Soms is het meteen duidelijk waarom je pc hapert, maar in andere gevallen is de oorzaak en dus de oplossing niet zo eenduidig en wordt het pas helder wanneer je de verdachte componenten aan een grondig onderzoek onderwerpt.

Stresstesten dus en dat is precies waarvoor de tools uit dit artikel bedoeld zijn. We kijken eerst wat Windows op dit vlak al aan boord heeft.

01 Windows Taakbeheer

Via het Windows Taakbeheer (Ctrl+Shift+Esc) kun je op het tabblad Prestaties het processor- en geheugengebruik in realtime monitoren. Windows 8 voegt daar nog de overdrachtssnelheden van je schijf en netwerkadapter(s) aan toe (zie je geen tabbladen in het venster Taakbeheer, klik dan eerst op Meer details). Het geheugen is weliswaar een wat complex verhaal.

Zo lees je hier onder meer af hoeveel fysiek geheugen recentelijk voor systeembronnen is gebruikt (In cache) en hoeveel geheugen onmiddellijk beschikbaar is om te worden gebruikt door processen, stuurprogramma's of het besturingssysteem (Beschikbaar). Meer informatie over de betekenis van de begrippen die je in het Taakbeheer aantreft, vind je hier.

©PXimport

Windows 8 geeft je een dynamisch overzicht van processor-, geheugen, schijf- en netwerkverbruik.

02 Windows Prestatiemeter

Een niet zo bekende tool in Windows is de Prestatiemeter. Die start je op met het commando perfmon.msc (of perfmon intypen in het Windows 8-startscherm). Klik in het linkerpaneel op Prestatiemeter, via het groene plusknopje voeg je vervolgens alle gewenste metingen toe.

Daarbij duid je telkens de beoogde computer aan (eventueel een andere pc in je netwerk) en het onderdeel dat je wilt monitoren. Objecten die een belangrijke impact op de systeemprestaties kunnen hebben, zijn Fysieke schijf (21), Geheugen (35), Processor (38) en Netwerkinterface (18): het cijfer verwijst naar het aantal bijhorende metingen. Je kunt ook metingen over langere tijd uitvoeren via het paneel Gegevensverzamelaarsets.

©PXimport

Je kunt talloze kleine en grote onderdelen van je Windows-systeem (stress)testen.

03 Windows Geheugencontrole

Windows bevat een afzonderlijk hulpprogramma waarmee je een geheugencontrole kunt laten uitvoeren. Ga naar het Windows Configuratiescherm, typ geheugen in het zoekvak en klik op Geheugenproblemen van uw computer vaststellen. Selecteer bij voorkeur Nuopnieuw opstartenen zoeken naar problemen.

Zodra dan de tool opstart, kun je via de F1-toets onder meer de grondigheid van de test instellen (Minimaal, Standaard of Uitgebreid), plus het aantal controlepogingen. Met F10 start je vervolgens de tests. Dat kan gerust enkele minuten duren. Heeft de tool inderdaad fouten ontdekt, controleer dan of de RAM-modules goed zijn ingeplugd, of probeer het met andere modules.

©PXimport

De tool voert verschillende subtests uit, met name wanneer je Extra kiest.

04 Prime95

Bevriest Windows af en toe, of lopen programma's vast, dan kan de processor of het geheugen best wel de oorzaak zijn. Prime95 checkt hoe stabiel je systeem is en is met name populair bij overklokkers.

Het programma onderwerpt je processor en geheugen aan zware stresstests door mathematische berekeningen uit te voeren. De tool biedt een aantal presets, waarbij je keuze bepaalt welk onderdeel vooral wordt getest: kies Small FFTs om de processor te testen, kies Blend om (vooral) het geheugen te controleren. Je draait de tool bij voorkeur in veilige modus, gedurende minstens 24 uur. Meer informatie vind je op de Wikipedia-pagina van Prime95.

