De Lenovo Tab P12 is een midrange tablet met Android aan boord, die goed genoeg is voor gaming, content als films en series en wat lichtere werktaken. Het apparaat heeft een adviesprijs van 399 euro, en is daarmee goedkoper dan (veel directe) concurrenten.

Aan de materialen en het ontwerp van de Lenovo Tab P12 zie je er niet meteen vanaf dat het om een midrange tablet gaat. De aluminium unibody oogt fris en zakelijk, en dankzij de streep die de achterkant opdeelt ook nog een beetje speels. De P12 is behoorlijk dun en weegt met iets meer dan 600 gram niet ontzettend veel voor een tablet met dit schermformaat. Wat meteen opvalt, is dat de Lenovo Tab P12 geen koptelefoonaansluiting heeft (terwijl die vaak wel aanwezig is op goedkopere modellen), maar gelukkig heeft de fabrikant wel een micro-sd-kaartsleuf toegevoegd.

Er zijn vier goed klinkende JBL-speakers met Dolby Atmos, evenals een usb-c-poort voor het opladen. In de doos zit een oplader van 20 watt, waardoor het opladen de grote accu van 10.200 mAh best lang duurt. De tablet kan echter met een oplader van maximaal 30 watt opgeladen worden; er is daarnaast géén draadloos laden aanwezig. Daar tegenover staat een wat tegenvallende accuduur van pakweg tien uur. Je moet er altijd rekening mee houden dat wat je doet invloed heeft op de levensduur van de accu. Mogelijk red je het einde van de werkdag niet met deze tablet.

©Wesley Akkerman | ID.nl

Lenovo Tab P12 van het slot halen

De vingerafdrukscanner zit in de powerknop verwerkt. Dat is een logische plek, omdat je de tablet altijd met de knop ontgrendelt (tenzij je gezichtsherkenning gebruikt). Het scannen gaat niet altijd meteen vanzelf, maar na twee of drie keer drukken komt de Lenovo P12 toch van het slot. Onder de motorkap zit verder een Dimensity 7050-processor van Mediatek (uit 2023), die qua prestaties en accuduur vergelijkbaar is met de Qualcomm Snapdragon 778G uit 2021. De cpu houdt het hoofd koel onder zware taken, maar over het algemeen merk je wel dat de tablet wat trager is dan je zou willen.

De versie van de Lenovo Tab P12-tablet die wij testten, beschikt over 8 GB aan werkgeheugen en 128 GB aan opslagruimte (waarvan 110 GB direct beschikbaar is, de rest gaat op aan Android en vooraf geïnstalleerde apps). Tot slot beschikt het product over een aansluiting waarmee je een toetsenbord kunt aansluiten (dat los te koop is). In de doos zit verder nog standaard een stylus, die je los moet opladen. Hoewel het cool is dat er gewoon een stylus bij zit, is het wel vervelend dat je eraan moet denken die zelfstandig op te laden. Dat gebeurt niet wanneer je hem magnetisch bevestigt.

©Wesley Akkerman | ID.nl

Riant scherm met hoge resolutie

De Lenovo Tab P12 heeft voorop een riant lcd-scherm zitten, van 12,7 inch groot. De resolutie bedraagt 1840 bij 2944 pixels, en dat levert een mooie pixeldichtheid van 273 pixels per inch (ppi) op. Liever zien we dat getal – in elk geval voor tablets – voorbij de 300 ppi gaan, maar hiermee voldoet Lenovo prima aan de norm. In vergelijking met directe concurrenten (zoals het goedkopere aanbod van Samsung en Xiaomi) scoort de tablet in elk geval beter. Een hogere pixeldichtheid betekent scherpere beelden, maar in dit geval merk je nu ook al weinig van kartelranden of iets dergelijks.

De kleuren zijn verder helder en warm, en binnen de instellingen kun je dat eventueel aanpassen als je vindt dat de beelden te verzadigd zijn, bijvoorbeeld. Wat je niet kunt aanpassen, is de maximale helderheid. 400 nits is niet bijster hoog, zeker wanneer je in een lichte omgeving bent of buiten zou zitten. Maar voor binnen, lekker op de bank, is het goed genoeg. De verversingsnelheid bedraag 60 hertz, en dat is in principe ook prima. Maar het kan zijn dat je een soort stottereffect op het scherm ziet ontstaan wanneer je scrolt. Dan ontstaat er een soort geesteneffect.

