflare Tunnel. Klik op Installeren. Nu wordt om de token gevraagd. Je hoeft geen geavanceerde opties te kiezen. Na het voltooien van de installatie is je tunnel klaar voor gebruik.

Tunnel bij QNAP

QNAP biedt geen softwarepakket, maar je kunt Cloudflare wel vrij eenvoudig via Docker configureren en starten. Het is het makkelijkst om met Docker Compose te werken. Installeer indien nodig Container Station en open het programma. Ga dan naar Toepassingen en klik op Maken. Bij Naam van de toepassing vul je een herkenbare naam in, zoals cloudflared. Bij YAML-code vul je de onderstaande code in. Achter TUNNEL_TOKEN vul je uiteraard jouw token in. Klik dan op Maken om de tunnel te maken. Dit is de benodigde code:

version: "3"

services:

  cloudflared:

    image: cloudflare/cloudflared:latest

    container_name: cloudflared

    restart: unless-stopped

    network_mode: "host"

    command: tunnel run

    environment:

      - TUNNEL_TOKEN=eyJh...

Bij QNAP kun je Cloudflared het beste via Docker installeren.

Toepassing toevoegen

Je kunt nu elke toepassing via de tunnel beschikbaar maken met een uniek subdomein. Om zo’n zogeheten route aan te maken, ga je binnen Zero Trust naar Networks / Tunnels. Bij Status geeft het systeem als het goed is aan dat de tunnel gezond is. Open het menu (via de drie puntjes) en kies Configure. Ga dan naar het tabblad Published application routes. We nemen de webinterface van een NAS die lokaal bereikbaar is op https://10.0.10.200:5001. Bij Subdomain vul je bijvoorbeeld nas in. Bij Domain kies je een domein. Bij Type kiezen we HTTPS en bij URL vullen we 10.0.10.200:5001 in. Bij de optie HTTPS moet je oppassen. De NAS heeft in ons geval geen echt certificaat. Daarom is het belangrijk om onder Additional application settings / TLS de optie No TLS Verify aan te vinken. Cloudflare zal dan negeren dat het certificaat niet ondertekend is. Klik op Save. Er zal automatisch een DNS-record worden gemaakt en je kunt vrijwel direct op afstand je NAS benaderen.