©PXimport

Hier worden handig wiskundige berekeningen gebruikt om je processor en geheugen zwaar te belasten.

05 Fraps

Fraps staat voor frames per seconde en dat geeft je al een aardig idee over de bedoeling van deze tool. Je start een van je favoriete games op, terwijl Fraps op de achtergrond draait. Die geeft je dan het aantal frames per seconde (FPS) te zien.

Elke wijziging die je aan de instellingen van je systeem of game aanbrengt, is direct zichtbaar in de Fraps-teller. Kortom, een prima tool voor wie de prestaties in realtime en in realistische omstandigheden wil testen. Ook handig: Fraps laat je tevens toe screenshots en video-opnames van je games te maken. De onbeperkte versie zonder watermerk kost 27 euro.

©PXimport

Frames per seconde meten in een realistische omgeving.

06 3DMark

Wie de grafische prestaties van zijn systeem wil testen moet zeker eens 3DMark van Futuremark uitproberen. Het programma draait fullscreen en toont je grafische scènes zoals je die in videogames kunt verwachten. Er zijn drie verschillende testsuites die na elkaar draaien en daarbij telkens de vereisten opschroeven.

De laatste suite is Fire Strike, specifiek bedoeld voor echte gaming machines. De testresultaten kun je online bekijken en met andere pc's vergelijken. 3DMark is beschikbaar voor verschillende platformen: naast Windows (RT) is dat nog Android en iOS. Alleen de betaalde versie (circa 26 euro) laat je de tests aanpassen.

©PXimport

Nee, deze testmachine is duidelijk geen high-end gaming machine.

07 Unigine Heaven

Ook Unigine Heaven is een benchmarking tool specifiek gericht op het testen van OpenGL- en DirectX-API's. Bij aanvang stel je de instellingen naar wens in, zoals de beeldkwaliteit, antialiasing en resolutie. Vervolgens krijg je grafische scènes gepresenteerd, waarbij de tool zowat het midden houdt tussen echte game en een synthetische benchmark.

Je kunt namelijk tot op zekere hoogte zelf de gerenderde wereld besturen en verkennen. Tijdens het renderen lees je dan allerlei informatie af, zoals het actuele, minimale en maximale aantal frames per seconde. Er is ook een geavanceerde editie (ca. 360 euro) met extra opties als benchmark-looping, aanpasbare rapportering en diepteanalyse per frame.

©PXimport

Unigine Heaven: tussen echte game en synthetische benchmark in.

08 CrystalDiskMark

Sommige programma's, zoals video-editors, vereisen een snelle harde schijf of SSD, en geven minimale lees- en schrijfsnelheden op. Een tool waarmee je diverse snelheidstests kunt uitvoeren is CrystalDiskMark. Je duidt eerst de schijf(partitie) aan, je legt vast hoeveel lees- en schrijfopdrachten je wilt en hoeveel data daarbij moet worden geschreven.

Vervolgens geef je aan welke tests je wilt opstarten: een sequentiële lees- en schrijfopdracht, of lezen en schrijven op willekeurige locaties in blokken van 512 KB, 4 KB of 4 KB met een wachtrij van 32 I/O-verzoeken. Let tijdens de installatie op dat je geen ongewenste software mee-installeert.

©PXimport

Makkelijker kan haast niet: gevarieerde lees- en schrijfopdrachten met een muisklik.

09 HD Tune

Ook HD Tune heeft een paar benchmarks voor schijfprestaties aan boord, schrijvend naar zowel opeenvolgende als naar toevallige sectoren. De Pro-versie (ca. 30 euro) bevat meer benchmarks dan de gratis variant. Wel moet je die op diverse tabbladen zoeken, wat het minder overzichtelijk maakt.

