Met de hoge gasprijzen zoeken veel mensen een alternatieve manier om hun huis bij te verwarmen. Wie een variabel tarief heeft, betaalt nu bij veel energieleveranciers al meer dan drie euro per kubieke meter gas. Het kabinet heeft weliswaar een prijsplafond aangekondigd voor de energieprijzen, vanaf 1 januari. Maar dan moet je nog steeds de komende maanden zien te overbruggen. Je kunt proberen op je gasverbruik te besparen, door er zuiniger mee om te gaan. Maar in sommige gevallen kan een elektrische bijverwarming óók een gunstig alternatief zijn. We leggen uit wat er mogelijk is en met welke kosten je rekening moet houden.

Wat is bijverwarming?

Bijverwarming is een extra verwarming die je helemaal apart van je centrale verwarming gebruikt. Je zet deze verwarming bijvoorbeeld in je huis, garage of op kantoor neer. Ze worden ook gebruikt in ruimtes waar geen radiator aanwezig is, bijvoorbeeld een zolderkamer. Of in ruimtes die de bestaande radiator in de wintermaanden maar met moeite warm krijgt, zoals een badkamer. Op de koudste dagen kan bijverwarming ook helpen om een bepaalde ruimte vorstvrij te houden, zoals een garage of je kas in de moestuin. En er zijn ook kleinere elektrische kachels. Die zijn uiteraard populair op de camping, om camper of caravan warm te houden als de nachttemperatuur daar aanleiding toe geeft.

Aanpassingen na isolatie?

Heb je je woning geïsoleerd en profiteer je daar vooral in de woonkamer van? Dan is het soms lastig om de andere ruimtes op temperatuur te krijgen. De thermostaat hangt immers in die woonkamer, en daar wordt bepaald of de verwarming aanslaat. Elektrische bijverwarming in de andere ruimtes is dan een mogelijkheid. Maar niet de enige. Je kunt ook denken aan een slimme thermostaat waarmee je andere kamers apart kunt verwarmen.

Stralingswarmte

Het verwarmen van een hele ruimte kan het doel zijn van bijverwarming, maar dat hoeft niet. Er zijn ook oplossingen die vooral stralingswarmte bieden. Dat brengt vaak al voldoende comfort. Een bekend voorbeeld is infraroodverwarming. Je voelt de warmte daarvan in de directe omgeving. Ook objecten in de kamer worden er door verwarmd. Je plaatst ze doorgaans vlak bij waar je zit, want na drie meter wordt het effect al minder. Denk bijvoorbeeld aan een werktafel, zithoek of in de serre. Je kunt ze ook aan een plafond of muur monteren en zelfs onder een bureau. Er bestaan ook infraroodpanelen met spiegel voor in de badkamer. Met infraroodverwarming verander je niet op korte termijn de temperatuur van de ruimte.

Vergelijk op Kieskeurig alle mogelijkheden voor bijverwarming.

©Evgen_Prozhyrko

Houtkachel

Als bijverwarming denk je misschien aan de houtkachel, die flink in de belangstelling staat. Maar hoe romantisch ook: het stoken van houtkachels kan behoorlijk vervuilend zijn. De concentratie fijnstof in huis kan flink toenemen bij het opstoken van de houtkachel. Dit hangt echter sterk af van onder meer de ouderdom van de kachel, het gebruik van ventilatie en filters, de manier van stoken en het gebruikte hout. Kies je voor een houtkachel, wees hier dan bedacht op.

Wat de kosten betreft, loont een houtkachel meestal alleen de moeite als je een moderne en efficiënte houtkachel hebt, anders vliegt het grootste deel van de warmte door je schoorsteen naar buiten. Het ligt gunstiger als je voor weinig geld wat hout kunt sprokkelen.

©George Clerk

Verbruikskosten op een rijtje

We hebben de verschillende mogelijkheden om je huis elektrisch te verwarmen op een rijtje gezet, met oplopende verbruikskosten.

Warmtepomp

Van alle opties is een warmtepomp de meest zuinige en duurzame optie om je huis te verwarmen. Er is alleen niet echt sprake meer van bijverwarming. Meestal laat je een warmtepomp immers installeren met als doel om je hele huis te verwarmen. Denk aan woningen die geen gasaansluiting meer hebben. Een extra voordeel van een warmtepomp is dat die vaak óók kan koelen.

