Stel, je werkt met meerdere mensen samen aan hetzelfde document en bepaalde delen zijn al helemaal klaar. Uiteraard wil je dan vermijden dat een overijverige collega per abuis toch nog aan de definitieve tekstdelen gaat sleutelen. Microsoft Word heeft gelukkig een functie om een document zodanig te beveiligen dat alleen de aangeduide passages beschikbaar zijn voor andermans aanpassingen.

Wil je meer leren over Word? Start nu de cursus Word, Powerpoint en Excel op onze Tech Academy

1 Bewerking beperken

Je wilt dus een Word-document in de groep gooien, waarbij je wilt dat bepaalde fragmenten alleen-lezen blijven (want een vergissing is snel gemaakt). We gebruiken hier Word 2016, maar dit werkt op dezelfde manier in Word 2013. Open het Word-document dat je wilt beveiligen en ga naar het tabblad Controleren. In dit tabblad kies je rechts in de groep Beveiligen de functie Bewerking beperken. Hierdoor verschijnt aan rechterkant van het document een balk voor deze functie. Vink hier het selectievakje aan: Alleen bewerkingen van dit type toestaan in het document. Zorg ervoor dat de optie Geen wijzigingen (alleen lezen) is geselecteerd in het menu. Nu verschijnt ook een optie Uitzonderingen, daar komen we in stap 3 op terug.

©PXimport

2 Bewerking toelaten

Selecteer vervolgens de onderdelen in het document die anderen straks wél mogen bewerken. Doe dit nauwkeurig, want alles wat je niet selecteert zal eindigen als alleen-lezen. Wanneer je twee of meer tekstdelen wilt selecteren die bewerkt mogen worden, doe je dat door de Ctrl-toets ingedrukt te houden terwijl je klikt en sleept. Op die manier breid je de selectie uit. Heb je te veel geselecteerd, houd dan de Ctrl-toets ingedrukt terwijl je dat stuk nog een keer selecteert: je deselecteert dit stuk dan.

©PXimport

3 Uitzonderingen

Zodra je de tekst hebt geselecteerd, ga je terug naar het rechtervenster Bewerking beperken. Daar vink je het selectievakje Iedereen aan in het deel Uitzonderingen. Hierdoor kan iedereen die het document ontvangt de inhoud bewerken die je daarnet hebt geselecteerd. Wanneer meerdere mensen het document krijgen, maar slechts bepaalde personen de inhoud mogen kunnen bewerken, klik je in het venster op de blauwe tekst Meer gebruikers. Een nieuw venster opent waar je de gebruikersnamen ingeeft, gescheiden door een puntkomma. Dit is vooral bedoeld voor een bedrijfsnetwerk waarbij toegang vereist is tot een netwerkgebruikersdirectory, want je moet bijvoorbeeld het e-mailadres of de naam noteren als domein/naam. Welke keuze je ook maakt, klik daarna op de knop Ja, afdwingen van beveiliging starten.

©PXimport

4 Afdwingen starten

Met het klikken op de knop Ja, afdwingen van beveiliging starten ben je er nog niet. Een nieuw venster opent dat ervoor waarschuwt dat het document nog niet is versleuteld. Kwaadwillige gebruikers kunnen dus het bestand bewerken en zelfs het wachtwoord verwijderen. Voer dus een wachtwoord in en klik OK. Wie het wachtwoord kent, kan de beveiliging eenvoudig verwijderen en gewoon aan het hele document werken. Heb je specifieke mensen aangeduid die het document mogen bewerken, selecteer dan in plaats daarvan Wachtwoord de optie Gebruikersverificatie. Het document is nu versleuteld en je kunt het zonder problemen naar de groep sturen.

©PXimport

5 De anderen

Maar wat ziet de ander dan als je een tekst deels vrijgesteld hebt van bewerking? Word zal de tekst markeren die bewerkt mag worden. Aan de rechterkant, in de balk Bewerking beperken, leest de ontvanger dat dit document beveiligd is tegen onbedoelde bewerkingen. Bovendien verschijnen daar twee nieuwe brede knoppen. Met de bovenste knop zoekt Word telkens het volgende tekstdeel dat bewerkt mag worden. De tweede knop wijst alle bewerkbare secties aan. Het is in ieder geval verstandig de onderste optie: De delen markeren die ik kan bewerken aan te laten staan.