De meeste van deze tests zijn overigens goed te configureren: zo kun je onder meer instellen hoe groot de datablokken moeten zijn. Naast deze benchmarks kan HD Tune ook nog de S.M.A.R.T-data (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology) van je schijf inlezen. Het programma geeft daarbij een algemene gezondheidsindicatie, maar wie kennis van zaken heeft, kan ook zelf conclusies uit de tabel trekken.

©PXimport

Uiteenlopende benchmarks, plus een S.M.A.R.T- en een 'secure erase'-module.

10 NovaBench

Met NovaBench zijn we aanbeland bij een reeks tools die niet zozeer inzoomen op één specifiek systeemcomponent. De eenvoud van NovaBench maakt meteen duidelijk dat het programma vooral mikt op gebruikers die niet erg technisch zijn aangelegd of die geen tijd willen besteden aan gerichte tests.

Als je dat verkiest, kun je met een enkele knop alle ingebouwde benchmarktests opstarten. Dat blijken drie cpu-tests te zijn, één gpu-test, één RAM-test en één schijftest. Alle tests samen duren nauwelijks een minuut. Na afloop krijg je dan cijfermatige resultaten die je desgewenst online met die van anderen kunt vergelijken.

©PXimport

Zes tests in minder dan één minuut: handig wanneer het snel moet.

11 Fresh Diagnose

Veel meer nog dan NovaBench werpt Fresh Diagnose zich op als een allround benchmarktool. Bovendien geeft die heel wat systeeminformatie prijs. De erg kromme Nederlandse vertaling nemen we voor lief. Alle benchmarks zitten gegroepeerd onder de knop Benchmark: processor, geheugen, schijf, netwerk, grafische kaart, cd en andere media.

Het kan overigens best lang duren voor de resultaten van zo'n benchmark zichtbaar worden. Fresh Diagnose vergelijkt die vervolgens met andere configuraties. Online kun je een gratis code aanvragen om de software in z'n geheel te verkrijgen. De registratie voer je vervolgens uit vanuit het menu Hulp.

©PXimport

Overzichtelijk, maar traag en in krom Nederlands.

12 PC Wizard

PC Wizard is van dezelfde makers als CPU-Z, een populaire systeeminformatietool. De insteek is ook hier een allround systeeminformatie- en benchmarktool. PC Wizard bevat dertien benchmarkmodules, van processor, gpu en RAM tot harde schijf. Zodra je zo'n module aanklikt, begint PC Wizard zonder verdere toelichtingen aan de test, dat had anders gekund.

Op het einde krijg je de resultaten zowel cijfermatig als grafisch voorgesteld en kun je die met een beperkt aantal andere systemen vergelijken. Kies wel voor een Volledige installatie om ook de benchmarks mee te installeren. Let wel: PC Wizard tracht andere software mee op je systeem te installeren, verwijder dus wat vinkjes.

©PXimport

Uiteenlopende tests, maar jammer genoeg zonder veel uitleg.

13 SiSoftware Sandra (Lite)

Sandra staat voor System Analyzer, Diagnostic and Reporting Assistant en meteen heb je begrepen dat het opzet ook bij deze software erg breed is. Sandra is een van de meest informatieve en grondigste tools, vooral gericht op gevorderde gebruikers. Het aantal benchmarks is ronduit indrukwekkend. Wij telden zo'n 35 verschillende tests, opgedeeld in een zevental rubrieken: processor, virtual machine, general-purpose computing, graphics processor, storage devices, memory controller en network. Al even indrukwekkend is de online referentiedatabase die je de resultaten met specifieke systemen laat vergelijken.

Daarbij kun je ook criteria als prijs-kwaliteitverhouding meenemen. Sandra bestaat in verschillende versies, maar wellicht heb je voldoende aan de gratis Lite-editie.

©PXimport

SiSoftware Sandra: veel grondiger en informatiever komen ze niet.

