Diefstal van een grote hoeveelheid persoonsgegevens door cybercriminelen is een veel voorkomend verschijnsel. Wat doe je als jouw gegevens gestolen zijn? Persoonsgegevens zijn geld waard. Cybercriminelen handelen op het darkweb grootschalig in gestolen data. Onlangs bleek dat GGD-medewerkers naam en adresgegevens, e-mail adressen, BSN- en telefoonnummers verkochten. Een “uitermate serieus en schokkend incident” zegt de href="https://ggdghor.nl/actueel-bericht/ggd-en-haar-data-hoe-zit-het-echt-een-repliek/">GGD</a>.

#brandedcontent - Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Bitdefender

Datadiefstal

Ga je online shoppen, dan kies je zelf de webwinkel en bepaal je zelf welke gegevens je verstrekt. Soms heb je die keuze niet, zoals bij de belastingdienst, huisarts, apotheek of de Covid-19 teststraat. Noodgedwongen moet je maar vertrouwen dat men netjes met je data omgaat en goed beschermt tegen onbevoegden. Helaas gaat dat soms mis.

De gebruikelijke manier van datadiefstal door cybercriminelen is binnendringen in een computernetwerk en vervolgens een of meer databases openbreken. De datadiefstal bij de GGD was een stuk minder ingewikkeld, callcenter-medewerkers met toegang tot de data-schatkamer van de GGD deden het vuile werk. Dit betreft medische gegevens –die volgens de wet extra beschermd moeten worden– maar hier schoot de GGD te kort. Achteraf blijkt dat sommige medewerkers hun toegangsrechten misbruikten om vertrouwelijke gegevens te stelen en te koop aan te bieden.

Criminelen die beschikken over je naam, adres, geboortedatum en BSN kunnen dit gebruiken voor identiteitsfraude. Hieronder valt bijvoorbeeld het op jouw naam kopen of huren van een bedrijfspand voor het inrichten van een hennepkwekerij, aanvragen van een lening of een creditcard, huren van een auto, of het openen van een bankrekening. Men hoort daarbij naar je identiteitsbewijs te vragen, die door de vele echtheidskenmerken steeds moeilijker zijn te vervalsen. 

Beveilig je apparaten met BitdefenderBekijken

Het langdurige effect van een informatielek

Wanneer de politie een gestolen schilderij opspoort, dan worden de dieven strafrechtelijk vervolgd en gaat het schilderij terug naar de rechtmatige eigenaar. Bij diefstal van informatie is dat een heel ander verhaal. Gestolen informatie leidt een eigen leven, het wordt nooit duidelijk wie allemaal de informatie in handen heeft. Zijn jouw gegevens gestolen, dan blijft je dat langdurig achtervolgen.

Dit is een van de redenen voor de strenge Europese privacy regels. Organisaties die persoonsgegevens willen verwerken zijn wettelijk verplicht eerst na te gaan of de beveiliging voldoende op orde is. Zij hebben IT-specialisten in dienst en gebruiken de onafhankelijke toetsing van een IT-auditor om de laatste puntjes op de i te zetten. Thuis moet je zelf voor de beveiliging van je computer zorgen. 

Wat je zelf kunt doen

Gestolen persoonsgegevens worden steeds vaker benut om phishingmail geloofwaardiger te maken. De persoonlijke informatie in de tekst wekt de indruk dat het phishingmailtje een legitiem bericht is, zodat de ontvanger zonder lang nadenken op linkjes klikt. Afhankelijk van het doel van de cybercriminelen opent zo’n linkje een namaak inlogpagina, inlogpagina, gericht op diefstal van gebruikersnamen en wachtwoorden, of een pagina met malware gericht op inbraak op je computer.

Wanneer je ontdekt dat bij een organisatie gegevens gestolen zijn, waaronder mogelijk ook die van jou, wees dan extra op je hoede. Ga wantrouwig om met ontvangen berichten via e-mail, Whatsapp en SMS. Open nooit de website van de bank via een linkje in een e-mailbericht, maar gebruik de bookmarks in je browser of, nog beter, de app van de bank.

Heb je redenen om aan te nemen dat je inderdaad slachtoffer bent van identiteitsfraude, doe dan altijd aangifte bij de politie en meld de fraude bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en -fouten (CMI) . Informeer ook zo snel mogelijk je bank.

