Toveren met toetsen: 15 tips en tools voor sneltoetsen

Windows 11 telt tientallen sneltoetsen voor onderdelen als Verkenner, het bureaublad en de taakbalk. Voor een nagenoeg compleet overzicht kun je terecht bij Microsoft. Distilleer hieruit je favoriete sneltoetsen en verzamel deze bijvoorbeeld in een png-afbeelding (als bureaubladachtergrond) of in een pdf-document. Je kunt ook gebruikmaken van kant-en-klare overzichten, zoals deze. Druk zo’n overzicht af als spiekbriefje en lamineer het eventueel.

Lees hier meer over sneltoetsen in Windows.

Werk je met applicaties uit de kantoorsuite Microsoft 365, dan kun je voor een overzicht van sneltoetsen voor Windows, macOS, iOS, Android en het web terecht bij Microsoft. Ook hier kun je bijvoorbeeld je persoonlijke top 30 distilleren en bewaren als png-afbeelding of als pdf-document. Veel gebruikers weten niet dat Microsoft 365 al een ingebouwd overzicht van toetscombinaties heeft. Druk in een kantoorapplicatie op de Alt-toets en boven het Lint verschijnen kleine letters. Deze ‘toetstips’ tonen meteen welke toetsen je kunt gebruiken om allerlei Lint-items te activeren, zonder de muis te gebruiken.

Het zal je weinig verbazen dat ook de meeste browsers zich verregaand via (snel)toetsen laten aansturen. Voor Chrome vind je hier een officieel overzicht en voor Firefox moet je hier zijn. Wil je de sneltoetsfunctionaliteit in je browser nog verder uitbreiden, installeer dan een extensie als Vimium, beschikbaar voor Chromium-browsers en Firefox. Met de ?-toets roep je een overzicht van alle beschikbare opdrachten op (klik hier ook op Show advanced commands). Via het venster Options kun je bovendien tal van instellingen aanpassen, zoals sneltoetsen herdefiniëren, toetscombinaties uitschakelen en meer.

Sneltoetsen kunnen in tal van applicaties en omgevingen handig van pas komen, maar dan moet je ze natuurlijk wel goed in de vingers krijgen. Oefening baart ook hier kunst. Een tool als KeyCombiner kan daarbij helpen. Meld je eventueel gratis aan en open Collections / Public. Zoek een verzameling sneltoetsen voor een toepassing die je vaak gebruikt, zoals Excel, Gmail of Chrome. Open vervolgens de collectie en start een oefensessie via Practice. KeyCombiner toont een opdracht, waarna je de juiste toetscombinatie moet indrukken. Via statistieken en voortgangsoverzichten zie je welke sneltoetsen je al – of nog onvoldoende – beheerst.

In Windows kun je eigen sneltoetsen definiëren om sneller een app te starten of een document te openen, zoals een pdf met je favoriete sneltoetsenoverzicht. Maak eventueel eerst een snelkoppeling naar de app of het bestand: klik erop met rechts, kies Meer opties weergeven en Snelkoppeling maken. Plaats deze op het bureaublad of in het startmenu. Klik vervolgens met rechts op de snelkoppeling en kies Eigenschappen. Op het tabblad Snelkoppeling klik je in het veld Sneltoets en druk je een vrije toetscombinatie in, zoals Ctrl+Alt+U of eventueel een functietoets. Bevestig met Toepassen en OK.

Ook in de kantoorapplicaties van Microsoft 365 kun je eigen sneltoetsen koppelen aan functies en macro’s. We nemen Word als voorbeeld. Ga naar Bestand / Opties (linksonder) en kies Lint aanpassen. Klik bij Sneltoetsen op Aanpassen. Selecteer een categorie, zoals Tabblad Bestand of Alle opdrachten, maar bijvoorbeeld ook Macro’s, Lettertypen of Stijlen. Geef rechts de gewenste opdracht aan. Klik in het vak Druk op nieuwe sneltoets en voer een toetscombinatie in. Bij Momenteel toegewezen aan zie je of deze sneltoets al in gebruik is. Bevestig met Toewijzen, Sluiten en OK.

Je typt vast geregeld dezelfde stukjes tekst in; hiervoor kun je handig gebruikmaken van een ‘tekstmacro’. Een krachtige tool hiervoor is PhraseExpress. Start de app, klik op Local phrase database en vervolgens op New Phrase. Benoem de tekstmacro, zoals Groet. Laat bij Trigger de optie Autotext staan en vul een trigger in, zoals ;groet. Of kies Hotkey bij Trigger en kies een (vrije) sneltoetscombinatie. Typ in Phrase content de volledige tekst. Bewaar de macro met Ctrl+S.

Toetsen die je zo goed als nooit gebruikt, kun je net zo goed inzetten voor een functie die je vaak nodig hebt. Een gratis tool hiervoor is Keyboard Manager, onderdeel van de toolkit Microsoft PowerToys. Installeer PowerToys, start de app op, schakel Keyboard Manager in en open dit onderdeel. Klik op Een toets opnieuw toewijzen en op + Sleutel opnieuw toewijzen toevoegen. Kies bij Selecteren bijvoorbeeld Scroll Lock en stel bij Verzenden de optie Toets/snelkoppeling verzenden in. Klik ook hier op Selecteren en druk bij De toetsen in de snelkoppeling selecteren je toetscombinatie in, bijvoorbeeld Win+Shift+S voor het Knipprogramma. Bevestig met OK en met Toch doorgaan.