14 Aida64 Extreme

Aida64 Extreme (Advanced Identification of Devices and Adapters) is bijna van hetzelfde niveau als concurrent Sandra. Laat je overigens niet misleiden door de naam, want de tool werkt op zowel de 32- als 64bit-versie van Windows. Er is een gratis proefversie voor dertig dagen (daarna ca. 30 euro), maar let wel op voor ongewenste software.

Naast een flink aantal functies die je kunnen helpen bij het overklokken, monitoren en diagnosticeren van hardware, bevat deze tool ook een aantal stresstests en benchmarks. Die vind je in het menu Gereedschap: een vijftal leestests voor je harde schijf, diverse tests voor cache en RAM-geheugen, en voor je grafische kaart. In dit menu kun je trouwens ook terecht voor een soort 'burn-in'-test die je (nieuwe) systeem zwaar beproeft.

©PXimport

Aida64 geeft je ook informatie over tal van systeemonderdelen.

15 Hiren's BootCD

Tot slot vermelden we graag nog een wat speciale toolkit: Hiren's BootCD. Dat is een speciaal samengestelde live-cd, die zich via een tool als YUMI ook makkelijk van usb-stick laat opstarten. In het bootmenu van deze tool vind je allereerst een paar stresstests voor het geheugen, waaronder het populaire MemTest86+.

Maar er is meer. Start je hier de Mini Windows XP-omgeving op en open je vervolgens HBCD Menu / Programs, dan tref je in de rubrieken System Information en Testing heel wat test- en diagnosetools aan, waaronder de al eerder genoemde HD Tune, PC Wizard en Prime95.

©PXimport

Hiren's BootCD: je voelt je meteen thuis in de Mini Windows XP-omgeving.

Amazon werkt aan een realityshow rondom de Fallout-franchise waarin deelnemers moeten zien te overleven in een schuilkelder.

Er gingen onlangs al geruchten over de realityshow die naar Amazon Prime Video moet komen, maar nu is de show officieel goedgekeurd en wordt er zelfs naar deelnemers gezocht. In het spelprogramma moeten spelers in een schuilkelder leven en meedoen aan een reeks competitieve spellen die de zeven kerneigenschappen uit de Fallout-reeks uitlichten: kracht, perceptie, charisma, intelligentie, uithoudingsvermogen, geluk en wendbaarheid.

Volgens de beschrijving "is het een spel van machtspatronen, populariteit en sociale strategieën waarbij uiteindelijk een gigantische geldprijs gewonnen kan worden". Verdere concrete detail zijn er nog niet, en het is ook niet duidelijk vanaf wanneer de realityshow op Amazon Prime Video te zien zal zijn.

Gebaseerd op de games

Amazon heeft de smaak goed te pakken wat betreft Fallout: in 2024 begon de fictieve, gelijknamige serie al op de streamingdienst, gebaseerd op de games van Bethesda. Met acteurs als Ella Purnell, Walton Goggins en Kyle MacLachlan wordt een alternatieve geschiedenis (en toekomst) geschetst waarbij de Verenigde Staten door een nucleaire winter geteisterd worden. Diverse samenlevingen houden het jarenlang vol in schuilkelders, en wanneer ze daar weer uit durven te komen, maken ze kennis met een aardoppervlakte die voorgoed veranderd is.

De serie bleek een grote hit en het eerste seizoen behaalde meer dan honderd miljoen kijkers. Het tweede seizoen is eind vorig jaar begonnen – wekelijks wordt er een nieuwe aflevering op Amazon Prime Video getoond. Het ziet er naar uit dat Amazon nu wil inspelen op dit succes door ook aan een realityshow binnen deze franchise te werken.

Een trage laptop is vaak te wijten aan één specifiek onderdeel: het werkgeheugen. De tijd dat 8 GB volstond, ligt in 2026 definitief achter ons. Maar hoeveel gigabytes heb je nu écht nodig voor een soepele ervaring met Windows en zware AI-functies? Wij duiken in de cijfers en helpen je een miskoop te voorkomen.