©PXimport

Voorkom dat je zelf data lekt

Wees erg terughoudend met het uit handen geven van je paspoort of rijbewijs en laat nooit kopietjes daarvan maken. Verstuur ook nooit een kopie identiteitsbewijs per e-mail of via Whatsapp.

Zorg dat je de beveiliging van je computer goed op orde hebt. Kies een geavanceerd antivirus programma zoals Bitdefender Antivirus Plus . Dit houdt je computer veilig, ook wanneer je een webpagina met malware opent. Online bankzaken, inloggen met je DigiD en andere gevoelige zaken doe je het beste vanuit een beschermde omgeving zoals de Bitdefender Safepay browser. Dit verhoogt de veiligheid door isolatie van de browser van de rest van je systeem en routeert het internetverkeer automatisch via een VPN. Een VPN zorgt dat het afluisteren van het wifiverkeer geen risico meer vormt. Voor veilig gebruik van openbare wifinetwerken zoals op de camping of in de trein is een VPN onmisbaar.

Installeer een wachtwoordmanager

Ga voorzichtig om met je online identiteit. Installeer een wachtwoordmanager en gebruik voor elke website een ander wachtwoord. Laat de wachtwoordmanager nieuwe wachtwoorden genereren en verwerk nooit de naam van je partner, je kinderen of favoriete auto-merk in je wachtwoord, deze zijn via social media vaak eenvoudig te achterhalen. Verander je wachtwoorden enkele keren per jaar, bijvoorbeeld op de dagen dat de klok verzet wordt..

'Kies overal waar dat mogelijk is voor tweefactorauthenticatie, door bijvoorbeeld een extra inlogcode te ontvangen per SMS', daarmee verminder je het gevaar van gestolen wachtwoorden aanzienlijk. Maak je computer ransomware-proof met een backup van al je belangrijke gegevens. In geval van nood kun je dan eenvoudig een schone installatie doen en je backups terugzetten. Denk goed na welke bestanden voor jou onmisbaar zijn, zoals foto’s, video’s en belangrijke documenten. Test een paar keer per jaar dat je inderdaad je backup kunt terugzetten. Verder installeer je natuurlijk altijd netjes op tijd je updates.

Beveilig je apparaten met BitdefenderBekijken

Take-Two Interactive en ontwikkelaar Rockstar beginnen aankomende zomer met de marketing rondom de Grand Theft Auto 6-release. De releasedatum staat nog steeds gepland op 19 november van dit jaar.

Dat liet Take-Two weten bij het bekendmaken van diens fiscale kwartaalcijfers. Aldus de uitgever in een persbericht: "Dit fiscale jaar is uitzonderlijk voor ons en we zijn enorm zeker van onze zaak voor het aankomende fiscale jaar. Die gaat revolutionair voor Take-Two en de gehele entertainmentindustrie worden, geleid door de release van Grand Theft Auto 6. Rockstars marketing rondom de release gaat deze zomer van start."

Take-Two bevestigde wederom dat het langverwachte GTA 6 op 19 november moet uitkomen. Het bedrijf heeft al vaker releasedata voor de game beloofd om het later alsnog uit te stellen. Dat het nu meldt dat de marketing rondom de release van het spel aankomende zomer begint, geeft wel een gevoel van meer zekerheid over de mogelijkheid dat de huidige releasedatum wordt gehaald.

Fysieke release niet uitgesteld

Onlangs gingen er geruchten dat alleen de fysieke release van Grand Theft Auto 6 misschien zou worden uitgesteld. Het idee zou zijn dat de digitale release gewoon op 19 november zou verschijnen, maar de fysieke release in de winkels pas later verschijnt om zo leaks te voorkomen. Aan Variety liet Take-Two-ceo Strauss Zelnick weten dat dit echter "niet het plan is". Daarmee lijkt dit gerucht dus ontkracht.

Switch 2-versie van Borderlands 4

Take-Two geeft ook het populaire spel Borderlands 4 uit. Die game verscheen vorig jaar al op meerdere consoles, maar een Switch 2-versie werd uitgesteld. Tijdens de bekendmaking van de kwartaalcijfers vandaag bleek dat de game geheel uit het releaseschema van de uitgever is gehaald.

