Het gaat niet goed met de Bitcoin. Niet met de koers, maar ook het protocol erachter zit in de problemen. De digitale munt dreigt op te splitsen in twee 'forks', waardoor het decentrale karakter van de valuta dreigt te verdwijnen.

Het is al weken hommeles in Bitcoin-land. Dat zucht namelijk onder zijn eigen populariteit, want door het grote aantal gebruikers en transacties is het huidige werkmodel niet meer houdbaar.
 

Het probleem

Een essentieel onderdeel van de Bitcoin is de blockchain, een 'ketting' waarin alle transacties van de digitale munt worden opgenomen. De blockchain moet constant worden geüpdate, zodat iedere gebruiker altijd de meest actuele informatie heeft over welke Bitcoins waar zijn uitgegeven.

Je kunt je voorstellen dat die blockchain steeds groter wordt naarmate er meer transacties worden gedaan. Dat is nu een probleem aan het worden, want de blocks zijn inmiddels te groot. Een block kan maximaal 1 MB zijn. Dat was bij de oprichting van de Bitcoin nog niet zo'n probleem, maar dat was voordat de munt zo populair werd.

Er wordt nu ongeveer iedere 10 minuten een nieuwe block aan de blockchain toegevoegd. Dat betekent dat er steeds meer bandbreedte nodig is om Bitcoins te mijnen of zelfs te houden - niet erg realistisch.
 

Het dilemma

Er moet daarom iets gebeuren bij de Bitcoin, dat is zeker. Maar wát er moet gebeuren, daarover zijn de meningen verdeeld. In ieder geval moeten de blocks in de blockchain groter worden gemaakt, maar het is vooral de manier waarop dat gebeurt, en de frequentie, die zorgen baren. In september staat er een congres gepland van de Bitcoin Foundation (de oprichters van de munt), waarin de ontwikkelaars praten over de mogelijk stappen.
 

Er moet ingegrepen worden in de Bitcoin, dat is zeker

Om de grotere vraag aan te kunnen, is het volgens veel Bitcoin-adepten nodig om in te grijpen. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van hogere transactiekosten bij het kopen van Bitcoins, of het opzetten van betaalhubs. Daarmee wordt Bitcoin echter steeds meer als een bank, waarbij één of een aantal autoriteiten de valuta aansturen. Dat gaat volgens een deel van de oprichters in tegen het decentrale karakter van de munt.

Dat is niet alleen een praktisch probleem, maar ook een probleem in hoe Bitcoin nu wordt gerund. Dat gebeurt namelijk door een grote groep (semi-)vrijwillige ontwikkelaars, die geen baas hebben, geen verdienmodel, geen winstoogmerk en geen enkele motivatie behalve een idealistische.

Die gemeenschap is in twee kampen verdeeld. Dat wordt goed beschreven door Mike Hearn, één van de oprichters van de nieuwe Bitcoin-fork. Hij legt in een blogpost uit wat de verschillen tussen de beide kampen zijn.

Een kleine groep ontwikkelaars trekt nu aan de bel, want zij vinden dat de munt niet verder kan steggelen zoals dat nu gaat. Gavin Andresen en Mike Hearn, twee van de belangrijkste originele ontwikkelaars van de munt, willen zich daarom afsplitsen van de Bitcoin-beweging.
 

De nieuwe Bitcoin-fork

De blocks van het nieuwe Bitcoin-protocol worden periodiek groter

Hearn en Andresen zijn daarom aan de slag gegaan met een tweede protocol, genaamd Bitcoin XT. Dat is gebaseerd op de open sourcecode van de originele Bitcoin, die voor iedereen in te zien is. Op het eerste gezicht is de nieuwe fork exact hetzelfde als de originele Bitcoin, maar er ontstaan daardoor wel twee verschillende blockchains.

Het grote verschil is dat de grootte van de blocks is veranderd. Die worden (bij Bitcoin XT) vanaf 11 januari 2016 8 MB groot, maar de grootte verdubbelt iedere 2 jaar tot de blocks een limiet van 8,912 MB hebben bereikt.