De eisen die software aan onze computers stelt veranderen razendsnel, zeker nu kunstmatige intelligentie diep in besturingssystemen wordt geïntegreerd. Waar je een paar jaar geleden nog prima uit de voeten kon met 8 GB werkgeheugen, liggen de standaarden in 2026 een stuk hoger. Sta je op het punt een nieuwe laptop of desktop aan te schaffen? Wij leggen uit hoeveel RAM je nodig hebt om de komende jaren vlot en toekomstbestendig te blijven werken.

Nog snel op zoek naar betaalbare geheugenplankjes? Check Kieskeurig.nl!

Waarom 16 GB het absolute minimum is geworden

Voorheen werd 8 GB RAM gezien als de gouden standaard voor basisgebruik, maar in 2026 is dit advies verouderd. Moderne besturingssystemen zoals Windows 11 en macOS 26 snoepen al een aanzienlijk deel van het geheugen op, nog voordat je een programma opent. Tel daar webbrowsers bij op die per tabblad steeds meer geheugen vragen en je computer loopt al snel vol. Voor simpele taken zoals tekstverwerking, e-mailen en het streamen van video's is 16 GB werkgeheugen daarom de nieuwe ondergrens. Hiermee voorkom je dat je computer voortdurend data naar bijvoorbeeld de tragere harde schijf moet verplaatsen, wat zorgt voor een trage en haperende gebruikservaring.

©Negro Elkha

De opkomst van AI-pc’s en de 32 GB-standaard

Wie zijn computer intensiever gebruikt of een toekomstbestendige aankoop wil doen, doet er verstandig aan om direct voor 32 GB RAM te kiezen. De belangrijkste reden hiervoor is de opmars van lokale AI-toepassingen. De zogenoemde AI-pc’s en Copilot+-systemen voeren zware berekeningen lokaal uit op de processor, wat een zware wissel trekt op het beschikbare werkgeheugen. Daarnaast vragen moderne games steeds vaker minimaal 16 GB tot 32 GB om soepel te draaien met hoge grafische instellingen. Met 32 GB heb je voldoende ademruimte om zware software, tientallen browser-tabbladen en achtergrondprocessen tegelijkertijd te draaien zonder prestatieverlies.

Wanneer is 64 GB of meer noodzakelijk?

Voor de gemiddelde consument en zelfs de fanatieke gamer is 64 GB werkgeheugen vaak nog overkill, maar er is een specifieke groep gebruikers voor wie dit in 2026 geen overbodige luxe is. Als je regelmatig aan de slag gaat met professionele videobewerking in 4K- of 8K-resolutie, complexe 3D-rendering of het draaien van zware virtuele machines, dan is deze hoeveelheid geheugen wel zo prettig. Ook ontwikkelaars die experimenteren met het lokaal draaien van grote taalmodellen (LLM’s) zullen merken dat 32 GB al snel tekortschiet. In deze scenario's fungeert het extra geheugen als een noodzakelijke buffer om wachttijden tijdens het renderen of compileren aanzienlijk te verkorten.

Snelheid is net zo belangrijk als capaciteit

Naast de hoeveelheid gigabytes is het in 2026 nogal belangrijk om te letten op de generatie van het geheugen. We bevinden ons in een overgangsfase waarin DDR4 langzaam heeft plaatsgemaakt voor het veel snellere DDR5-geheugen. Bij de aanschaf van een nieuw systeem heeft DDR5 zodoende absoluut de voorkeur. Deze nieuwe standaard biedt een veel hogere bandbreedte, wat betekent dat de processor gegevens sneller kan ophalen en wegschrijven. Dit merk je direct in de reactiesnelheid van het systeem, zeker in combinatie met snelle processors. Een systeem met 16 GB snel DDR5-geheugen kan in de praktijk vlotter aanvoelen dan een ouder systeem met 32 GB DDR4-geheugen.