Google Chrome onthoudt je instellingen en favoriete websites op al je computers. Ook updatet de browser zichzelf automatisch op de achtergrond. We richten ons nu op een ander speerpunt: de vele extensies waarmee je de browser volledig naar je hand zet. We zetten de 15 beste extensies op een rij.

Chrome-uitbreidingen installeren

Alle uitbreidingen voor Google Chrome vind je hier. Geef de naam van de extensie als zoekopdracht en klik op Gratis / Toevoegen.

Na de installatie tonen de meeste extensies rechts boven in beeld een icoontje van zichzelf. Klik met de rechtermuisknop voor eventuele aanvullende instellingen. Sommige extensies tonen (nog) een icoontje in de adresbalk waar je zoekopdrachten geeft of webadressen intypt.

De ruimte in Google Chrome voor de icoontjes van extensies is (net als in je systeemvak rechts onder in beeld) beperkt. Je kunt de beschikbare ruimte oprekken door je muiscursor uiterst rechts van de adresbalk te bewegen totdat deze in een dubbele pijl verandert. Klik nu met de linkermuisknop om de ruimte op te rekken en (meer) extensie-iconen weer te geven.

©PXimport

Maak de ruimte voor de iconen van extensies groter of kleiner.

Tip 01: Save my Tabs

Als je veel tabbladen open hebt staan, is het lastig om zomaar bij je computer weg te lopen of het apparaat af te sluiten. Dankzij Save my Tabs kan dit wel. Klik op de extensie en bewaar al je tabbladen in één keer met Save. Save my Tabs bewaart alle geopende tabbladen als bladwijzers. Maak eventueel eerst een aparte map aan, bijvoorbeeld met de datum van vandaag.

©PXimport

Tip 01 Save my Tabs bewaart alle geopende tabbladen als bladwijzers, eventueel in een eigen map.

Tip 02: My Permissions

De meeste mensen gebruiken meerdere sociale netwerken en clouddiensten, al dan niet gekoppeld aan elkaar. Denk aan Gmail, Hotmail, Dropbox, SkyDrive, Facebook en LinkedIn. Als je diensten koppelt, dien je hier toestemming voor te geven. Dit gaat vaak zo snel dat je na een tijdje geen idee meer hebt wat er allemaal aan elkaar 'hangt'. De extensie My Permissions Cleaner ondersteunt alle bekende clouddiensten en sociale media. My Permissions Cleaner geeft inzicht in je afgegeven machtigingen en waarschuwt als er hier iets wijzigt.

©PXimport

Tip 02 My Permissions Cleaner ondersteunt alle sociale netwerken en clouddiensten, en houdt je machtigingen goed in de gaten.

Tip 03: AdBlock

Reclame en internet zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Op veel websites word je bestookt met banners, tekstreclames en andere advertenties (al dan niet gepersonaliseerd). Dankzij AdBlock ben je er in één keer vanaf! De uitbreiding blokkeert (bijna) alles automatisch. Websites zien er weer overzichtelijk uit dankzij AdBlock. Je hoeft bijna niets in te stellen. Bij de opties van AdBlock kun je filters bepalen en updaten.

Je bepaalt zelf of AdBlock alles moet blokkeren wat met reclame te maken heeft of dat je tekstuele reclames geen bezwaar vindt. Als je AdBlock een paar weken gebruikt en dan uitschakelt, merk je pas hoeveel rommel er werd tegengehouden. Websites lijken veel drukker en minder overzichtelijk. Gelukkig kun je AdBlock weer snel inschakelen!

©PXimport

Tip 03 AdBlock blokkeert alles wat met reclames te maken heeft in je zoekmachine en op websites.

Tip 04: Gmelius

Gebruik je Gmail en ben je een fanatieke mailer? Dan heb je Gmelius nodig! De uitbreiding stelt je in staat om Gmail aan te passen aan je wensen. Met Gmelius schakel je onderdelen uit die je niet wilt zien, bijvoorbeeld advertenties, de chatmodule en de kalender.

Ook kun je opties activeren, bijvoorbeeld icoontjes voor bijlagen, regelmarkering en meer. Ook kun je de oude Gmail-opmaak terugkrijgen voor het opstellen van een nieuw mailtje. Sommige aanpassingen zijn zeer subtiel, maar alle zijn goed doordacht! Experimenteer met Gmelius voor het beste resultaat.

