Bij lage temperatuurverwarming, of LTV, verwarm je je huis met een lagere watertemperatuur dan je gewend bent. Dat is niet alleen beter voor de planeet, maar kan ook veel geld besparen. In dit artikel leggen we uit wat ervoor nodig is om optimaal te verwarmen met lage temperatuurradiatoren.

In samenwerking met Jaga.

Begin met goede isolatie

Voordat je begint aan lage temperatuurverwarming is het noodzakelijk dat je huis goed geïsoleerd is. Een van de redenen dat de aanvoertemperatuur bij een traditionele verwarming zo hoog is (rond de 75 en 85 graden Celsius), is omdat oude huizen veel naden en kieren bevatten. Oftewel: om voldoende warmte te produceren waren er hoge watertemperaturen nodig. Veel moderne huizen zijn standaard al goed geïsoleerd, maar als dat bij jouw huis nog niet het geval is, krijg je je woning waarschijnlijk niet goed warm met LTV.

Bij oude woningen met slechte isolatie is het dus belangrijk om eerst betere isolatie aan te brengen. In dit artikel behandelen we niet hoe je je huis het best kunt isoleren, maar kortweg heb je voor lage temperatuurverwarming minstens 8 cm dak- en vloerisolatie nodig (maar hoe meer, hoe beter natuurlijk). Als je daarbovenop spouwmuurisolatie en in het gehele huis HR++-glas hebt, zou dat voldoende moeten zijn, adviseert Milieu Centraal .

Gebruik een lage temperatuurradiator

Als je huis goed geïsoleerd is, kun je het afgiftesysteem met lage temperatuurverwarming aanpakken. Bij lage temperatuurradiatoren is het rendement groter dan bij traditionele radiatoren. De radiatoren zijn namelijk zo ontworpen dat er minder warmteverlies optreedt dan bij een traditioneel systeem. Dit heeft te maken met de materialen en het ontwerp. Er is minder warm water nodig om dezelfde warmteafgifte te krijgen.  Met zo’n lage temperatuurradiator kun je je woning dus met een lagere watertemperatuur op dezelfde temperatuur krijgen als bij een oude radiator. De oude radiator had daarvoor meer water van een hoge temperatuur nodig, en dat verbruikt meer energie. Daardoor heb je met lage temperatuurverwarming dus een lagere energierekening voor hetzelfde comfort.

Naast de lage temperatuurradiatoren behoort ook vloerverwarming tot de duurzame warmte-afgiftesystemen. Vloerverwarming werkt ook op een lagere watertemperatuur. Maar wij raden in bestaande bouw het gebruik van lage temperatuurradiatoren aan. Deze zijn namelijk veel eenvoudiger en sneller te monteren dan vloerverwarming, omdat ze aan te sluiten zijn op het bestaande leidingsysteem.

De populairste LT-radiator is de Jaga Strada. Deze bevat Low-H2O-technologie, waardoor de radiator klein en energiezuinig is. Sterker nog: Jaga-radiatoren zijn de zuinigste van Nederland. De warmtewisselaar van aluminium en koper reageert bovendien sneller dan vloerverwarming of andere radiatoren. Ook wordt er niet onnodig doorverwarmd wanneer de optimale binnentemperatuur is bereikt. Met deze LT-oplossing kun je je huis niet alleen duurzaam, maar ook comfortabel verwarmen.

In principe heb je voor de Jaga LT-radiatoren geen warmtepomp nodig. Ze werken ook prima met de bestaande HR-ketel als warmteopwekker en je bespaart dan ook meteen tot 15 procent aan energieverbruik. Het aanleggen van een (hybride) warmtepomp boven op de radiator hoeft dus niet per se meteen te gebeuren, maar zorgt natuurlijk wel voor nog meer besparing op je gasrekening.

Andersom geldt ook: als je al een duurzame warmteopwekker hebt, maar nog het oude afgiftesysteem gebruikt, bespaar je weliswaar al op je energiekosten, maar met de huidige gas- en elektriciteitsprijzen loop je tot wel 1000 euro besparing per jaar mis als je niet ook het afgiftesysteem aanpakt. Door te combineren bespaar je niet alleen meer geld, ook zorg je voor een optimaal werkend systeem waarbij je de best mogelijke rendementen haalt. In combinatie met een warmtepomp kun je je huis met een LT-radiator goed warm krijgen met een watertemperatuur van slechts 35 tot 55 graden.