Volgens Hearn en Andresen is een dynamische verandering in de grootte (die dus iedere 2 jaar verandert) de enige manier om de Bitcoin succesvol te maken. Met de Wet van Moore in het achterhoofd is het namelijk een kwestie van tijd voor ook de nieuwe grootte van 8 MB bereikt is.

Bovendien, zeggen de oprichters van Bitcoin XT, kan de munt ineens sterk in populariteit stijgen zoals dat in 2013 en 2014 gebeurde. Door toenemende media-aandacht werd de munt ineens veel meer waard, en gingen meer mensen Bitcoins gebruiken. Ook tijdens de Griekse crisis was goed te zien hoe de munt even in waarde steeg.
 

De complicaties

Het nieuwe systeem heeft echter geen ondersteuning van het ecosysteem dat Bitcoin wel heeft. Door de jaren heen zijn er tientallen Bitcoin-handelsplaatsen ontstaan (waarmee het niet altijd even goed ging), en die werken allemaal onderling samen op één protocol.
 

Door de problemen ontstaan twee incompatibele versies van de Bitcoin

Bitcoin TX is echter zo anders, dat oude mijn-computers niet meer kunnen samenwerken met het protocol. In dat geval zal de gebruiker van zo'n mijn-computer moeten kiezen: Blijft hij 'gewone' Bitcoins mijnen, of toch de nieuwe?

Zo'n situatie betekent een probleem voor de populaire munt, want die staat juist bekend om zijn universele karakter. Hoewel het protocol open source is, blijft de Bitcoin de meest bekende digitale munt.

Er bestaan wel aftakkingen van de Bitcoin, zoals de Dogecoin of de Litecoin en de controversiële Nederlandse Coinye. Al die aftakkingen kwamen maar echter maar moeilijk van de grond, omdat de munten overschaduwd werden door de 'echte' Bitcoin.

Als daar een nieuw protocol bij komt, is het misschien wel gedaan met de populaire munt.
 

De toekomst

Het gaat er nu om wie de meeste gebruikers aan zich kan binden

De nieuwe Bitcoin-fork staat daarom voor een herculiaanse opdracht: Het moet zorgen dat een meerderheid van de Bitcoin-gebruikers overstapt. Dat gaat bij de gratie van de mijners - gebruikers die actief Bitcoins mijnen met hun computers of servers. Zij zullen straks moeten besluiten om bij het oude protocol te blijven, of toch de nieuwe munten te gaan mijnen.

In Bitcoin XT zit een stukje code, dat ieder uur controleert hoeveel Bitcoin-mijn-nodes aangesloten zijn op het nieuwe protocol. Zodra dat er 75% zijn, kan het protocol ook echt in werking gaan.

Op dit moment is slechts een kleine 13% van de gebruikers over op het nieuwe systeem. Maar wat niet is, kan nog komen.

Je merkt het aan laptops, smartphones en gameconsoles: de prijzen lopen dit jaar op. Inflatie speelt mee, maar dat is niet de voornaamste reden. Waar chipmakers, vooral de geheugenfabrikanten, tot voor kort vooral produceerden voor de traditionele (consumenten)markt, gaat er nu steeds meer capaciteit naar grote AI-datacenters. Daardoor worden geheugen en opslag schaarser. En als iets schaarser wordt, stijgt de prijs. Hoe dat zit en wat dat voor jou betekent, lees je hier.

AI als Rupsje Nooitgenoeg

Zie de geheugenchipindustrie als een bakkerij met een beperkt aantal ovens. Jarenlang werd de capaciteit van die ovens gebruikt voor standaardbrood: regulier DRAM-geheugen (Dynamic random access memory)en NAND-opslag (flashgeheugen) voor consumententech. Nu vragen AI-servers om een nieuw soort brood: high bandwidth memory (HBM). HBM is speciaal geheugen dat direct naast de rekenchip zit, zodat data veel sneller heen en weer kan. En de vraag is groot: marktanalisten verwachten dat datacenters in 2026 een heel groot deel van de geproduceerde geheugenchips gaan opslokken, met schattingen die richting 70 procent gaan Het gevolg is simpel: als meer ovens worden gereserveerd voor dat 'speciale brood', kan er minder standaardbrood gebakken worden. En dat betekent dus dat gewoon geheugen fors duurder aan het worden is.