Een andere remapper is het gratis opensource-programma HotKeyP. Hiermee kun je veelgebruikte acties, maar ook toepassingen koppelen aan bijvoorbeeld toetsen op je numerieke toetsenbord (handig als je dit weinig gebruikt). Zo kun je Num 1 koppelen aan Word, Num 2 aan je browser enzovoort. Installeer de app, klik op Toevoegen of Invoegen, druk de gewenste toets in en selecteer via het <-knopje een commando uit rubrieken als Systeem, Venster en Multimedia. Je kunt ook op het ...-knopje klikken en zelf naar een toepassingsbestand verwijzen.

Wie niet bang is voor een beetje scriptwerk, moet zeker de krachtige gratis tool AutoHotkey eens proberen. Download en installeer de tool, klik met rechts op het bureaublad en kies Nieuw / AutoHotkey Script. Klik op Edit, open het script in een teksteditor en voeg bijvoorbeeld de volgende twee scriptregels toe:

^!m::Send "mijnadres@mijnbedrijf.nl"
^+n::Run "notepad.exe"

Bewaar dit als .ahk-bestand en dubbelklik erop om het te activeren. Je kunt nu Kladblok opstarten met Ctrl+Shift+N en het e-mailadres invoegen met Ctrl+Alt+M. Vanuit het systeemvak kun je het script altijd aanpassen (via Edit Script), herladen of afsluiten.

Als je veel toepassingen opstart of naar bestanden zoekt, vergt dat al snel behoorlijk wat muiswerk. Tenzij je een snelstarter als PowerToys Run gebruikt, net als Keyboard Manager een onderdeel van PowerToys. Activeer deze functie en pas desgewenst de sneltoets voor activering aan (standaard Alt+spatiebalk). Neem meteen ook de andere instellingen even door. Wanneer je de sneltoets indrukt, verschijnt een venster waarin je direct de eerste letters van een app, bestand, map of instelling kunt typen. Selecteer het gewenste resultaat met de pijltjestoetsen en druk op Enter. Daarnaast kun je PowerToys Run gebruiken voor berekeningen, het openen van websites en het uitvoeren van systeemopdrachten.

Veel toetsenborden worden geleverd met eigen configuratiesoftware, maar ook Windows zelf bevat nuttige instellingen waarmee je sneller kunt werken. Open Instellingen en ga naar Toegankelijkheid / Toetsenbord. Bij Toetsenbordapparaat kun je onder meer Vertraging voor toetsherhaling en Herhaalsnelheid van toetsen aanpassen via een schuifknop. Hierdoor reageren toetsen sneller wanneer je ze ingedrukt houdt. Controleer bij Filtertoetsen ook of er geen functies onbedoeld zijn ingeschakeld. Op deze manier stem je het toetsenbordgedrag beter af op je eigen voorkeuren.

Veel gebruikers weten niet dat je op een smartphone de cursor niet altijd met je vinger precies tussen letters hoeft te plaatsen om iets aan te vullen of te corrigeren. Wanneer je op een iPhone of iPad, of op Android, met bijvoorbeeld Gboard (downloaden via deze link), de spatiebalk ingedrukt houdt en vervolgens je vinger naar links of rechts beweegt, kun je zo de cursor nauwkeurig door de tekst verplaatsen en eenvoudig tussen woorden en letters navigeren.

Zowel Android als iOS beschikken over een functie voor tekstuitbreiding. Hiermee kun je een korte afkorting automatisch laten vervangen door een langere tekst. Op een iPhone of iPad open je Instellingen / Algemeen / Toetsenbord / Tekstvervanging en tik je op +. Vul bijvoorbeeld ‘mvg’ in als trefwoord en ‘Met vriendelijke groeten’ als zin. Op Android kan dit onder meer via Gboard. Open Instellingen van Gboard, kies Woordenboek / Persoonlijk woordenboek, kies je taal, tik op het plusje en voeg een woord(groep) met een snelkoppeling toe.

Om woorden te typen, kun je natuurlijk op elke letter afzonderlijk tikken, maar voor wie het wat in de vingers heeft, gaat het veel sneller als je ‘veegtypt’. Plaats je vinger op de eerste letter van een woord en glijd vervolgens, zonder los te laten, over de andere letters. Het toetsenbord probeert nu op basis van je beweging het juiste woord te herkennen, wat verrassend goed werkt (als je niet overdreven snel veegt). Deze functie is standaard beschikbaar in toetsenborden op iOS of op Android via bijvoorbeeld Gboard en Microsoft SwiftKey. Controleer dit op Android via Instellingen / Systeem / Toetsenbord / Schermtoetsenbord. Op iOS vind je dit via Instellingen / Algemeen / Toetsenbord, bij Alle toetsenborden.