Upgrade je radiator met een DBH-systeem

Als je naast duurzaam verwarmen ook wilt koelen met je Jaga-radiator, kun je ervoor kiezen om een Dynamic Boost Hybrid-systeem te installeren. Dit is relatief eenvoudig (zónder hulp van een installateur) in de bestaande Jaga-radiator te monteren, dus het is niet nodig om over te stappen op een andere radiator waarbij deze mogelijkheid is ingebouwd.

Dit aanvullende, milieuvriendelijke systeem zorgt ervoor dat je, in combinatie met een warmtepompinstallatie, niet-condenserend kunt koelen (ook wel ‘light cooling’ genoemd). Dat houdt in dat de ruimte vooral wordt verfrist, hetgeen de kamertemperatuur 3 tot 5 graden kan laten dalen. Deze manier van koelen is veel gelijkmatiger en comfortabeler, maar ook veel zuiniger dan een losse airco. Het DBH-systeem van Jaga koelt met een watertemperatuur van 16 graden en koelt daarmee drie keer zoveel als vloerkoeling.

Ook voor het verwarmen biedt dit systeem voordelen. Dynamic Boost Hybrid heeft namelijk een extra snel reactievermogen, waardoor deze de temperatuur in hoog tempo laat stijgen en dalen. Het omschakelen van verwarmen naar koelen en terug gebeurt overigens volautomatisch, op basis van temperatuursensoren voor de ruimte- en watertemperatuur.

Kortom, als je je huis duurzaam wilt verwarmen, maar nog geen warmtepomp bezit, raden wij de Strada-radiator aan in combinatie met een HR-ketel. Als je daarna overstapt op een warmtepomp en je huis ook op milieuvriendelijke wijze wilt koelen, kun je gemakkelijk je radiator upgraden met het Dynamic Boost Hybrid-systeem. Heb je al een warmtepomp, dan kun je meteen een Strada Hybrid aanschaffen, waarin het DBH-systeem al ingebouwd zit. Zo zorg je met relatief weinig moeite voor een beter klimaat – zowel binnen, als buiten.

Take-Two Interactive en ontwikkelaar Rockstar beginnen aankomende zomer met de marketing rondom de Grand Theft Auto 6-release. De releasedatum staat nog steeds gepland op 19 november van dit jaar.

Dat liet Take-Two weten bij het bekendmaken van diens fiscale kwartaalcijfers. Aldus de uitgever in een persbericht: "Dit fiscale jaar is uitzonderlijk voor ons en we zijn enorm zeker van onze zaak voor het aankomende fiscale jaar. Die gaat revolutionair voor Take-Two en de gehele entertainmentindustrie worden, geleid door de release van Grand Theft Auto 6. Rockstars marketing rondom de release gaat deze zomer van start."

Take-Two bevestigde wederom dat het langverwachte GTA 6 op 19 november moet uitkomen. Het bedrijf heeft al vaker releasedata voor de game beloofd om het later alsnog uit te stellen. Dat het nu meldt dat de marketing rondom de release van het spel aankomende zomer begint, geeft wel een gevoel van meer zekerheid over de mogelijkheid dat de huidige releasedatum wordt gehaald.

Fysieke release niet uitgesteld

Onlangs gingen er geruchten dat alleen de fysieke release van Grand Theft Auto 6 misschien zou worden uitgesteld. Het idee zou zijn dat de digitale release gewoon op 19 november zou verschijnen, maar de fysieke release in de winkels pas later verschijnt om zo leaks te voorkomen. Aan Variety liet Take-Two-ceo Strauss Zelnick weten dat dit echter "niet het plan is". Daarmee lijkt dit gerucht dus ontkracht.

Switch 2-versie van Borderlands 4

Take-Two geeft ook het populaire spel Borderlands 4 uit. Die game verscheen vorig jaar al op meerdere consoles, maar een Switch 2-versie werd uitgesteld. Tijdens de bekendmaking van de kwartaalcijfers vandaag bleek dat de game geheel uit het releaseschema van de uitgever is gehaald.

