We testen zes laser/led-printers die bedoeld zijn voor thuiswerkers en kleine teams. Hoe brengen deze instapmodellen het er vanaf in de snelheids- en kwaliteitstesten, ofwel: wat zijn de beste laserprinters voor zakelijk gebruik?

Laser- en led-printers gebruiken een droog drukprocedé: ze printen pagina’s in één keer en niet regel voor regel (of balk voor balk) zoals inkjetprinters. Hoewel inkjets steeds sneller printen, behouden laserprinters op het vlak van pure printsnelheid een voorsprong. Sommige gebruikers vinden bovendien dat een ‘one pass’ droog afdrukprocedé zoals dat van laser- en led-printers doorgaans mooiere afdrukken oplevert, hoewel dat ook samenhangt met het gebruikte papier. De led-technologie is een moderne variant op de laser-technologie en heeft diverse voordelen zoals een wat betere betrouwbaarheid.

We vroegen fabrikanten om een instapmodel met een maximale prijs van driehonderd euro. Kleur of monochroom maakte daarbij niet uit, evenmin of de technologie laser of led was. We ontvingen drie monochrome en evenveel kleurenprinters met een aankoopprijs tussen 87 en 289 euro (gemiddelde straatprijs). De geteste printers zijn bedoeld voor een gemiddeld maandelijks afdrukvolume van duizend tot iets meer dan drieduizend A4-pagina’s.

De aankoopprijs vormt maar een deel van de printkosten. Laser- en led-printers verbruiken méér ‘consumables’ of verbruiksgoederen dan inkjets. Behalve de toner moeten ook de drum en soms nog andere onderdelen zoals ‘fuser’, tonerafvalopvangbakjes of aandrijfriemen op gezette tijden vervangen worden. Bij de berekening van de paginakostprijs hielden we daarmee rekening.

Daaruit blijkt dat de gemiddelde paginakostprijs van deze laserprinters niet wezenlijk verschilt van die van eerder geteste inkjetprinters uit het hogere marktsegment. Je kunt dus niet stellen dat één van beide printtechnieken ‘beter’ is dan de andere. Wel is het zo dat laser- en led-printers meer geschikt zijn om er grotere volumes mee te printen en dat ze dit gemiddeld sneller doen dan inkjetprinters.

Laser- en led-printers verbruiken veel meer energie dan inkjetprinters; twee- tot vijfhonderd watt of meer tijdens het printen is normaal. En kleurenlaserprinters verbruiken weer meer dan monochrome printers. In ruststand valt het verbruik gelukkig terug naar een normaal niveau tussen 10 en 40 Watt en in slaapstand daalt het nog verder tot typisch minder dan een watt.

©PXimport

Brother HL-L2350DW

©PXimport

Deze laserprinter met 64 MB werkgeheugen is net als de HP LaserJet Pro M15w bedoeld voor gebruikers die niet al te veel printen. Het relatief lage gewicht van de Brother komt mede door het chassis dat grotendeels van grijze en zwarte kunststof is vervaardigd. Het eenregelige lcd-scherm en de drukknoppen vormen de bedieningsinterface. De afdrukresolutie is 1.200 dpi en de opgegeven afdruksnelheid bedraagt dertig pagina’s per minuut enkelzijdig en vijftien dubbelzijdig. Verbindingen lopen via usb 2.0 of 2,4GHz-wifi (b/g/n). Drum en toner zitten samen in één cassette, maar je kunt wel apart van de drum een nieuwe tonercassette plaatsen. Dit kan tot drie keer als je de XL-toner koopt die drieduizend afdrukken meegaat.

Via wps is deze printer snel met je router verbonden en binnen de twee minuten gebruiksklaar. Een dvd met drivers en hulpsoftware is meegeleverd, maar Windows 10 vindt deze printer automatisch. Hij is ook volledig mobiel te gebruiken via AirPrint (Apple), Mopria (Android) of Brother iPrint & Scan (Apple en Android). Een sticker op de bovenkant bevat hiervoor een qr-code waarmee je de nodige apps downloadt.