©Bron prijsdata: Tweakers

RAM-tekort is niet de enige oorzaak

Dat de prijzen van geheugen en opslag in korte tijd zo gestegen zijn, ga je dus voelen: want dit zijn basis-onderdelen in bijna elke laptop of smartphone. Daar komt nog bij dat ook cpu's tijdelijk lastiger te leveren (en in sommige gevallen duurder) waren. Ook van andere onderdelen (denk: printplaten, batterijen en stroomregelchips) is de prijs omhoog aan het gaan. Daarnaast maken nieuwe standaarden zoals Wifi 7 en USB 4 sommige onderdelen bovendien complexer en daarmee duurder.

Geheugenchip en geheugen, wat is het verschil?

Een geheugenchip is het fysieke onderdeel dat uit de fabriek komt: zo'n klein rechthoekig blokje dat je op een printplaat ziet zitten. Je kunt het zien als bakstenen en een muur. De geheugenchips zijn de bakstenen. Een RAM-module is de muur, opgebouwd uit meerdere bakstenen op één printplaat. Een typische module bevat meerdere chips die samen die 8, 16 of 32 GB vormen. En precies daarom werkt een tekort aan chips zo snel door. Als er minder chips beschikbaar zijn, kun je minder RAM-modules maken, minder ssd's vullen en minder chips plaatsen in laptops, telefoons en tablets.

©Batorskaya Larisa

Laptops, smartphones en consoles: daarom worden ze duurder

De onderstaande tabel laat zien globaal zien welk deel van het budget naar de verschillende onderdelen gaat. Daarbij moet wel aangetekend dat het om een schatting van percentages gaat; harde cijfers hierover zijn moeilijk te vinden.  Hierdoor zie je beter waar de pijn van de huidige geheugen- en chiptekorten het hardst wordt gevoeld.

Kijk je puur naar deze tabel, dan zou je verwachten dat vooral gameconsoles heel sterk in prijs gaan stijgen. Maar volgens kenners van de markt zouden consolebouwers hun best doen om in ieder geval voorlopig de prijs gelijk te houden – juist omdat de Switch 2 net uit is en de Xbox Series en PS5 al meerdere prijsverhogingen hebben gehad. De klap daar zal eerder opgevangen worden door alles eromheen: denk aan accessoires en abonnementen zoals PlayStation Plus.

Bij laptopfabrikanten en smartphonemakers ligt dat anders. Die hebben geen andere producten in het ümfeld die ingezet kunnen worden om de kosten van het belangrijkste product niet al te veel te hoeven verhogen. De stijgende kosten van geheugen, opslag en processor zullen daar dus wel impact gaan hebben, zo is de verwachting.

Hogere prijzen of minder waar voor je geld

Die impact heeft grofweg twee smaken. Enerzijds zal vooral premium tech duurder worden, maar krijg je daar wel meer voor terug; anderzijds zullen bij mid-range tech de prijzen waarschijnlijk minder hard stijgen, maar krijg je daar tegelijkertijd minder waar voor je geld. Krimpflatie.

Premiumtech: duurder, maar meer mogelijkheden

Hier spelen twee dingen: niet alleen zijn chips minder goed leverbaar, er wordt tegelijkertijd hard gewerkt aan nieuwe productietechnieken (zoals de 2-nanometer chiptechnologie van marktleider TSMC). De productie van zo'n nieuwe chip is een ingewikkeld en duur proces. Dat drijft de prijs op.

Wel is het zo dat je als consument profiteert van de mogelijkheden van de nieuwste generatie chips. Die kunnen langer hoge prestaties volhouden en toch koeler blijven, simpelweg omdat de chip efficiënter met energie omgaat. Dat merk je echt in de praktijk. Dus ja, je betaalt meer, maar je krijgt er ook meer voor terug.

©StocksJust4You - stock.adobe.com

Mid-range: niet duurder, wel mindere specs

Bij de middenklasse proberen merken de prijs aantrekkelijk te houden. Als onderdelen duurder worden, moeten ze ergens compenseren. Je krijgt dan voor ongeveer dezelfde adviesprijs als het model van vorig jaar een smartwatch of telefoon met minder opslag, minder RAM of trager werkgeheugen dan de generatie van vorig jaar. Of het model wordt uitgekleed: extra's (bijvoorbeeld een snellere opslagvariant, betere camera, luxere afwerking) verdwijnen.