©PXimport

Tip 04 Dankzij Gmelius bepaal je zelf hoe je wilt dat Gmail functioneert en eruitziet.

Google Chrome

Heb je nog geen Google Chrome? Download en installeer de browser. Om optimaal gebruik te maken van de browser, heb je een Google-account nodig. Als je een Gmail-adres hebt, is dit tevens je Google-account. Je kunt ook een Google-account aanmaken met je bestaande mailadres.

Alle besproken extensies draaien volledig in Google Chrome. De browser is er voor alle besturingssystemen. Omdat de uitbreidingen alleen Google Chrome vereisen, kun je er dus mee aan de slag op elk type computer: Linux, Windows of Mac.

©PXimport

Nog geen Google Chrome? Installeer de browser op je Windows-, Mac-, of Linux-computer.

Tip 05: Rapportive

Rapportive is een informatiehulpje voor Gmail. De uitbreiding toont aan de rechterkant van je scherm informatie over de persoon met wie je mailt. De gegevens zijn niet alleen afkomstig uit je persoonlijke adresboek, maar ook live van sociale media als Facebook en LinkedIn.

Je krijgt meestal direct een profielfoto te zien en soms zelfs telefoonnummer, recente tweets en meer. Rapportive is handig als je mailt met collega's, vrienden, vreemden en mensen met wie je zaken doet of gaat doen.

©PXimport

Tip 05 Rapportive geeft uitgebreide informatie in Gmail over personen, onder andere via Facebook en LinkedIn.

Tip 06: Black Menu

Populaire webdiensten breiden steeds meer uit en krijgen meer functies en instellingen. Hierdoor kun je het overzicht snel kwijtraken. Black Menu for Google speelt hier slim op in en weet alle Google-diensten toegankelijk te maken achter één icoontje. De populairste onderdelen als Gmail, Maps, Drive en Agenda verschijnen direct in beeld. Beweeg je muis over de apps/onderdelen voor meer opties en instellingen en het juiste onderdeel wordt snel geopend in je browser.

©PXimport

Tip 06 Black Menu for Google brengt overzicht in alle Google-diensten.

Tip 07: Ghostery

Websites en vooral reclamenetwerken doen er alles aan om een profiel van je aan te leggen. Dit profiel wordt ongemerkt aangelegd via reclamenetwerken die actief zijn op vrijwel alle websites die je bezoekt. Cookies opschonen biedt geen uitkomst om de trackingsystemen tegen te werken.

Ghostery blokkeert tracking-systemen en geeft in een subtiele pop-up welke pogingen er zijn tegengehouden. Bij de instellingen van Ghostery dien je bij Blokkeeropties aan te geven welke filters je wilt gebruiken.

Sommige websites werken niet als je Ghostery te streng afstelt. In dit geval kun je de website via het Ghostery-icoontje op een witte lijst plaatsen.

©PXimport

Tip 07 Ghostery is gespecialiseerd in het blokkeren van trackingnetwerken die jou en je surfgedrag in kaart brengen.

Tip 08: Xmarks

Google Chrome heeft een ingebouwd synchronisatiesysteem zodat je op al je computers kunt beschikken over dezelfde bladwijzers. Dit is handig, maar ook beperkt omdat het alleen werkt met Google Chrome. Xmarks biedt een vergelijkbare 'bladwijzers in de cloud'-oplossing.

Het koppelt de bladwijzers van Chrome, Internet Explorer, Safari en Firefox aan elkaar. Eenmaal ingesteld heb je overal waar je de Xmarks-uitbreiding gebruikt (en via www.xmarks.com) de beschikking over al je bladwijzers.

©PXimport

Tip 08 Xmarks slaat een brug tussen alle browserversies en computers als het gaat om bladwijzers/favorieten.

Overal dezelfde browser

Je kunt de meeste extensies in dit artikel gebruiken zonder Google-account en je hoeft je ook niet per se aan te melden bij Chrome. Dit is wel aan te raden, zeker als je meer dan één computer hebt. Hiermee worden al je instellingen, wachtwoorden en favoriete websites automatisch bewaard.