Via de ingebouwde webserver kun je informatie opvragen, instellingen wijzigen en firmware updaten update (ook in het Nederlands). Die server is standaard niet ssl-beveiligd, al kan je dat via het beheer wel instellen. In de aanschafprijs is een starttoner van slechts zevenhonderd pagina’s inbegrepen. Printen gaat behoorlijk snel, veel sneller dan de vergelijkbaar compacte HP-printer. De kwaliteit van de zwart-wit afdrukken is zeer goed.

Brother HL-L2350DW

8Score80

HP LaserJet Pro M15w

©PXimport

De HP LaserJet Pro M15 en M28-serie behoren tot de kleinste laserprinters en zijn bedoeld voor kleine werkplekken met een of enkele gebruikers. Deze nieuwe generatie is dertig procent kleiner dan de vorige (de M14 en M25/27). Toch halen ze snelheden tot achttien à negentien pagina’s per minuut. De M28-serie is een compacte multifunctional die ook kopieert en scant. Wij testten de nog kleinere M15w die alleen print. Het plastic toestel is met voorsprong de kleinste en lichtste printer in deze test.

De LaserJet Pro M15w werkt via een usb 2.0-aansluiting (de usb-kabel is meegeleverd, als enige in deze test) of over het netwerk via een wifi-verbinding op 2,4 GHz (b/g/n). Printen gebeurt met maximaal 600 dpi. WiFi Direct printing en mobiel printen via Google Cloud Print, Mopria en Apple AirPrint worden allemaal ondersteund. Met de mobiele app van HP kan je ook bijvoorbeeld een document fotograferen en direct printen. Op die manier kun je ‘scannen’, zelfs al is dit geen multifunctional.

Deze printer wordt geleverd met een starttoner die maar driehonderd pagina’s meegaat. Een nieuwe tonercartridge gaat duizend pagina’s mee. De printsnelheid is redelijk. De kwaliteit van de monochrome afdrukken is zeer goed.

HP LaserJet Pro M15w

7Score70

Kyocera ECOSYS P2235dw

©PXimport

De Kyocera P2235dw is een monochroom instapmodel uit de zakelijke reeks ECOSYS-printers. Het is een betaalbare laserprinter met een afdrukresolutie tot 1.200 dpi en een opgegeven afdruksnelheid van 35 pagina’s per minuut. De printer werkt via gigabit-ethernet, wireless-b/g/n in de 2,4GHz-frequentie en usb 2.0. Er bestaat overigens ook een verder identieke dn-versie zonder draadloos netwerk. WiFi Direct printing, Apple AirPrint en mobiel printen met Google Cloud Print, Kyocera Mobile Print en Mopria worden ondersteund. Verder heeft deze printer een ingebouwde e-mailserver en ingebouwde webserver die is beveiligd met de nieuwste technologie, waaronder een geldig beveiligingscertificaat. Deze printer heeft dezelfde uitgebreide waaier aan netwerkprotocollen als alle andere ECOSYS-printers, iets wat vooral van belang is voor grotere bedrijven.

Er is geen lcd-scherm maar een eenvoudig bedieningspaneel met verlichte tiptoetsen. Deze printer is met zijn bijna veertien kilo bepaald geen lichtgewicht.

Na het inschakelen start de printer direct met het laden van de toner. Die procedure duurt iets meer dan tien minuten en gaat gepaard met vrij veel lawaai. Het lijkt aanvankelijk alsof er iets aan het apparaat scheelt, maar uiteindelijk wordt de printer weer stil en geeft een groen ledje aan dat het apparaat gebruiksklaar is.

Windows 10 herkent de printer probleemloos. De Kyocera Mobile Print app, die in tegenstelling tot de rest van de software en de printer zelf niet in het Nederlands werkt, heeft directe links tot cloudopslag van Box, Dropbox, OneDrive, Evernote en Google Drive. Een starttoner van duizend pagina’s is begrepen en vervangtoners hebben een capaciteit van drieduizend pagina’s. De paginakostprijs is even laag als bij de OKI-printer. Printsnelheid en afdrukkwaliteit zijn goed.

