Spaar het milieu... en de portemonnee!

Milieuvriendelijk, broeikaseffect, energietekort, klimaatverandering. Het milieu - en dan vooral de zorg daarover - domineert de media. Maar in welke mate zie je deze ongerustheid terug in de computerbranche, pc-fabrikanten en -gebruikers? We maakten een rondje."Tachtig procent van de huishoudens heeft een computer, om thuis te werken, te e-mailen of op internet te surfen. De energiekosten hiervoor kunnen gemakkelijk met 50 euro per jaar omlaag. Haal bijvoorbeeld de stekker uit het stopcontact als je de pc niet gebruikt. Computers gaan daar echt niet sneller door kapot."
Aan het woord is Annemieke Groenenboom, woordvoerster Milieu Centraal, een landelijke organisatie die consumenten praktische en betrouwbare milieu-informatie wil bieden. Ze wijst erop dat de crux van de milieubelastende computer 'm vooral in het elektriciteitsverbruik tijdens gebruik zit. Zo blijkt uit gegevens van Milieu Centraal dat het vermogen van een actieve systeemkast met monitor varieert tussen 130 en 400 Watt, afhankelijk van de snelheid van de processor en het type grafische kaart.
Andere aspecten die een negatief effect op het energieverbruik hebben zijn de (hoge) resoluties en het formaat van de monitors. In dit verband wil Groenenboom graag nog eens benadrukken dat computers in een stand-bymode wel degelijk energie verbruiken. "Het vermogen in deze stand ligt ergens tussen 6 en 145 watt. Omdat apparaten vaak langer stand-by staan dan in gebruik zijn – in sommige huishoudens dag en nacht ingeschakeld – kan het elektriciteitgebruik flink oplopen."

"Iedereen weet dat een pc stroom verbruikt. Maar weinigen beseffen echter dat er ook achter het beeldscherm nog energie wordt genuttigd,” zegt Damion Schmidt van Strato. "Zo verbruikt een karakter dat je voor Second Life hebt aangemaakt altijd elektriciteit, ook als je niet bent ingelogd, en zelfs je pc uitstaat! Dat komt doordat die digitale informatie ergens op een server staat opgeslagen en dag en nacht 'doorleeft' in de virtuele wereld. Een Second Life-avatar, zo hebben wij berekend, verbruikt evenveel elektrische energie als een gemiddelde inwoner van Brazilië."
Volgens Groenenboom is het beter om een notebook te gebruiken. Immers, om zo lang mogelijk te kunnen werken op een batterij bevatten draagbare apparaten allerlei energiebesparende voorzieningen. En als het mogelijk is, plaats de notebook dan op het elektriciteitsnet. Dat is energiezuiniger omdat bij het opladen van de batterij altijd verliezen optreden. Ook pleit ze ervoor de stekker van elke oplader uit het stopcontact te halen als de accu niet wordt opgeladen. Dat voorkomt sluipverbruik.

Een tweede, zo mogelijk zorgwekkender aspect voor Milieu Centraal zijn de grondstoffen die pc-fabrikanten verwerken, waaronder zware metalen als koper, lood en tin. De winning van deze metaalertsen betekent een aantasting van het landschap, terwijl het verwerken van erts tot metaal tot vervuiling leidt. Ook bevatten veel pc's broomhoudende en dus milieuschadelijke brandvertragers. Zolang ze erin zitten is het goed, maar ooit belanden pc's en randapparatuur op de grote afvalberg. En dan?

Gevraagd naar wat te doen met een oude pc, licht Groenenboom toe dat computers onder grijsgoed vallen, oftewel ict-apparatuur. De producenten en leveranciers van grijsgoed hebben een milieuverantwoorde verwerking van oude apparaten ontwikkeld. Verder geldt bij aanschaf van een soortgelijk nieuw product de regeling 'oud-voor-nieuw'. "De leverancier mag geen kosten rekenen voor inname van de oude apparatuur. Ook is een oude pc gratis in te leveren bij de gemeente. Voor computers geldt geen zogeheten verwijderingsbijdrage zoals voor andere elektrische apparaten. Bij ict-apparatuur zit dit bedrag al in de aankoopprijs."

Wat doen fabrikanten?