Leestip: Review Samsung Galaxy Tab S9 – Geen eindstation, maar wel dichtbij

Waar je ook rekening mee moet houden, is dat het scherm de informatie van de stylus niet zo snel verwerkt als je misschien zou willen. Ook dat heeft te maken met het 60Hz-display. Wanneer je tekent of schrijft, dan duurt het gevoelsmatig te lang voordat er iets op beeld verschijnt. Je moet er dus vertrouwen in hebben dat wat je ook doet, er goed uit komt te zien. Blijf dus gewoon schrijven en tekenen, ook al zie je het resultaat met enige vertraging. Maar over het algemeen werkt de stylus wel net even beter dan voorgaande modellen, dus al met al scoort dit onderdeel een dikke voldoende.

©Wesley Akkerman | ID.nl

Vooraf geïnstalleerde apps

Voor het gebruik van de stylus heeft Lenovo in elk geval wat handige apps vooraf geïnstalleerd, zoals MyScript Calculator 2 en Nebo, van een externe partner. Voordat je die apps kunt gebruiken, dien je wel akkoord te gaan met zijn voorwaarden en dataverzameling. Daarnaast treffen we er de standaard Google-apps op aan, evenals een handjevol apps waar je mogelijk niets mee doet. Gelukkig kun je verwijderen wat je niet gebruikt (op de Google-apps na dan). De software-omgeving is verder te beschrijven als een overzichtelijke variant op wat Xiaomi vaak aanbiedt, met doorzichtige menu’s.

De Lenovo Tab P12 draait nu op Android 13, en kan in de toekomst rekenen op zowel Android 14 als Android 15. Aangezien Android 14 al om de hoek staat, kunnen we spreken van een mager updatebeleid. Qua beveiligingsupdates kun je rekenen op vier jaar aan ondersteuning en dat oogt alweer stukken beter. Daardoor kun je de tablet effectief vier jaar veilig gebruiken, maar daarna is het tijd om te upgraden. Samsung biedt vaak een langere software-ondersteuning aan, maar Xiaomi dan weer niet. Dus wat ondersteuning betreft valt het Chinese Lenovo mooi in het midden.

Ook interessant: Review Google Pixel Tablet - Het dock steelt de show

©Wesley Akkerman | ID.nl

4K-selfiecamera voor meetings

Opvallend is dat Lenovo ook gelet heeft op de camerakwaliteit. Voorop zit een enkele lens van 13 megapixel, die beschikt over autofocus. Je kunt video’s opnemen in 4K en 1080p in 30 fps. Dat is met name handig voor online meetings of als je een presentatie geeft, dan weet je zeker dat je scherp in beeld komt. De camera achterop heeft acht megapixel en blijft steken op een beeldkwaliteit van 1080p met 30 fps. Geen al te groot probleem, aangezien je dat soort camera’s vaak niet gebruikt. Als je ergens een foto van wil maken, dan gebruik je daar eigenlijk altijd je smartphone voor.

En over werk gesproken: de Lenovo Tab P12 heeft dus ondersteuning voor een extern toetsenbord. Dit pakket kost nog eens 50 euro extra, maar daarna kun je wel prima werken op dit ding. Ja, de Android-omgeving voelt soms een beetje traag door de processor; maar wanneer je eenmaal werkt en geen gekke dingen doet, dan is dit een fijne laptopvervanger voor onderweg. Hij neemt immers weinig ruimte in, is redelijk energiezuinig en het scherm is groot genoeg voor multitasking. De knoppen op het toetsenbord zijn heel dun, maar geven gelukkig voldoende feedback voor blind typen.

©Wesley Akkerman | ID.nl

Lenovo Tab P12 kopen?

Eigenlijk hebben we weinig te klagen over de Lenovo Tab P12. Net als voorgangers P11 en P11 Gen 2 (en de duurdere P12 Pro) biedt Lenovo een goede prijs-kwaliteitverhouding met een uitstekende bouwkwaliteit, een kleurrijk en groot scherm en fijne speakers. Dat de camera voorop zo goed is en dat er standaard een stylus bij zit, zijn wat ons betreft kersen op een dikke slagroomtaart. De processor is niet de snelste, maar prima voor werktaken, en de accuduur kan beter. Ook is het jammer dat die de stylus niet oplaadt. Het enige dat echt tegenvalt, is de software-ondersteuning; die is veel te kort.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.