"We hebben de moeilijke beslissing gemaakt om de ontwikkeling (van de Switch 2-versie) te pauzeren", zo werd wederom aan Variety gemeld. "We blijven ons richten op het leveren van kwaliteitscontent voor de game en blijven het optimaliseren. We blijven ook nauw samenwerken met onze vrienden bij Nintendo. Zo komen PGA Tour 2K25 en WWE 2K26 voor de Switch 2 uit, en we willen graag meer van onze spellen naar het systeem brengen." Het is niet bekend wanneer en of Borderlands 4 nog uitkomt voor de Switch 2.

Over Grand Theft Auto 6

Grand Theft Auto 6 komt op 19 november uit voor PlayStation 5 en Xbox Series X en S. Het spel draait om twee hoofdpersonages: Lucia Caminos en Jason Duval. Het duo heeft een relatie, en duidelijk is in ieder geval dat Lucia vrijkomt uit de gevangenis en het tweetal vervolgens nog verder het criminele pad op gaat.

De game speelt zich af in Vice City, een fictieve versie van Miami, en omstreken. Dat betekent dat spelers glooiende stranden en met neon verlichte straten kunnen verwachten. Het was ook al de setting van de PlayStation 2-game Grand Theft Auto: Vice City, dat na GTA 3 uitkomt. Naar verwachting zal Grand Theft Auto 6 een ongekende hoeveelheid details vertonen. Lees hier alles over de game.

Je laptopaccu lijkt altijd leeg te zijn op het moment dat er nergens een stopcontact te bekennen is. Met de juiste software-instellingen pers je echter makkelijk een uur extra uit je apparaat, zonder dat je daarvoor technisch onderlegd hoeft te zijn. Wij leggen uit aan welke knoppen je precies moet draaien voor maximaal resultaat.

Er is weinig irritanter dan een laptop die in de spaarstand schiet of uitvalt terwijl je in de trein net de laatste hand legt aan een belangrijk document. Veel gebruikers denken bij een snel leeglopende batterij direct dat de hardware versleten is en kijken alweer naar een nieuwe laptop. Vaak is de accu zelf echter nog prima in orde, maar gaat het besturingssysteem slordig om met de beschikbare energie. Fabrieksinstellingen zijn namelijk vaak gericht op maximale prestaties en helderheid, niet op uithoudingsvermogen. In dit artikel leer je hoe je de regie terugpakt en de energievreters in toom houdt, zodat je met een gerust hart de dag doorkomt.

Waar die energie eigenlijk naartoe lekt

Om te begrijpen hoe je accucapaciteit bespaart, moet je eerst weten waar de energie aan opgaat. De twee grootste verbruikers in een laptop zijn vrijwel altijd het beeldscherm en de processor. Het scherm vreet stroom om pixels te verlichten; hoe feller het scherm, hoe sneller de teller tikt. Daarnaast speelt de verversingssnelheid een rol. Veel moderne schermen verversen het beeld 120 keer per seconde (120 Hz). Dat kijkt heel rustig, maar kost aanzienlijk meer rekenkracht dan de standaard 60 Hz.

Onder de motorkap is de processor continu bezig met het verwerken van taken. Een veelvoorkomende misvatting is dat je handmatig alle programma's moet afsluiten om stroom te besparen. Dat is maar ten dele waar, want moderne systemen zijn heel goed in het bevriezen van apps die je niet gebruikt. Wat wél energie kost, zijn achtergrondprocessen die actief blijven synchroniseren, zoals cloudopslagdiensten of mailprogramma's die elke minuut checken op nieuwe berichten. Ook randapparatuur die stroom trekt via de usb-poort, zelfs als je deze niet actief gebruikt, snoept procenten van je lading af.

Besparen tijdens eenvoudige taken

De energiebesparende modus is je beste vriend wanneer je taken uitvoert die weinig rekenkracht vereisen. Denk hierbij aan tekstverwerken, e-mailen, webbrowsen of het invullen van spreadsheets. In deze scenario's heb je de volledige kracht van je processor en videokaart simpelweg niet nodig. Door in Windows of macOS te kiezen voor de energiebesparende modus, klokt de processor zichzelf terug. Hij werkt dan letterlijk iets langzamer, maar voor administratieve taken merk je daar in de praktijk niets van. De letters verschijnen nog steeds direct op je scherm zodra je ze typt.