Airco

Een airco werkt ook volgens het principe van de warmtepomp, en is daarom óók een zuinige en duurzame optie. Het hoofddoel is uiteraard het koelen van je kamer, maar de meeste modellen kunnen ook de werking omkeren en de ruimte verwarmen. Een airco in de slaapkamer kan dus in de winter prima als bijverwarming dienen. Het (laten) installeren van een airco is mede daarom zelfs in de winter populair. De installatie van aan airco is kleinschaliger en goedkoper dan van een warmtepompinstallatie, maar nog steeds niet makkelijk zelf te doen. Let bij je keuze goed op het energielabel voor koelen en verwarmen. Daar zijn aparte labels voor, en daar kan verschil in zitten.

We hebben het hier over zogenoemde split-unit airco’s, met zowel een binnen- als buiten-unit, en dus niet de mobiele verrijdbare exemplaren. Om te koelen voert zo'n airco de warme lucht in je kamer af naar buiten, terwijl koelvloeistof zorgt dat koude lucht je kamer in kan stromen. Op koele dagen onttrekt de warmtepomp daarentegen juist warmte aan de buitenlucht. Die warme lucht wordt door de binnen-units de kamer in geblazen.

©Kwangmoozaa

Infraroodverwarming

Infraroodverwarming verbruikt ongeveer twee keer meer energie dan een warmtepompinstallatie. Het wordt wel als een duurzame optie gezien. Een voordeel van infraroodverwarming is dat je het alleen aan hoeft te zetten als je daadwerkelijk in de ruimte bent. Een thermostaat met bewegingssensor is daarvoor erg praktisch. De panelen warmen ook heel snel op, meestal binnen vijf minuten. In een zeer goed geïsoleerd huis is ook volledige verwarming met infraroodpanelen mogelijk.

Elektrische radiator

Een elektrische radiator is geen duurzame keuze en ook niet voordelig in het verbruik. Je bent voor dezelfde hoeveelheid warmte twee keer zoveel geld kwijt als voor warmte uit een gasgestookte hoog rendement cv-ketel. Ook de CO2-uitstoot is ruim twee keer zo hoog. Als je een stroomoverschot hebt door zonnepanelen op je dak is je elektriciteit uiteraard goedkoper en verandert deze rekensom. Maar dat geldt ook voor de eerder genoemde 'elektrische' opties.

Resolutie is marketing, refreshrate is beleving. Waar 4K zorgt voor een mooi plaatje, zorgt een hoge verversing (Hz) ervoor dat je daadwerkelijk wint. Hieronder lees je waarom snelheid in feite de échte koning is in gaming.

Veel gamers staren zich blind op 4K-resolutie. Ze kopen een duur scherm, zetten de settings op Ultra en vragen zich vervolgens af waarom hun spel stroperig aanvoelt. De misvatting is dat 'mooier' gelijkstaat aan 'beter'. In werkelijkheid is de vloeibaarheid van het beeld – de refreshrate, oftewel verversingssnelheid – veel bepalender voor hoe direct en responsief een game aanvoelt. Aan het eind van dit artikel weet je precies of jij moet kiezen voor pixels of snelheid.

Hoe je ogen bedrogen worden door Hertz

Stel je voor dat je snel met je muis over je bureaublad beweegt. Op een standaard 60Hz-scherm zie je de cursor in schokjes over het beeld springen; je hersenen vullen de gaten in. Op een 144Hz- of 240Hz-gaming-monitor verdwijnen die gaten.

Het technische verschil zit hem in de verversingssnelheid: het aantal keren per seconde dat het beeld wordt vernieuwd. Bij 60 Hz krijg je elke 16,6 milliseconden een nieuw beeld. Bij 144 Hz is dat elke 6,9 milliseconden. Dat klinkt als een klein verschil, maar je voelt het direct. Het gestotter dat je onbewust gewend bent verdwijnt. Bewegingen voelen boterzacht aan, alsof de cursor (of je crosshair) aan je hand vastgeplakt zit in plaats van er achteraan zwemt. Dit effect wordt motion clarity genoemd: objecten blijven scherp, zelfs als ze snel door het beeld bewegen.

©Framestock

De winst in shooters en snelle actie

Wanneer werkt dit in je voordeel? Vooral in competitieve shooters zoals Call of Duty, Counter-Strike of Valorant. In dit soort games telt elke milliseconde. Een hogere refreshrate vermindert de input lag, oftewel de tijd tussen jouw klik en de actie op het scherm.

Stel, je draait je personage snel om. Bij een lage refreshrate wordt de vijand een fractie later getoond en zie je veel bewegingsonscherpte (motion blur). Met een hoge refreshrate zie je de vijand eerder en scherper, waardoor je sneller kunt reageren. Je hebt letterlijk actuelere informatie dan je tegenstander. Om dat te bereiken heb je wel een krachtige videokaart nodig die genoeg beelden per seconde (FPS) kan genereren om je snelle scherm bij te houden.

