Bij lage temperatuurverwarming, of LTV, verwarm je je huis met een lagere watertemperatuur dan je gewend bent. Dat is niet alleen beter voor de planeet, maar kan ook veel geld besparen. In dit artikel leggen we uit wat ervoor nodig is om optimaal te verwarmen met lage temperatuurradiatoren.

In samenwerking met Jaga.

Begin met goede isolatie

Voordat je begint aan lage temperatuurverwarming is het noodzakelijk dat je huis goed geïsoleerd is. Een van de redenen dat de aanvoertemperatuur bij een traditionele verwarming zo hoog is (rond de 75 en 85 graden Celsius), is omdat oude huizen veel naden en kieren bevatten. Oftewel: om voldoende warmte te produceren waren er hoge watertemperaturen nodig. Veel moderne huizen zijn standaard al goed geïsoleerd, maar als dat bij jouw huis nog niet het geval is, krijg je je woning waarschijnlijk niet goed warm met LTV.

Bij oude woningen met slechte isolatie is het dus belangrijk om eerst betere isolatie aan te brengen. In dit artikel behandelen we niet hoe je je huis het best kunt isoleren, maar kortweg heb je voor lage temperatuurverwarming minstens 8 cm dak- en vloerisolatie nodig (maar hoe meer, hoe beter natuurlijk). Als je daarbovenop spouwmuurisolatie en in het gehele huis HR++-glas hebt, zou dat voldoende moeten zijn, adviseert Milieu Centraal .

Gebruik een lage temperatuurradiator

Als je huis goed geïsoleerd is, kun je het afgiftesysteem met lage temperatuurverwarming aanpakken. Bij lage temperatuurradiatoren is het rendement groter dan bij traditionele radiatoren. De radiatoren zijn namelijk zo ontworpen dat er minder warmteverlies optreedt dan bij een traditioneel systeem. Dit heeft te maken met de materialen en het ontwerp. Er is minder warm water nodig om dezelfde warmteafgifte te krijgen.  Met zo’n lage temperatuurradiator kun je je woning dus met een lagere watertemperatuur op dezelfde temperatuur krijgen als bij een oude radiator. De oude radiator had daarvoor meer water van een hoge temperatuur nodig, en dat verbruikt meer energie. Daardoor heb je met lage temperatuurverwarming dus een lagere energierekening voor hetzelfde comfort.

Naast de lage temperatuurradiatoren behoort ook vloerverwarming tot de duurzame warmte-afgiftesystemen. Vloerverwarming werkt ook op een lagere watertemperatuur. Maar wij raden in bestaande bouw het gebruik van lage temperatuurradiatoren aan. Deze zijn namelijk veel eenvoudiger en sneller te monteren dan vloerverwarming, omdat ze aan te sluiten zijn op het bestaande leidingsysteem.

De populairste LT-radiator is de Jaga Strada. Deze bevat Low-H2O-technologie, waardoor de radiator klein en energiezuinig is. Sterker nog: Jaga-radiatoren zijn de zuinigste van Nederland. De warmtewisselaar van aluminium en koper reageert bovendien sneller dan vloerverwarming of andere radiatoren. Ook wordt er niet onnodig doorverwarmd wanneer de optimale binnentemperatuur is bereikt. Met deze LT-oplossing kun je je huis niet alleen duurzaam, maar ook comfortabel verwarmen.

In principe heb je voor de Jaga LT-radiatoren geen warmtepomp nodig. Ze werken ook prima met de bestaande HR-ketel als warmteopwekker en je bespaart dan ook meteen tot 15 procent aan energieverbruik. Het aanleggen van een (hybride) warmtepomp boven op de radiator hoeft dus niet per se meteen te gebeuren, maar zorgt natuurlijk wel voor nog meer besparing op je gasrekening.

Andersom geldt ook: als je al een duurzame warmteopwekker hebt, maar nog het oude afgiftesysteem gebruikt, bespaar je weliswaar al op je energiekosten, maar met de huidige gas- en elektriciteitsprijzen loop je tot wel 1000 euro besparing per jaar mis als je niet ook het afgiftesysteem aanpakt. Door te combineren bespaar je niet alleen meer geld, ook zorg je voor een optimaal werkend systeem waarbij je de best mogelijke rendementen haalt. In combinatie met een warmtepomp kun je je huis met een LT-radiator goed warm krijgen met een watertemperatuur van slechts 35 tot 55 graden.

Upgrade je radiator met een DBH-systeem

Als je naast duurzaam verwarmen ook wilt koelen met je Jaga-radiator, kun je ervoor kiezen om een Dynamic Boost Hybrid-systeem te installeren. Dit is relatief eenvoudig (zónder hulp van een installateur) in de bestaande Jaga-radiator te monteren, dus het is niet nodig om over te stappen op een andere radiator waarbij deze mogelijkheid is ingebouwd.

Dit aanvullende, milieuvriendelijke systeem zorgt ervoor dat je, in combinatie met een warmtepompinstallatie, niet-condenserend kunt koelen (ook wel ‘light cooling’ genoemd). Dat houdt in dat de ruimte vooral wordt verfrist, hetgeen de kamertemperatuur 3 tot 5 graden kan laten dalen. Deze manier van koelen is veel gelijkmatiger en comfortabeler, maar ook veel zuiniger dan een losse airco. Het DBH-systeem van Jaga koelt met een watertemperatuur van 16 graden en koelt daarmee drie keer zoveel als vloerkoeling.

Ook voor het verwarmen biedt dit systeem voordelen. Dynamic Boost Hybrid heeft namelijk een extra snel reactievermogen, waardoor deze de temperatuur in hoog tempo laat stijgen en dalen. Het omschakelen van verwarmen naar koelen en terug gebeurt overigens volautomatisch, op basis van temperatuursensoren voor de ruimte- en watertemperatuur.

Kortom, als je je huis duurzaam wilt verwarmen, maar nog geen warmtepomp bezit, raden wij de Strada-radiator aan in combinatie met een HR-ketel. Als je daarna overstapt op een warmtepomp en je huis ook op milieuvriendelijke wijze wilt koelen, kun je gemakkelijk je radiator upgraden met het Dynamic Boost Hybrid-systeem. Heb je al een warmtepomp, dan kun je meteen een Strada Hybrid aanschaffen, waarin het DBH-systeem al ingebouwd zit. Zo zorg je met relatief weinig moeite voor een beter klimaat – zowel binnen, als buiten.

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.