Daarnaast is dit het moment om eens kritisch naar je schermhelderheid te kijken. Binnenshuis is een helderheid van 50 tot 60 procent vaak meer dan voldoende om comfortabel te kunnen werken. Werk je vooral 's avonds? Dan kan het zelfs nog lager. Ook het uitschakelen van toetsenbordverlichting levert in deze context pure winst op. Het zijn kleine percentages per uur, maar op een hele werkdag maakt dit het verschil tussen wel of niet de oplader moeten pakken.

©PXimport

Prestaties boven accuduur

Er zijn momenten waarop je de batterijbesparingsinstellingen beter uit kunt laten, of zelfs agressief moet vermijden. Zodra je aan de slag gaat met zware grafische taken, zoals videobewerking, 3D-rendering of serieuze gaming, werkt een besparingsmodus averechts. De software knijpt de toevoer van stroom naar de componenten af, wat resulteert in een haperend beeld, trage exporttijden en een frustrerende gebruikservaring.

In deze gevallen heeft de hardware ademruimte nodig om te kunnen presteren. Als je probeert te gamen op een besparingsstand, zal het systeem de prestaties van de grafische chip zo ver terugschroeven dat het spel onspeelbaar wordt. Bovendien duurt het renderen van een video in spaarstand veel langer, waardoor het scherm en de schijf langer actief moeten blijven, wat onderaan de streep soms zelfs méér energie kost dan een korte piekbelasting op vol vermogen. Hier geldt: efficiëntie door snelheid is soms zuiniger dan traagheid.

Situaties waarin instellingen het niet meer redden

Hoewel je met software veel kunt optimaliseren, zijn er harde grenzen waarbij geen enkele instelling je meer gaat redden. Je moet realistisch zijn over de fysieke staat van je apparaat.

Ten eerste is er de chemische degradatie. Als de maximale capaciteit van je accu (ook wel battery health geheten) onder de 70 procent is gezakt, kun je instellen wat je wilt, maar de rek is er fysiek uit. De batterijcellen kunnen de lading simpelweg niet meer vasthouden. Ten tweede is oververhitting een doodsteek voor je accuduur. Als de ventilatoren van je laptop continu staan te loeien omdat de koelkanalen vol stof zitten, kost dat enorm veel energie. Warmte is in feite verspilde energie. Tot slot helpt software niet als je zware externe apparaten zonder eigen voeding aansluit. Een externe harde schijf die zijn stroom via de laptop krijgt, trekt de accu leeg alsof het een rietje in een pakje sap is, ongeacht je schermhelderheid.

Creëer je eigen energieprofiel

Om echt grip te krijgen op je verbruik, moet je de instellingen afstemmen op jouw specifieke gedrag. Begin met de slaapstand-instellingen. Veel mensen laten hun laptop openstaan als ze even koffie gaan halen, waarbij het scherm zomaar tien minuten op volle sterkte blijft branden. Stel in dat het scherm al na twee of drie minuten inactiviteit uitgaat. Dat is de makkelijkste winst die je kunt boeken.

Kijk ook naar je randapparatuur. Gebruik je een externe monitor? Zorg dan dat je laptop zo is ingesteld dat het interne scherm volledig uitschakelt, en niet 'zwart maar aan' blijft staan. Gebruik je veel bluetooth-apparaten? Schakel bluetooth uit als je ze niet gebruikt; het constant scannen naar verbindingen kost stroom. Voor gebruikers met een oledscherm is er nog een extra truc: gebruik een donkere modus. Bij oledschermen verbruiken zwarte pixels namelijk helemaal geen energie, in tegenstelling tot traditionele lcd-schermen waar de achtergrondverlichting altijd aan staat.

Balans tussen snelheid en stopcontact

Het verlengen van je accuduur is uiteindelijk een balansspel tussen comfort en noodzaak. De grootste winst behaal je door de schermhelderheid te temperen en de slaapstand agressiever in te stellen, zodat je geen energie verspilt in de pauzes. Wees niet bang om de energiebesparingsmodus standaard aan te zetten voor alledaags werk; de moderne processors zijn krachtig genoeg om dat zonder haperingen op te vangen. Pas als je merkt dat je laptop traag reageert bij zwaardere taken, is het tijd om de teugels weer iets te laten vieren. Zo bepaal jij hoelang de werkdag duurt, en niet je batterij.