Kyocera ECOSYS P2235dw

8Score80

Kyocera ECOSYS P5021cdw

©PXimport

Dit is in essentie de kleurenuitvoering van de P2235dw. Doordat er vier toners in de zijkant schuilgaan (zwart, cyaan, magenta en geel), is dit een grotere en veel zwaardere printer die nog net op een stevige bureautafel past. De opgegeven printsnelheid bedraagt 21 ppm voor kleur zowel als zwart-wit, met een maximale resolutie van 1.200 dpi, al is 600 dpi de standaard ingestelde afdrukkwaliteit. Voor de rest zijn de kenmerken hetzelfde als bij de mono P2235dw.

De printer wordt geleverd met vier voorgeïnstalleerde kleurentoners. Na keuze voor de taal van het lcd-display – waaronder Nederlands - wordt de drum vernieuwd tijdens een vijf minuten durend proces. De printer produceert hierbij allerlei geluiden, maar maakthierbij wel veel minder lawaai dan zijn broertje. Voor de rest is alles hetzelfde als bij de monochrome versie.

De ECOSYS P5021cdw wordt met een starttoner van ongeveer twaalfhonderd pagina’s geleverd. Vervangtoners bestaan in twee capaciteiten: twaalfhonderd of 2.600 pagina’s (XL). Deze printer is trager dan de monoversie, maar biedt wel een hoge printkwaliteit, zowel in zwart-wit als in kleur.

Kyocera ECOSYS P5021cdw

8Score80

OKI C332dnw

©PXimport

Dit instapmodel van OKI is bedoeld voor werkgroepen tot vijf gebruikers. Het geteste dnw-model beschikt over b/g/n-wifi. Er is ook een wifi-loos dn-model met gigabit-ethernet, die je eventueel later alsnog zelf kunt upgraden met de wifi-module. De opgegeven printsnelheid is 26 ppm in kleur en tot 30 ppm in zwart-wit met een maximale resolutie van 1200 x 600 dpi.

De vier tonercartridges zijn al in de drumcassette geïnstalleerd. De printer is niet zo hoog, maar het oppervlak is met 41 bij 50 cm aanzienlijk en ook de 22 kg gewicht is fors.

De bedieningsknoppen zitten aan de bovenkant, onder een blauw lcd-scherm. De printerinstallatie duurt maar enkele minuten. Windows 10 vindt de C332 zelf en er is een mobiele-afdrukken-app van OKI verkrijgbaar voor Android en iOS. Verder worden AirPrint, Mopria en e-mailprinten ondersteund.

De C332 heeft een uitgebreide, optioneel met ssl beveiligde webinterface. Het printermenu heeft een Nederlandstalige optie, maar de webinterface is alleen Engelstalig.

OKI heeft gewone toners met een capaciteit van vijftienhonderd pagina’s en XL-varianten die gemiddeld 3.000 A4-pagina’s printen in kleur en 3.500 in zwart-wit. De meegeleverde starttoner houdt er echter na zo’n 1.000 pagina’s mee op. Volgens OKI is de C332 de snelste kleurenprinter in zijn prijssegment. Het is in elk geval de snelste in deze review. In de kwaliteitstesten scoort deze led-printer het best van alle kleurenprinters en in mono vrijwel even goed als de daar winnende Xerox-printer.

OKI C332dnw

10Score100

Xerox Phaser 6510V/DNI

©PXimport

De Phaser 6510 is een led-kleurenprinter voor thuiswerkers of kleine werkgroepen. De vier toners (zwart, geel, cyaan en magenta) zijn eenvoudig te verwisselen. De printer past op een bureaublad, maar is relatief omvangrijk en zwaar. Er zijn drie modellen: de goedkopere N-versie die enkelzijdig print, de iets duurdere DN-variant die automatisch dubbelzijdig print en nog iets duurdere DNI-versie met dubbelzijdig printen en wifi standaard ingebouwd. Bij de twee goedkopere modellen kan men de wifi eventueel ook later nog toevoegen. De modellen bestaan ook in een multifunctionele WorkCentre-versie.