©PXimport

6 Beveiliging opheffen

Wanneer je de beveiliging van zo’n document wilt opheffen, moet je het wachtwoord kennen. Het kan zelfs zo zijn dat je in de lijst moet voorkomen als geverifieerde eigenaar van het document. Ga naar het tabblad Controleren in de groep Beveiligen en klik op Bewerking beperken. Klik in het taakvenster op Beveiliging stoppen en voer het juiste wachtwoord in als je daar om wordt gevraagd. De beveiliging is nu opgeheven.

©PXimport

Je laptopaccu lijkt altijd leeg te zijn op het moment dat er nergens een stopcontact te bekennen is. Met de juiste software-instellingen pers je echter makkelijk een uur extra uit je apparaat, zonder dat je daarvoor technisch onderlegd hoeft te zijn. Wij leggen uit aan welke knoppen je precies moet draaien voor maximaal resultaat.

Er is weinig irritanter dan een laptop die in de spaarstand schiet of uitvalt terwijl je in de trein net de laatste hand legt aan een belangrijk document. Veel gebruikers denken bij een snel leeglopende batterij direct dat de hardware versleten is en kijken alweer naar een nieuwe laptop. Vaak is de accu zelf echter nog prima in orde, maar gaat het besturingssysteem slordig om met de beschikbare energie. Fabrieksinstellingen zijn namelijk vaak gericht op maximale prestaties en helderheid, niet op uithoudingsvermogen. In dit artikel leer je hoe je de regie terugpakt en de energievreters in toom houdt, zodat je met een gerust hart de dag doorkomt.

Waar die energie eigenlijk naartoe lekt

Om te begrijpen hoe je accucapaciteit bespaart, moet je eerst weten waar de energie aan opgaat. De twee grootste verbruikers in een laptop zijn vrijwel altijd het beeldscherm en de processor. Het scherm vreet stroom om pixels te verlichten; hoe feller het scherm, hoe sneller de teller tikt. Daarnaast speelt de verversingssnelheid een rol. Veel moderne schermen verversen het beeld 120 keer per seconde (120 Hz). Dat kijkt heel rustig, maar kost aanzienlijk meer rekenkracht dan de standaard 60 Hz.

Onder de motorkap is de processor continu bezig met het verwerken van taken. Een veelvoorkomende misvatting is dat je handmatig alle programma's moet afsluiten om stroom te besparen. Dat is maar ten dele waar, want moderne systemen zijn heel goed in het bevriezen van apps die je niet gebruikt. Wat wél energie kost, zijn achtergrondprocessen die actief blijven synchroniseren, zoals cloudopslagdiensten of mailprogramma's die elke minuut checken op nieuwe berichten. Ook randapparatuur die stroom trekt via de usb-poort, zelfs als je deze niet actief gebruikt, snoept procenten van je lading af.

Besparen tijdens eenvoudige taken

De energiebesparende modus is je beste vriend wanneer je taken uitvoert die weinig rekenkracht vereisen. Denk hierbij aan tekstverwerken, e-mailen, webbrowsen of het invullen van spreadsheets. In deze scenario's heb je de volledige kracht van je processor en videokaart simpelweg niet nodig. Door in Windows of macOS te kiezen voor de energiebesparende modus, klokt de processor zichzelf terug. Hij werkt dan letterlijk iets langzamer, maar voor administratieve taken merk je daar in de praktijk niets van. De letters verschijnen nog steeds direct op je scherm zodra je ze typt.

Daarnaast is dit het moment om eens kritisch naar je schermhelderheid te kijken. Binnenshuis is een helderheid van 50 tot 60 procent vaak meer dan voldoende om comfortabel te kunnen werken. Werk je vooral 's avonds? Dan kan het zelfs nog lager. Ook het uitschakelen van toetsenbordverlichting levert in deze context pure winst op. Het zijn kleine percentages per uur, maar op een hele werkdag maakt dit het verschil tussen wel of niet de oplader moeten pakken.

©PXimport

Prestaties boven accuduur

Er zijn momenten waarop je de batterijbesparingsinstellingen beter uit kunt laten, of zelfs agressief moet vermijden. Zodra je aan de slag gaat met zware grafische taken, zoals videobewerking, 3D-rendering of serieuze gaming, werkt een besparingsmodus averechts. De software knijpt de toevoer van stroom naar de componenten af, wat resulteert in een haperend beeld, trage exporttijden en een frustrerende gebruikservaring.

In deze gevallen heeft de hardware ademruimte nodig om te kunnen presteren. Als je probeert te gamen op een besparingsstand, zal het systeem de prestaties van de grafische chip zo ver terugschroeven dat het spel onspeelbaar wordt. Bovendien duurt het renderen van een video in spaarstand veel langer, waardoor het scherm en de schijf langer actief moeten blijven, wat onderaan de streep soms zelfs méér energie kost dan een korte piekbelasting op vol vermogen. Hier geldt: efficiëntie door snelheid is soms zuiniger dan traagheid.