Wanneer resolutie het toch wint van snelheid

Is snelheid altijd heilig? Nee. Als je vooral tragere, meer verhalende games speelt (zoals Cyberpunk 2077 in de 'sightseeing' modus), Microsoft Flight Simulator of grafische RPG's, dan voegt 240 Hz weinig toe. In deze titels kijk je vaak naar stilstaande of langzaam bewegende omgevingen.

In dat geval wil je juist de texturen van de bomen, de reflecties in het water en de details in gezichten zien. Een 4K-monitor op 60 of 120 Hz is dan een logischer keuze dan een onscherp 1080p-scherm op 360 Hz. De visuele pracht weegt hier zwaarder dan de milliseconden reactietijd. Ook voor console-gamers die op de bank zitten, is een goede televisie met 4K en HDR vaak indrukwekkender dan puur de hoogste framerates.

Situaties waarin een hoge refreshrate zinloos is

Er zijn momenten dat investeren in een snel scherm weggegooid geld is. Dat gebeurt bijvoorbeeld als je hardware de snelheid niet kan leveren; als je videokaart maar 50 frames per seconde kan leveren, heeft een 144Hz-scherm geen nut omdat het scherm wacht op de computer. Daarnaast beperken oude kabels je bandbreedte, waardoor je monitor soms terugvalt naar 60 Hz zonder dat je het doorhebt. Ook op oudere consoles zoals de Nintendo Switch of de standaard PS4 heb je niets aan snelle schermen, omdat deze hardware fysiek gelimiteerd is op 60 Hz of lager.

Bepaal wat jouw setup aankan

Kijk dus kritisch naar je huidige situatie voordat je naar de winkel rent. Heb je een high-end pc die makkelijk 120+ FPS haalt in jouw favoriete games? Dan is een upgrade naar een 144- of 165Hz-monitor de grootste sprong in spelplezier die je kunt maken. Speel je op een PlayStation 5 of Xbox Series X? Zoek dan specifiek naar een scherm met HDMI 2.1-ondersteuning om 120 Hz op 4K mogelijk te maken. Zit je ver van je scherm af en speel je relaxed? Investeer dan liever in resolutie en kleurdiepte.

©Proxima Studio

Kortom: snelheid is de sleutel tot succes!

Verversingssnelheid is belangrijker dan resolutie voor iedereen die actie- of competitieve games speelt. Het zorgt voor een vloeiender beeld, minder input lag en betere motion clarity, wat je direct een voordeel geeft in het spel. Resolutie is vooral luxe voor het oog, maar refreshrate is pure prestatie voor de speler.

Game of Thrones kennen we als een reeks brute, grootschalige verhalen, maar A Knight of Seven Kingdoms is het tegenovergestelde. Wat blijkt? Met een schattig, kleinschalig verhaal voelt Westeros alleen maar groter.

Het regent. Op een heuvel, onder een boom, zien we een kast van een vent in de weer met een schop. Een ridder, lijkt het. Hij graaft een graf. Tegelijkertijd praat de ridder in zichzelf: er is in de buurt een toernooi, en we kijken waarschijnlijk naar de winnaar. De muziek zwelt op, terwijl onze held vastberaden in de verte staart. De iconische Game of Thrones-muziek lijkt ons te gaan overspoelen, klaar om naar een prachtig geanimeerde intro te gaan. In plaats daarvan, knippen we naar een shot waarin onze held achter een boom staat te poepen.

De boodschap is duidelijk: de serie heeft schijt aan de verwachtingen die je van Game of Thrones hebt. De serie stond er ooit immers om bekend dat het brak met de conventies van mainstream fantasy. Nu de reeks daar inmiddels zelf toe behoort, is het aan A Knight on Seven Kingdoms om er weer een flinke draai aan te geven.

Een ridder van de heg

Nog een spin-off? George R. R. Martin is toch die schrijver die nooit schrijft? Tja, dat valt wel mee. Hoewel de beste man zich al tien jaar uit een hoekje probeert te schrijven met het langverwachte Winds of Winter, heeft hij een hoop andere verhalen in Westeros verteld.

Zo komen de verhalen van House of the Dragon uit het boek Fire and Blood, waarin we volgen hoe de Targaryen-familie zichzelf met generaties aan ruzies ten val brengt. Maar George R. R. Martin heeft de schaal ook wel eens flink verkleind: in het korte boek The Hedge Knight, dat nog stamt uit de vorige eeuw, volgen we een ridder en zijn schildknaap.

