Herfstbladeren opruimen of laten liggen? Dat ligt eraan wáár ze liggen

Afgevallen blad ruimt zichzelf uiteindelijk grotendeels op. Pissebedden eten ervan, regenwormen nemen het mee de bodem in en schimmels breken de rest af, waardoor er weer voedingsstoffen in de bodem terechtkomen. Zo komen de voedingsstoffen terug in de grond. Bovendien bieden bladeren (en takken) ook beschutting aan kleine dieren. Een hoop bladeren en takjes op een plekje uit de loop is bijvoorbeeld een fijne plaats voor egels om hun winterslaap te houden.

Zo'n laag bladeren werkt ook als mulch: een natuurlijk laagje dat de bodem bedekt. Dat helpt tegen uitdroging, vrieskou en harde regen. Ook blijven water en voedingsstoffen beter in de bodem zitten. Uiteindelijk wordt het blad vanzelf verder afgebroken.

Tussen vaste planten, struiken en bomen hoef je in de herfst dus niet alles weg te harken. In borders kunnen herfstbladeren meestal gewoon blijven liggen. De bodem blijft er vochtiger door en tijdens het verteren komt er weer organisch materiaal vrij. Blad dat je van het gazon of terras weghaalt, kun je bijvoorbeeld gewoon in een border neerleggen.

Het IVN, het Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid, adviseert om bladeren in borders te laten liggen. De bodem blijft er vochtiger door en tijdens de afbraak leveren de bladeren weer organisch materiaal. Ligt het blad ergens in de weg, dan kun je het naar zo'n border harken.

Een paar herfstbladeren op het gras kunnen geen kwaad. Maar ligt er een dikke laag, dan kun je die beter weghalen. Een dikke laag blad houdt licht tegen en blijft na regen lang nat. Dat is niet goed voor je gras.

Ligt er maar een dun laagje droog blad, dan kun je er ook gewoon met de grasmaaier overheen. Met een mulchmaaier of mulchfunctie wordt het blad fijngehakt. De kleine stukjes blijven tussen het gras liggen en verteren daar verder.

Maai je met een gewone grasmaaier met opvangbak, dan vang je het fijngemaakte blad meteen op. Dat kun je later gebruiken voor bladaarde of compost.

Niet alleen gras heeft licht nodig. Ook lage wintergroene planten zoals maagdenpalm en de schoenlappersplant kun je beter niet onder een dikke laag blad laten verdwijnen. Ze hebben licht nodig en kunnen anders gele of kale plekken krijgen. Het blad hoef je natuurlijk niet weg te gooien. Leg het bijvoorbeeld onder struiken of in een border.

Op je terras en tuinpad kun je nat blad beter weghalen: het kan behoorlijk glad worden. Bovendien kan blad op tegels na verloop van tijd ook bruine vlekken achterlaten. Reden genoeg dus om terras en tuinpad geregeld even bladvrij te maken.

Ook in de vijver kun je herfstbladeren beter niet laten liggen. Blad dat naar de bodem zakt, gaat daar rotten. Bij die afbraak wordt zuurstof uit het water gebruikt, en daar hebben planten en dieren in de vijver last van.

Niet alle bladeren verteren even snel. Blad van berk, linde en wilg is vrij zacht en verdwijnt daardoor sneller. Taai, leerachtig blad van bijvoorbeeld hulst en laurierkers doet er langer over. Dat geldt ook voor eiken-, beuken- en notenblad. Wanneer je taai blad zelf wat kleiner maakt, kun je het prima gebruiken als mulch. Weggooien hoeft niet. Je kunt taai blad eerst wat kleiner maken voordat je het als mulch gebruikt, of het apart laten verteren.

Bladeren met duidelijke schimmelaantasting kun je beter apart houden. Gebruik ze liever niet als mulch en ook niet voor je eigen compost of bladaarde (waarover verderop meer). Milieu Centraal adviseert om aangetast blad bij het gft te doen, zodat je schimmels niet opnieuw in de tuin verspreidt.

Heb je meer bladeren dan je in de borders kwijt kunt? Dan kun je er bladaarde van maken. Dat is simpel gezegd verteerd blad dat je later weer in de tuin kunt gebruiken.

Maken is simpel. Het IVN heeft een superkort stappenplan gemaakt:
🍂 Verzamel het blad
🍂 Maak het zo nodig vochtig
🍂 Stop het in een plastic vuilniszak met een paar gaatjes.
🍂 Daarna laat je het rustig verteren. Na ongeveer een jaar kun je de bladaarde gebruiken als mulch of bodemverbeteraar.

Heb je veel blad, dan kun je ook een simpele bladkorf gebruiken: een open bak van gaas waarin je de bladeren bij elkaar houdt terwijl ze verteren. Zorg er wel voor dat het blad vochtig blijft en er lucht bij kan.

In het najaar staan in veel gemeenten bladkorven langs de straat. Handig, maar ga er niet zomaar van uit dat je er al je tuinafval in kwijt kunt. De regels verschillen per gemeente - en soms behoorlijk.

Meestal zijn bladkorven alleen bedoeld voor los blad. Takken, gras, snoeiafval en plastic zakken horen er niet in. In veel gemeenten mag er bovendien alleen blad in van bomen in de openbare ruimte. Bladeren uit je eigen tuin moeten daar gewoon in de gft-container. Maar er zijn uitzonderingen. In Edam-Volendam mag ook blad uit eigen tuin in de korf. Amsterdam pakt het weer anders aan: daar staan tuinkorven waarin behalve bladeren ook bloemen, gras en klein snoeiafval mogen.

Ook de regels rond volle korven en verkeerd gebruik verschillen. Zo mag je in Tilburg blad naast een volle korf leggen, terwijl gemeenten als Venlo en Goirle een korf kunnen weghalen als er ander afval in wordt gegooid. Kortom: staat er een bladkorf in jouw buurt, kijk dan eerst even wat jouw gemeente toestaat.

Je hoeft in de herfst dus echt niet elk blaadje uit de tuin te halen. Op het gazon, terras en in de vijver ruim je het teveel op, maar in borders en onder struiken kan het meeste blad gewoon blijven liggen.

En wat je op de ene plek weghaalt, kun je vaak ergens anders weer kwijt. Zo hoeft lang niet alles in de groenbak - en scheelt het je uiteindelijk ook nog werk.