En de budgetmodellen?

Hele goedkope modellen hebben het extra lastig. Daar zit weinig marge op, dus een stijging van onderdelenprijzen hakt er direct in. Het principe is hetzelfde als bij mid-range, maar het pakt hier vaker scherper uit: er is minder ruimte om kosten op te vangen, dus je merkt het sneller in RAM, opslag of snelheid. Daarnaast kunnen fabrikanten in het laagste segment ook kiezen om instapmodellen te schrappen, of om 'nieuwe' modellen uit te brengen die intern weinig veranderen. Dat betekent vaak ook: minder keuze voor jou.

Conclusie

Tech is in 2026 duurder geworden omdat de chipindustrie zich steeds meer richt op AI-datacenters. Daardoor verschuift productiecapaciteit naar specialistisch geheugen, en stijgen de prijzen van standaardgeheugen en opslag.

Het advies voor jou is vooral praktisch: als je nu al weet dat je extra RAM, een grotere ssd of een nieuwe smartphone, laptop of gameconsole nodig hebt, wacht dan niet te lang. De signalen uit de markt wijzen erop dat prijzen en beschikbaarheid voorlopig onder druk blijven staan. Dat maakt vergelijken weer belangrijker dan de afgelopen jaren. Kijk niet alleen naar de prijs, maar kijk extra goed naar de specificaties. En kijk daarbij vooral naar RAM en opslag: daar zie je de effecten van wat er nu speelt het snelst terug.

Wanneer Sony met een nieuwe set premium oordoppen op de proppen komt, dan moet je opletten. Dit Japanse merk is namelijk al jaren marktleider als het gaat om geluidskwaliteit en actieve ruisonderdrukking. Met zijn prijs van 300 euro mikt de fabrikant wederom op het hogere segment, al is dit wel minder dan de adviesprijs van zijn voorganger.

De Sony WF-1000XM6 volgen de XM5 op die het Japanse bedrijf zo’n 2,5 jaar geleden uitbracht. Dat is een flinke periode in het land der oordoppen (of technologie in het algemeen). Daar waar veel fabrikanten inzetten op jaarlijkse releases en complete productgroepen beperkte stappen voorwaarts maken, is het fijn om te zien dat een elektronicaproducent het nog aandurft langer te wachten tussen verschillende uitgaven. Dan heb je tenminste wat te melden of te vertellen.

Met deze versie zet Sony in op een betere noise cancelling, audioweergave, gesprekskwaliteit en ergonomie. Daarnaast brengt de fabrikant stabielere bluetooth-connectiviteit, Google Gemini-integratie en een hogere mate van milieuvriendelijkheid. Zo zijn de antennes langer gemaakt, waardoor de oortjes niet snel de verbinding verliezen, ook niet in drukkere omgevingen zoals een vliegtuig of trein. Dat hebben we aan den lijve ondervonden de afgelopen weken.

©Wesley Akkerman

Meer in contact

Net als bij het vorige model maakt Sony gebruik van memory foam als oortips (het deel dat in je gehoorgang zit). Die hebben als grote voordeel dat ze zich aanpassen aan de vorm van de opening en dus altijd strak en goed zitten. In de doos zitten verschillende opties. Bij ons zit de een net te los, terwijl het formaat daarna juist net wat strak zit. Daardoor kan langer dan twee uur luisteren wat oncomfortabel worden. Maar ze vallen in elk geval niet zomaar uit je oren.

Deze keer kijkt Sony ook naar het ontwerp. De Sony WF-1000XM6-oortjes zijn wat langwerpiger en steken iets verder uit je oren dan z'n voorganger, waardoor je moet oppassen wanneer je een T-shirt of trui uittrekt. Het oppervlak is wat ruwer en dat helpt daadwerkelijk bij de fysieke bediening; het voelt alsof je wat meer in contact bent met de bediening. Muziek pauzeren, actieve ruisonderdrukking activeren – het gaat allemaal erg soepel. Je hoeft ze niet hard in te drukken.