Deze zes modellen delen dezelfde ‘consumables’, zoals de vernieuwde Xerox EA-toner, die kleinere tonerdeeltjes heeft, zodat ook fijne details tot 1200 x 2400 dpi geprint kunnen worden. Deze toner bovendien produceert minder afval en smelt bij lagere temperaturen, waardoor de printer minder energie verbruikt. WiFi Direct printing, Apple AirPrint (iOS & OS X), e-mailprinten, ftp-printen en mobiel printen zijn mogelijk. Kleurafdrukken zijn te kalibreren volgens het PANTONE-procedé.

De installatieprocedure neemt niet meer dan drie minuten in beslag en Windows 10 vindt de Phaser 6510 automatisch. Geavanceerde instellingen en netwerkbeheer regel je in een browser met behulp van de i gebouwde webserver. De (Engelstalige) webinterface is uiterst verzorgd en responsive, dus ook bruikbaar op een mobiel scherm.

De starttoner is goed voor 1.500 pagina’s in zwart en 1.000 in kleur. Reguliere tonersets hebben capaciteiten voor ongeveer 1.000, 2.500 of 5.500 pagina’s. Printsnelheid en -kwaliteit zijn zeer goed, maar de paginakostprijs is vrij hoog.

Xerox Phaser 6510V/DNI

9Score90

Epic Games, de ontwikkelaar en uitgever van Fortnite, moet in Nederland twee boetes van in totaal 1,125 miljoen euro betalen. Dit omdat het bedrijf kinderen op een oneerlijke manier aanzet om aankopen te doen in het populaire battle royale-spel.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) legde Epic Games in 2024 al de boetes op. Epic Games ging in hoger beroep, maar de rechtbank in Rotterdam heeft eerder deze week besloten dat de boetes blijven staan en de aanklacht van de ACM dus correct is.

Redenen voor de boetes

Epic heeft met Fortnite volgens de rechtszaak op drie punten de wet overtreden. Zo bevat het spel de Item Shop, waarbij items elke 24 uur worden vervangen. Hiermee wordt volgens het oordeel kunstmatig schaarste gecreëerd en worden kinderen onder tijdsdruk gemotiveerd om snelle en dus mogelijk ondoordachte aankopen te doen. Dit is overigens een vrij vaak voorkomende verkoopstrategie in diverse multiplayergames.

Daarnaast worden Fortnite-spelers - en dus ook kinderen - gebombardeerd met verschillende beelden, video's en berichten die tot aankoop aanzetten. Op die manier wordt het voor hen verleidelijker gemaakt om items en zogeheten Battle Passes te kopen. Volgens Epic Games zetten deze advertenties niet rechtstreeks aan tot aanschaf, omdat men na het klikken op zo'n bericht nog meer stappen moet zetten, maar de rechtbank wuift dat weg.

Tot slot staan er bij sommige items in de Item Shop timers die aflopen. Daarmee wordt gesuggereerd dat sommige items spoedig uit de verkoop gehaald worden, terwijl dat niet altijd het geval is. Ook dit probeerde Epic Games te weerleggen - zonder succes.

Naast de boete moet Epic Games Fortnite aanpassen om jongere spelers te beschermen. Dat zal het bedrijf mogelijk meer geld en moeite kosten dan de daadwerkelijke boetes betalen. Epic heeft de timer inmiddels al uit de Item Shop gehaald, en spelers onder de 16 jaar kunnen geen aankopen met echt geld meer doen zonder ouderlijke toestemming. Daarbij kan er ook ouderlijk toezicht worden ingesteld

Kritische kijk op games

Nederland is niet het enige land waar met een vergrootglas naar Fortnite wordt gekeken: in de Verenigde Staten werden ook al boetes uitgedeeld voor soortgelijke zaken. Sowieso wordt er wereldwijd steeds kritischer gekeken naar de manier waarop met name videogames met een online component met jeugdige spelers omgaan. Een ander bekend voorbeeld is Roblox, dat volgens critici door sommige spelers met kwade bedoelingen als platform wordt gebruikt om kinderen te lokken.