Situaties waarin instellingen het niet meer redden

Hoewel je met software veel kunt optimaliseren, zijn er harde grenzen waarbij geen enkele instelling je meer gaat redden. Je moet realistisch zijn over de fysieke staat van je apparaat.

Ten eerste is er de chemische degradatie. Als de maximale capaciteit van je accu (ook wel battery health geheten) onder de 70 procent is gezakt, kun je instellen wat je wilt, maar de rek is er fysiek uit. De batterijcellen kunnen de lading simpelweg niet meer vasthouden. Ten tweede is oververhitting een doodsteek voor je accuduur. Als de ventilatoren van je laptop continu staan te loeien omdat de koelkanalen vol stof zitten, kost dat enorm veel energie. Warmte is in feite verspilde energie. Tot slot helpt software niet als je zware externe apparaten zonder eigen voeding aansluit. Een externe harde schijf die zijn stroom via de laptop krijgt, trekt de accu leeg alsof het een rietje in een pakje sap is, ongeacht je schermhelderheid.

Creëer je eigen energieprofiel

Om echt grip te krijgen op je verbruik, moet je de instellingen afstemmen op jouw specifieke gedrag. Begin met de slaapstand-instellingen. Veel mensen laten hun laptop openstaan als ze even koffie gaan halen, waarbij het scherm zomaar tien minuten op volle sterkte blijft branden. Stel in dat het scherm al na twee of drie minuten inactiviteit uitgaat. Dat is de makkelijkste winst die je kunt boeken.

Kijk ook naar je randapparatuur. Gebruik je een externe monitor? Zorg dan dat je laptop zo is ingesteld dat het interne scherm volledig uitschakelt, en niet 'zwart maar aan' blijft staan. Gebruik je veel bluetooth-apparaten? Schakel bluetooth uit als je ze niet gebruikt; het constant scannen naar verbindingen kost stroom. Voor gebruikers met een oledscherm is er nog een extra truc: gebruik een donkere modus. Bij oledschermen verbruiken zwarte pixels namelijk helemaal geen energie, in tegenstelling tot traditionele lcd-schermen waar de achtergrondverlichting altijd aan staat.

Balans tussen snelheid en stopcontact

Het verlengen van je accuduur is uiteindelijk een balansspel tussen comfort en noodzaak. De grootste winst behaal je door de schermhelderheid te temperen en de slaapstand agressiever in te stellen, zodat je geen energie verspilt in de pauzes. Wees niet bang om de energiebesparingsmodus standaard aan te zetten voor alledaags werk; de moderne processors zijn krachtig genoeg om dat zonder haperingen op te vangen. Pas als je merkt dat je laptop traag reageert bij zwaardere taken, is het tijd om de teugels weer iets te laten vieren. Zo bepaal jij hoelang de werkdag duurt, en niet je batterij.

Een medley gebaseerd op soundtracks uit Super Mario-games van het Jazzorkest 8-Bit Big Band heeft afgelopen zondagnacht een Grammy gewonnen.

De medley ‘Super Mario Praise Break’ won een Grammy Award voor beste arrangement (instrumentaal of a capella). In de medley zijn nummers als Gusty Garden Galaxy uit Super Mario Galaxy en Bomb-Omb Battlefield uit Super Mario 64 te horen.

De 9-Bit Big Band is afkomstig uit New York en heeft al eens eerder een Grammy gewonnen voor gamemuziek. In 2022 won het orkest een Grammy voor het nummer Meta’s Knight’s Revenge uit de SNES-game Kirby Superstar.

De Grammy Awards

De Grammy Awards worden al sinds 1959 georganiseerd en worden gezien als een van de belangrijkste prijzen voor muziek ter wereld. Ze worden vaak vergeleken met de Oscars, die worden uitgereikt aan films. Dit jaar won Bad Bunny de prijs van album van het jaar, en ging Billie Eilish er vandoor met een Grammy voor nummer van het jaar. Overigens won Austin Wintory een Grammy in de categorie beste gamesoundtrack voor de soundtrack van Sword of the Sea.

De Super Mario-reeks van Nintendo valt op diverse spelcomputers van het bedrijf te spelen, waaronder de Nintendo Switch 2 en Nintendo Switch. Onder de meest recente grote hoofddelen vallen Super Mario Wonder en Super Mario Odyssey.