©HBO Max

Daarin volgen we de ridder Dunk - niet onze eigen Dunke, maar Ser Duncan The Tall. Hij is een ‘hagenridder’: een ridder zonder verwantschap aan een heer. Of, in andere woorden: een freelancer die, als hij niet werkt, in de heg mag slapen. Dunk blijft niet lang een zzp’er: hij ontmoet de kale stadsjongen Egg, die dolgraag zijn schildknaap wil zijn.

Vrede!?

De verhalen van dit geliefde tweetal bieden de basis van A Knight of the Seven Kingdoms. De twist? Er is vrede in Westeros - ja, het kan echt - en we volgen een nobody, dus er is ineens ruimte voor een gezellig, klein verhaal. Dat wordt gereflecteerd in de afleveringen: geen dik uur, maar een comfortabel halfuurtje.

©HBO Max

De ridder Dunk wil dolgraag bewijzen dat hij een eervolle ridder is, maar dat is in het brute Westeros best een uitdaging. Al helemaal als je een lompe lieverd als Dunk bent. Dan komt zo’n slimme, wereldwijze schildknaap als Egg ineens goed van pas.

Het wordt al helemaal lastig als je niet eens kan bewijzen dat je een ridder bent. Dan mag je namelijk niet eens meedoen aan een toernooi - eentje waarbij Dunk overigens zijn paard en zijn spullen kwijtraakt, mocht hij verliezen.

Meneer, mag ik meedoen?

Met dat toernooi wordt een van de Game of Thrones-clichés lekker op zijn kop gezet. In de oorspronkelijke serie zagen we in aflevering vier een heftig toernooi en House of the Dragon opende er zelfs mee: het is vaak een goede manier om zonder grote verhaalconsequenties te laten zien hoe gewelddadig Westeros is.

©HBO Max

In A Knight of the Seven Kingdoms komen we dat toernooi niet eens bínnen. Eerst moet Dunk maar eens bewijzen dat hij een ridder is, uitzoeken hoe zo’n toernooi werkt en een heer overtuigen hem te helpen - maar ook dansen, touwtje trekken en een poppenspel aanschouwen. Het is een fantastische stap terug van al die grootschalige oorlogen.

Doordat het verhaal zo’n piepkleine focus heeft, begin je om iedereen te geven: iemand die z’n paard verkoopt in A Knight of Seven Kingdoms is vele malen pijnlijker dan een draak die wordt doodgeschoten in Game of Thrones. We bevinden ons nog steeds in de brute wereld, maar het komt allemaal wat harder aan omdat we ook zien hoe grappig en gezellig het kan zijn.

©HBO Max

Een fossiele brandstof

Toch loopt ook A Knight of Seven Kingdoms een zeker risico. De kwaliteit van Game of Thrones kelderde toen de makers het bronmateriaal inhaalden. Ook die van House of the Dragon nam wat af, toen showrunner Ryan Condal besloot George R.R. Martin niet langer te raadplegen en de grote climax werd doorgeschoven naar het volgende seizoen.

Er zijn momenteel drie korte boeken rondom Dunk en Egg, waarvan dit eerste seizoen het eerste boek beslaat. George R.R. Martin zegt nog twaalf verhalen in zijn hoofd te hebben, maar volgens HBO-baas Casey Bloys moeten de seizoenen van A Knight of Seven Kingdoms jaarlijks verschijnen: dat klinkt goed, maar dan mag Martin wel even doorschrijven. Zijn verhalen voelen nu als een fossiele brandstof: het is een enorm waardevolle bron, maar die wordt niet echt meer aangevuld.

©HBO Max

Gelukkig lijken showrunner Ira Parker en George R.R. Martin goed bevriend. De schrijver heeft Parker een outline gegeven van de twaalf verhalen, dus in theorie kan de serie daarmee verder - maar laten we niet vergeten dat dit bij de laatste seizoenen van Game of Thrones óók het geval was.

Bombastisch gefluit

Toch verdient Ira Parker ons optimisme, want A Knight of Seven Kingdoms is een fenomenale toevoeging aan de wereld van A Song of Ice and Fire. Verhalen hebben contrast nodig: door het klein te houden, voelt de wereld groot. Door het lief te houden, komen de gemene momenten keihard aan.

©HBO Max

De muziek is hier een spectaculair voorbeeld van. De bombastische muziek wordt ons aan het begin als wortel voorgehouden, maar dat is het ook wel - in plaats daarvan moeten we het doen met een gezellig gitaartje, iemand die fluit en het gezang van de vogeltjes.

Als het balletje dan eenmaal gaat rollen, neemt de muziek toch een bombastischer formaat aan - maar op dat moment voelt het verdiend. En, het allerbelangrijkste: in die epische muziek zit óók gewoon nog dat schattige gefluit.

Afleveringen van A Knight of Seven Kingdoms verschijnen wekelijks op HBO Max.