"We hebben de moeilijke beslissing gemaakt om de ontwikkeling (van de Switch 2-versie) te pauzeren", zo werd wederom aan Variety gemeld. "We blijven ons richten op het leveren van kwaliteitscontent voor de game en blijven het optimaliseren. We blijven ook nauw samenwerken met onze vrienden bij Nintendo. Zo komen PGA Tour 2K25 en WWE 2K26 voor de Switch 2 uit, en we willen graag meer van onze spellen naar het systeem brengen." Het is niet bekend wanneer en of Borderlands 4 nog uitkomt voor de Switch 2.

Over Grand Theft Auto 6

Grand Theft Auto 6 komt op 19 november uit voor PlayStation 5 en Xbox Series X en S. Het spel draait om twee hoofdpersonages: Lucia Caminos en Jason Duval. Het duo heeft een relatie, en duidelijk is in ieder geval dat Lucia vrijkomt uit de gevangenis en het tweetal vervolgens nog verder het criminele pad op gaat.

De game speelt zich af in Vice City, een fictieve versie van Miami, en omstreken. Dat betekent dat spelers glooiende stranden en met neon verlichte straten kunnen verwachten. Het was ook al de setting van de PlayStation 2-game Grand Theft Auto: Vice City, dat na GTA 3 uitkomt. Naar verwachting zal Grand Theft Auto 6 een ongekende hoeveelheid details vertonen. Lees hier alles over de game.

Je laptopaccu lijkt altijd leeg te zijn op het moment dat er nergens een stopcontact te bekennen is. Met de juiste software-instellingen pers je echter makkelijk een uur extra uit je apparaat, zonder dat je daarvoor technisch onderlegd hoeft te zijn. Wij leggen uit aan welke knoppen je precies moet draaien voor maximaal resultaat.

Er is weinig irritanter dan een laptop die in de spaarstand schiet of uitvalt terwijl je in de trein net de laatste hand legt aan een belangrijk document. Veel gebruikers denken bij een snel leeglopende batterij direct dat de hardware versleten is en kijken alweer naar een nieuwe laptop. Vaak is de accu zelf echter nog prima in orde, maar gaat het besturingssysteem slordig om met de beschikbare energie. Fabrieksinstellingen zijn namelijk vaak gericht op maximale prestaties en helderheid, niet op uithoudingsvermogen. In dit artikel leer je hoe je de regie terugpakt en de energievreters in toom houdt, zodat je met een gerust hart de dag doorkomt.

Waar die energie eigenlijk naartoe lekt

Om te begrijpen hoe je accucapaciteit bespaart, moet je eerst weten waar de energie aan opgaat. De twee grootste verbruikers in een laptop zijn vrijwel altijd het beeldscherm en de processor. Het scherm vreet stroom om pixels te verlichten; hoe feller het scherm, hoe sneller de teller tikt. Daarnaast speelt de verversingssnelheid een rol. Veel moderne schermen verversen het beeld 120 keer per seconde (120 Hz). Dat kijkt heel rustig, maar kost aanzienlijk meer rekenkracht dan de standaard 60 Hz.

Onder de motorkap is de processor continu bezig met het verwerken van taken. Een veelvoorkomende misvatting is dat je handmatig alle programma's moet afsluiten om stroom te besparen. Dat is maar ten dele waar, want moderne systemen zijn heel goed in het bevriezen van apps die je niet gebruikt. Wat wél energie kost, zijn achtergrondprocessen die actief blijven synchroniseren, zoals cloudopslagdiensten of mailprogramma's die elke minuut checken op nieuwe berichten. Ook randapparatuur die stroom trekt via de usb-poort, zelfs als je deze niet actief gebruikt, snoept procenten van je lading af.

Besparen tijdens eenvoudige taken

De energiebesparende modus is je beste vriend wanneer je taken uitvoert die weinig rekenkracht vereisen. Denk hierbij aan tekstverwerken, e-mailen, webbrowsen of het invullen van spreadsheets. In deze scenario's heb je de volledige kracht van je processor en videokaart simpelweg niet nodig. Door in Windows of macOS te kiezen voor de energiebesparende modus, klokt de processor zichzelf terug. Hij werkt dan letterlijk iets langzamer, maar voor administratieve taken merk je daar in de praktijk niets van. De letters verschijnen nog steeds direct op je scherm zodra je ze typt.