Door Chrome ook op andere computers/apparaten aan te melden met je Google-account, heb je altijd en overal de beschikking over dezelfde browser. Dit geldt ook voor geïnstalleerde extensies. Open het instellingenmenu van Google Chrome via de toetscombinatie Alt+E en kies Inloggen op Chrome om je aan te melden.

©PXimport

Synchroniseer je instellingen van Chrome, dan neem je alles wat met de browser te maken heeft 'mee' naar al je computers.

Tip 09: Hola

Internet lijkt een wereldomvattend netwerk, maar in de praktijk zijn er virtuele landsgrenzen. Hierbij kijkt een website uit welk land je komt en bepaalt vervolgens of je de inhoud mag bekijken. Veel Amerikaanse streaming (video)diensten zijn niet bereikbaar vanuit ons kikkerlandje.

Met de extensie Hola los je dit eenvoudig op! Na installatie bezoek je de website waar de toegang wordt gewijzigd. Klik op het Hola-icoontje en kies een landvlaggetje. We zullen je de technische verhandeling besparen, het eindresultaat is het belangrijkste: de inhoud wordt nu wel getoond.

©PXimport

Tip 09 Hola doet niet aan landsgrenzen en opent de deuren tot veel geblokkeerde buitenlandse websites.

Tip 10: Image Search

Op internet zijn prachtige foto's te vinden die je (soms stiekem) kunt gebruiken voor een werkstuk, project of iets anders. De juiste foto vinden is het halve werk, maar dan wil je ook graag een goede kwaliteit!

Voor bekende foto's helpt de Image Search Options-extensie. Klik met de rechtermuisknop op een afbeelding en kies Image Search Options / Google Search. De afbeelding zelf wordt als zoekopdracht gebruikt in de afbeelding-zoekfunctie van Google. Image Search Options ondersteunt ook andere 'beeldzoekers' waarvan TinEye de bekendste (en misschien wel beste) is.

©PXimport

Tip 10 Image Search Options maakt zoeken naar foto's en afbeeldingen mogelijk bij Google Image Search en TinEye.

Tip 11: Unfriend Notify

Als je iemand toevoegt op Facebook, krijg je een melding als dit is goedgekeurd door de andere persoon. Zelfs al je Facebook-vrienden krijgen hier bericht van. Maar wat als 'Facebook-vriendschap' eenzijdig wordt verbroken? Dit gaat stilletjes, je merkt er niets van en komt er misschien ooit per toeval achter. De Unfriend Notify-uitbreiding houdt niet van stiekem, indexeert je vrienden en meldt het zodra er iemand afvalt. Kun jij je gedachtes pijnigen over de vraag: waarom ik?

©PXimport

Tip 11 Unfriend Notify waarschuwt als je Facebook-vriendschap wordt verbroken.

Tip 12: F.B. Purity

Wat Gmelius voor je Gmail kan betekenen dat doet F.B. Purity voor je Facebook. Dankzij deze uitbreiding kun je de weergave van Facebook aan je wensen aanpassen. De instellingen van F.B. Purity doe je in je Facebook-account via de nieuwe knop FBP. Schrik niet van de opties, het zijn er veel! Misschien wel te veel.

Schakel met F.B. Purity bijvoorbeeld de gesponsorde links uit en voorkom meldingen van apps of spelletjes. Je kunt zelfs de verjaardag van je Facebook-vrienden van je scherm poetsen en de chat-functie uitschakelen. F.B. Purity is vanwege de stortvloed van instellingen minder gebruiksvriendelijk, waardoor het even tijd kost om de mogelijkheden te begrijpen en uit te proberen. Neem je deze tijd? Dan is een overzichtelijkere Facebook-pagina zonder onderdelen die je niet gebruikt het eindresultaat!

©PXimport

Tip 12 F.B. Purity past de weergave van Facebook aan en blokkeert onderdelen die je (bijna) nooit gebruikt: lekker overzichtelijk!

Extensies beheren

Extensies zijn eenvoudig in- of uit te schakelen en je kunt ze uiteraard ook weer verwijderen. Open het instellingenmenu van Google Chrome via de toetscombinatie Alt+E en ga naar Extra / Extensies. Alle extensies verschijnen u in een lijst. Verwijder het vinkje bij Inschakelen om een extensie tijdelijk uit te schakelen. Klik op het icoontje met de prullenbak als je een extensie wilt verwijderen.