Niet alleen hardware-fabrikanten zijn 'groen' bezig. Ook de Duitse hostingpartij Strato heeft concrete maatregelen doorgevoerd, meldt Damion Schmidt, ceo van Strato. "Strato beheert ruim 3,5 miljoen unieke url's en heeft daarmee 3,5 petabyte (= 3,5 miljoen gigabyte) aan dataverkeer per maand. Ons datacentrum verbruikt 30 gigawattuur elektriciteit per jaar, genoeg om grofweg 5000 huishoudens draaiend te houden.
Door te investeren nieuwe hardware, verbeteringen aan ons nieuwe gebouw met een zuinige koeling (het datacenter wordt watergekoeld tot 8 graden Celsius), hebben we voor een energiebesparing van 30 procent gezorgd. De nieuwe servers gebruiken meer dan 90 procent minder stroom dankzij verbeterde en vooral efficiëntere processors."
Los van de energiebesparende maatregelen heeft Strato ook stappen ondernomen om klimaatneutraal te opereren. Het rekencentrum betrekt tegenwoordig al zijn stroom van een waterkrachtcentrale in de Rijn in het zuiden van Duitsland (zie foto).In discussies over het milieu gaat de beschuldigende vinger opvallend vaak naar de industrie. Doen we nu ook, in de vorm van twee vragen aan Lexmark, Dell, HP, Canon en Epson over hun milieubeleid:

• 1. Hoe milieubewust op een schaal van 1 tot en met 10 is uw bedrijf?
• 
  
• en
• 
  
• 2. Waarom moet een klimaatbewuste consument voor uw bedrijf kiezen?

Als reactie op de eerste vraag geven alle vijf fabrikanten aan dat ze het milieuvriendelijk produceren hoog in het vaandel hebben staan. Sommige hebben een eigen bedrijfsfilosofie, andere hanteren een certificaat waarin controleerbare afspraken en toezeggingen zijn opgenomen. Als ze zichzelf een cijfer moeten geven, ligt dat tussen de 8 en de 10.
En als antwoord op de tweede vraag lepelen de fabrikanten een indrukwekkende reeks van 'groene’ activiteiten op. Ze doen allemaal hun best om hun producten geschikt te maken voor terugwinning van materiaal als ze zijn afgedankt door de gebruiker. Ook letten ze erop dat giftige stoffen uit hun producten worden geweerd (Dell en Epson). Zoiets klinkt gemakkelijker dan het in werkelijkheid is. Zoiets neemt vaak enkele jaren in beslag, omdat er gezocht moet worden naar een vervangende stof die dezelfde functie kan vervullen. HP stelt zichzelf hoge eisen wat betreft het terughalen en doelmatig verwerken van afgedankte producten. Canon streeft naar een verbetering van zijn eigen milieuprestatie met een factor twee. Lexmark probeert al bij het ontwerpen van een nieuw product voor de fabricage energie te besparen en afval te voorkomen.

• 1. Zet uw computer echt uit, niet in stand-by, als u hem niet gebruikt – ook tijdens een uurtje pauze. Dat uitzetten slecht is voor de pc is een misverstand.
• 2. Let bij aanschaf van een computer op mogelijkheden voor uitbreiding. U hoeft dan niet telkens een volledig nieuw systeem te kopen en beperkt daardoor onnodig gebruik van grondstoffen. Bovendien is het goedkoper.
• 3. Bij desktop-pc's slurpt vooral de crt-beeldbuis stroom. Overweeg daarom een lcd-beeldscherm, die verbruikt minder stroom.
• 4. Screensavers besparen géén energie! Bewegende screensavers gebruiken soms zelfs meer energie dan een programma zoals tekstverwerking. Zeker 3D-animaties kosten rekenkracht, en dus energie.
• 5. Draagbare computers zijn zuiniger dan desktop-pc's; overweeg dus of een notebook geen optie voor u is.
• 6. Kijk bij aanschaf naar de labels Energy Star, GEEA-label en Ecolabel, een indicatie van een relatief laag verbruik van het apparaat in kwestie.
• 7. Gebruik een stekkerblok met schakelaar. Deze plaatst u tussen het stopcontact en de computer en zijn randapparatuur, zodat u met de schakelaar de stand-bystand volledig uitschakelt en sluipverbruik voorkomt.