Fortnite is speelbaar op alle moderne platforms, waaronder PlayStation, Switch-consoles, Xbox, pc en smartphones. Het is een van de populairste games van deze tijd. In het spel landen honderd spelers op een eiland en vechten ze het uit tot er maar één speler overblijft. De game is in de loop der jaren echter uitgegroeid tot meer dan dat: er zijn festivals met echte artiesten die optreden, spelers kunnen het uiterlijk van uiteenlopende personages uit allerlei franchises ontgrendelen voor hun eigen personage - van Marvel tot South Park - en er zijn zelfs een racegame en een Lego-versie binnen het platform beschikbaar.

Kathleen Kennedy, de voorzitter van Lucasfilm die eerder deze week aankondigde te vertrekken bij het bedrijf, heeft een update gegeven over verschillende Star Wars-films die er aan zitten te komen.

Dat deed ze in een interview met Deadline, waarin ze ook terugblikt op haar tijd bij Lucasfilm. We wisten al van het bestaan van de aankomende films die ze vervolgens aanhaalde, maar op deze manier wordt er iets meer duidelijkheid gecreëerd over de status van deze projecten.

Mogelijke projecten

Zo werken James Mangold en Beau Willimon aan een script voor een film over het ontstaan van de Jedi - mogelijk genaamd Dawn of the Jedi. Volgens Kennedy heeft het duo een geweldig script geschreven, maar ligt de progressie rondom de film nu tijdelijk stil.

Daarnaast heeft ook Taika Waititi - bekend van de moderne Thor-films, What We Do in the Shadows en Jojo Rabbit - een script ingeleverd die blijkbaar "hilarisch" is. "Het is alleen niet mijn besluit (wat ermee gebeurt), zeker nu ik wegga." Steve Soderbergh en (acteur) Adam Driver willen daarnaast een script van Scott Burns verfilmen. Eerder werd er al een film rondom Drivers personage Ben Solo afgeschoten.

Tot slot is er nog de mogelijkheid dat Rian Johnson, de maker van The Last Jedi, terugkeert. Kennedy legt uit dat Johnson het erg druk heeft met de Knives Out-films, en dat hij ook bang is geworden van de kritiek die online werd geplaatst rondom zijn meest recente Star Wars-film. In eerste instantie zou Johnson een geheel nieuwe Star Wars-trilogie regisseren, maar dat lijkt nu dus onwaarschijnlijk. Kennedy kon dan ook geen uitsluitsel geven.

Aankomende bevestigde Star Wars-films

Er is in ieder geval veel onduidelijk over de staat van de toekomstige Star Wars-films, maar gelukkig weten we van enkele films dat ze sowieso uitkomen - mede omdat ze al zijn opgenomen.

Zo is daar de Mandalorian-film - The mandalorian and Grogu - geregisseerd door Jon Favreau - die in mei uitkomt - en volgend jaar Star Wars: Starfighter. In die film hebben onder andere Ryan Gosling, Flynn Gray en Matt Smith rollen. Fans kunnen zich de komende jaren dus nog opmaken voor meer dan genoeg Star Wars.

Het vertrek van Kathleen Kennedy

Zoals gezegd treedt Kathleen Kennedy dus af als voorzitter van Lucasfilm. Zij speelde zo'n veertien jaar lang een belangrijke rol binnen deze gigantische franchise. Ze zal wel deels betrokken blijven bij de reeks, onder andere als producent van The Mandalorian and Grogu en Starfighter.

Dave Filoni en Lynwen Brennan nemen het stokje van Kennedy over. Filoni gaat zich richten op de creatieve koers van Lucasfilm en Star Wars, terwijl Brennan de zakelijke kant op zich neemt. Beiden zullen onder leiding staan van Disney-voorzitter Alan Bergman.