Daarnaast is dit het moment om eens kritisch naar je schermhelderheid te kijken. Binnenshuis is een helderheid van 50 tot 60 procent vaak meer dan voldoende om comfortabel te kunnen werken. Werk je vooral 's avonds? Dan kan het zelfs nog lager. Ook het uitschakelen van toetsenbordverlichting levert in deze context pure winst op. Het zijn kleine percentages per uur, maar op een hele werkdag maakt dit het verschil tussen wel of niet de oplader moeten pakken.

©PXimport

Prestaties boven accuduur

Er zijn momenten waarop je de batterijbesparingsinstellingen beter uit kunt laten, of zelfs agressief moet vermijden. Zodra je aan de slag gaat met zware grafische taken, zoals videobewerking, 3D-rendering of serieuze gaming, werkt een besparingsmodus averechts. De software knijpt de toevoer van stroom naar de componenten af, wat resulteert in een haperend beeld, trage exporttijden en een frustrerende gebruikservaring.

In deze gevallen heeft de hardware ademruimte nodig om te kunnen presteren. Als je probeert te gamen op een besparingsstand, zal het systeem de prestaties van de grafische chip zo ver terugschroeven dat het spel onspeelbaar wordt. Bovendien duurt het renderen van een video in spaarstand veel langer, waardoor het scherm en de schijf langer actief moeten blijven, wat onderaan de streep soms zelfs méér energie kost dan een korte piekbelasting op vol vermogen. Hier geldt: efficiëntie door snelheid is soms zuiniger dan traagheid.

Situaties waarin instellingen het niet meer redden

Hoewel je met software veel kunt optimaliseren, zijn er harde grenzen waarbij geen enkele instelling je meer gaat redden. Je moet realistisch zijn over de fysieke staat van je apparaat.

Ten eerste is er de chemische degradatie. Als de maximale capaciteit van je accu (ook wel battery health geheten) onder de 70 procent is gezakt, kun je instellen wat je wilt, maar de rek is er fysiek uit. De batterijcellen kunnen de lading simpelweg niet meer vasthouden. Ten tweede is oververhitting een doodsteek voor je accuduur. Als de ventilatoren van je laptop continu staan te loeien omdat de koelkanalen vol stof zitten, kost dat enorm veel energie. Warmte is in feite verspilde energie. Tot slot helpt software niet als je zware externe apparaten zonder eigen voeding aansluit. Een externe harde schijf die zijn stroom via de laptop krijgt, trekt de accu leeg alsof het een rietje in een pakje sap is, ongeacht je schermhelderheid.

Creëer je eigen energieprofiel

Om echt grip te krijgen op je verbruik, moet je de instellingen afstemmen op jouw specifieke gedrag. Begin met de slaapstand-instellingen. Veel mensen laten hun laptop openstaan als ze even koffie gaan halen, waarbij het scherm zomaar tien minuten op volle sterkte blijft branden. Stel in dat het scherm al na twee of drie minuten inactiviteit uitgaat. Dat is de makkelijkste winst die je kunt boeken.

Kijk ook naar je randapparatuur. Gebruik je een externe monitor? Zorg dan dat je laptop zo is ingesteld dat het interne scherm volledig uitschakelt, en niet 'zwart maar aan' blijft staan. Gebruik je veel bluetooth-apparaten? Schakel bluetooth uit als je ze niet gebruikt; het constant scannen naar verbindingen kost stroom. Voor gebruikers met een oledscherm is er nog een extra truc: gebruik een donkere modus. Bij oledschermen verbruiken zwarte pixels namelijk helemaal geen energie, in tegenstelling tot traditionele lcd-schermen waar de achtergrondverlichting altijd aan staat.

Balans tussen snelheid en stopcontact

Het verlengen van je accuduur is uiteindelijk een balansspel tussen comfort en noodzaak. De grootste winst behaal je door de schermhelderheid te temperen en de slaapstand agressiever in te stellen, zodat je geen energie verspilt in de pauzes. Wees niet bang om de energiebesparingsmodus standaard aan te zetten voor alledaags werk; de moderne processors zijn krachtig genoeg om dat zonder haperingen op te vangen. Pas als je merkt dat je laptop traag reageert bij zwaardere taken, is het tijd om de teugels weer iets te laten vieren. Zo bepaal jij hoelang de werkdag duurt, en niet je batterij.