Grammy-winnende engineers

Daarnaast is het fijn dat deze dopjes nog steeds acht uur meegaan op een volle accu. Dat is met actieve ruisonderdrukking aan. Zet je die uit, dan mag je daar nog een paar uur bij optellen. Met de oplaadcase erbij kun je rekenen op 24 tot 30 uur. Dat is misschien niet superveel in vergelijking met sommige concurrenten, maar die zitten dan ook niet boordevol allerlei extra microfoons (vier stuks in dit model) en speciaal ontwikkelde drivers.

©Wesley Akkerman

De drivers zijn natuurlijk medeverantwoordelijk voor het geluid, maar de samenwerking met allerlei gerenommeerde studio's en muziekproducenten helpt daar vanzelfsprekend ook bij. Sony heeft zich laten leiden door een team van Grammy-winnende en Grammy-genomineerde engineers, waaronder Randy Merrill (die werkte met Ed Sheeran), Chris Gehringer (Lady Gaga) en Michael Romanowski (Alicia Keys). Dat zijn niet de minste namen, maar wat merk je daarvan?

Naast je in de kamer

Nou, het grootste compliment dat we een set oordoppen kunnen geven: je hebt de equalizer niet nodig om goed en wel – en in de hoogste kwaliteit! – van je digitale muziek te genieten. De audio klinkt warm, vol en persoonlijk. Dat gaat niet ten koste van de hogere regionen of het middenveld, waardoor die helderheid en nuance bewaakt blijft. Soms lijkt het net alsof iemand op een drumstel naast je in de kamer speelt, zo dichtbij klinken de nummers.

Als je wilt, dan kun je wel een equalizer op de soundstage loslaten. Je kunt dan kiezen uit verschillende profielen, zelf een instelling beheren of Sony het werk uit handen laten nemen. Dan stelt de (helaas soms wat onoverzichtelijke) app de equalizer in op basis van jouw eigen gehoor. Hier kan dat nog weleens ten koste gaan van het basgeluid, waardoor we dat maar achterwege laten, maar het is fijn dat het kan. Het maakt de Sony WF-1000XM6 breed inzetbaar.

©Wesley Akkerman

Gevoel, beleving, emotie

En daar blijft het niet bij qua audio. Want je kunt streamen in hoge resoluties dankzij de LDAC-audiocodec en anders leunen op DSEE Extreme (een algoritme van Sony dat de muziek in kwaliteit opschaalt). Verder is nieuw in deze set dat je audio wat verder weg kunt laten klinken, alsof je in een café of je eigen woonkamer zit. Dat is een vreemde maar oorstrelende ervaring die je moet beleven om het te begrijpen.

We snappen uiteindelijk wel waarom Sony deze functie introduceert. Het kan bijvoorbeeld helpen bij de concentratie. Wij hebben vooral gemerkt dat je er een huiselijk gevoel aan kunt overhouden wanneer je kilometers hoog in de lucht hangt in een vliegtuig, omdat het net lijkt alsof je naar je eigen audioset thuis op de achtergrond luistert. Het gaat hier niet om de beste geluidskwaliteit, maar om een gevoel, een emotie, een beleving. En die is helemaal oké.

Tot slot kijken we nog even naar de actieve ruisonderdrukking. Die is beter dan ooit. Zo hebben we bijna niets van de vliegtuigmotoren gehoord tijdens een recente reis naar Barcelona en komt er ook weinig tot geen geluid vanuit het OV je gehoorgang in. Bepaalde plotselinge hoge tonen komen nog weleens door, maar die blijven moeilijk filterbaar. Al met al is dit wederom een mooie stap voorwaarts, helemaal als je je écht even wilt afsluiten van je omgeving.

Sony WF-1000XM6 kopen?

Het zal ongetwijfeld niemand verbazen, maar dat maakt zo’n beoordeling niet minder waardevol: de Sony WF-1000XM6 is een regelrecht schot in de roos. Qua audiokwaliteit en -beleving hebben we nog niet beter gehoord. Soms klinkt het net alsof de muziek live naast je wordt gespeeld. Het comfort en de app kunnen nog wel beter, maar de grandioze actieve ruisonderdrukking en de fysieke bediening maken een hoop goed. Dit is je volgende set oordopjes!