Veel extensies hebben extra instellingen. Klik bij de extensie op Opties om de instellingen te bekijken en eventueel aan te passen. De extensies werken zichzelf regelmatig bij naar de meest recente versie. Een handmatige updatecontrole voer je uit met de knop Extensies nu bijwerken.

©PXimport

Schakel extensies (tijdelijk) uit of klik op de prullenbak om een extensie te verwijderen.

Tip 13: GetThemAll

Als je regelmatig de rechtermuisknop gebruikt tijdens het surfen om een afbeelding of filmpje binnen te halen, is GetThemAll handig voor je! De uitbreiding kijkt welke media en andere downloads er op een website te vinden zijn. Vink aan wat je wilt hebben en haal het in één keer binnen.

GetThemAll herkent en ondersteunt alle bekende indelingen, zoals png, jpg, zip, rar, exe, avi, mp4 en veel meer. Omdat veel websites een overvloed aan afbeeldingen en andere elementen bevatten, heeft GetThemAll handige filters. Deze vind je in de tabbladen. Als je bijvoorbeeld een YouTube-filmpje wilt binnenhalen, klik je op de GetThemAll-knop en vervolgens het tabblad Video Flash.

©PXimport

Tip 13 GetThemAll is een downloadhulp om in één keer meerdere bestanden van een website te plukken, bijvoorbeeld foto's, video's en afbeeldingen.

Tip 14: YoWindow

Er wordt veel gesproken over het weer en er zijn talloze programma's die hier op in spelen. YoWindow is al enige tijd onze favoriet en is nu ook beschikbaar als uitbreiding voor Chrome. Het YoWindow-icoontje toont een minimalistische weergave van het actuele weer met hier in de temperatuur en een wolk (of zonnetje). Klik op het YoWindow-icoontje voor een weeranimatie. Je ziet bijvoorbeeld een landschapje waarin het regent of de zon schijnt. Als de bomen bewegen, weet je dat het waait. Boven in beeld kun je via een tijdlijn terug in de tijd gaan of de weersverwachting voor de aankomende dagen bekijken. Uiteraard wordt de temperatuur, windsnelheid, luchtvochtigheid en meer getoond.

Je hoeft aan YoWindow weinig in te stellen, maar uiteraard wel je locatie(s). Ga naar de instellingen van de YoWindow-uitbreiding en voeg je locatie toe met de gelijknamige knop. Schakel eventueel de opties uit die je niet wilt zien. Dit is niet vereist, maar maakt YoWindow wel overzichtelijker.

©PXimport

Tip 14 YoWindow weet alles over het weer en toont dit in een fraaie animatie.

Tip 15: DuckDuckGo

DuckDuckGo is een zoekmachine die gebruik maakt van openbare bronnen als Wikipedia. DuckDuckGo streeft naar 'pure' zoekresultaten, ongeacht de gebruiker die de zoekterm opgeeft: iedereen krijgt dezelfde zoekresultaten te zien bij dezelfde zoekterm. Dit is heel anders bij Google, Bing en dergelijke waar geprobeerd wordt om de zoekresultaten aan te passen aan de persoon die de zoekopdracht geeft. De DuckDuckGo-uitbreiding integreert in Chrome en maakt zoeken met de DuckDuckGo-zoekmachine eenvoudig.

Dit is echter niet de kracht van de uitbreiding, je kunt immers net zo goed www.duckduckgo.com bezoeken! De DuckDuckGo-extensie integreert ook in de zoekmachine die je nu al gebruikt. Als je via bijvoorbeeld www.bing.com of www.google.com ergens naar zoekt, krijg je (indien van toepassing) boven je zoekresultaten een venstertje van DuckDuckGo 'hints' over het onderwerp waarnaar je zoekt. Dankzij de uitbreiding zoek je dus eigenlijk altijd op twee plekken tegelijk: je favoriete zoekmachine (bijvoorbeeld Google) en de 'onafhankelijke pure' zoekmachine van DuckDuckGo.

©PXimport

Tip 15 DuckDuckGo toont aanvullende informatie bij je zoektermen uit onder andere Wikipedia.

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.